Sức hấp dẫn của Hàn lưu đối với giới trẻ Việt Nam dưới góc nhìn văn hóa đại chúng

Trong phạm vi bài viết Sức hấp dẫn của Hàn lưu đối với giới trẻ Việt Nam dưới góc nhìn văn hóa đại chúng, tác giả chọn ra một lĩnh vực tiêu biểu của Hàn lưu là điện ảnh để khái quát lên đặc trưng của trào lưu văn hóa này, tìm ra căn nguyên làm nên sức hấp dẫn của nó trong giới trẻ Việt Nam. Từ đó, người viết hi vọng sẽ góp phần cùng những nhà hoạch định chính sách tìm ra phương án hữu hiệu nhất để đưa Hàn lưu phát triển đúng hướng, biến nó thành sức mạnh mềm gắn kết tình hữu nghị, hợp tác giữa hai nước Việt – Hàn trong bối cảnh mới đầy thử thách.

SỨC HẤP DẪN CỦA HÀN LƯU ĐỐI VỚI GIỚI TRẺ VIỆT NAM

DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG

Nguyễn Thị Khuyên, Lớp K61B, Khoa Việt Nam học

GVHD: ThS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh

Tóm tắt: Hàn lưu là một khái niệm tương đối mới đối với nhiều người Việt Nam trong những năm

gần đây Khái niệm này dùng để chỉ làn sóng văn hóa Hàn Quốc đang thâm nhập mạnh mẽ vào nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt các quốc gia trong cùng khu vực, trong đó có Việt Nam chúng

ta Trào lưu này đã và đang thâm nhập sâu rộng đến giới trẻ Việt Nam, tác động lớn đến phong cách sống của không ít bạn trẻ theo nhiều chiều hướng khác nhau Trong phạm vi bài viết này, tác giả chỉ chọn ra một lĩnh vực tiêu biểu của Hàn lưu là điện ảnh để khái quát lên đặc trưng của trào lưu văn hóa này, tìm ra căn nguyên làm nên sức hấp dẫn của nó trong giới trẻ Việt Nam Từ đó, người viết hi vọng sẽ góp phần cùng những nhà hoạch định chính sách tìm ra phương án hữu hiệu nhất để đưa Hàn lưu phát triển đúng hướng, biến nó thành sức mạnh mềm gắn kết tình hữu nghị, hợp tác giữa hai nước Việt – Hàn trong bối cảnh mới đầy thử thách

Từ khóa: Hàn lưu, Việt Nam, Văn hóa đại chúng, Giới trẻ, Điện ảnh

I MỞ ĐẦU

Quá trình phát triển văn hóa của mỗi nước là quá trình không ngừng tiếp biến, thâu hóa những yếu tố văn hóa ngoại lai trên nền bản sắc dân tộc Điều này có nghĩa là cùng với tiến trình phát triển của lịch sử thì văn hóa của mỗi dân tộc sẽ không ngừng biến đổi Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, văn hóa Việt Nam đã vận động theo quy luật riêng của nó và đồng thời phát triển liên tục cùng với quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa bên ngoài Thực

tế thì, văn hóa Việt Nam đã giao lưu, tiếp biến với hầu hết các dòng văn hóa lớn trên thế giới, như Ấn Độ, Trung Hoa, Tây Âu và Bắc Mỷ Trong quá trình ấy, văn hóa nước ta luôn tìm kiếm một phương thức tiếp nhận và bản địa hóa các yếu tố ngoại lai sao cho phù hợp với nhu cầu thực tế của chính mình

Đến sau cải cách mở cửa năm 1986, Việt Nam đón chào nhiều dòng đầu tư kinh tế và theo đó là các dòng chảy văn hóa mang hơi thở thời đại cùng theo vào Văn hóa Việt Nam tiếp tục quá trình lựa chọn, tiếp nhận để làm giàu thêm bức tranh văn hóa của mình Trong

số các làn sóng văn hóa mới nổi được du nhập vào Việt Nam, Hàn lưu là chiếm giữ vai trò

vị trí quán quân trong việc thu hút sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là giới trẻ

