Tài liệu Chủ đề nhân sinh trong ca dao dân gian ppt

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đừng phơi ló lúa nống sưa thưa, Chèo đò ngược động núi Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh Câu số 16195 Đừng thấy anh n

Trang 1

Chủ đề nhân sinh trong ca dao dân gian

Trang 2

Đừng đập phên xoi mọt

Đừng vạch lá tìm sâu

Ai cũng dân đen đầu,

Chớ làm điều bạc dạ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đập

phên xoi mọt Kẻ hay bới móc, tìm kiếm từng khuyết điểm nhỏ nhặt của người khác Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16198 )

Đừng đi lang chạ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Không quan hệ bất chính

Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16202 )

Đừng đi lang chạ mà hư,

Ở đây với dượng cũng như có chồng

Chưa chồng dượng kiếm chồng cho,

Chưa con dượng kiếm con cho mà bồng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * X Đừng đi lang chạ Xuất xứ:

- Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16203 )

Đừng chửi mèo mắng chó

Đừng xán rá đá đòn

Trang 3

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * X Xán (ném) rá đá kiềng.Giải

Thích Phương Ngữ: Xán (ném) rá đá đòn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu

số 16192 )

Đừng có phơi ló nống sưa

Chèo đò ngược động mà lừa duyên em

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ:

Đừng phơi ló (lúa) nống sưa (thưa), Chèo đò ngược động (núi) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 16195 )

Đừng thấy anh nghèo mà phụ,

Đừng thấy anh khó mà vong,

Nước lớn còn có khi ròng,

Làm người ai khỏi mắc vòng gian nan

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Nam, Bạc

Liêu (Câu số 2846 )

Đi mòn đàng, chết cỏ, chó quen hơi

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Phải đi lại một địa điểm nào

đó rất nhiều lần để giải quyết một vấn đề khó khăn Đi mòn đàng chết cỏ chó quen hơi mà chẳng nên việc gì Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15229 )

Đi ngang nghe tiếng em than

Trang 4

Mên thưa gió lọt trong gan não nùng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ

Tĩnh (Câu số 15235 )

Đi ngúc trôốc ngúc tai

Chưng "Dĩ Hòa vi quý"

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đi

ngúc (gục) trôốc (đầu) ngúc tai; Cúi đầu đi không thèm để ý đến xung quanh Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15243 )

Đàn bà lo khi sinh đẻ,

Đàn ông lo khi đi ẻ trời mưa

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Đối với người phụ nữ, sự sinh

đẻ cực kỳ nguy hiểm, mặc dầu đó cũng là bản năng tự nhiên như việc đi ẻ (ỉa) của người đàn ông Nhưng đối với đàn ông việc đi ẻ là một việc dễ chịu (buồn ỉa) còn đối với đàn bà, sinh đẻ là cả một sự đau đớn (đau như đau đẻ) thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mệnh (người chửa cửa mả) ấy vậy mà dân gian đưa hai nỗi lo đó ra

so sánh với nhau để châm biếm cái sự tào lao vớ vẫn của người đàn ông Mày rõ

vớ vẫn, nỏ trách người ta nói đàn bà lo khi sinh đẻ, đàn ông lo khi đi ẻ trời mưa Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14522 )

Đàn bà lòng dạ hiểm sâu

Trang 5

Ngôi đâu cũng nói những câu ân tình

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Trung,

Khánh Hòa (Câu số 14523 )

Đàn ông bán nhà, đàn bà bán lợn

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Đàn ông giỏi tính toán những

việc lớn như bán nhà, đàn bà giỏi tính toán những việc nhỏ như bán lợn Trong gia đình, mỗi người có một sở trường và vai trò khác nhau Muốn đạt hiệu quả tối đa, phải tùy việc để có sự phân công phù hợp Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu

số 14095 )

Đàn ông trục cúi mắt giang

Đàn bà lang nhang cẳng nhện

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đàn

ông trục cúi (đầu gối) mắt giang, Đàn bà lang nhang cẳng (chân) nhện; (Đầu gối mắt giang; cẳng chân quá gầy nên đầu gối lộ như mắt cây giang; lang nhang cẳng nhện; gầy, khẳng khiu) Hai kiểu người này có hoạt động sinh lý khoẻ Trông lão

xì ke rứa (thế) chứ khoẻ lắm đó đàn ông trục cúi mắt giang, đàn bà lang nhang cẳng nhện mà Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14125 )

