Những câu chuyện cảm động về Bác Hồ (In lần thứ 3): Phần 2

Cuốn sách Những câu chuyện cảm động về Bác Hồ có những điểm đáng chú ý về tư liệu, nghệ thuật kể chuyện, cách phân tích, tiếp cận bản chất sự việc, lời nói, từ đó tìm ra bài học ứng xử đối với cuộc sống hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung phần 2 cuốn sách.

BÀI BÁO NÊU GƯƠNG MỘT UỆT s l CỦA x ữ NGHỆ• • •

Đ ấy là A nh hùng - L iệt sĩ P han Đ ìn h Giót

A nh sinh năm 1922, quê làng V ĩn h Y ên, nay

Tĩnh G ia đình anh sống rất nghèo, ch a m ấ t sófm, năm 13 tuổi anh G iót phải đi ở để k iếm sống

N ăm 1950, anh vào bộ đội chủ lực, th am g ia

đ ánh đồn Tràng Bạch, quốc lộ 18; bị thương nặng anh vẫn xin ỏ lại chiến đấu, tiếp tục tham gia chiến dịch Trung Du (1950), rồi ch iến dịch

H oà Bình (1951), hoạt đ ộ n g trong v ù n g địch chiếm dưới chân núi Ba Vì

Cuối năm 1953, Phan Đ ìn h G iót lên T ây Bắc tham gia chiến dịch Đ iện Biên Phủ L à tiểu đ ộ i phó bộ binh, đại đội 58 (thuộc tiểu đ oàn 428, trung đoàn 141, Đ ại đoàn 312), vào ch iều 13-3-

1954, íuih G iót cùng đại đội 58 IIIỬ đưừ ng m áu

để tấn c ô n s cứ điểm H im Lam Tại đây, anh đã chiến đấu rất m im trí, quả cảm , và hy sinh anh dũng, cìể lại h ình ảnh bất tử: Lấy thân m ình lấp

<:ín lỗ châu m ai của địch, dập tắt được hoả điểm nguy hiểm nhất, tạo cơ hội cho đồng đội tiêu diệt gọn cứ điểm H im Lam!

Nỉĩày 31-8-1955, Phan Đ ình G iót được truy tặng H uân chương Q uân công hạng N hì và danh hiệu A nh h ùng lực lượng vũ trang nhân dân

chiên s ĩ anh íiù n ^ ”. M ỏ’ đầu, Bác viết: “Tronẹ lúc vui mìúì^ Thủ đô ỉỊÌải phóníỊ, chimo, ta cànq nìuy đến cỏ n q la o của hộ đ ộ i ta, n h ớ đến nhữỉỉ^ chiểìì s ĩ anh hùìĩĩỊ đ ã hy sinh vì nhân dân, vì T ổ quốc D â y Icì m ộ t ỉroỉiỉỊ trăm n Ạ ì n giừm^ oanh liệt tỏ r õ tinìì thần aììlĩ dũìiọ, của hộ đội ta

Rồi, với lối viết eiản dị, hàm súc, xúc động, lác giả bài b áo nhắc lại cho “ người hôm n ay ” cảnh ngộ, nhữ ng chiến tích của liệt sĩ Phan Đ ình

G iót, đậc biệl là trận đánh liêu diệt cứ điểm H im Laiĩi - Đ iện B iên Phủ V à để’ kết thúc bài viết chỉ iưii 400 chữ này, Bác lái liiện lại những hình ảnh

hào h ù n ^ , đ ồ n g thời làm thơ lẩy K iều vừa ghi

ngút, hộ đ ộ i ta d ã nghiêng mình trước đồn q chí

G iót, vị anh hùng đ ã hy sinh oanh ìiệ t đ ể m ở đầu

cu ộ c đ ạ i ĩhắuíỊ ỏ Đ iệ n Biên Phủ m à tiến g tăm đ ã vanĩ> lừỉĩg kh ắp thếÍỊÌỚÌ.

H y sinh vì nước ỉà thơm

N h ữ n ẹ phườìiĩị ẹ/ữ á o túi cơm sá ẹ/'/ ”

Bút d an h C.B được ký dưới bài ‘‘N h ớ nqườì chiến s ĩ anh h ù n g ” in năm 1954 H ẳn phải nhiều năm sau đó nữa, n h iều người trong c h ú n g ta mới

vỡ nhẽ: C.B ch ín h là m ộ t trong hơn 100 bút danh

c ủ a N h à báo H ồ C hí M inh!

CÁC CHÁU M ổ CÔI TRONG TÌNH THƯƠNG BÁC H ổ

T inh cảm giữa Chủ tịch H ồ C h í M in h với

th iế u niên, nhi đồng V iệt N am và th ế giới, nếu Icể ra thì k h ô n ? có bút giấy nào tả ch o hết! T ình

c ả m Bác giành cho các cháu m ồ côi, k h ô n g nơi

n ư ơ n g tựa, lại càng có nét đặc biệt

3 1-1-1957 (tức ngày m ồng M ột T ết n ăm Đ inh

D ậu ) Sau khi thăm và chúc T ết m ộ t số g ia đình

lliư ợ n g , T ừ L iêm ; thăm và chúc T ết m ột số đơn

V'ị bảo vệ T hủ đô, Người đã đến th ăm Trại trẻ m ổ

côi m an e tên Kim Đ ồng tại xã Biên G iang,

h uyện T hanh Oai, H à Đ ông (nay là tỉnh H à Tây) Nơi đây nuôi nấng dạy dỗ gần 500 trẻ m ồ côi