Hàn lưu đến với Việt Nam tương đối muộn hơn so với làn sóng văn hóa Trung Quốc,

Nhật Bản Sức hút của công chúng với bộ phim Anh em nhà bác sĩ (The Medical brother),

chiếu trên truyền hình thành phố Hồ Chí Minh HTV năm 1998 có thể xem là mốc mở đầu cho tiến trình đó Tuy đến muộn nhưng tính đến nay Hàn lưu lại chiếm vị trí cao nhất trong các trào lưu văn hóa thế giới du nhập vào Việt Nam Quả thật, suốt thế kỉ XXI, trào lưu Hàn Quốc đã và đang xâm nhập mạnh mẽ vào các nền văn hóa trên thế giới Ngoài việc phát huy sức mạnh cứng của mình là kinh tế thì Hàn Quốc đã và đang có chính sách phát triển sức mạnh mềm của mình ra toàn thế giới, mà trọng tâm trước hết là các nước Châu Á, trong đó

có Việt Nam chúng ta Tính từ khi Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc tại thành phố Hồ Chí Minh

trao tặng bộ phim Hoa Cúc Vàng, bộ phim Hàn Quốc đầu tiên được chiếu trên Đài truyền

hình thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1997 cho đến nay, làn sóng Hàn lưu đã mở rộng tầm mức ảnh hưởng không chỉ ở phim ảnh, mà còn ở ẩm thực, thời trang, phong cách Mười sáu năm đã trôi qua và sức mạnh của Hàn lưu ngày càng lan tỏa mạnh mẽ

Hàng loạt các sự kiện diễn ra trong thời gian gần đây ở Việt Nam chính là minh chứng sống động cho sự bám rễ và đơm hoa kết trái của Hàn lưu ở Việt Nam Các đài truyền hình từ trung ương đến địa phương đã mang đến cho khán giả Việt Nam những tác phẩm xuất sắc của điện ảnh và âm nhạc Hàn Quốc Hầu như người Việt nào cũng biết đến

Nàng Dea Jang Gum, Bản Tình ca mùa đông, Anh em nhà bác sĩ, Son môi hồng, Giày thủy tinh, hay gần đây nhất giới trẻ đang lên cơn sốt với bộ phim Người thừa kế Sự thành

công nhanh chóng của phim truyền hình Hàn Quốc kéo theo sự nổi tiếng của âm nhạc đại chúng Hàn Quốc và các nhóm nhạc Hàn Quốc như Big Bag, DBSK, SNSD, Biran ; rồi

thời trang, ẩm thực và tiếng Hàn Đó chính là sức mạnh mềm – quyền lực mềm của Hàn

Quốc đang muốn vươn ra hải ngoại để có thể quảng bá hình ảnh về đất nước, văn hóa và con người nơi đây Trong đó, văn hóa đại chúng đã, đang và sẽ là trọng tâm để hiện thực hóa chiến lược này của Hàn Quốc

Nếu như văn hóa đại chúng Mỷ, Nhật Bản nhằm hướng tới tất cả các công chúng, trong đó có cả nam và nữ, cả trẻ và già, thì Hàn lưu lại tập trung chủ yếu vào giới trẻ bao gồm cả nam và nữ, chủ yếu là lứa tuổi teen thuộc thế hệ 9X Có thể nói, văn hóa đại chúng Hàn Quốc đã và đang thật sự phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam, nổi trội lên tất cả là lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc và thời trang Hàn Quốc Sự ảnh hưởng đó đã tác động tới nhận thức, cảm thụ của giới trẻ Bản thân tôi cũng là người đang trong độ tuổi teen và cũng chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ của Hàn lưu, từ phong cách thời trang đến phim ảnh, âm nhạc Vì vậy, những vấn đề xoay quanh Hàn lưu và sức hấp dẫn của nó luôn là điều tôi băn khoăn, trăn trở và muốn tìm câu giải đáp thỏa đáng Thực chất Hàn lưu là gì, nguyên nhân gì khiến cho Hàn lưu có sức lan tỏa mạnh mẽ như vậy ở Việt Nam? Sức hấp dẫn đó của Hàn Lưu được biểu hiện như thế nào trong nền văn hóa đương đại của nước ta ? Hàn lưu ở Việt Nam có những đặc điểm gì riêng so với các làn sóng văn hóa khác trên thế giới và nó có tác động như thế nào tới nền văn hóa Việt Nam? Sách lược của Việt Nam đối với làn sóng Hàn lưu là gì? Đó là những câu hỏi mà đề tài này tập trung hướng đến

