Phương pháp dạy học tập đọc (TV) Phương pháp dạy học Tiếng việt ở tiểu học 2

PowerPoint 演示文稿 Phương pháp dạy học tập đọc PP dạy học Tiếng việt ở TH 2 1 Vị trí, vai trò dạy đọc ở tiểu học 2 Cơ sở khoa học của dạy học tập đọc 3 Nội dung dạy học Tập đọc 4 Tổ chức dạy học tập đọc P H Ư N Ơ G P H Á P 01 Vị trí, vai trò dạy đọc ở tiểu học 1 Vị trí dạy đọc ở tiểu học Đọc là quá trình chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó( ứng với hình thức đọc thành tiếng), là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không.

Phương pháp dạy học tập đọc

Nhóm 1- PP dạy học Tiếng việt ở TH 2

1 Vị t rí , va i t rò dạy đọc ở tiể u h ọc

2 Cơ sở khoa học của dạy học tập đọc

4 Tổ chứ c d ạy h ọ c tậ p đ ọ c

P H Ư Ơ G N P H Á P

Vị trí, vai trò dạy đọc ở

tiểu học

Đọc không chỉ là sự “ đánh vần” lên theo đúng kí hiệu chữ viết mà còn là quá trình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì đã học.

Giúp các em hiểu biết hơn, bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các em biết suy nghĩ một cách logic cũng như biết tư duy

có hình ảnh

1 Vai trò dạy đọc ở tiểu học

Trong bốn kỹ năng “Nghe - Nói - Đọc -

Viết” thì kỹ năng “Đọc” có một ý nghĩa

to lớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo

dưỡng, giáo dục tình cảm chuẩn mực

đạo đức và phát triển trí tuệ, tư duy cho

học sinh

Góp phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về tiếng việt,

về tự nhiên, xã hội và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam

Giúp trẻ em chiếm lĩnh được mọi ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập Nó

là một công cụ để học tập các môn học khác

Giúp trẻ em chiếm lĩnh được mọi ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập Nó

là một công cụ để học tập các môn học khác

Gợi được suy nghĩ, tìm tòi, rèn luyện

óc thông minh, sáng tạo Làm cho học sinh hiểu được trong bài người

ta viết những gì, nói đến vấn đề nào

Cơ sở khoa học của dạy học tập đọc

Ngữ điệu là sự thay đổi giọng nói, giọng đọc, là sự lên cao hay hạ thấp

giọng nói, giọng đọc (theo nghĩa hẹp)

Văn bản là một sản phẩm của lời nói, một chỉnh thể ngôn ngữ, thường bao

gồm một tập hợp các câu và

có thể có một đầu đề, nhất quán về chủ đề và

trọn vẹn về nội dung, được tổ chức theo một kết cấu chặt chẽ nhằm một

mục đích giao tiếp nhất định

2 Cơ chế đọc

Đọc là hoạt động có hai mặt quan hệ

mật thiết với nhau

Có thể hiểu, đọc được xem như là

một hoạt động lời nói trong đó có

các thành tố:

+ Tiếp nhận dạng chữ viết của từ

+ Chuyển dạng thức chữ viết thành

âm thanh (phát âm các từ theo chữ

cái, đọc trơn từng tiếng, từng từ…)

+ Thông hiểu những gì được đọc (từ,

đó là điểm phân biệt người mới đọc và và người thành thạo

Kĩ năng đọc là một kĩ năng phức tạp, đòi hỏi một quá trình tập luyện lâu dài Việc hình thành kĩ năng này gồm

3 giai đoạn: phân tích, tổng hợp và giai đoạn tự động hóa

Việc đọc không thể tách rời khỏi việc chiếm lĩnh một công cụ ngôn ngữ (Tiếng Việt) Mục tiêu phải đạt tới chính là việc đọc, cả đọc thành tiếng và đọc thầm

Sơ đồ biểu diễn công việc đọc to thành tiếng

Sơ đồ biểu diễn công việc đọc nhẩm

Sơ đồ biểu diễn công việc đọc thầm

Khi mắt ta đọc “lướt” từ dòng này đến dòng khác, việc “lướt” như vậy diễn ra thành những bước nhảy liên tục Ở mỗi bước mắt dừng lại để bao quát và ghi nhận 1 đoạn của dòng chữ, sau đó nhảy qua mảng tiếp theo Một

mảng tiếp theo sẽ bao gồm 1 số lượng chữ thay đổi tuỳ theo người đọc.