k h ô n g nơi nương tựa Bác H ồ vào xem cặn kẽ nơi nghỉ ngơi, ăn học củ a các ch áu , k h u bếp, phòng ăn của trại Người căn dặn anh chị em cấp dưỡng phải c ố gắng giữ vệ sinh, ch ăm diệt ruồi,

au rửa bàn ăn cho sạch sẽ Bác đi th ăm ru ộ n g

m ía, vườn xu hào do các ch áu tự trồ n g q u anh trại Người có phần bằng lòng về nhữ ng thành tích học tập, sản xuất và tiết kiệm c ủ a các cháu

Đ ược biết các cháu m ồ côi đều có á o ấm , N gười phấn khởi Đ ứng trước đàn ch áu ríu rít, nô đùa vây quanh m ình, Bác đ ã ch ia quà, rồi k h ô n g quên chúc các cháu m ột năm m ới b iết đ ù m bọc IhưoTig yêu nhau, chăm học ch ăm làm , ăn ở sạch

sẽ íỊÓp sức nhỏ của m ình cho đất nước

Trong chuyến thăm trại trẻ m ồ côi m an g tên

K m Đ ồng lần này, có m ấy m ẩu ch u y ện đ ã được Ii;.à văn Sơn Tùng kể lại rất cảm đ ộ n g , trong

cu ố n sách H o a râm hụt (N X B T h a n h N iên -

i ‘^99) X in được ghi lại đây giùm b ạn đọc

M ẩu chuyện thứ nhất: N gay từ p h ú t đặt

chân đến cổ n g trại, nhìn bờ rào dây thép gai, trong m ắt Bác Hồ đã hiện lên sự nhức nhối Giọníĩ nhẹ nhàng nhưng trách m óc, Bác nêu thắc

m ắc với các cán bộ phụ Irách;

- Đ ây là nơi nuôi dạy các cháu m ồ côi, được

m ang tên Liệt sĩ Kim Đ ồng Sao các cô các chú lại rào dây thép gai như m ộ t n h à tù th ế này?

M ẩ u chuyện thứ hai: Bác đi vào từng căn phòng ở, p h ò n g ăn, phòng học, nơi các cháu vui chơi Bác khen; “Được cái gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ, nhưng còn - Bác hỏi cán bộ phụ trách trại - còn Ih ế nào, các cô các chú có biết chông?''

M ọi người nhìn Bác, vừa xúc đ ộ n g vừa lúng túng R ồ i chú T huận m ạ n h dạn đáp:

- Thưa Bác, các c h á u ở trại c ò n ch ật chội ạ?Bác H ồ m ỉm cười:

- Chú nói m ới đ ú n g m ộ t p h ần nh ỏ thôi Đ ối với các cháu m ồ côi, đ iều lófn nhất là phải b ù đắp tình thương Các ch áu đ ã k h ô n g cò n bố, m ẹ thì các cô các chú ở đây là b ố là m ẹ của các cháu Các cô các chú nuôi dạy các ch áu phải đ e m cả tấm lòng làm m ẹ, làm ch a m à cư xử, m à săn sóc,

m à dạy bảo Bác thấy ở đây, đối với các cháu,

cò n cái vẻ “trại lính” , thiếu cái ấ m áp c ủ a gia đình D ạy cho các ch áu vào k h u ô n phép, sống có

kỷ luật, trật tự là đúng N hưng k h ô n g được để các cháu m ấ t cái hồn nhiên, m ấ t cái tươi vui, thoải mái Đ ừ n g biến các cháu thành các “ ông

cụ n o n ” Các cô các ch ú phải làm sao ch o các

c h á u thấy Trại trẻ m ồ côi K im Đ ồ n g là gia đình

c ủ a các cháu, đi xa các ch áu thấy nhớ, lúc ở các

ch áu vui Đ ược n h ư vậy thì cần gì phải rào dây

th ép gai, phải canh p h ò n g ng h iêm n g ặt với các cháu?!

M ẩ u cìmvện thứ ha: Sau khi căn d ặn các cô chú trông nom Trại trẻ m ồ côi, đột nhiên Bác Hồ

ại hỏi:

- N hững cháu kém có nhiều không?

- Thưa Bác, còn nhiều lắm ạ!

- N hiều là bao nhiêu?

Đ ồ n g ch í phụ trách trại hơi bối rối, Bác nói ngay;

- Q uản lý các cháu thì cần biết cụ thể từng cháu m ột, biết chắc chắn cái hay, cái dở của mỗi cháu N hư vậy thì việc dạy dỗ m ới có kết quả tốt được!

Bác bảo chú Thuận đứng bên:

- Chú cho Bác gặp cháu nào yếu kém nhấttrại!

Em Q uốc khoanh tay đứng trước Bác Bác cúi xuống vuốt ve nhè nhẹ tóc em Rồi Bác hỏi:

- Tên cháu là gì?

- Tliưa Bác, tên cháu là Q u ố c “lủi” ạ!

