Bài giảng Kế toán quốc tế - Chương 6: Chuẩn mực trình bày báo cáo tài chính quốc tế về nguồn vốn và các trường hợp đặc biệt

Bài giảng Kế toán quốc tế - Chương 6: Chuẩn mực trình bày báo cáo tài chính quốc tế về nguồn vốn và các trường hợp đặc biệt. Chương này cung cấp cho học viên những kiến thức gồm: chuẩn mực kế toán về nợ phải trả và vốn chủ sở hữu; chuẩn mực kế toán về các trường hợp đặc biệt;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Chương 6 Chuẩn mực trình bày BCTC quốc tế về nguồn

Kế toán nợ phải trả

• Khái niệm: là một nghĩa vụ hiện tại của đơn vị phải chuyển giao

một nguồn lực kinh tế vì kết quả của các sự kiện trong quá khứ

• Phân loại:

Nợ ngắn hạn (Current liabilities)

- DN kỳ vọng thanh toán khoản nợ trong chu kỳ hoạt động bìnhthường;

- DN nắm giữ khoản nợ chủ yếu cho mục đích hoạt động SXKD;

- Được thanh toán trong vòng 12 tháng sau ngày lập BCTC; hoặc

- DN không có quyền trì hoãn việc thanh toán khoản nợ trongvòng 12 tháng sau ngày lập BCTC một cách vô điều kiện;

Nợ dài hạn (Non - current liabilities): Các khoản nợ còn lại

Kế toán nợ phải trả

Các khoản dự phòng (Provisions), theo IAS 37

Được ghi nhận là một khoản nợ phải trả khi thỏa mãn các điều kiện:

a) Đơn vị có nghĩa vụ hiện tại (nghĩa vụ pháp lý hoặc

nghĩa vụ liên đới) do kết quả từ một sự kiện đã xảy ra;

Kế toán nợ phải trả

Các khoản dự phòng

- Dự phòng tái cơ cấu doanh nghiệp (Restructuring provisions)

- Dự phòng chi phí môi trường (Provision for environmental costs)

- Dự phòng chi phí kết thúc hoạt động (Decommissioning provisions)

- Dự phòng chi phí kết thúc hoạt động (Decommissioning provisions)

Kế toán nợ phải trả

Các khoản dự phòng

- Trình bày trên BCTC: từng loại dự phòng theo các khoản mục:

• Số dư đầu kỳ và cuối kỳ;

kể cả việc tăng các khoản dự phòng hiện có;

đến khoản dự phòng đó đã được lập từ ban đầu;

và

• Số dự phòng tăng trong kỳ do giá trị hiện tại của khoản dự phòng tăng lên theo thời gian và do ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ lệ chiết khấu dòng tiền.

Kế toán nợ phải trả

Nợ tiềm tàng (Contingent Liabilities) - IAS 37

• Khoản nợ tiềm tàng phải được trình bày trên báo cáo tài chính, trừ

khi khả năng (possibility) xảy ra sự giảm sút lợi ích kinh tế đối với

đơn vị là thấp.

• Các khoản nợ tiềm tàng thường phát sinh ngoài dự tính ban đầu, vì

• Các khoản nợ tiềm tàng thường phát sinh ngoài dự tính ban đầu, vì vậy đơn vị cần thường xuyên đánh giá về khả năng xảy ra sự giảm sút về lợi ích kinh tế: nếu khả năng này là chắc chắn (to be probable),

cần ghi nhận khoản dự phòng liên quan.

Kế toán nợ phải trả

Nợ tiềm tàng - Trình bày trên BCTC

Trừ khi khó xảy ra khả năng phải chi trả, doanh nghiệp phải trình bày tóm tắt bản chất của khoản nợ tiềm tàng tại ngày kết thúc kỳ kế toán năm cùng với các thông tin sau:

a) Ước tính về ảnh hưởng tài chính của khoản nợ tiềm tàng này theo quy định;

b) Dấu hiệu không chắc chắn (uncertainties) liên quan đến giá trị hoặc

thời gian của các khoản chi trả có thể xảy ra; và

c) Khả năng nhận được các khoản bồi hoàn (reimbursement).

