Bài giảng Quản trị hiện đại - Chương 3: Môi trường tổ chức

Bài giảng Quản trị hiện đại - Chương 3: Môi trường tổ chức. Chương này với mục tiêu nhằm giúp học viên nhận biết được sự tác động của các yếu tố môi trường bên ngoài đến một tổ chức; giải thích được cách thức thích ứng của doanh nghiệp đối sự không chắc chắn hay bất trắc của môi trường; hiểu biết văn hóa tổ chức và các biểu hiện của nó; mô tả bốn loại văn hóa tổ chức và giải thích văn hóa tổ chức có quan hệ như thế nào với môi trường;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Ch ươ ng 3

Hi u bi t văn hóa t  ch c và các bi u hi n c a nóể ế ổ ứ ể ệ ủ

Mô t  b n lo i văn hóa t  ch c và gi i thích văn ả ố ạ ổ ứ ảhóa t  ch c có quan h  nh  th  nào v i môi trổ ứ ệ ư ế ớ ường

Xác đ nh đ nh hị ị ướng văn hóa t  ch c đ  đáp  ng ổ ứ ể ứ

s  đ i m i  ự ổ ớ

Môi tr ườ ng bên ngoài ­ H   ệ

 M ng l ạ ướ i các t  ch c có liên quan trong vi c cung c p m t  ổ ứ ệ ấ ộ

s n ph m ho c d ch v  c  th  thông qua c  c nh tranh và h p  ả ẩ ặ ị ụ ụ ể ả ạ ợ tác

 M i doanh nghi p trong "h  sinh thái"  nh h ỗ ệ ệ ả ưở ng b i và đ n  ở ế

nh ng ng ữ ườ i khác

 M i doanh nghi p ph i linh ho t và thích nghi đ  t n t i, t o  ỗ ệ ả ạ ể ồ ạ ạ

ra m i quan h  đ  không ng ng phát tri n  ố ệ ể ừ ể

 T ươ ng t  h  sinh thái sinh h c ự ệ ọ

3

Môi tr ườ ng

Nh ng y u t  c a môi tr ữ ế ố ủ ườ ng là luôn thay đ i ổ

Môi trường bên ngoài: Bao g m t t c  các y u t  bên ồ ấ ả ế ốngoài  nh hả ưởng đ n t  ch cế ổ ứ

Môi tr ườ ng t ng quát (vĩ mô) ổ

 Tác đ ng gián ti p đ n t  ch c ộ ế ế ổ ứ

Môi tr ườ ng tác nghi p (vi mô): ệ

 G m các thành ph n liên quan đ n các giao d ch v i t  ch c ồ ầ ế ị ớ ổ ứ

Môi trường n i b :ộ ộ

 G m các các y u t  bên trong ph m vi c a t  ch c ồ ế ố ạ ủ ổ ứ

Các y u t  c a môi tr ế ố ủ ườ ng t ng quát, môi  ổ

tr ườ ng công vi c và môi tr ệ ườ ng n i b ộ ộ

5

Môi  tr

ng công  vi

c ệ ườ

Môi  tr

© 2012 Cengage Learning. All  Rights Reserved. May not be  scanned, copied or duplicated, or  posted to a publicly accessible  website, in whole or in part.