Bác nhin em, ái ngại:

- Ai đặt cho cháu cái tên ấy?

- Dạ ihưa Bác, các bạn gọi ch áu th ế ạ!

- Vì sao các bạn gọi cháu là Q uố c “ lủi” ?

- Thưa Bác cháu cháu hay trốn trại Cháu chui qua hàng rào, lủi vào các ngõ p h ố ạ!

- Sao các cháu không chịu ở trong trại, m à

ại hay trốn ra bên nçoài?

- Thưa Bác ở trong trại k h ổ cực lắm ạ!

E m Q uốc nhìn Bác H ồ m à nước m ắt trào ra,

n g h ẹ n ngào không nói nên lời Bác xoa đầu em Bác đã thấu hiểu tất cả cho dù Q uốc chư a nói ra được những điều em m u ố n thưa với Bác Bác

kh uy ên Quốc: “Từ nay, cháu phải phấn đấu bỏ cái tên “ lủi” , chỉ giữ lại cái tên Q u ố c !” Nước

m ắ t càng giàn giụa trên hai m á em Đ oạn , Báo

Hồ âu yếm cầm tay em Q uốc cùng đi ra chỗ cả trại đang tập hợp.

N gày 31-1-1957 ấy mãi m ãi trở thành m ột ngày đ á n g n h ớ của cán bộ, nhân viên Trại trẻ m ồ côi K im Đ ồ n g , là dấu ấn không phai m ờ trong đời m ỗi cậu bé cô bé của trại G iữ đúng lời hứa

h ô m nào, ngày 21-1-1966, tức ngày m ồ n g m ột Tết n ă m Bính N gọ, Chủ tịch H ồ Chí M inh trở lại thăm , chúc T ết Trại trẻ m ồ côi K im Đ ồ n g m ột

ần nữa Đ ã đành, là với thiếu niên nhi đồng của nước V iệt N am còn nhiều gian nan, khốn khó thì

ch áu nào N gười cũng thương yêu như nhau, đối

xử, lo toan n h ư nhau, nhưng đối với các cháu m ồ côi k h ô n g n h à k h ô n g cửa, thiếu thốn tình thương yêu, che ch ở của cha mẹ, người thân trong gia đình, thì tấm lòng của Bác luôn có nét đặc biệt hơn, âu đó cũ n g là điều dễ hiểu, bởi : “NqU()i Ici

C h a , Ici B ác, Ici Anh / Quel tim lớii lọc trăm dòn^ núm l ì h ỏ ” (thơ T ố Hữu)

“TÔI NÓI THẬT,

CÓ MẤT LÒNG KHÔNG”

Sau hơn 50 năm xa cách quê hương xứ Nghệ,

kể từ lúc ra đi tìm đưòiig cứu nước, ngày 14-6-

1957, Chủ tịch Hồ Chí M inh ti'ở về thăm quê thăm

ại ngôi nhà của m ình tại Làng Sen, tiếp xúc với bà con lối xóm, sau đó Người xuống Vinh, nói chuyện với hơn 3.000 đại biểu, nhân dân tỉnh Nghệ An Sang ngày hôm sau, Bác nói chuyện với Hội nghị Vlặt trậiì Tổ quốc Việt N am tỉnh Hà Tĩnh

Phần đầu bài nói, Bác H ồ thay m ặt Trung ương Đ ảng và C hính phủ gửi lời chào thán ái tới cán bộ, nhân dân H à Tĩnh, đồng thời nói rõ những đóng góp củ a địa phương những năm kháng chiến chống P háp và thời gian đầu hoà bình trên m iền Bắc N hững đóng góp xuất sắc

nhân dân yêu chuộng hoà hình t h ế ẹiới càng kính ph ụ c dân V iệt N a m , tron^ đ ó nhân dân H à Tĩnh C Ũ I Ĩ Í Ị v ẻ v a n ẹ ”. Đ iều m uốn nói, ở bài báo nhỏ này, là ý kiến c ủ a Bác về những k h ỉếm

chuyết và hưóiig khắc phục m à Người ân cần và hết sức thẳng thắn chỉ ra.

nói những klìuvết đìéhì k h ô n g ”, thì cả hội trường đồng thanh đáp; "Có ạ!". Bác hỏi tiếp: “Sau 5 0 năm, lẩn đầu tiên tôi trở lại H à Tĩnh T ôi là khách, tôi nói thật, có mếch lòng kh ôn g?". Cả hội trường đ ồ n g thành đáp: "Không ạ!". T h ế rồ i, Bác

đã chỉ ra trước hội nghị 4 khuyết điểm sau đây:

Đ ồ n g bào nông thôn, nhất là nông dân lao động, ch ư a đoàn kết chặt chẽ, đó là khuyết điểm quan trọng;

2 Ý thức bảo vệ của công còn kém;

3 M ộ t số đồng bào chưa thật sốt sắng đóng

th u ế n ô n g nghiệp đúng kỳ hạn;

4 N hân dân nói chung, cũng như nhân dân

Hà Tĩnh nói riêng, có một truyền thống tốt đẹp, nhưng hiện nay vé thuần phong m ỹ tục bị kém sút