Hơn thế, đặt trong mối tương quan văn hóa giữa hai nước, để góp phần thúc đẩy quan hệ hợp tác, trao đổi văn hóa giữa đôi bên, qua đó tăng cường hiểu biết văn hóa đương đại lẫn nhau thì có thể nói, việc tìm hiểu sự tiếp nhận Hàn lưu ở Việt Nam và sức hấp dẫn của nó đối với văn hóa Việt Nam hiện nay để có đường lối văn hóa đối ngoại thích hợp là một việc làm có ý nghĩa sâu sắc

II NỘI DUNG

1 Nguyên nhân tạo nên sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam

Trước khi đi tìm hiểu nguyên nhân tạo nên sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam, chúng ta cần phải hiểu rõ một số những nội hàm cơ bản sau đây:

Thuật ngữ Hàn lưu (hay còn gọi là trào lưu Hàn Quốc) là một thuật ngữ được dịch từ

tiếng Hàn là Hally (한류), có nghĩa là sự hình thành những giá trị văn hóa Hàn Quốc ở

nước ngoài Song, thuật ngữ này không phải do người Hàn Quốc đặt ra mà do người Trung Quốc nêu ra từ năm 1999 khi bàn về sự nổi tiếng nhanh chóng của Hàn Quốc và các sản phẩm của Hàn Quốc (như phim ảnh, thời trang, mỷ phẩm, ) tại Trung Quốc Hai chữ Hán -

韓流 (Hán líu: Hàn lưu) du nhập sang Hàn Quốc, lại phù hợp với từ gốc Hán mà người Hàn sử dụng nên người Hàn dễ dàng tiếp nhận rồi biến nó thành một khái niệm mới, hiện

được dùng để chỉ sự nổi tiếng của văn hóa Hàn Quốc trên thế giới trong thế kỉ XXI

Sức mạnh mềm (soft power) là khả năng ảnh hưởng tới thực thể khác thông qua sức hấp dẫn và hợp tác chứ không phải bằng tiền bạc hay vũ lực Điều này trái ngược cơ bản với sức mạnh cứng, thứ sức mạnh dựa trên đe dọa và mua chuộc, sức mạnh của quân sự, kinh tế và khoa học của công nghệ Sức mạnh mềm thông qua khả năng tạo ra ảnh hưởng đối với đối tượng cần tác động bằng cách chi phối đến hệ thống giá trị, làm thay đổi suy nghĩ của họ, khiến đối tượng này mong muốn và thực hiện đúng điều mà chủ thể tiến hành

đã đặt ra Như vậy, phương thức để đạt được sức mạnh mềm là thông qua sự hấp dẫn và thuyết phục, dùng sức mạnh thu hút và không cần vũ trang

Văn hóa đại chúng: Văn hóa đại chúng (mass culture) là những giá trị văn hóa được

phổ cập, truyền bá thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, truyền thanh và ngày nay là truyền hình, internet Nền văn hóa này có đối tượng thụ hưởng là đại

đa số dân chúng - những người có trình độ giáo dục ở mức độ tương đối (bình dân) Vậy nguyên nhân nào tạo nên sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam?

Thứ nhất, sự phát triển quan hệ ngoại giữa Hàn Quốc và Việt Nam hiện nay.Vào

ngày 22/12/1992, Việt Nam và Hàn Quốc chính thức thiết lập mối quan hệ ngoại giao Kể

từ đó đến nay, quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và Hàn Quốc ngày càng phát triển,

đóng góp xứng đáng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước của cả hai nước Cho

đến tận ngày nay, mối quan hệ hữu hảo giữa hai nước càng ngày càng mật thiết hơn, sự giao lưu hợp tác ngoại giao giữa hai nước ngày càng sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, đến văn hóa, giáo dục đem lại hiệu quả thiết thực cho cả hai bên

Thứ hai, sự hiểu biết về văn hóa Hàn Quốc của người Việt Nam Có thể nói, người

Việt Nam biết về văn hóa con người Hàn Quốc chủ yếu thông qua các sản phẩm Hàn lưu, qua đó cho thấy sức ảnh hưởng rất lớn của Hàn lưu đến với những người tiếp nhận làn sóng này Đối với người Hàn Quốc, trước và sau chiến tranh ở Việt Nam, sự nhận thức của

họ về Việt Nam chủ yếu được hình thành thông qua sự nhận thức của Mỷ Vào năm mà cuộc cách mạng dân chủ hóa nổi dậy ngày 10/6/1987, Hwang Suk Young với cuốn tiểu thuyết “Cái bóng của vũ khí” đã đưa ra cái nhìn khách quan về vấn đề hệ tư tưởng và mâu thuẫn chia cắt thông qua cuộc chiến tranh Việt Nam Điều đó đã tạo nên bước ngoặt trong

việc thay đổi nhận thức văn hóa Việt Nam của người Hàn Quốc

Thứ ba, những tương đồng về lịch sử - văn hóa giữa hai nước Văn hóa có sức mạnh

gắn kết con người, cộng đồng Việt Nam và Hàn Quốc là hai nước có nhiều điểm tương