[IAS 37]

6.1.2 Kế toán vốn chủ sở hữu

Khái niệm: Vốn chủ sở hữu của đơn vị là phần lợi ích còn lại của tài

sản sau khi trừ đi toàn bộ nợ phải trả

Gồm:

Vốn góp chủ sở hữu ( Share capital ) Bao gồm giá trị mệnh giá của cổ

phiếu phổ thông (ordinary shares) và cổ phiếu ưu đãi (preference

shares).

Retained Earnings (lợi nhuận giữ lại): Là phần lợi nhuận tích lũy

của đơn vị từ khi thành lập trừ đi bất kỳ khoản lợi nhuận nào đã phân phối cho chủ sở hữu dưới dạng cổ tức.

Non-controlling interests (Lợi ích không kiểm soát): Phải được

trình bày tách biệt khỏi phần vốn sở hữu của công ty mẹ trong báo cáo tập đoàn.

6.1.2 Kế toán vốn chủ sở hữu

Trình bày thông tin trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính :

a/ Đối với mỗi loại cổ phiếu :

• (ii) Số cổ phiếu đã được phát hành và được góp vốn đầy đủ và số cổ phiếu đã được phát hành nhưng chưa được góp vốn đầy đủ;

• (iii) Mệnh giá của cổ phiếu hoặc các cổ phiếu không có mệnh giá;

• (iv) Phần đối chiếu số cổ phiếu đang lưu hành tại thời điểm đầu và

• (iv) Phần đối chiếu số cổ phiếu đang lưu hành tại thời điểm đầu và cuối niên độ;

6.1.2 Kế toán vốn chủ sở hữu

Thông tin trình bày (tiếp)

• (v) Các quyền lợi, ưu đãi và hạn chế gắn liền với cổ phiếu, kể cả những hạn chế trong việc phân phối cổ tức và việc trả lại vốn góp;

• (vi) Các cổ phiếu do chính doanh nghiệp nắm giữ hoặc do các công ty con, công ty liên kết của doanh nghiệp nắm giữ; và

• (vii) Các cổ phiếu được dự trữ để phát hành theo các cách lựa chọn và các hợp đồng bán hàng, bao gồm điều khoản và số liệu bằng tiền;

b/ Phần mô tả tính chất và mục đích của mỗi khoản dự trữ trong vốn chủ

sở hữu;

6.2 Chuẩn mực kế toán về các trường hợp đặc biệt

6.2.1 Kế toán về thay đổi các ước tính và sai sót kế toán

6.2.2 Kế toán các sự kiện sau lập BCTC

6.2.3 Kế toán trong nền kinh tế siêu lạm phát

6.2.1 Kế toán về thay đổi các ước tính và sai

• Sai sót kỳ trước (Prior period errors)

• Điều chỉnh hồi tố (Retrospectiverestatement):

• Áp dụng hồi tố

• Áp dụng phi hồi tố

Chính sách kế toán

* Lựa chọn và áp dụng các chính sách kế toán

* Tính nhất quán của chính sách kế toán (Consistency of accounting policies)

* Thay đổi chính sách kế toán (Changes in accounting policies)

* Áp dụng các thay đổi trong chính sách kế toán

(Applying changes in accounting policies)

- Áp dụng hồi tố (Retrospective application)

- Giới hạn áp dụng hồi tố

*Trình bày thông tin (Disclosure)

Thay đổi các ước tính kế toán

• Nhiều khoản mục trong BCTC của DN không thể xác định được một cách tin cậy mà chỉ có thể ước tính Ước tính kế toán là một quá trình xét đoán dựa trên những thông tin tin cậy nhất và mới nhất tại thời điểm đó. [IAS 8]

điểm đó. [IAS 8]

Điều chỉnh phi hồi tố

Các thay đổi ước tính kế toán sẽ được áp dụng phi hồi

tố và ghi nhận vào Báo cáo lãi lỗ:

• Của kỳ có thay đổi, nếu thay đổi chỉ ảnh hưởng đến

kỳ hiện tại; hoặc

• Của kỳ có thay đổi và các kỳ sau đó, nếu thay đổi

• Của kỳ có thay đổi và các kỳ sau đó, nếu thay đổi ảnh hưởng đến các kỳ này. [IAS 8]

Điều chỉnh phi hồi tố

Việc điều chỉnh phi hồi tố đối với ảnh hưởng của thay đổiước tính kế toán có nghĩa là thay đổi chỉ được áp dụngcho giao dịch, sự kiện kể từ ngày thay đổi ước tính kếtoán

Thay đổi ước tính kế toán có thể chỉ ảnh hưởng đến Báocáo lãi lỗ của kỳ hiện tại, hoặc có thể ảnh hưởng đến Báocáo lãi lỗ của cả kỳ hiện tại và các kỳ sau đó [IAS 8]

Sai sót

• Sai sót có thể phát sinh từ việc ghi nhận, xác định giátrị, trình bày và thuyết minh các khoản mục trên BCTC.BCTC được coi là không phù hợp với IFRS nếu chúng

có các sai sót trọng yếu hoặc các sai sót không trọngyếu nhưng cố ý trình bày tình hình tài chính, kết quảhoạt động kinh doanh hay các luồng tiền theo mộthướng khác

• Những sai sót của kỳ hiện tại được phát hiện trong kỳ

đó phải được sửa chữa trước khi BCTC được phépcông bố Nếu sai sót trọng yếu được phát hiện ở kỳ sauthì sai sót này phải được điều chỉnh vào số liệu so sánh

Điều chỉnh hồi tố các sai sót

DN phải điều chỉnh hồi tố những sai sót trọng yếu liênquan đến các kỳ trước vào BCTC phát hành ngay sauthời điểm phát hiện ra sai sót bằng cách:

• Điều chỉnh lại số liệu so sánh nếu sai sót thuộc kỳ lấy

số liệu so sánh; hoặc

• Điều chỉnh số dư đầu kỳ của tài sản, nợ phải trả và cáckhoản mục thuộc vốn chủ sở hữu của kỳ lấy số liệu sosánh, nếu sai sót thuộc kỳ trước kỳ lấy số liệu so sánh

Trình bày việc sửa chữa các sai sót của các kỳ trước

DN phải trình bày các thông tin sau:

• (a) Bản chất của sai sót thuộc các kỳ trước;

• (b) Khoản điều chỉnh đối với mỗi kỳ trước BCTC:

- Từng khoản mục trên BCTC bị ảnh hưởng;

- Lãi trên cổ phiếu cơ bản và pha loãng (IAS 33)

• (c) Giá trị điều chỉnh vào đầu kỳ của kỳ lấy số liệu sosánh được trình bày trên BCTC

• (d) Nếu không thực hiện được điều chỉnh hồi tố đối vớimột kỳ cụ thể trong quá khứ, cần trình bày lý do, mô tảcách thức và thời gian sửa chữa sai sót

6.2.2 Kế toán các sự kiện sau ngày lập BCTC (IAS 10)

từ sau ngày kết thúc kỳ kế toán đến ngày phê duyệt phát hành báo cáo tài chính Có hai loại

• Phạm vi duyệt phát hành báo cáo tài chính Có hai loạisự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế

Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán

năm cần điều chỉnh

• (1) Kết luận của Toà án sau ngày kết thúc kỳ kế toánnăm, xác nhận doanh nghiệp có những nghĩa vụ hiệntại vào ngày kết thúc kỳ kế toán năm, đòi hỏi doanhnghiệp điều chỉnh khoản dự phòng đã được ghi nhận

từ trước; ghi nhận những khoản dự phòng mới hoặcghi nhận những khoản nợ phải thu, nợ phải trả mới