M uốn khắc phục sớm những khuyết điểm nêu trên, Bác H ổ chỉ ra 7 nhiệm vụ, trong đó nhiệm vụ "Đ oàn kết" được đặt lên vị trí hàng đầu, khi đất nước ta bị chia cắt, m iền N am còn ciưới c h ế độ M ỹ ngụy Người nói: “Đ o à n kết

ch ặ t c h ẽ thành m ột khối thống nhất P h ả i đ o à n kết í>iữa lươìĩg và giáo, ẹiữa quân và dân, giữa

m iền Bắc và m iền N a m ”. Tiếp th eo là việc chống lụt, chống hạn; tăng gia sản xuất; sẵn sàng đóng thuế, trả nợ và tích cực bán n ô n g sản cho Chính phủ; bảo vệ tài sản N h à nước; đ ề cao kỷ uật trong sản xuất và công tác; cuối cù n g là c ố gắng hơn nữa về b ìn h dân học vụ

M ột điểm rất nhất quán trong phương pháp

Lư tưởng của H ồ C hí M inh là n h ìn n h ậ n sự việc, con người m ột cách toàn diện, cụ thể, và b ao giờ cũng đề ra được phương hướng giải q u y ế t thoả đáng những vướng mắc T hấy m ặt tốt đẹp, đ óng góp nhưng quyết không che đậy m ặt chưa tốt, tiêu cực Chỉ ra m ặt xấu, thì k h ô n g phải để bi quan chán nản hoặc làm ngơ, m à p h ải tích cực khắc phục cùng tiến bộ Bài nói của Bác vói Hội nghị M ặt trận Tổ quốc Việt N a m tỉnh H à Tĩnh

n ăm nào, còn gợi m ở cho nhiều th ế hệ cá n bộ hai tỉnh N ghệ A n và H à Tĩnh bài học đắt giá về cái tâm đối với dân với nước, về sức m ạ n h đoàn kết

và năng lực chỉ đạo sát sao, thẳng thắn, luôn yêu cầu cao của người lãnh đạo đối với các phong trào cách m ạng trên quê hương

BÁC H ổ NÓI CHUYỆN VỚI

CÁN B ộ PHỤ TRÁCH THỂU NHI

Tại T hủ đô H à Nội, vào ngày 19-2-1959, Chủ tịch H ổ C hí M inh đã đến dự và có bài nói chuyện khá dài (752 chữ, nên nhớ, những khi ihật cần thiết, Người mới nói hoặc viết dài như ihê) với Hội nghị các cán bộ phụ trách thiếu nhi loàn m iền Bắc

M ở đầu bài nói, Bác khẳng định ngay vị trí, vai trò của công tác giáo dục thiếu nhi trong c h ế

độ mới: "Công tác ỉỊÌáo dục thiếu niên, nhi đồn g rất quan trọng, đ ó là nhiệm vụ đ à o tạo t h ế hệ tươiĩg ìai cho T ổ q u ố c ”. N hiệm vụ “rất quan trọng” đó đặt lên vai nhiều người, nhiều cơ quan doàn thể nhim g trực tiếp, có nhiều ảnh hưỏfng lại

à các anh chị phụ trách thiếu nhi Nghe báo cáo, Bác được biết các thiếu nhi m iền Bắc có điểm tốt như biêì đoàn kết, ham học lập, ham lao động,

trong sạch và thật thà Đấy, th eo Bác không phải

th àn h tích của riêng các cháu, m à đấy còn là

“ thành tích c ủ a các cô chú, của g ia đình và n h à trư ờ ng” Tuy thế, trong bối cản h đất nước ta còn

bị ch ia cắt, m iền Bắc còn n g h èo nàn, lạc hậu,

n ền giáo dụ c m ới còn sơ khai n ên tất cả còn phải

c ố gắn g p h ấn đấu rất nhiều nữa! Bác thấy được

“ phần tích cực” , đồng thời còn thấy rõ “những

k h u y ết đ iểm , nhược đ iể m ” củ a phong trào thiếu nhi V ậy nên, N gười kịp thời đề xuất m ộ t số yêu cầu đối với cán bộ phụ trách thiếu nhi, về

m ụ c đích, đối tượng và phương pháp tiến hành tro n ^ q u á trình tiếp cận để giáo dục các cháu nên người Bác nói: ''Đối với tr ẻ em, p h ả i giáo dụ c

t h ế n ào ch o c á c cháu hỉêt đ o à n kết, ham học, ham làm, n him q p h ả i làm sa o cho c á c cháu g iữ được tính ch ấ t của tr ẻ con P h ả i làm s a o cho tr ẻ

em có kỷ luật nlĩLởig vẫn vui vẻ h oạt hát chứ

khônq p h ả i khúm núm, đ ặ t đâu n g ồ i đ ấ y ”, ớ

k h ía cạn h giáo dục thiếu nhi để vừa giữ được kỷ luật lại vừa hồ n nhiên, vui vẻ thì h ìn h n hư “có vấn đ ề ” , Bác nói b ổ sung: “K h ỉ g iá o dục p h ả i

th iết thực, k h ôn ẹ lâm cho c á c cháu thằnh nhữtĩg

“con v ẹ t ”, làm sao cho cá c cháu khi ch ơ i là được học, m à troníỊ khi học vui v ẻ như được

c h ơ i ”.