- Thời gian dừng các bước nhảy này là giống nhau dù là người đọc giỏi hay kém (từ 1/3-1/4 giây ) chỉ khác nhau là người đọc giỏi có khả năng ghi nhớ nhiều từ hơn ng đọc kém.

- Mắt không phải lúc nào cũng lướt theo 1 chiều duy nhất mà thỉnh thoảng phải quay trở lại để nhận biết thêm về nhiều từ ngữ mà chưa nắm được.

- Một lần quay lại như vậy được gọi là hồi quy, người đọc kém cần bước hồi quy Để cải thiện kĩ năng đọc thì nên

mở rộng trường nhìn và giảm các bước hồi quy cho học sinh

Nội dung dạy học Tập đọc

3 C á c k i ể u d ạ n g b à i tậ p d ạy h ọ c tậ p đ ọ c

1:Chương trình dạy học tập đọc

Từ năm học 2002 - 2003, chương trình

Tiếng Việt 2000 (còn gọi là chương trình

175 tuần) không kể những tuần ôn tập

(không kể 4 tuần ôn tập)

-ở lớp 2, mỗi tuần có 4 tiết (3 bài),

-ở lớp 3 mỗi tuần có 3,5 tiết (3 bài)

-ở lớp 4 và lớp 5 mỗi tuần có 2 tiết tập đọc

3:Sách giáo khoa dạy học tập đọc

ở lớp 1, tập đọc được học trong phần luyện tập tổng hợp

Từ lớp 2 đến lớp 5, các bài tập đọc được phân bố vào từng tuần cùng với các phân môn khác

4:Các kiểu văn bản dạy học tập đọcThể loại văn bản trong SGK phần Tập đọc rất phong phú Các bài tập đọc

bao gồm các văn bản thông thường như tự thuật, thời khoá biểu, tin nhắn,

nội quy, thư từ, văn bản khoa học và các văn bản nghệ thuật như thơ,

truyện, miêu tả, kịch

3 Cá c k i ể u dạ n g bà i tậ p dạy h ọc tậ p đọc

Bài tập luyện chính âm

Bài tập luyện chính âm có các dạng sau:

a GV đọc mẫu những từ ngữ, câu có

chứa tiếng trong đó có âm HS hay đọc

lẫn, yêu cầu HS đọc theo Hoặc giáo viên

không đọc mẫu, yêu cầu HS đọc

từ ngữ, câu có chứa tiếng HS đọc hay bị

mắc lỗi

b Bài tập yêu cầu HS tìm những từ

ngữ, câu chứa nhiều tiếng dễ bị phát âm

sai và đọc lên

Bài tập luyện đọc đúng ngữ điệu

Đây cũng chính là những bài tập luyện đọc đúng, diễn cảm Đọc đúng được

nói ở đây không chỉ là đúng chính âm mà còn phải ngắt giọng đúng, đúng

ngữ điệu câu Luyện đọc đúng, diễn cảm là mắt xích cuối cùng của luyện

đọc thành tiếng sau khi HS đã chiếm lĩnh được nội dung của câu, đoạn, bài

tương ứng

Bài tập giải mã giọng đọc (bài tập thể hiện giọng đọc):

yêu cầu HS thể hiện ra bằng giọng đọc theo các yêu cầu đã được chỉ dẫn

như: ngắt, nghỉ, nhấn giọng, ngừng giọng, hạ giọng, kéo dài giọng Đó cũng

là những bài tập yêu cầu đọc diễn cảm theo giọng điệu đã được chỉ dẫn

như: vui, buồn, sâu lắng, thiết tha, nhẹ nhàng, hùng mạnh, khoan thai, hơinhanh, dồn dập… cho các câu, đoạn trong bài tập đọc

Ngoài hai kiểu bài tập

kí mã và giải mã cách đọc, còn có thể kể đến loại

bài tập giải thích giọng đọc Đây là những bài tập có mặt ở cả hai kiểu trên.

