Vấn đề bảo vệ môi trường và các giải pháp cơ bản nhằm khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội

Hà Nội là thủ đô của cả nước, là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội lớn, các hoạt động kinh tế và đô thị hóa đang phát triển nhanh chóng đã và đang tác động mạnh tới môi trường thành phố. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Đảng và Nhà nước nói chung, thành phố Hà Nội nói riêng cần tăng cường công tác phòng ngừa bằng cách ngăn chặn, xử lí khách quan triệt để những hành vi vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Bài viết Vấn đề bảo vệ môi trường và các giải pháp cơ bản nhằm khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội sẽ trình bày tóm lược nghiên cứu về vấn đề bảo vệ môi trường và các giải pháp cơ bản nhằm khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội.

VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN

NHẰM KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT

VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Phạm Thị Lệ, Phạm Thị Thanh Hải, Lớp K60E, Khoa Lí luận Chính trị - Giáo dục Công dân GVHD: ThS Nguyễn Thị Thu Hương

Tóm tắt: Bảo vệ môi trường và phát triển xã hội bền vững là mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân

loại và là một trong những đặc trưng cơ bản của thời đại Vấn đề bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế, xã hội trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Môi trường nước ta tiếp tục bị ô nhiễm và suy thoái Việc thi hành luật bảo

vệ môi trường chưa thực sự nghiêm minh và còn buông lỏng Trong khi đó những vấn đề ô nhiễm môi trường mới, vi phạm môi trường mới lại tiếp tục phát sinh Ý thức tự giác bảo vệ và giữ gìn môi trường cộng đồng chưa trở thành thói quen trong cuộc sống của đại bộ phận dân cư Thực trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang là vấn đề nhức nhối hiện nay, đòi hỏi cần phải có những giải pháp cụ thể nhằm hạn chế những hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố

Từ khóa: Vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường

I MỞ ĐẦU

Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người, đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nhân loại Tuy nhiên, trong những thập niên vừa qua

do nhận thức chưa đầy đủ về môi trường và bảo vệ môi trường, do thiếu một kế hoạch đồng bộ để bảo vệ môi trường sinh thái nên môi trường nhiều nơi bị phá hoại, ô nhiễm… Loài người đã và đang dồn ép môi trường sinh thái Trái đất đến một giới hạn khó chấp nhận Nguồn tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt và bảo vệ môi trường đang trở thành vấn đề đáng báo động cho loài người hôm nay và mai sau

Như vậy, con người đang đứng trước nhiều vấn đề môi trường mang tính toàn cầu Quốc gia nào cũng xem nhiệm vụ bảo vệ môi trường là hết sức cấp bách Bảo vệ môi trường và phát triển xã hội bền vững là mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại và là một trong những đặc trưng cơ bản của thời đại Vì vậy, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng ta đã khẳng định: phát triển kinh tế - xã hội phải gắn liền với bảo vệ môi trường là một quan điểm mới trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Để bảo vệ môi trường, Nhà nước ta

đã ban hành nhiều văn bản pháp luật và áp dụng mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn các hành vi hủy hoại môi trường tự nhiên, môi trường sống như tuyên truyền, giáo dục, kinh tế, hành chính, hình sự… để xử lí những vi phạm về môi trường

Việc thi hành luật bảo vệ môi trường chưa thực sự nghiêm minh và còn buông lỏng Trong khi đó những vấn đề ô nhiễm môi trường mới, vi phạm môi trường mới lại tiếp tục phát sinh Ý thức tự giác bảo vệ và giữ gìn môi trường cộng đồng chưa trở thành thói quen trong cuộc sống của đại bộ phận dân cư

Hà Nội là thủ đô của cả nước, là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội lớn, các hoạt động kinh tế và đô thị hóa đang phát triển nhanh chóng đã và đang tác động mạnh tới môi trường thành phố