M ãi tófi những năm gần đây, ch ú ng ta m ới nhận thức hết vai trò kết hợp - k h ô n g thể vắng thiếu m ộ t thành tố nào - giữa gia đình, n h à trường và x ã hội trong giáo dục tri thức c ũ n g như nhân cách toàn diện cho các cháu Thực ra, từ hơn nhiều n ă m về trước, Chủ tịch H ổ C hí M in h khi nói ch u y ện với cán bộ phụ trách thiếu nhi,

N sư ờ i đ ã th a thiết đề cập tới: “G iá o d ụ c thiếu niên, nhi đ ồ n g là trách nhiệm củ a c á c cô, cá c chú, của gia đình, của nhà trườtĩg, của đ o à n thể,

củ a x ã hội T r ẻ em trong như tấm gương, c á i tố t

d ễ tiếp tìm, c á i xấu cũng d ễ tiếp thu N ế u nhà trường d ạ y tố t nhim ẹ gia đình d ạ y ngược lại, s ẽ

có ảnh hưởníỊ không tốt đến tr ẻ em và k ế t q u ả

cũ n g khônỉỊ tốt C ho nên, muốn g iá o d ụ c các cháu thcinh người tốt, nhà trườìĩg, đ o à n thể, gia dinh, x ã h ộ i đều p h á i kết hợp ch ặ t c h ẽ với nhau

N ói rộ ng ra là thế, nhưng đối tượng bài nói

c ủ a Bác lúc bấy giờ là cán bộ phụ trách thiếu nhi,

thì cuối cù n g Người cũng phải tập trung vào họ;

đ ộng viên họ, đ ổ n g thời cũng giao trách n h iệ m cho họ N gười nói: "Các cô, cá c chú làm tròn được nhiệm vụ sein sóc, ^iáo dụ c c á c cháu, thành lớp người tố t của x ã hội tươiĩg lai, là rấ t v ẻ vang

K h ô n g p h ả i c ứ được đ ă n ẹ háo hay c ó huân chương m ới là v ẻ v a n g ”. N ói cần phải đi đôi với làm , trán h tình trạng khuyên bảo các c h á u m ộ t đường, còn cán bộ phụ trách thì làm m ộ t nẻo, tuỳ tiện, k h ô n g gương mẫu, d ẫn tới hậu q u ả k h ô n lường cho cả phong trào! Sớm nhận ra đ iề u này, cuối bài nói, Bác không quên nhắc n h ở các cô các chú: “D ạ y c á c cháu thì nói với các cháu c h ỉ

là m ộ t p h ầ n , c á i chính là p h ả i cho c á c ch á u nhìn thấy, ch o nên nhữn^ tấm gương thực tê 'r ấ t quan trọng M u ố n d ạ y cho tr ẻ em thành ngưiời tố t thì trước hết, c á c c ô chú p h ả i là nqười tốt!

C hủ tịch H ồ Chí M inh không ch ỉ là nhà cách m ạ n g lớn, n h à vãn hoá lớn; nhiều tên tuổi trên th ế giới c ò n thừa nhận Bác Hồ là n h à giáo dục lớn, có tầm nhìn hết sức x a rộng 'Cho đến

c h u y ệ n “co n trẻ” , Bác viết: “B ồi dưữn^ u ỉìếh ệ tr ẻ

cck'h niạiìỉỊ cho d(ỳi sau ìâ m ộ t việc ìàm n í t quan 'írọní> và r ấ t cần tlìi ế t”. N hững lời dạy bảo của Bác đối với các cán bộ phụ trách thiếu nhi thuở

n à o thật giản dị, thật khúc chiết, th ấm sâu chân

ý giáo dục truyén thống và hiện đại, dễ h iểu dễ

à m theo Tôi nghĩ, Bác đâu chỉ nói cho cán bộ phụ trách thiếu nhi nghe? ! Các n h à lãnh đạo, n hà

q u ả n lý ẹiáo dục, nhà giáo, nhà biên soạn sách

g iáo khoa, tất cả những bậc làm cha, làm mẹ

cũ n g đều có thể “đ ọ c” được ở đây k h ô n g ít “bài

l ọ c ” đích đ á n g cho bản thân!

“ĐẢNG TA LÀ ĐẠO ĐỨC,

LÀ VĂN MINH”

X em trong sử nước nhà, ai cũng đều được rõ: T ừ n g ày 3 đ ế n ngày 7 tháng 2 năm 1930, tại Cửu L o n g (H ương Cảng - Trung Q uốc) diễn ra

m ối quan hệ giữa Đ ản g với Dân, D ân với Đ ản g Bác vẫn còn sử dụng hình ảnh “ngh ìn lực sĩ” và

“các nhi đồng” trong lời kết thúc buổi ra m ắ t của

Đ ảng Lao đ ộng V iệt N am (ngày 3-3-1951 ) N h à văn Lỗ Tấn (Trung Q uốc) có 2 câu thơ nổi tiếng,

đầu lcìrn n^ựa ch o thiếu n h ỉ”. Bác giải thích:

“N ẹhìn lực s ĩ có n^hĩa là nhữnq k ẻ địch m ạnh, thí dụ: lũ thực dán P h áp, bọn can th iệp M ỹ CũníỊ có n^hĩa là những khó khăn, ẹian khổ C á c nhi đồn<ị nẹhĩa là quần chúnẹ nhân dân hiền lành, cíônẹ đảo C ũng có nghĩa ìà những côn g việc ích quốc, lọi nhà Đ ả n g L a o đ ộ n ẹ V iệ t N a m khôn ^ s ợ k ẻ địch n ào dù cho chúnq h un ẹ tợn đến mấy, khôníỊ s ợ nhiệm vụ dù nặng nề, nguy hiểm đến m ấy; nhưn^ Đ ả n ẹ L a o đ ộ n g V iệt N a m sẵn sàng vui v ẻ làm trâu nẹựa, làm tôi t ớ trung thành của nhân dân

Ky niệm 30 năm thành lập Đ ả n g L ao động Việt N am , năm 1960, đánh giá về sự k iện lịch sử trọng đại này, C hủ tịch H ồ C hí M in h đ ã viết:

“V iệc ihành lập Đ ả n ẹ là m ộ t bước n g o ặ t lịch s ử

vô cùn;^ quan trọ n ẹ tron q lịch sử cách m ạ n g V iệt

N am N ó cìúũìẹ tỏ rằn^ ^iai c ấ p vỏ sản ta trưởiig thành và đủ sức lãnh đ ạ o cách niạnỊy”

Trong lời khai m ạc lễ kỷ niệm này, Bác có m ấy câu thơ:

Đả/?ẹ ta v ĩ đ ạ i như hiển rộ n ẹ, n hư núi ca o

B a mươi năm plìấn đấu v à thắng lợi b iết

so sán h với biển rộng, núi cao, với “ m ột pho lịch

sử b ằn g vàng” Tuy vậy, người nghe người đ ọc rất tâm đắc cụm từ Bác dùníỊ: “biết b a o nhiêu tình” Cuối cùng, vẫn là cái tình - tình Đ ả n g với

dân, tình đ ồ n g chí tro n s cùng Đ ảng với nhau, còn là cái tình giữa các Đ ảng anh em , bầu bạn trong m ột phe, cùng m ột thời đại k hông m ấy yên bình Hai câu: “Đ ảìĩĩị ta là Đ ạ o đức, là Văn minh / L à tliốn^ nhất độ c lập, là h oà bình ấm

no ” đã khái quát c ả bản chất, lẫn m ục tiêu phấn đấu lâu dài củ a Đ ản g Cộng sản V iệt Nam H ai

v ế Đ Ạ O Đ ÚC và V Ă N M IN H phải luôn đi liền

cề với nhau, góp phần tôn tạo cho nhau để m ột đảng được trưÒTig tồn M ột đảng có Đ ạo đức m à

cổ hủ, lạc hậu, dân tình đói k ém thì rõ ràng

k hông được rồi N gược lại, m ột đảng chỉ chú trọng V ăn m inh, chú trọng những tiến bộ vật chất để hưởns; thụ, xa hoa trong khi kém cỏi về đạo đức, xa rời những tiêu chuẩn đạo lý truyền Ihống tốt đẹp củ a dân tộc, thì sớm m u ộ n đảng đó cũng sẽ bị n h ân dân và lịch sử đào thải Bác

tììinh Bản chất của Đ ảng ta là vậy, 30 năm qua

đ ã vạy, và phải làm sao để mãi về sau, Đ ản g ta vẫn giữ được Đ ạo đức Văn m inh như vậy! Câu liếp theo, Bác chỉ rõ hơn, Đ ảng ta còn là nhờ

'ThốuỊị nììcứ, d ộ c lập, ỉìoà hình, ấm n o ”. Các

thành tố này k h ô n g tách rời nhau, :ạo điều kiện cho nhau, tuy th ế có khi đất nước th in g nhất, độc lập, h o à bình rồi m à nhân dân vẫn chưa được ấm no? N h ận thức sâu sắc vấn đề này, C h ủ tịch H ồ

C hí M inh, ngay từ năm 1946, trong b ài p hát biểu tại cu ộ c họp đầu tiên củ a u ỷ ban nghiên cứu k ế

h o ạ c h kiến qu ố c, đã n h ấn m ạ n h “C húng ta tranh được tự do, đ ộ c lập rồ i m à d â ĩ c ứ ch ế t đói,

c h ế t rét, thì tự d o đ ộ c lập cũng không làm gì

D â n c h ỉ b iế t r ỗ giá trị củ a tự do, của đ ộ c lậ p khi

m à dần được ăn no, m ặ c đ ủ ”. Đ ánh đổ giặc

n g oại x â m đ ã k hó, làm cho dân “ no ấ m ” thì theo Bác H ồ, cò n kh ó hofn Biết thế, đế Đ ả n g lường

h ết sức m ình, c ố gắng hơ n nữa, và không bao giờ được chủ quan N ói ch u y ện với cán bộ, đảng viên h o ạt đ ộ n g lâu n ăm (ngày 9-12-1961), Bác

n h ắc nhở: 'T rư ớc đây, Đ ả n g ta tổ chức đánh Tây, đánh N h ậ t r ấ t gian nan cực khổ Nhưng so

vớ i trước, cô n g v iệ c h ây g iờ khó khăn hơn, ph ứ c

tạ p hơ/ì B â y giờ, Đ ả n g ta p h ả i làm nhiều

ch u yện : x â y dự ng nhci m áy, x â y diùig hợp tá c xã, làm s a o ch o người nông dân, người công nhân