• (2) Thông tin nhận được sau kết thúc kỳ báo cáo chothấy rằng tài sản bị suy giảm giá trị vào cuối kỳ báo cáohoặc giá trị của khoản tổn thất được ghi nhận từ trướcđối với tài sản này cần phải điều chỉnh

Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế

toán năm cần điều chỉnh

• (3) Việc xác nhận sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm vềgiá gốc của tài sản đã mua hoặc số tiền thu được từviệc bán tài sản trong kỳ kế toán năm cần phải điềuchỉnh

• (4) Xác định sau khi kết thúc kỳ kế toán năm số lợinhuận được chia, tiền thưởng mà DN có nghĩa vụ phảithanh toán cho nhân viên (IAS 19)

• (5) Việc phát hiện những gian lận và sai sót chỉ ra rằngbáo cáo tài chính không được chính xác

Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán

năm không cần điều chỉnh

• Việc giảm giá trị thị trường của các khoản đầu tư vốngóp liên doanh, các khoản đầu tư vào công ty liên kếttrong khoảng thời gian từ ngày kết thúc kỳ kế toán nămđến ngày phát hành báo cáo tài chính

• Sự giảm giá trị thị trường của các khoản đầu tư thườngkhông liên quan đến giá trị các khoản đầu tư vào ngàykết thúc kỳ kế toán năm DN không phải điều chỉnh sốliệu đã được ghi nhận trong Báo cáo tình hình tài chínhđối với các khoản đầu tư, tuy nhiên có thể bổ sung giảitrình trong Thuyết minh

Ghi nhận đối với việc trả cổ tức

• Nếu cổ tức được công bố sau ngày kết thúc kỳ kế toánnăm, DN không phải ghi nhận các khoản cổ tức nàynhư là các khoản nợ phải trả trên Báo cáo tình hình tàichính tại ngày kết thúc kỳ kế toán năm nhưng phảithuyết minh về sự kiện này [IAS 10]

Hoạt động liên tục

• Nếu nhà quản trị cấp cao xác nhận sau ngày kết thúc

kỳ kế toán năm có dự kiến giải thể doanh nghiệp,ngừng sản xuất kinh doanh, thanh ký TSCĐ, thu hẹpđáng kể quy mô hoạt động thì DN không được lậpBCTC trên cơ sở giả định hoạt động liên tục [IAS 10]

• Nếu KQKD bị giảm sút và tình hình tài chính xấu đi saungày kết thúc kỳ kế toán năm thì phải cân nhắc giả địnhhoạt động liên tục có còn phù hợp để lập BCTC haykhông

• Nếu giả định hoạt động liên tục không còn phù hợp đểlập BCTC, DN phải thay đổi căn bản cơ sở kế toán,

Công bố về ngày phát hành BCTC

• Doanh nghiệp phải trình bày ngày phát hành báo cáotài chính và người quyết định phát hành Nếu chủ sởhữu doanh nghiệp hoặc người khác có thẩm quyền yêucầu sửa đổi báo cáo tài chính trước khi phát hành,doanh nghiệp phải trình bày việc này

Công bố về các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ

kế toán năm không cần điều chỉnh

• Nếu các sự kiện không cần điều chỉnh phát sinh saungày kết thúc kỳ kế toán năm là trọng yếu, việc khôngtrình bày các sự kiện này có thể ảnh hưởng đến quyếtđịnh kinh tế của người sử dụng khi dựa trên các thôngtin của BCTC DN phải trình bày các sự kiện trọng yếukhông cần điều chỉnh về: [IAS 10]

không cần điều chỉnh về: [IAS 10]

(a) Nội dung và bản chất của sự kiện;

(b) ước tính ảnh hưởng về tài chính, hoặc lý do không thể ước tính được các ảnh hưởng này

6.2.3 Kế toán trong nền kinh tế siêu lạm phát (IAS 29)

Phạm vi

- Được áp dụng đối với báo cáo tài chính, bao gồm báocáo tài chính hợp nhất, của bất kỳ đơn vị kế toán có sửdụng đồng tiền chức năng là đồng tiền của nền kinh tế cólạm phát cao