đồng về văn hóa: Cả Hàn Quốc và Việt Nam đều từng bị áp bức đô hộ của Trung Hoa; cả

hai nước đều là nền nông nghiệp trồng lúa nước; chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa,

đặc biệt là ảnh hưởng của đạo phật, đạo Nho, cùng chữ viết Hán tự của Trung Hoa

Thứ tư, Hàn Quốc được xem là một kiểu mẫu văn hóa đối với Việt Nam qua những

sản phẩm truyền thông Hàn Quốc, khán giả Việt Nam thấy Hàn Quốc như một kiểu mẫu

văn hóa đáng được học tập

Dù có xuất phát điểm là một nước nông nghiệp như Việt Nam nhưng Hàn Quốc đã tiến hành thành công sự nghiệp công nghiệp hóa để trở thành con rồng của Châu Á, thành nước công nghiệp hiện đại, một xã hội thông tin công nghệ cao trong vòng hơn 4 thập niên Điều đáng nói là Hàn Quốc vẫn giữ vững được các giá trị truyền thống khi phát triển Kiểu thức phát triển của Hàn Quốc thỏa mãn những nhu cầu về đời sống vật chất lẫn sự tôn vinh các giá trị đạo đức, tinh thần của con người Hàn Quốc

Thứ năm, chúng ta phải kể đến chiến lược phát triển của chính phủ và các công ti giải trí Hàn Quốc về sự phát triển của ngành công nghiệp giải trí Chính phủ Hàn Quốc

đặc biệt quan tâm đến việc “xuất khẩu” văn hóa ra nước ngoài Với mục tiêu “đưa nền văn hóa của Hàn Quốc đến gần hơn với nhân dân các quốc gia khác”, chính phủ Hàn Quốc đã dọn đường cho các nghệ sĩ của họ tiếp thị văn hóa đến khắp mọi nơi; quan tâm đến chiến lược đa dạng hóa các sản phẩm gắn với Hàn hơn Ngoài ra Hàn Quốc còn chú ý đến những sách lược, chiến lược cụ thể cho từng quốc gia, từng khu vực, theo từng giai đoạn tương ứng Bên cạnh đó chúng ta còn phải nhắc đến sự nỗ lực không ngừng của các công ti giải

trí Hàn Quốc trong chiến lược maketing hoàn hảo

Thứ sáu, nhu cầu ngày càng gia tăng của giới trẻ Việt Nam hiện nay Khi đời sống

được nâng cao, con người thường có xu hướng tìm đến các sản phẩm có chất lượng cao hơn, đáp ứng các nhu cầu giải trí của mình Hiện nay nhu cầu của giới trẻ ngày càng gia tăng nhưng nền giải trí của nước nhà chưa đáp ứng đầy đủ các nhu cầu đó Nhà nước ta đã thực hiện chính sách nhập khẩu văn hóa nước ngoài, trong đó việc nhập khẩu văn hóa Hàn Quốc đặc biệt chú ý Đây là cơ hội quan trọng cho việc tiếp nhận các sản phẩm của Hàn

lưu được dễ dàng

2 Sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam – những biểu hiện

Thứ nhất, tỉ lệ cao những khách hàng và người hâm mộ phim Hàn Quốc: Hơn 10

năm trở lại đây, Hàn Quốc trở thành “Hollywood của phương Đông”, sản sinh ra hàng loạt ngôi sao ca nhạc, điện ảnh, truyền hình khuấy đảo thị trường giải trí Châu Á với lượng người hâm mộ ở khắp các nước này, trong đó Việt Nam không là ngoại lệ Việt Nam xếp thứ tư về mức độ yêu thích làn sóng Hàn Quốc Điều này được biểu hiện ở số lượng lớn các fan cuồng thần tượng Khi thể hiện cuộc khảo sát điều tra xã hội học tại điạ bàn trường Đại học Sư phạm và trường THPT Chuyên Tác giả đưa ra câu hỏi “Bạn có thích văn hóa Hàn Quốc không?”, kết quả là có tới 87% trả lời thích trong tổng số phiếu (174/200 phiếu

phát ra), chỉ có 13% là không thích (26/200 phiếu phát ra)