ăn no, m ặ c ấm , làm sa o ch o nước cà n g mạnh, dân càn g nqày cà n ẹ giàu

N h ờ có Đ ạo đức - Vãn m inh, Đ ả n g ta mới từng bước vững chắc dẫn dắt n h ân d ân ta đi tới bến bờ củ a thống nhất, độc lập, h o à bình, n o ấm

và Đ ả n g ta mới ngày càng thật sự là Đ ả n g của

Đ ạo đức - V ăn minh Tôi cho rằng, cái hay cái sâu thẳm trong 2 câu thơ của Bác chính là ở chỗ này Bởi thế, chỉ cần m ột lối d iễn đạt n ô m na, gần n hư nói, m à hàng triệu người dân và cán bộ

đ ã nh ập tâm , thành câu nói đầu cửa m iện g của

lọ

C òn nhớ ngày 19-5-1999, tại H ộ i trường Ba

Đ ình - H à Nội, Đ ản g và N hà nước ta tổ chức m ít tinh kỷ niệm 109 năm sinh C hủ tịch H ồ Chí

M in h và 30 năm thực hiện Di h u ấ n củ a Người Tại đây, đã có bài diễn văn được x e m là m ộ t cái

m ốc q u an trọng, phát động cuộc vận đ ộ n g lớn về xây dựng, chỉnh đốn Đ ảng, để Đ ả n g ta nói chung, m ỗ i đảng viên nói riên g m ãi m ãi giữ được vẹn toàn phẩm chất Đ ạo đức và V ăn m inh

đ ã từng đánh đổi bằng m ô hôi và m á u củ a m ình!

LÀM CHỦ TỊCH Nước

KHÔNG PHAI LÀM VUA

Nhiều cán bộ lão thành và nh ân d ân N ghệ

A n còn nhớ mãi m ẩu chuyện cảm đ ộ n g sau đây

N2;ày 8-12-1961, Chủ tịch H ồ C hí M in h , trong

chuyến thăm quê hương lần thứ 2, đ ã về th ă m xã

V ĩnh T hành (Y ên Thành), m ột x ã có p h o n g trào

trồng cây tốt Tại m ột n gọn đồi thấp, Bác đứng

nói chuyện với cán bộ và nhân dân Trời gần

trưa, tuy đã sang m ù a đ ông m à n ắn g v ù n g N ghệ

còn khá gay gắt N hìn Bác đứng giữa nắng, ai

cũng băn khoăn m à thương Bác Đ ồ n g c h í chủ

tịch huyện Y ên T hành cử người tìm m ư ợ n được

chiếc ô, định giương lên che nắn g ch o Bác

Bỗng, Bác quay lại hỏi:

không? Thôi, cất đi! Bác có phải là vu a đâu?

Người lự khẳna: định m ình k h ô n g phải là

‘viia” , làm Chủ tịch niróc dứt khoát không phải

àm vua m ộ t nước, làm m ột “ông quan liêu” bắt dân phải n g h e lệnh của mình, phải hầu hạ mình!

mệnh lệrih ” viết ngày 2 tháng 9 năm 1951, Bác

H ồ đã “kê đ ơ n ” cách chữa bệnh ấy T heo Bác, thì

có m ột n s u y ê n tắc là đi d ú n ẹ đườìi^ lối nhân dâiụ và 6 điều là: 1 Đ ặt lợi ích nhân dân lên trên hết; 2 L iên hệ chặt chẽ với nhân dân; 3 Việc gì cũng bàn với nhân dân, giải thích cho nhân dân hiểu rõ: 4 Có khuyết điểm thì thật thà tự phê bình trước n h ân dân, và hoan nghênh nhân dân phê bình m ình; 5 Sẵn sàng học hỏi nhân dân; 6

Tự m ình phải làm gương m ẫu Cần - K iệm - Liêm - C hính để nhân dân noi theo

Câu ch u y ệ n Bác H ồ về thăm xã V ĩnh Tliành

n ăm ấy, đ ế n nay những cử chỉ và lời nói của Người vãn còn tươi mới, trường tồn như màu xanh cây trái quê ta!

AI GIÚP MÌNH MỘI CHÚT

CŨNG KHÔNG ĐƯỢCQUÊN ƠN

việc làm d ạ y n^ười thì nẹười ta leo C h ỉ đ em lời nói m à d ạ y người, thì người r kh ông p h ụ c ”

N hiều qu an khách nước ngoài, án b ộ , chiến sĩ, đồng bào ta có dịp gặp Bác H ổ g ần g ũi và làm việc với Bác đều có chung nhậ) xét: N gười nói

ít, nhưng làm nhiều; có những ấn đ ề thuộc về đạo đức, Người chỉ lặng lẽ làr m à k h ô n g nói đến bao giờ M ẩu chuyện sau, à m ộ t trong vô vàn dãn chứng “ làm m à kh ô n g ói” c ủ a Bác

G ần Tết N guyên Đ án n ă m í T ị, 1965, Bác

H ồ gọi m ộ t đồng chí chiến sĩ ảnh vệ lên gặp Người Chỉ vào trong chậu nướcC Ó 2 c o n cá m è