Đàng rẹ phân đôi

Trang 6

Đàng (đường) rẹ (rẽ) phân đôi; Sự chia phôi mỗi người một ngả Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14165 )

Đàng trơn đi cho chóng

Cháo nóng húp lộn quanh

Sự lẹ đã rành rành,

Muốn cho kíp nỏ thành,

Muốn cho chầy răng (sao) được,

Nỏ muốn chầy răng được?

Đàng (đường) trơn đi cho chóng, Cháo nóng húp lộn quanh ( Đường trơn bước nhanh thì ít bị chầy, cháo nóng húp vòng quanh mép bát (chỗ tỏa nhiệt nhanh nhất,

đỡ nóng) thì dễ ăn hơn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14172 )

Đánh đu với tinh có ngày ra tóp

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giao du với hạng người xấu

hạng lưu manh, ranh ma, độc ác thì có ngày mang họa vào thân Tau (tao) nói cho

mà biết mấy con mắt xanh mỏ đỏ đó là yêu tTinh đấy, đánh đu với Tinh có ngày ra tóp đó Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14202 )

Đánh giặc giự vua, làm mùa giự giống

Trang 7

Đánh giặc giự (giữ) vua, làm mùa giự (giữ) giống; 1 - Đánh giặc mà không giữ được vua thì không có ai làm minh chủ trụ; làm mùa mà không giữ giống thì mùa sau không thể sản xuất được 2 - Làm cái gì cũng phải giữ được cái gốc, giữ được cái vốn để phát triển về sau Cố mà chọn lấy ít nếp thơm để dành mùa sau, đánh giặc giữ vua, làm mùa giữ giống bà nó ạ Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Chó

hác (há) mồm le lại (lưỡi) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14221 ) Đào Hạnh không biết việc

Người thì lặt cứt, kẻ thì đi buôn

Từ mai cho đến chiều hôm,

Tháng ngày vất vả nuôi con trưởng thành

Phải khi mưa gió bất bình,

Bỏ quê bỏ quán lên rừng xanh đào mài

Còng lưng tối mắt suốt ngày,

Trang 8

Xa gần đều muôn lấy người làng tôi

Đau đớn thay cho cơn quế giữa rừng,

Để ác đen nó độ đau lòng quế thay

Ước gì con ác nó bay

Phượng hoàng nó độ, quế nay bằng lòng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đau

đớn thay cho cơn (cây) quế giữa rừng; Để ác đen nó độ (đậu) đau lòng quế thay; Quế là cây có vỏ chứa tinh dầu cay và thơm làm dược liệu quý có nhiều công dụng ác đen là loài chim ăn thịt có bộ lông đen, sải cánh dài hay bắt gia cầm trông bẩn thỉu, xấu xí, gớm ghiếc Người xưa rất có ác cảm với loại chim này Hàm chỉ

sự không tương xứng, thường là trong quan hệ lứa đôi Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14779 )

Đau như lấy gây mà lể

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đau

như lấy gây (gai) mà lể; Đau nhói vì bị vật nhọn đâm vào thịt đột ngột Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14824 )

Đêm nằm nghị lại mà coi;

Trang 9

Lấy chồng đánh bạc như voi phá nhà

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đêm

nằm nghị (nghĩ) lại mà coi; Nổi buồn khổ của người vợ có chồng nghiện cờ bạc, gia tài tan hoang, hạnh phúc gia đình tan nát Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15018 )

Đêm qua chính thực là đêm

Rọt xót như mói dạ mềm như dưa

Gọi nàng chẳng thấy nàng thưa

Thò tay bẻ khoá trời vừa rạng đông

Trách trời sao chóng rạng đông

Chẳng khuya tí nữa để lòng thở than

Điếc câm điếc cảy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Điếc đến mức không nghe

thấy gì hết Bà lão điếc câm điếc cảy thế mà vẫn thích hóng chuyện Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15330 )