Thứ hai, tần suất xem phim rất cao của các bạn trẻ Việt Nam điều đó được chứng

minh qua cuộc điều tra xã hội học Kết quả điều tra cho thấy tỉ lệ các bạn trẻ xem phim Hàn thường xuyên là rất lớn Bên cạnh đó, tần suất chiếu phim Hàn trên màn ảnh nhỏ Việt Nam cũng rất cao

Thứ ba, hiện tượng tôn thờ thần tượng là các diễn viên Hàn Quốc cũng cho thấy sức

hấp dẫn của phim Hàn đối với giới trẻ Việt Nam Cuồng hay thần tượng hóa các diễn viên

Hàn Quốc không còn là một hiện tượng lạ lẫm đối với Việt Nam Điều đó có thể chứng tỏ sức hấp dẫn của phim Hàn đối với các bạn trẻ Việt Nam hiện nay

Thứ tư, tỉ lệ cao những người thích sử dụng các sản phẩm của Hàn Quốc thông qua phim Hàn như nhạc phim, thời trang phong cách Hàn, ẩm thực Hàn, mỹ phẩm Hàn Có thể

nói, thông qua phim Hàn mà các sản phẩm của Hàn lưu được giới trẻ Việt Nam biết đến nhiều hơn Từ phim Hàn mà âm nhạc của Hàn Quốc cũng được phát triển, thời trang, ẩm

thực, mỷ phẩm cũng theo đó mà đến với công chúng Việt Nam

Phải thừa nhận rằng, các nhà sản xuất phim Hàn Quốc đã rất khôn khéo trong việc lồng ghép các sản phẩm văn hóa của nước mình vào trong từng bộ phim Để rồi từ đó, các sản phẩm văn hóa Hàn đến với Việt Nam thông qua phim Hàn Một cách tự nhiên, các sản phẩm đó dần dần trở thành chuẩn mực thẩm mĩ của các bạn trẻ trong quá trình nhận thức và sử dụng

3 Đặc điểm của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam

Đặc trưng nổi bật nhất của giới trẻ Việt Nam là tính trội của yếu tố nữ trong mô hình tương quan về giới đối với việc tiếp nhận Hàn lưu ở Việt Nam Một điều rất đặc biệt đối

với Hàn lưu ở Việt Nam là mối tương quan về giới trong việc tiếp nhận các sản phẩm của Hàn lưu Sức hấp dẫn Hàn lưu đến cả Nam và Nữ, nhưng trong đó sức hấp dẫn ở “Nữ” chiếm tỉ lệ vượt trội

Thuật ngữ “nữ tính” sử dụng với hàm nghĩa “âm tính” liên quan đến nguyên lí Âm – Dương Sức hấp dẫn nữ tính đó cũng được biểu hiện qua thái độ, tần suất tiêu thụ phim Hàn, nhạc Hàn, thời trang Hàn Điều đó được minh chứng qua cuộc khảo sát xã hội học tại địa bàn trường Đại học Sư phạm Hà Nội và THPT chuyên Sư phạm, kết quả cho thấy “thái

độ và tần suất” sử dụng các sản phẩm Hàn lưu ở Nữ chiếm tỉ lệ cao hơn so với Nam giới Như vậy có thể thấy, sức hấp dẫn của Hàn lưu thiên về chất “nữ tính”, chính việc tích hợp

Âm – Dương trong các sản phẩm của Hàn lưu đã thu hút nữ giới Cũng chính điều đó tạo nên sự khác biệt Trong tương quan về giới ở việc tiếp nhận các sản phẩm Hàn lưu ở Việt Nam

Thứ hai, đặc điểm trong tương quan giữa cấp học và sự tiếp nhận các sản phẩm gắn với Hàn lưu Ở đây trong việc sử dụng các sản phẩm gắn với Hàn có sự tách biệt giữa học

sinh phổ thông chuyên và sinh viên đại học của hai khoa Trong số phiếu trả lời, tỉ lệ sinh

viên dùng thời trang, xem phim, nghe nhạc Hàn Quốc đều cao hơn học sinh phổ thông Sở