- m ỗi con nặng chừng 2kg, d o í c n u ô i - Người

ôn tồn dặn: “Chú đem 2 con cá Iiy đ ế n tặng chú Trần V ĩnh Xương, G iám đốc h ầ m ấ y C ơ k h í

Bộ N ộ i thưiiTig, siúp Bác” Người cảnh vệ hiểu

ra ngay, liền hỏi lại: “Thưa Bác, có phải cái ông

X ương đ ã thiết k ế chiếc giưòng của Bác?” Bác gật đ ầu , rồi ra hiệu cho đồng ch í cảnh vệ đi làm

n h iệ m vụ Trần Vĩnh Xương là người thợ đã theo yêu c ầ u củ a Bác “ sáng tác” ra m ộ t kiểu giường đơn giản, tiện lợi: Giường rộng l,2m, không

ch ạm trổ gì, 4 chân hơi xoãi ra, trên lát m ộ t tấm

gỗ m ộ c khi cần có thể trải chiếu nằm , rất mát Bác H ồ thư ờng nằm trên chiếc giường này để suy nghĩ, đ ọ c sách báo, ngắm cây cỏ, đất trời

ít lâu sau, n h â n m ột buổi được gần Bác cùng tâm

sự, người c ả n h vệ nói: "Thưa Bác, ông g iám đốc

ấy làm c h iế c giường là làm theo chức trách phân công C hứ c ó phải Bác nhờ riêng đâu, m à m ình phải đ em c á tặng người ta?” Bác ngẩng đầu lên, hơi ngạc n h iên Đ ồng ch í hiểu ra, vội thành thực thốt lên: “ C M u xin lỗi Bác!”

T h ế đấy Đ ối với người Công dân H ổ Chí Vlinh, c ũ n g như với Chủ tịch H ồ Chí M inh, ai giúp dỡ mìmh, dù chỉ m ột chút xíu thôi, cũng không được phép quên ơn!

n ă m ” Chị em , ai cũng chọn m ặc bộ quần áo đ ẹp nhất Đ ún g buổi Bác đến thì xếp thành h ai hàng

từ cổ n g vào nhà theo kiểu “hàng rào ia n h d ự ”

X o n g xuôi, tất cả đều hổi hộ p chờ Bác C h ờ m ãi, vãn chưa thấy bóng Bác đâu?

Bỗng, có tiếng gọi to; “Bác ở trong này

rồ i!” T h ế là cả hai “hàng rào danh dự” chạy vào,

nước

Bước ra phía cổng, Bác ân cần: “Q à ò cấc cô

các cháu Vào nhà thấy vắng, Bác đoán ngay là lất cả đang ở ngoài n ày” Khi vào trong hội Irưòỉng, Bác hỏi ngay: “Các cô các cháu đón ai thế?” M ọi người có m ặt ngớ ra, chưa rõ ý phía sau câu Bác hỏi, nên thành thật trả lời: “Thưa Bác, ch ú n g cháu đón Bác đấy ạ?” N ghe xong, Bác cười; "À, ra thế Bác, chứ có phải là vua, quan đâu m à phải sửa soạn, đưa đón cầu kỳ th ế kia?" N hưng rồi nghĩ thương các cháu m ình, sợ các cháu m ất vui, Bác nhanh ý “rẽ ” sang hướng khác; “ Sạch sẽ, gọn gàng thưòíng xuyên, hay chỉ được m ỗi m ột ngày h ôm nay thôi đấy?” Bấy giờ, chị e m trong Hội Phụ nữ mới “hoàn h ồ n ” để tiếp tục câu chuyện với vị Chủ tịch nước m à từ

âu họ h ằn g yêu kính: “Dạ, thưa Bác thường xuyên ạ?” Bác cháu cùng cười vui vẻ

Thắng Pháp, m iền Bắc hưỏfng hoà bình chưa được bao lâu thì cả nước ta phải đương đầu với cuộc chiến tranh huỷ diệt của đ ế quốc Mỹ Phụ

nữ càng đ ó n g vai trò quan trọng đ ảm đang việc nước việc nhà V à họ, dù lập được chiến công ở đâu, lúc nào, to hay nhỏ thì Bác H ồ đều biết,

độ ng viên X in nêu m ột vài ví dụ T háng 3 n ă m

1968, phấn khởi trước những tin th ắn g lợi to lớn, dồn dập c ủ a quân và dân m iền N am gửi ra, có lần Người n g ỏ ý m uốn được đi th ă m m iền N am trước ngày thắng lợi hoàn toàn Ý nguyện đó chưa thành, bỏi th ế Bác càng c h ă m chú theo dõi Trong th án g 3 năm đó, Bác làm bài thơ “K h en

11 cháu d â n quân gái Thành H u ế ” chỉ với súng trường m à đ án h thắng giặc:

D õ n g d ạ c tay cầm khẩu súníỊ trường,

K h ôn ngoan dàn trận khắp tro n g phườỉĩg.

B ác khen cá c cháu dân quân gái,

ch ốn g M ỹ, cứu nước của ph ụ nữ nước ta, chiến

cô n g củ a c á c cháu càng làm rạn q r ỡ thêm truyền thống củ a ph ụ nữ V iệt N a m dũ n g cảm, đ ả m

đ a n ^ ”.