Môi tr ườ ng t ng quát/vĩ mô  ổ

B i c nh qu c t : ố ả ố ế

 Khi ho ch đ nh m  r ng th  tr ạ ị ở ộ ị ườ ng toàn c u, nhà qu n tr   ầ ả ị

ph i xem xét các  ả khía c nh qu c tạ ố ế

 Các s  ki n phát sinh t  các n ự ệ ừ ướ c khác

 Các c  h i m i cho các công ty Vi t Nam   các n ơ ộ ớ ệ ở ướ c khác

 Các đ i th  c nh tranh, nhà cung c p, khách hàng m i  ố ủ ạ ấ ớ

 S  đ nh hình v  xu h ự ị ề ướ ng m i trong công ngh , xã h i và kinh t ớ ệ ộ ế

Môi tr ườ ng t ng quát ổ

 Xu h ướ ng c a s  đa d ng dân c  trong m t đ t n ủ ự ạ ư ộ ấ ướ c có tác 

đ ng đ i v i ho t đ ng kinh doanh ộ ố ớ ạ ộ

 B i c nh kinh tố ả ế

 S c kh e n n kinh t  c a qu c gia/vùng  ứ ỏ ề ế ủ ố

 Toàn c u hóa m  r ng cùng v i s  b t  n ầ ở ộ ớ ự ấ ổ

 S c mua c a ng ứ ủ ườ i tiêu dùng

 T  l  th t nghi p ỷ ệ ấ ệ

 Lãi su t, t  giá ấ ỷ

9

Môi tr ườ ng t ng quát ổ

Chính tr , pháp lu tị ậ

 Các quy đ nh c a chính ph , chính quy n đ a ph ị ủ ủ ề ị ươ ng

 Các ho t đ ng chính tr ạ ộ ị

 Các c  quan và quy đ nh c a chính ph ơ ị ủ ủ

 Các nhà qu n tr  t o m i quan h  làm vi c v i các nhà làm  ả ị ạ ố ệ ệ ớ

lu t đ  giúp trang b  cho h  ki n th c  ậ ể ị ọ ế ứ

  Liên quan đ n s n ph m và d ch v ế ả ẩ ị ụ

  Tác đ ng c a pháp lu t đ n chi n l ộ ủ ậ ế ế ượ c kinh doanh c a h ủ ọ

Môi tr ườ ng t ng quát ổ

Ch  s  k t qu  môi tr ỉ ố ế ả ườ ng

Môi tr ườ ng tác nghi p/công vi c/vi  ệ ệ

Môi tr ườ ng tác nghi p/công vi c/vi  ệ ệ

 Gia tăng nhu c u v  lao đ ng có trình đ  tin h c ầ ề ộ ộ ọ

 Ph i đ u t  liên t c v  con ng ả ầ ư ụ ề ườ ể i đ  đáp  ng c nh tranh ứ ạ

14

Ví dụ về môi trường bên ngoài của cty Costco

website 

 M , 

ở ỹ Canada,  Anh

• S  d ng  ử ụ công 

•  Costco  cung 

c p các  ấ

c  h i  ơ ộ

đ  đ t  ể ạ

đ ượ c  khán  thính gi   ả

trong  nhà kính 

đ  theo  ể dõi khí 

th i ả

• thi t k   ế ế xây 

d ng  ự

ti t  ế

ki m  ệ năng 

l ượ ng

• Cam k t  ế tích c c  ự

b o v   ả ệ môi 

tr ườ ng  trong  kinh  doanh  xăng 

d u ầ

Văn  hóa xã 

h i ộ

• T p  ậ trung  vào nhu 

trung  bình là 

 S  b t tr c c a môi trự ấ ắ ủ ường­ nhà qu n tr  không có ả ị

đ y đ  thông tin v  các y u t  môi trầ ủ ề ế ố ường đ  hi u ể ể

và d  đoán nhu c u và nh ng thay đ i c a môi ự ầ ữ ổ ủ

trường 

Môi tr ườ ng bên ngoài và s  b t  n ự ấ ổ

Thích  ng v i môi tr ứ ớ ườ ng

 K t n i xuyên ranh gi i/ ế ố ớ  Boundary­spanning roles – liên 

k t và ph i h p t  ch c v i môi trế ố ợ ổ ứ ớ ường bên ngoài:

 Thu th p thông tin kinh doanh ậ /Business Intelligence  

 Phân tích l ượ ng d  li u l n đ  khám phá các mô hình, khuynh  ữ ệ ớ ể

h ướ ng và m i quan h  đ m b o ý nghĩa th ng kê ố ệ ả ả ố / Big Data  analytics

 Thu th p thông tin c nh tranh ậ ạ / Competitive Intelligence 

-   Lòng tin, t o ra giá tr  cho đôi bên ạ ị

­ Góp v n, đ i x  công b ng, m i  ố ố ử ằ ọ

ng ườ i cùng có l i nhu n ợ ậ

-  s  d ng công ngh  truy n thông  ử ụ ệ ề

hi n đ i đ  liên k t, chia s  thông  ệ ạ ể ế ẻ tin và ti n hành các giao d ch đi n  ế ị ệ tử

- Ph i h p m t thi t các đ i làm vi c  ố ợ ậ ế ộ ệ

Môi tr ườ ng n i b : Văn hóa t  ch c ộ ộ ổ ứ

Văn hóa t  ch c ổ ứ là t p h p các giá tr  c t lõi, ni m tin, s  th u ậ ợ ị ố ề ự ấ

hi u và nh ng chu n m c đ ể ữ ẩ ự ượ c chia s  b i các thành viên trong  ẻ ở

m t t  ch c ộ ổ ứ

v Các bi u t ể ượ ng (Symbols):

v V t th , hành đ ng, s  ki n chuy n t i các ý nghĩa đ n ng ậ ể ộ ự ệ ể ả ế ườ i khác