3 B à i tậ p l u yệ n đ ọ c h i ể u

1:Phân loại theo các bước lên lớp, ta có bài

tập kiểm tra bài cũ, bài tập luyện tập, bài

tập củng cố, bài tập kiểm tra, đánh giá 

2:Phân loại theo hình thức thực hiện có:

bài tập trả lời miệng, bài tập trả lời viết

(tự luận), bài tập thực hành đọc, bài tập

trắc nghiệm khách quan

3:Phân loại theo mức độ tính độc lập của HS: tức là xét đặc điểm hoạt động của HS khi giải bài tập, nhất là xét tính độc lập làm việc, ta thấy có những bài tập chỉ yêu cầu HS tái hiện chi tiết, có bài tập yêu cầu HS giải thích, cắt nghĩa, có bài tập yêu cầu HS bàn luận, phát biểu ý kiến chủ quan, sự đánh giá của mình, đòi hỏi HS phải làm việc sáng tạo

4:Phân loại theo đối tượng thực hiện bài tập: có bài tập cho cả lớp làm chung, có bài tập dành cho nhóm HS,

có bài tập dành cho cá nhân, có bài tập cho HS đại trà, có bài tập cho HS yếu,

có bài tập cho HS khá, giỏi

B

C

a.Nhóm bài tập có tính chất nhận diện,

tái hiện ngôn ngữ của văn bản.

Nhóm bài tập này yêu cầu tính làm việc

độc lập của HS chưa cao HS chỉ cần nhận

diện, ghi nhớ, phát hiện ra các từ ngữ,

câu, đoạn, hình ảnh, chi tiết của văn bản

Nhóm này có những kiểu bài tập sau:

a1 Bài tập yêu cầu HS xác định đề tài của

bài

a2 Bài tập yêu cầu HS phát hiện ra các từ

ngữ, chi tiết, hình ảnh của bài

a3 Bài tập yêu cầu HS phát hiện ra những

câu quan trọng của bài

a4 Bài tập yêu cầu HS phát hiện ra đoạn

thường có dạng: Bài này gồm mấy đoạn?

Mỗi đoạn từ đâu đến đâu?

b.Nhóm bài tập làm rõ nghĩa của ngôn ngữ văn bản

Đây chính là nhóm bài tập yêu cầu giải nghĩa từ, làm rõ nghĩa của từ ngữ, câu, đoạn, bài, hình ảnh, chi tiết Những bài tập này yêu cầu HS phải có thao tác cắt nghĩa, biết khái quát hoá và suy ý để rút

ra được các ý nghĩa của các đơn vị trong văn bản (hoặc tác phẩm)

b1 Bài tập yêu cầu giải nghĩa từ ngữ b2 Bài tập yêu cầu làm rõ nghĩa, ý nghĩa các câu, khổ thơ, đoạn, chi tiết, hình ảnh b3 Bài tập tìm đại ý, nội dung chính của bài

Phân loại theo đối tượng thực hiện

bài tập

c Nhóm bài tập phản hồi:

Đây là nhóm bài tập đọc hiểu yêu cầu tính độc lập làm việc của

HS cao nhất Những bài tập này yêu cầu HS nêu nhận xét, đánh giá, bình giá của mình về nội dung, nghệ thuật của văn bản

Những bài tập phản hồi cũng cho thấy văn bản được đọc đã tác động đến HS như thế nào, các em học tập được gì từ nội dung và hình thức nghệ thuật của văn bản Những bài tập phản hồi bao gồm:

c1 Nhóm bài tập bình giá về nội dung văn bản c2 Bài tập yêu cầu làm rõ, bình giá về nghệ thuật của văn bản Phân loại theo đối tượng thực