Nhận thức được tầm quan trọng đó, Đảng và Nhà nước nói chung, thành phố Hà Nội nói riêng cần tăng cường công tác phòng ngừa bằng cách ngăn chặn, xử lí khách quan triệt để những

hành vi vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường Xuất phát từ lí do trên, chúng tôi đưa ra đề tài: Thực trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận về bảo vệ môi trường và vi phạm pháp luật trong bảo vệ môi trường

Môi trường là tập hợp tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người, ảnh hưởng tới con người và tác động đến các hoạt động sống của con người như: không khí, nước, độ ẩm, sinh vật, xã hội loài người và các thể chế

Bảo vệ môi trường nhằm bảo vệ sức khỏe cho nhân dân, bảo đảm quyền con người được sống trong môi trường trong lành, phục vụ sự nghiệp phát triển lâu bền của đất nước

Do đó, có thể hiểu bảo vệ môi trường ngày nay bao gồm:

- Sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và bảo vệ sự cân bằng sinh thái nhất và môi trường cũng trở lên tốt hơn

- Cải tạo, phục hồi các tài nguyên bị cạn kiệt đối với các lãnh thổ đã khai thác đến mức cạn kiệt, nếu không phục hồi sẽ bị phá hủy hoàn toàn

- Bảo vệ tính đa dạng sinh học và các vốn gen di truyền quý hiếm các loại động vật

và thực vật hoang dại chính là nguồn cung cấp giống cây trồng và vật nuôi cho loài người Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự, là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội do Nhà nước ban hành, thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền và được thực hiện bằng các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước

Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật (dưới dạng hành động hoặc không hành động) và có lỗi do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan

hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

2 Phân tích các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường qua ví dụ cụ thể

Hàng chục m3 nước thải chưa được xử lí theo đúng quy trình được xả vào hệ thống kênh mương thoát nước chung gây ô nhiễm môi trường Vụ việc được phát hiện vào hồi 9h30 phút ngày 21/3, tại Công ti Cổ phần phát triển công nghệ nông thôn- Chi nhánh Hà Nội Phòng Cảnh sát môi trường- CATP Hà Nội phối hợp với CA huyện Hoài Đức, Viện Công nghệ môi trường tiến hành kiểm tra đã ghi nhận, công ti chuyên sản xuất thuốc thú ý tại chi nhánh An Khánh (huyện Hoài Đức) chưa có giấy phép xả thải vào nguồn nước nhưng hàng ngày vẫn xả thải ra hệ thống thoát nước chung của xã

Mặt khách quan:

Hành vi trái pháp luật: xả nước thải vào hệ thống thoát nước chung của xã chưa qua

xử lí theo quy định Đây là hành vi trái pháp luật (vi phạm hành chính) gây hậu quả ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng

Địa điểm: Hệ thống thoát nước chung của xã An Khánh (Hoài Đức)

Phương tiện: Sử dụng hệ thống xử lí nước thải tập trung tự thiết kế nhưng chưa được

cơ quan có thẩm quyền nghiệm thu tiêu chuẩn

Mặt chủ quan:

Lỗi: cố ý gián tiếp

Mục đích: Nhằm giảm bớt chi phí xử lí chất thải

Mặt chủ thể:

Công ti Cổ phần phát triển công nghệ nông thôn- Chi nhánh Hà Nội là 1 tổ chức có đầy đủ trách nhiệm pháp lí khi thực hiện hành vi trái pháp luật này

Mặt khách thể:

Việc làm của Công ti đã vi phạm đến nguyên tắc quản lí nhà nước, làm tổn hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

2.1 Thực trạng vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và vấn đề xử lí hành chính vi phạm về bảo vệ môi trường trên thành phố Hà Nội

2.1.1 Đặc điểm tình hình thành phố Hà Nội trong mối quan hệ với việc bảo vệ môi trường

Đô thị hóa và các vấn đề môi trường nảy sinh

Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam, là trung tâm kinh tế chính trị lớn của cả nước, các hoạt động kinh tế và đô thị hóa đang phát triển nhanh chóng đã và đang tác động mạnh tới môi trường thành phố Hà Nội có đặc thù riêng so với các thành phố khác trong cả nước