dĩ có sự chênh lệch này là do: Về tài chính, các bạn sinh viên có thể có tiền đi làm thêm, còn học sinh không có khoản tiền đi làm thêm; về thời gian sinh viên có nhiều thời gian tự học nhiều hơn, còn học sinh thì số lượng thời gian lên lớp là rất nhiều Chính vì vậy, phần nào đó làm cho việc tiếp nhận của các bạn học sinh có phần ít hơn so với sinh viên Học sinh còn bị áp lực bởi phải làm thế nào để vào giảng đường đại học Chính vì vậy, mà các

em cũng giành nhiều thời gian hơn cho việc học của mình, còn sinh viên thì không bị áp lực đó nữa vì họ đã vào được giảng đường đại học Hơn thế, học sinh chịu sự quản lí của nhà trường và cha mẹ, chặt chẽ hơn so với sinh viên, sinh viên đã có thể tự chịu trách

nhiệm về hành vi của mình nên ít chịu sự giám sát của cha mẹ và nhà trường hơn

Thứ ba, kiểu thức tiếp nhận Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam theo cấu trúc tâm lí nhân cách Có thể nói, Hàn lưu đến Việt Nam thông qua giới trẻ và được tiếp nhận thông qua cấu trúc tâm lí nhân cách của các bạn trẻ

Xét theo tâm lí lứa tuổi: Các bạn trẻ thường năng động, sôi nổi, đầy nhiệt huyết với

cuộc sống Đồng thời họ cũng thường bồng bột, vội vã, xốc nổi, thích cái mới, cái lạ, cái

khác người, thích thể hiện mình với xã hội, đón nhập vồ vập theo thói quen, cảm tính hơn là

sự hiểu biết một cách chủ động, đánh giá cao cuộc sống “hưởng thụ”, những sản phẩm không mang tính tinh hoa, tính trí tuệ nên dễ tiếp thu và tiếp nhận, hay mơ mộng, lãng mạn Tất cả các đặc điểm tâm lí đó của giới trẻ đều được Hàn lưu đáp ứng thông qua các sản phẩm như điện ảnh, âm nhạc, thời trang Những sản phẩm này đáp ứng đầy đủ những

nhu cầu về tâm lí của giới trẻ Việt Nam

Xét theo tâm lí quần chúng: sự tiếp nhận Hàn lưu của giới trẻ Việt Nam còn được thể

hiện qua tâm lí quần chúng Các bạn trẻ bị ảnh hưởng rất nhiều từ tâm lí của quần chúng, tâm lí đám đông Vì vậy, họ thích theo trào lưu và cũng ghét theo trào lưu Nhiều khi các bạn trẻ thích nhưng không hiểu vì sao mình thích mà chỉ chạy theo xu thế chung của thời đại, chịu tác động của các nhóm bạn cùng chơi Chính vì chịu sự tác động đó của tâm lí quần chúng mà nếu bạn trẻ nào không thích điện ảnh, âm nhạc, thời trang Hàn Quốc, thì sẽ

bị cho là “gà”, “quê mùa” Hầu hết các bạn trẻ đón nhận các giá trị của Hàn lưu một cách

vô thức, theo xu thế chung của bạn bè và những người xung quanh

4 Sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam – Những hệ quả và sách lược phát triển

Sự giao lưu nào cũng đều có hai mặt của nó Sự giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc

cũng diễn ra theo hai chiều hướng: tích cực lẫn tiêu cực

Về những hệ quả tích cực: Hàn lưu tạo cơ hội để tăng cường quan hệ kinh tế và chính trị

giữa Hàn Quốc và Việt Nam Việc tiếp nhận Hàn lưu còn giúp Việt Nam học hỏi về khoa học

kĩ thuật và văn hóa giáo dục của Hàn Quốc Ngoài ra việc tiếp nhận Hàn lưu còn tiến tới việc

xây dựng một mối quan hệ cộng đồng Châu Á bền vững Đồng thời, nó sẽ góp phần vào việc

đa dạng hóa thị hiếu văn hóa của quần chúng Rõ ràng, những tác động tích cực của Hàn lưu đều thuộc lĩnh vực nhận thức Một khi nhận thức được nâng tầm, người Việt Nam sẽ lựa chọn những hành động phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội nước nhà