- Trong nền kinh tế có lạm phát cao, việc lập báo cáo hoạtđộng và báo cáo tình hình tài chính bằng đồng tiền địaphương nếu không điều chỉnh báo cáo thì không hữu ích

Nền kinh tế siêu lạm phát

-Tích trữ TS phi tiền tệ hoặc ngoại tệ tương đối ổn định

-Giá cả có thể niêm yết bằng ngoại tệ tương đối ổn định

-Bán hàng và mua hàng bằng tín dụng diễn ra tại các mức giá

mà bù cho khoản lỗ dự tính của sức mua trong thời gian tíndụng, thậm chí nếu trong thời gian ngắn

- Lãi suất, tiền lương và giá cả đều quan hệ với chỉ số giá

- Tỷ lệ lạm phát lũy kế trong 3 năm xấp xỉ bằng, hoặc vượt,100%

Trình bày lại báo cáo tài chính

Trong nền kinh tế siêu lạm phát, báo cáo tài chính, cho dù dựatrên cơ sở giá gốc hoặc giá hiện hành, chỉ hữu ích nếu chúngđược trình bày theo đơn vị đo lường hiện hành tại cuối kỳ lậpbáo cáo

Do vậy, BCTC cần được trình bày lại bằng đồng tiền của nềnkinh tế siêu lạm phát [IAS 29]

kinh tế siêu lạm phát [IAS 29]

Báo cáo tài chính theo cơ sở giá gốc

* Báo cáo tình hình tài chính

• Báo cáo tình hình tài chính mà không được trình bày theo đơn vị

đo lường hiện hành tại cuối kỳ lập báo cáo sẽ được trình bày lại bằng cách áp dụng chỉ số giá chung

• Các khoản mục tiền tệ không được trình bày lại.

• Tài sản và nợ phải trả liên quan bởi thỏa thuận thay đổi giá được điều chỉnh theo thỏa thuận để xác định

đổi giá được điều chỉnh theo thỏa thuận để xác định giá trị lưu hành tại cuối kỳ báo cáo - được ghi nhận theo giá trị điều chỉnh trên BCTHTC đã điều chỉnh

• Tất cả khoản mục tài sản và nợ phải trả khác là phi tiền tệ Một số khoản mục phi tiền tệ được ghi nhận theo giá trị hiện hành tại cuối kỳ lập báo cáo, như là giá trị thuần có thể thực hiện được và

Báo cáo tài chính theo cơ sở giá hiện hành

Báo cáo thu nhập tổng hợp

Tất cả khoản mục cần thiết phải trình bày lại bằng cách áp dụng thay đổi chỉ số giá chung từ ngày mà các khoản mục thu nhập và chi phí được ghi nhận đầu tiên trên BCTC.

Với các khoản mục trên BCTHTC: nếu được trình bày theo giá hiện

hành sẽ không trình bày lại Các khoản mục khác (không trình bày theo giá hiện hành) sẽ được trình bày lại theo quy tắc trên

theo giá hiện hành) sẽ được trình bày lại theo quy tắc trên

- Với các khoản mục trên Báo cáo tổng hợp thu nhập: tất cả các

khoản mục cần phải trình bày lại theo đơn vị đo lường hiệnhành tại cuối kỳ lập báo cáo bằng cách áp dụng chỉ số giáchung

Yêu cầu công bố thông tin

• Sự kiện mà BCTC và số liệu kết quả tương ứng trong các kỳ trước mà đã được trình bày lại do thay đổi sức mua chung của đồng tiền chức năng và, như là kết quả, được trình bày theo đơn vị đo lường hiện hành tại cuối kỳ lập báo cáo;

• Báo cáo tài chính được lập dựa trên phương pháp giá gốc hoặc giá hiện hành

• Xác định chỉ số giá và mức chỉ số giá tại cuối kỳ lập báo cáo và sự dao động trong chỉ số trong kỳ lập

The key to success is to focus our

conscious mind on things we

desire not things we fear.

Brian Tracy (1944)