Điếc trào tai

Trang 10

Đo bò mần truồng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đo

bò mần (làm) truồng (chuồng); Toan tính mọi việc sít sao, chặt chẽ đâu vào đấy Nhà mình eo hẹp, phải biết đo bò mần truồng con ạ Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15424 )

Đò dọc quan cấm, đò ngang không chèo

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Vô phương, hết lối, tiến thoái

lưỡng nan Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15458 )

Đó rách mà đó nỏ trôi

Đó còn ngáng trộ cho tôi cực lòng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đó

rách mà đó nỏ (không) trôi Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15517 )

Đó rách ngáng trộ

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * (Đó; một loại dụng cụ đánh

bắt cá, hình trụ, kết bằng tre, miệng túm, hom trổ ở hông, đặt chắn ngang ở dòng nước chảy để đón cá; trộ dòng nước chảy bị chắn lại để đặt đó) Không có năng lực

gì hoặc đã hết khả năng, hết thời mà vẫn chiếm giữ vị trí, cản trở người đáng được trọng dụng hơn Chủ tịch chủ tiếc gì cái loại nớ (ấy), đó rách ngáng trộ thì có Xuất

Trang 11

xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15518 )

Đò sao đò có không đưa

Tại người đi sớm về trưa không chừng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

15519 )

Đó thương đây đừng cho ai biết,

Rủi mai xa rồi, danh tiết còn thơm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Nam, Bạc

Liêu (Câu số 2640 )

Đém trọ lọ đuôi

Không ai nuôi cụng nạy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đém

(bớt) trọ (sọ) lọ đuôi, Không ai nuôi cụng nạy (lớn); Kinh nghiệm chọn giống lợn, con nào trán và chót đuôi có vệt trắng thì dễ nuôi, chóng lớn Mua lợn giống thì tốt nhất là chọn được con mô (nào) đém trọ lọ đuôi loại nớ (ấy) thì không nuôi cụng (cũng) nậy Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15060 )

Đen như côộc muồng cháy

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đen

như côộc (gốc) muồng cháy; (Côộc muồng; gốc cây muồng, một loại cây thuộc họ

Trang 12

Dừa, mọc hoang ở các đồi thấp) Đen nhẻm, đen nham nhở, lem luốc như gốc muồng bị cháy Thằng bé suốt ngay (ngày) thảy (dãi) nắng nên da đen như côộc muồng cháy Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15110 )

Đi cưởi về sương,

Vất vả trăm đường,

Cũng nhọc lòng ta lắm

cưởi (móc) về sương ; Đi đầu hôm khi móc mới buông, về khuya khi sương đã xuống dày, chỉ cảnh sống lam lũ, đầu tắt mặt tối Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15201 )

Đi cúi trôốc về cúi tai

cúi trôốc (trốc, đầu) về cúi tai; Chỉ hạng người vô sự, không muốn quan tâm đến chuyện của người khác để giữ yên thân mình Anh nớ (ấy) đi cúi trôốc về cúi tai rứa mà cũng không thoát khỏi vạ vương (vạ lây) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15199 )

Đi hơn đứng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Vận động, hoạt động thì tốt

hơn là nghỉ ngơi, làm việc hơn ở không Con với cái đứng mô (đâu) thì đứng một

Trang 13

lộ (chỗ), đi hơn đứng con ạ., Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14683 )

Đi họp nói ngộ, đi giộ nói trây

họp nói ngộ, đi giộ (giỗ) nói trây; Chỉ hạng người đầu bò đầu bướn, đến đâu cũng gây rối, phá đám Chẳng ai như mi (mày), đi họp nói ngộ, đi giỗ nói trây Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 14684 )

Đi hai cong xéo khoai

Đáng mặt trai Khố Nội,

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * : Xuất xứ: - Miền Trung,

Nghệ Tĩnh (Câu số 14674 )

Đi hôm về trầm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 - Lăn lộn, vất vả để 1àm ăn

2 - Chỉ hành vi khuất tất, mờ ám của ai đó Dạo ni (này) mi (mày) mần (làm) chi

mà đi hôm về trầm nhiều rứa (thế) Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

14682 )