Phát triển không gian đô thị và xây dựng nhà ở

Nhà cửa được xây chen lấn, cơi nới thiếu chỉ dẫn, thiếu sự quản lí chặt chẽ đã gây trở ngại cho hoạt động bảo vệ môi trường

Hệ thống giao thông đô thị và tình trạng ô nhiễm do giao thông còn tồn tại những hạn chế Phát triển công nghiệp và những tác động đến môi trường

Bước vào thế kỉ XXI với tốc độ của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa với các xu thế về môi trường như trên, thành phố Hà Nội phải đương đầu với những thách thức lớn trên con đường phát triển bền vững

2.1.2 Những quy định của pháp luật Việt Nam về vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường

Ngày 29/11/2005, Luật Bảo vệ môi trường đã được chính thức thông qua Đây là cơ sở pháp lí đầy đủ cho các hoạt động bảo vệ môi trường ở nước ta Luật bảo vệ môi trường nhằm xây dựng nâng cao hiệu lực quản lí Nhà nước và trách nhiệm của chính quyền các cấp, các cơ quan quản lí Nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhân trong công tác bảo vệ môi trường để bảo vệ sức khỏe nhân dân, bảo đảm quyền con người được sống trong môi trường trong lành, phục vụ cho sự nghiệp phát triển lâu dài của đât nước, góp phần bảo vệ môi trường ở các đô thị nói riêng và môi trường khu vực nói chung

Pháp luật đã đưa ra những quy định về bảo vệ môi trường từng loại cụ thể

2.1.3 Thực trạng vi phạm về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội

Môi trường thành phố Hà Nội hiện nay đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ về khí thải, nước thải, chất thải rắn và khí thải do gia tăng dân số, giao thông đô thị phát triển công nghiệp và dịch vụ Bên cạnh đó, môi trường thành phố Hà Nội còn trầm trọng hơn

do những vi phạm về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố ngày càng xảy ra nhiều về số lượng với tính phức tạp và phạm vi ảnh hưởng của vi phạm ở một số vụ việc có phần tăng, thậm chí có nơi có lúc còn nghiêm trọng Có 2 mức độ vi phạm các quy định pháp luật về bảo

vệ môi trường, căn cứ vào hậu quả của hành vi vi phạm: Các vi phạm gây hậu quả như trong khung xử phạt hành chính gọi là vi phạm về môi trường Các vi phạm có hậu quả nghiêm trọng vượt quá khung xử phạt hành chính chuyển sang truy tố trách nhiệm hình sự, gọi là tội phạm

về môi trường Tuy nhiên, trên thực tế địa bàn thành phố Hà Nội, vi phạm pháp luật môi trường mới chỉ dừng lại ở mức độ vi phạm hành chính Vi phạm pháp luật môi trường trong những năm qua rất phức tạp nhưng tồn tại phổ biến các dạng sau đây:

- Vi phạm về phòng ngừa ô nhiễm và suy thoái môi trương như: Không thực hiện các quy định về đánh giá tác động môi trường, không nộp hoặc nộp không đúng thời hạn quy định báo cáo đánh giá tác động môi trường; không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, không đúng thời hạn yêu cầu ghi tại phiếu thẩm định hoặc giấy phép về môi trường (điều 6)

- Vi phạm về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, bệnh viện, khách sạn, nhà hàng như: Không xử lí chất thải trong quá trình sản xuất, không trang bị các công trình xử lí chất thải, chất thải không được xử lí hoặc xử lí không đạt tiêu chuẩn cho phép trong hệ thống chung

- Các hành vi vi phạm quy định về khai thác tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học

- Các hành vi vi phạm quy định về vệ sinh công cộng như vi phạm về vận chuyển và

xử lí chất thải, rác thải, vi phạm quy định tiếng ồn, độ rung quá giới hạn cho phép làm tổn hại đến sức khỏe và ảnh hưởng đến sinh hoạt của nhân dân Những hành vi vi phạm về bảo

vệ môi trường là một dạng vi phạm pháp luật vì nó tác động xấu đến ý thức pháp luật nói chung Điều quan trọng hơn là những vi phạm đó làm cho môi trường thành phố đang bị ô nhiễm nghiêm trọng