v Nh ng câu chuy n (Stories): ữ ệ

v  Bài t ườ ng thu t d a trên s  ki n th c t  đ ậ ự ự ệ ự ế ượ ặ c l p di l p l i và chia s   ặ ạ ẻ

gi a m i ng ữ ọ ườ i trong t  ch c ổ ứ

v Nh ng anh hùng (Heroes) ữ

v Nhân v t bi u t ậ ể ượ ng, minh h a k  tích, các nét đ c tr ng c a văn hóa  ọ ỳ ặ ư ủ

b n v ng, đóng vai trò hình m u đ  nhân viên noi theo ề ữ ẫ ể

v Nh ng câu kh u hi u, thông đi p (Slogans) ữ ẩ ệ ệ

v Nhóm t  ho c câu di n t  cô đ ng các giá tr  c t lõi c a t  ch c ừ ặ ễ ả ọ ị ố ủ ổ ứ

v Các nghi l  (Ceremonies) ễ

 Ho t đ ng có ho ch đ nh   m t s  ki n đ c bi t đ  cung c p các hình  ạ ộ ạ ị ở ộ ự ệ ặ ệ ể ấ

• Apple

“m i ng ọ ườ ở i   đây quan tâm 

đ n nhau nh  m t gia đình ế ư ộ

Nh ng giá tr   ữ ị sâu s c và  ắ

nh ng hi u bi t  ữ ể ế

đ ượ c chia s   ẻ

b i các thành  ở viên c a t   ủ ổ

ch c ứ

Bên  trong 

Văn hóa định hướng vào thành tựu (achievement culture)

Văn hóa định hướng vào sự tận tụy (involvement culture)

Văn hóa định hướng vào sự ổn định (consistency culture)

  Văn hóa đ nh h ị ướ ng vào s   ự

thích  ng ứ

24

T  ch c đổ ứ ược đ nh hị ướng b i khách hàng ở

Hình thành trong môi trường t  ch c ph i ph n  ng ổ ứ ả ả ứ

nhanh và ra quy t đ nh trong đi u ki n r i ro caoế ị ề ệ ủ

T  ch c năng đ ng và đ i m i, dám ch p nh n r i ro ổ ứ ộ ổ ớ ấ ậ ủ

và h c h i t  nh ng sai l m c a mìnhọ ỏ ừ ữ ầ ủ

Liên t c c i thi n h  th ng đ  c i thi n năng l c toàn ụ ả ệ ệ ố ể ả ệ ự

th  t  ch c nh m cung c p giá tr  cho khách hàng.ể ổ ứ ằ ấ ị

Người lao đ ng độ ược giao quy n đ  đáp  ng các yêu ề ể ứ

  Văn hóa đ nh h ị ướ ng vào s  t n  ự ậ

t y ụ

25

T  ch c trao quy n cho nhân viên, phát tri n kh  năng ổ ứ ề ể ả

c a m i ngủ ọ ườ ở ấ ải   t t c  các c p. ấ

Chú tr ng s  tham gia và cam k t c a t t c  m i ngọ ự ế ủ ấ ả ọ ười, 

đ i x  m i ngố ử ọ ười nh  thành viên gia đìnhư

M i ngọ ườ ềi đ u c m th y h  có  nh hả ấ ọ ả ưởng đ n ho c ế ặ

có quy n quy t đ nh, công vi c c a h  đề ế ị ệ ủ ọ ược k t n i ế ố

tr c ti p đ n các m c tiêu c a t  ch c ự ế ế ụ ủ ổ ứ

Nh n m nh vào s  t p trung vào bên trong đ  thích  ng ấ ạ ự ậ ể ứnhu c u thay đ i c a môi trầ ổ ủ ường

Quan tâm c  khách hàng và nhân viên ả

Phong cách lãnh đ o đ c tr ng: làm vi c theo nhóm và ạ ặ ư ệkhuy n khích s  tham gia ế ự

  Văn hóa đ nh h ị ướ ng vào thành 

t u ự

T  ch c có ý th c rõ ràng v  m c đích và hổ ứ ứ ề ụ ướng đi xác 

đ nh m c tiêu chi n lị ụ ế ược và th  hi n m t t m nhìn trong ể ệ ộ ầ

tương lai c a t  ch c ủ ổ ứ

Khi t m nhìn c a t  ch c thay đ i, nh ng khía c nh c a ầ ủ ổ ứ ổ ữ ạ ủvăn hóa c a t  ch c cũng thay đ i.ủ ổ ứ ổ