Đi quanh đi quắt không bằng nác giắt chợ Hạ

quanh đi quắt không bằng nác (nước) giắt chợ Hạ; (Nước giắt chợ Hạ; Chợ Hạ ở Đức Thọ Hà Tĩnh, là nơi bán nhiều giắt - một loại hến nhỏ - nấu canh rất ngon) Đi

Trang 14

đâu cũng nhớ về hương vị quê hương Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

15265 )

Đôi ta như cúc với khuy

Như kim với chỉ may đi cho rồi

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ

Đôi ta như gậy chống rèm

Vừa đôi thì lấy, ai dèm mặc ai

Đôi ta như lả với hương

Như bèo với nước, như giường với chân

Đôi ta như phấn với hồ

Sống chung với bạn, chết hai mồ táng chung

Đôi ta rày được gặp nhau

Trang 15

Như bếp gặp lả như cau gặp trù

Đôi ta thương chắc

Chú bác trục trặc

Cha mẹ không

Giống như trâu không chạc mụi biết tắc rì đàng mô

Đói thì lôộc độ đọt khoai,

Đờng chộ ló lổ giêng hai mà mờng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Giải Thích Phương Ngữ: Đói

thì lôộc độ (ngọn đậu) đọt (ngọn) khoai, (Hoặc: Đói thì ăn ngô ăn khoai,) Đờng chộ (thấy) ló (lúa) lổ (trổ) giêng hai mà mờng (mừng) Giêng hai là lúc còn rét đậm, lúa trổ vào thời điểm này không phơi màu, bông lép thường mất mùa Dù là lúc giáp hạt, cần có nhanh lương thực, nhưng lúa trổ giêng hai không phải là điều đáng mừng Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15804 )

Đói thì thèm thịt thèm xôi

Hễ no cơm tẻ thì thôi mọi đường

Trang 16

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Xuất xứ: - Đại Chúng (Câu số

15807 )

Đói thì trục cúi phải bò,

Cái chân hay chạy, cái dò hay đi

thì trục cúi (đầu gối) hay bò; 1 - Do bản năng sinh tồn thúc đẩy nên chẳng từ nan việc gì để mưu sinh 2 - Ở đời hễ có nhu cầu là sẽ tìm cách để thỏa mãn Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15808 )

Đói tóp lộ khu

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 - Đói đã lâu ngày nên người

gầy đến mức mông đít vốn là chỗ tập trung nhiều cơ nhất nhưng đã teo tóp lại 2 - Cuộc sống đói khổ đến cùng cực Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

15811 )

Đói trục cúi hay bò,

No con mắt buồn ngủ

Đói thì phải chăm chỉ làm để mà sống, no thì dễ sinh lười biếng

trục cúi (đầu gối) hay bò, Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15818 )

Ở ngái mỏi chin,

Trang 17

Ở ghin mỏi míệng

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * X ngái (xa) mỏi chin (chân);

Giải Thích Phương Ngữ: Ở ngái (xa) mỏi chin (chân), Ở ghin (gần) mỏi míệng Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 26504 )

Đói ăn cháo ga tra nhai gân bò

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * Chỉ hạng người sống vờ vịt,

lắt léo Nhà nó mà kêu đói à? Đói đến nỗi chỉ ăn cháo ga phải không? Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15576 )

Đói ăn cháo kê, no chê cơm hẩm

=> Tương Đương với Anh Ngữ hoặc : Ghi Chú: * 1 - Đói ăn cháo kê thì no lâu

no thấy cơm hẩm thì chán, không muốn ăn 2 - Thói đời khi cần thì cái gì cũng quý, khi không cần thì coi thường Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số

15577 )

Đói ăn chùng, cùng ăn trộm

ăn chùng (vụng), cùng ăn trộm; Ở vào tình thế khó khăn thường dễ làm liều Cái thằng hiền lành rứa mà lại rơi vào cảnh đói ăn chùng, cùng ăn trộm Xuất xứ: - Miền Trung, Nghệ Tĩnh (Câu số 15578 )

Đói ăn phúng, túng mần càn

Tiêu đề	Tài liệu Chủ đề nhân sinh trong ca dao dân gian ppt
Trường học	Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành	Nhân sinh, Văn học dân gian
Thể loại	Tài liệu thuyết trình
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	0,97 MB