2.1.4 Vấn đề xử lí vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội

Trách nhiệm pháp lí áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật môi trường tùy vào mức độ và tính chất vi phạm có thể là: Trách nhiệm dân sự, trách nhiệm

kỉ luật, trách nhiệm hành chính hay trách nhiệm hình sự Tuy nhiên, trên địa bàn thành phố chưa một lần áp dụng trách nhiệm hình sự đối với vi phạm pháp luật về môi trường Việc vi phạm và tính chất của vi phạm pháp luật môi trường thường được xác định thông qua hoạt động thanh tra các Sở khoa học công nghệ và môi trường nay là Sở tài nguyên và môi trường, Sở giao thông công chính; công an; thanh tra xây dựng; thanh tra y tế…

2.2 Một số giải pháp nhằm hạn chế những hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội

2.2.1 Một số kiến nghị để hoàn thiện pháp luật để bảo vệ môi trường

Quan điểm pháp luật của Đảng và Nhà nước ta về bảo vệ môi trường

Tại Đại hội toàn quốc lần thứ VIII, đồng chí Tổng Bí thư Đỗ Mười đã nhấn mạnh

“Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội, giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái ” đồng thời “Phải áp dụng công nghệ hiện đại trong việc kiểm soát, đánh giá và xử lí tác động môi trường” Những định hướng đó nói lên

sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong công tác bảo vệ môi trường, bởi Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới đặc biệt là những nước phát triển hiện đang đứng trước những vấn đề bức xúc về môi trường

Trong chiến lược phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước cũng có những định hướng

để phát triển bền vững bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của đất nước, bảo vệ môi trường như :

- Xây dựng và ban hành Nghị định của Chính phủ trong sử dụng tài nguyên nước

Xây dựng đạo luật về bảo vệ môi trường không khí

Sửa đổi một số quy định của luật bảo vệ môi trường

Nhanh chóng hoàn chỉnh việc cụ thể hóa các văn bản dưới luật bảo vệ môi trường Sửa đổi bổ sung một số văn bản pháp luật hiện hành về quản lívà bảo vệ từng yếu tố môi trường, để tạo sự thống nhất giữa các văn bản này và luật bảo vệ môi trường

2.2.2 Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng trong công tác xây dựng chương trình, kế hoạch bảo vệ môi trường và xử lí vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường

Tăng cường phối hợp của UBND các cấp trong việc kiện toàn cơ quan quản línhà nước về môi trường và xử lí vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường ở địa phương

Phối hợp giữa thanh tra môi trường với thanh tra Sở Y tế

Phối hợp với thanh tra xây dựng, thanh tra giao thông công chính, quận, huyện, xã phường

2.2.3 Thanh tra môi trường cần phối hợp với công an thành phố phát hiện kịp thời các tội phạm môi trường để xử lí theo Bộ luật Hình sự 2009

2.2.4 Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng dân cư

2.2.5 Giáo dục để nâng cao ý thức pháp luật về bảo vệ môi trường cho học sinh

Tăng cường công tác giáo dục ý thức pháp luật về bảo vệ môi trường cho học sinh

Việc nâng cao ý thức pháp luật cho học sinh là một vấn đề quan trọng quyết định đến việc thực hiện thành công việc bảo vệ môi trường thông qua pháp luật ở nước ta nói chung

và ở địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng

Tích hợp giáo dục ý thức pháp luật về bảo vệ môi trường qua dạy học môn giáo dục công dân

Lớp 11: Bài 1 : CÔNG DÂN VỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Lớp 12: Bài 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

III KẾT LUẬN

Bước vào thế kỉ 21 Hà Nội tiếp tục đường lối đổi mới với những chính sách nhằm đẩy nhanh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa Với sự tăng tốc của CNH- HĐH và đô thị hóa, Hà Nội phải đương đầu với những thách thức to lớn để vươn tới phát triển bền vững Vì vậy, nếu không đặt đúng vị trí của bảo vệ môi trường nói chung, công tác xử lí hành chính vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường nói riêng thì không thể đạt được mục tiêu phát triển và từng bước nâng cao chất lượng quy hoạch đô thị của thành phố Bảo vệ môi trường cần được xem là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của Đảng, của Nhà nước và của toàn dân