Thích h p v i t  ch c ph c v  nhóm khách hàng riêng ợ ớ ổ ứ ụ ụ

bi t, không đòi h i cao tính linh ho tệ ỏ ạ

Nh n m nh đ n các giá tr  nh  c nh tranh, s  quy t đoán, ấ ạ ế ị ư ạ ự ếsáng ki n cá nhân, ti t ki m, c t gi m chi phí, làm vi c ế ế ệ ắ ả ệlâu dài và n  l c đ  đ t thành tíchỗ ự ể ạ

Phong cách lãnh đ o đ c tr ng: năng su t và thành tích ạ ặ ư ấ

  Văn hóa đ nh h ị ướ ng vào s   n  ự ổ

Tuân th  các quy đ nh và thành tích đủ ị ược đánh giá cao

H  tr  và khen thỗ ợ ưởng cho vi c th c hi n công vi c có ệ ự ệ ệ

phương pháp h p lý, theo trình tợ ự

Phong cách lãnh đ o đ c tr ng: S  an toàn và có th  d  ạ ặ ư ự ể ựđoán trước

Đ nh hình văn hóa t  ch c đ  đáp  ị ổ ứ ể

ng s  đ i m i

ứ ự ổ ớ

 Văn hóa doanh nghi p đóng m t vai trò quan  ệ ộ

tr ng trong vi c t o đi u ki n cho t  ch c  ọ ệ ạ ề ệ ổ ứ

h c t p và h ọ ậ ưở ng  ng đ i m i/ph n  ng v i: ứ ổ ớ ả ứ ớ

Qu n tr  n n văn hóa có năng  ả ị ề

performance)Các công ty thành công cân b ng gi a văn hóa và hi u  ằ ữ ệ

su t th c hi n ho t đ ng kinh doanh/thành tích kinh  ấ ự ệ ạ ộ

doanh

 Các y u t  làm tăng giá tr  cao nh t chính là con ng ế ố ị ấ ườ i và  cách h  đ i x  v i nhau ọ ố ử ớ

 Văn hóa là “ch t dính k t” t  ch c l i v i nhau  ấ ế ổ ứ ạ ớ

 Văn hóa t o b u không khí, t o l i th  c nh tranh c a t   ạ ầ ạ ợ ế ạ ủ ổ

ch c  ứ

 Văn hóa t o đi u ki n cho h c t p và đ i m i tr ạ ề ệ ọ ậ ổ ớ ướ ự c s  đe 

d a c a môi tr ọ ủ ườ ng

   Có mqh tr c ti p gi a văn hóa và k t qu  tài chính c a công  ự ế ữ ế ả ủ

D a trên s  m nh hay m c đích thích h p c a t  ch cự ứ ệ ụ ợ ủ ổ ứ

Các giá tr  thích  ng đị ứ ược chia s  th c hi n hẻ ự ệ ướng d n th c ẫ ự

ti n kinh doanh và ra quy t đ nhễ ế ị

Khuy n khích cá nhân nhân viên đ tế ạ

 K t qu  cu i cùng ế ả ố

 Văn hóa c a t  ch c ủ ổ ứ

S  k t h p gi a văn hóa và hi u su t ho t  ự ế ợ ữ ệ ấ ạ

đ ng/thành tích ộ

31

Góc ph n t  Aầ ư

Hi u su t cao ệ ấ Các giá tr  văn hóa th p ị ấ Các nhà qu n tr  đáp  ng  ả ị ứ

hi u su t và phát huy đ ệ ấ ượ c  các giá tr  văn hóa mong  ị

mu n ố

Góc ph n t  Dầ ư

Hi u su t th p ệ ấ ấ Các giá tr  văn hóa cao ị Các nhà qu n tr  không đáp  ả ị

Lãnh đ o văn hóa ạ

Xác đ nh và s  d ng các tín hi u và bi u tị ử ụ ệ ể ượng đ   nh ể ả

hưởng đ n văn hóa doanh nghi pế ệ

Th  hi n m t t m nhìn v  văn hóa t  ch c mà nh ng ể ệ ộ ầ ề ổ ứ ữnhân viên có th  có ni m tin vào nóể ề

L u ý các ho t đ ng hàng ngày đ  c ng c  t m nhìn ư ạ ộ ể ủ ố ầvăn hóa

Ng ườ i lãnh đ o truy n thông các giá tr  văn hóa thông  ạ ề ị qua ngôn t  và hành đ ng/hành vi ừ ộ

https://youtu.be/jYH4_aqSbnY

https://vtv.vn/truyen­hinh­truc­tuyen/vtv1/toan­canh­the­gioi­0.htm

33