Bên cạnh những tác động tích cực, Hàn lưu thâm nhập và phát triển mạnh mẽ ở giới

trẻ Việt Nam còn để lại không ít hệ quả tiêu cực: Đó là nguy cơ chủ nghĩa thương mại hóa,

nguy cơ chủ nghĩa đế quốc văn hóa Cũng chính nguy cơ Chủ nghĩa đế quốc văn hóa đó

mà có thể dẫn đến đồng hóa văn hóa trong quá trình giao lưu văn hóa, tiếp biến

Nhìn nhận đúng cách thức mà Hàn Quốc đã làm để nâng tầm ảnh hưởng văn hóa của mình đối với các nước trong khu vực và trên thế giới, Việt Nam sẽ rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc khai thác tiềm năng sức mạnh mềm do văn hóa mang lại, cũng như học hỏi được cách thức chiếm lĩnh được thị hiếu công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ, một đối tượng rất giàu tiềm năng trên mọi phương diện Nên chăng Việt Nam cần cải thiện những kênh trao đổi và hợp tác với Hàn Quốc và Việt Nam, đa dạng hóa thị hiếu văn hóa của giới trẻ, và kiểm soát chặt chẽ hơn việc “nhập khẩu văn hóa” cần đầu tư nhiều hơn cho giáo dục, tuyên truyền quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam đến với công chúng

III KẾT LUẬN

Hàn Quốc đang từng ngày phát triển và khẳng định vị thế của mình trên trường quốc

tế Làn sóng văn hóa Hàn Quốc đã và đang có sự ảnh hưởng và lan tỏa mạnh mẽ tới các nước trong khu vực Châu Á, trong đó có Việt Nam Sự phát triển về văn hóa đại chúng và những sách lược của chính phủ Hàn Quốc nhằm hướng văn hóa đại chúng của đất nước mình ra hải ngoại, đó là cách mà các nhà lãnh đạo Hàn Quốc gia tăng quyền lực mềm Qua nghiên cứu cho thấy: sự tương đồng về văn hóa – lịch sử giữa Việt Nam và Hàn Quốc, các chính sách để phát triển đúng hướng văn hóa Hàn Quốc ra hải ngoại của các nhà lãnh đạo và các công ti giải trí Hàn Quốc; sự phát triển quan hệ ngoại giao giữa hai nước ngày càng được thúc đẩy và mở rộng; sự hiểu biết ngày một sâu sắc giữa Hàn Quốc và Việt Nam,

Đó là những nguyên nhân làm nên sức hấp dẫn của Hàn lưu ở giới trẻ Việt Nam

Hàn lưu được biểu hiện trên rất nhiều phương diện, nhưng nổi bật nhất là các lĩnh vực: Điện ảnh, âm nhạc, thời trang, mĩ phẩm, ẩm thực Trong đó, điện ảnh là lĩnh vực nổi trội nhất, là tấm gương hội tụ đầy đủ nhất bức tranh văn hóa Hàn Quốc xưa và nay Nó đã

và đang thực sự có sức hút mạnh mẽ đối với mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ - những người hơn ai hết dễ dàng tiếp cận và tiếp nhận làn sóng văn hóa Hàn Quốc Sức hấp dẫn đó của giới trẻ được biểu hiện qua các tiêu chí như: tỉ lệ cao những khách hàng và người hâm mộ phim Hàn Quốc, tần suất cao giới trẻ Việt Nam xem phim Hàn, hiện tượng tôn thờ thần tượng các diễn viên Hàn Quốc, tỉ lệ cao số người yêu chuộng và sử dụng các sản phẩm văn hóa Hàn được giới thiệu thông qua các bộ phim Hàn Quốc (nhạc phim Hàn,

ẩm thực Hàn, mĩ phẩm Hàn, phong cách thời trang của các diễn viên Hàn )

Từ những biểu hiện đó đã toát lên các đặc trưng trong việc tiếp nhận Hàn lưu ở giới trẻ Đó là tính trội của yếu tố Nữ trong mô hình tương quan về giới đối với việc tiếp nhận Hàn lưu ở Việt Nam, là kiểu thức tiếp nhận Hàn lưu theo cấu trúc tâm lí nhân cách, theo tâm lí đám đông

Việc tiếp nhận một nền văn hóa nào cũng đều có hai mặt của nó và việc tiếp nhận Hàn lưu vào nước ta cũng không ngoại lệ Từ những tác động tích cực lẫn tiêu cực đã đặt

ra cho chúng ta những yêu cầu cấp thiết trong việc điều chỉnh các sách lược của mình để phát triển vững chắc Hàn lưu ở Việt Nam Có như vậy, Hàn lưu mới thực sự đi đúng hướng và giữ vị trí “quán quân” trong việc thu hút sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là giới trẻ Việt Nam trong bối cảnh mà sự cạnh tranh văn hóa quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay

TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Nguyễn Ngọc Bích, Tâm líhọc nhân cách, NXB Giáo dục, 1998

[2] Ngô Xuân Bình, Quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc trong bối cảnh quốc tế mới, NXB Văn hóa Thông tin, 2012

[3] Lê Huy Hà, Một số vấn đề văn hóa Việt Nam truyền thống và hiện đại, NXB Văn

hóa, 2000

[4] Quách Thu Hà, Tình nghĩa Việt Nam và Hàn Quốc, NXB Văn hóa Thông tin, 2002

[5] Trần Duy Hinh, Điện ảnh và truyền hình Việt Nam hiện nay, NXB Văn hóa Thể thao, 2006

[6] Dương Phú Hiệp, Hàn Quốc trước thềm thế kỉ XXI, NXB Thống kê Hà Nội, 1999

[7] Đỗ Huy, Nhận diện văn hóa Việt Nam và sự biến đổi của nó trong thế kỉ XX, NXB

Chính trị Quốc gia, 2002

[8] Đặng văn Lung, Tiếp cận văn hóa Hàn Quốc, NXB Văn hóa Thông tin, 2002

[9] Trường Lưu, Văn hóa vấn đề lí luận, NXB Chính trị Quốc gia, 1999

[10] Bùi Đức Mạnh, Chinh phục các làn sóng văn hóa, NXB Tri thức, 2006

[11] Phan Ngọc, Bản sắc văn hóa Việt Nam, NXB Văn hóa Thông tin, 2004

[12] Nguyễn Vĩnh Sơn, Tìm hiểu về văn hóa Hàn Quốc, Biên soạn theo tài liệu của đại sứ

quán Hàn Quốc ở Hà Nội với các công trình nghiên cứu khác, 1996

[13] Lai Văn Toàn, Văn hóa học và văn hóa thế kỉ XX, NXB Trung tâm Thông tin Khoa

học Xã hội – Chuyên đề, 2001

[14] Nguyễn Bá Thành, Tương đồng văn hóa Việt Nam và Hàn Quốc, NXB Văn hóa

Thông tin, 1994

[15] Trần Ngọc Thêm, Tìm hiểu về bản sắc văn hóa Việt Nam cái nhìn hệ thống và loại hình, NXB TP Hồ Chí Minh, 1997

[16] Lê Quan Thiêm, Văn hóa văn minh và yếu tố văn hóa truyền thồng Hàn, NXB Văn

học, 1998

[17] Huỳnh Khái Vinh, Những vấn đề văn hóa Việt Nam đương đại, NXB Văn hóa thông

tin, 2001

[18] Phạm Hoàng Gia, Tâm lí lứa tuổi và tâm lí sư phạm, NXB Đại học Sư Phạm, 1997 [19] Xuân Huy, Nét đặc sắc Á Đông trong văn hóa dân gian truyền thống Việt Nam và Hàn Quốc, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 2, 2001

[20] Nguyễn Ngọc Thơ, Thực trạng điện ảnh Việt Nam từ một góc nhìn, Tạp chí Văn Hóa

Nghệ thuật, Số 6, 2004

[21] Lee Han Woo (Hoàng An Đông dịch), Văn hóa đại chúng Hàn Quốc ở Việt Nam,

Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 1, 2005

[22] Nguyễn Tiến Lực, Từ phong trào làng mới ở Hàn Quốc, Tạp chí Văn hóa Nghệ

thuật, Số 8, 2006

[23] Đặng Thị Thu Hương, Xây dựng văn hóa đại chúng ở nước ta hiện nay, Tạp chí Văn

hóa Nghệ thuật, Số 1, 2007

[24] Phương Lưu, Điện ảnh Việt Nam trước thềm hội nhập WTO, Tạp chí Văn hóa Nghệ

thuật, Số 1, 2007

[25] Nguyễn Tiến Mạnh, Ảnh hưởng của văn hóa âm nhạc Hàn Quốc đến showbiz Việt,

Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 328, 2011

[26] Shin Hyun Joon (Hoàng An Đông dịch), Nhạc nhẹ làn sóng Hàn Quốc mới, Tạp chí

Văn hóa Nghệ thuật, Số 326, 2011

[27] Nguyễn Thị Kim Liên, Vấn đề tiếp nhận văn hóa nước ngoài của sinh viên hiện nay,

Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Số 350, 2013