Trong những năm qua, hoạt động xử lí hành chính Nhà nước vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội từng bước được đẩy mạnh và đạt kết quả bước đầu góp phần vào những thành tựu to lớn trong sự nghiệp bảo vệ môi trường nói chung Tuy nhiên, vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình KT-XH của thành phố trong giai đoạn mới Nhìn chung, môi trường thủ đô vẫn tiếp tục bị

ô nhiễm và suy thoái, có nơi còn nghiêm trọng, việc thi hành pháp luật bảo vệ môi trường chưa thực sự nghiêm minh có lúc còn lỏng lẻo Vấn đề xử lí hành chính những vi phạm đó đang còn nhiều bức xúc Nghiên cứu những giải pháp nhằm hạn chế vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả công tác xử lí hành chính những vi phạm này là một hướng đi đúng trong công tác bảo vệ môi trường

TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Thái Bình, Hoàng Vân, Xử lí Vedan, http://www.phapluattp.vn/news, 2008

[2] Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, 1999

[3] Bộ luật Dân sự của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, 2005

[4] Đặng Kim Chi, Báo cáo Tổng kết đề tài Khoa học Công nghệ đề tài KC 08.09: Nghiên

cứu cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng các chính sách và biện pháp giải quyết vấn đề môi trường ở các làng nghề Việt Nam”, Hà Nội, 2005

[5] Chỉ thị 23/2005/CT-TTg ngày 21/6/2005 về đẩy mạnh công tác quản lí chất thải rắn

tại các đô thị và khu công nghiệp

[6] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010

[7] Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam 1992 sửa đổi, bổ sung năm 2001, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

[8] Lê Hồng, Nhận thức chung đối với tội phạm về môi trường và một số vấn đề liên

quan, Tạp chí Khoa học Pháp lí, số 4, 2001

[9] Hoàng Thế Liên, Những nội dung cấm vi phạm theo quy định của pháp luật bảo vệ

môi trường, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002

[10] Ngô Tử Liễn, Cơ sở của trách nhiệm hành chính và vấn đề sửa đổi Điều 1 Pháp lệnh Xử

phạt vi phạm hành chính, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 1, 14, 1994

[11] Niên giám thống kê 2001 – Cục thống kê thành phố Hà Nội

[12] Bộ Chính trị, Nghị quyết của Bộ Chính trị số 41 – NQ – TW về bảo vệ môi trường trong

thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, 2004

[13] Hoàng Công Chương, Kinh hoàng nước thải y tế, Báo Lao động, số 294, 2008

[14] Luật bảo vệ môi trường và các nghị định hướng dẫn thi hành

[15] Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Tiến tới kiện toàn cơ quan quản lívề bảo vệ

môi trường ở Việt Nam

[16] Nguyễn Đức Khiển, Quản lí môi trường

[17] Giáo trình luật môi trường, Đại học Luật Hà Nội

[18] Nguyễn Ngọc Sinh, Bảo vệ môi trường bằng pháp luật, Đại học Quốc gia Hà Nội

[19] Cục Môi trường, Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Các quy định pháp luật về

môi trường tập 1, 2

[20] Phạm Ngọc Đăng, Quản lí môi trường đô thị vào khu công nghiệp, NXB Xây dựng

Hà Nội, 2000

[21] Đặng Dương Bình, Đề tài nghiên cứu khoa học: Những thách thức đối với môi

trường thủ đô Hà Nội

[22] Báo cáo tổng kết quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thủ đô 2001 – 2010

[23] Trần Đại Quang, Nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm môi trường trong thời kì công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Tạp chí Công an Nhân dân, 2008

[24] Vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội - Thực trạng

và giải pháp, Công trình dự thi Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học, 2004

[25] Vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh - Thực

trạng và giải pháp, Công trình dự thi Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học, 2009