hiện bài tập

Tổ chức dạy học tập đọc

Luyện đọc đúng

1Khái niệm

- Đọc đúng là sự tái hiện mặt âm thanh của bài

đọc một cách chính xác, không có lỗi, không

đọc thừa, không sót tiếng, từ

- Đọc đúng phải thể hiện đúng hệ thống ngữ

âm chuẩn, tức là đọc đúng chính âm hay không

đọc theo cách phát âm địa phương lệch chuẩn

- Lưu ý: Học sinh người dân tộc không để hệ

thống ngữ âm tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng tiêu cực

đến pháp âm Tiếng việt

-Đọc đúng các thanh-Đọc đúng phải dựa vào nghĩa, vào quan

hệ ngữ pháp giữa các tiếng, từ để ngắt hơi cho đúng

- Khi lên lớp, đầu tiên giáo viên đọc mẫu rồi cho cả lớp đọc đồng thanh, cuối

cùng cho các em đọc cá nhân các tiếng, từ khó này những câu mà giáo viên dự tính sẽ có nhiều em đọc sai phách câu (ngắt nghỉ không đúng chỗ) cũng tiến hành như vậy

- Cuối cùng mới luyện đọc hoàn chỉnh cả đoạn, bài

- Đọc nhanh chỉ thật sự có ích khi nó không

tách rời việc hiểu rõ điều được đọc

- Tốc độ chấp nhận được của đọc nhanh khi

đọc thành tiếng trùng với tốc độ của lời nói

1: Đọc diễn cảm: là một yêu cầu đặt ra khi đọc những văn bản văn chương hoặc có các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật Đó là việc đọc thể hiện ở kĩ năng làm chủ ngữ điệu, chỗ ngừng giọng, cường độ giọng v.v… để biểu đạt đúng ý nghĩ và tình cảm mà tác giả đã gửi gắm trong bài đọc, đồng thời biểu hiện được sự thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối với tác phẩm

Ở Tiểu học, khi nói đến đọc diễn cảm, người ta thường nói về một số kĩ thuật như ngắt giọng biểu cảm, sử dụng tốc độ và ngữ điệu

Biện pháp luyện đọc nhanh

- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh làm chủ tốc độ đọc bằng cách đọc mẫu

để học sinh đọc theo tốc độ đã định

- Đơn vị để đọc nhanh là cụm từ, câu, đoạn, bài

- Điều chỉnh tốc độ đọc bằng cách giữ nhịp đọc

2 Biện pháp luyện đọc diễn cảm

Chính nội dung bài đọc đã quy định ngữ điệu của nó nên không thể áp đặt sẵn giọng đọc của bài; ngược lại, điều này phải là kết luận tự nhiên của học sinh đưa ra sau khi hiểu nội dung bài đọc Để hình thành kĩ năng đọc diễn cảm, cần thực hiện các bài tập sau:

- Tập lấy hơi và tập thở: biết thở sâu ở chỗ ngừng nghỉ

để lấy hơi khi đọc

- Rèn cường độ giọng đọc - luyện đọc to

- Luyện đọc chính âm.Luyện đọc diễn cảm.Luyện đọc cá nhân

4 Tổ c h ứ c d ạy đ ọ c h i ể u ( tì m h i ể u b à i )

Trong một số tài liệu dạy học, việc tổ chức

dạy đọc thành tiếng gọi là “luyện đọc”

Luyện đọc hiểu ở đây được biểu hiện ở

hình thức đọc thầm cho học sinh.

2:Tổ chức quá trình đọc thầm: Kĩ năng đọc

thầm phải được chuyển dần từ ngoài vào

trong, từ đọc to → đọc nhỏ → đọc mấp máy

môi (không thành tiếng) → đọc hoàn toàn bằng

mắt, không mấp máy môi (đọc thầm); giai đoạn

cuối lại gồm hai bước: di chuyển mắt theo que

trỏ hoặc ngón tay rồi đến chỉ có mắt di chuyển

Giáo viên phải tổ chức quá trình chuyển từ

ngoài vào trong này

1: Chuẩn bị cho việc đọc thầm: Cũng như khi ngồi đọc thành tiếng, tư thế ngồi đọc thầm phải ngay ngắn, khoảng cách giữa mắt và sách

30 – 35cm

3:Luyện đọc hiểu:

- Hiệu quả của đọc thầm được đo bằng khả năng thông hiểu nội dung văn bản đọc Do đó, dạy đọc thầm chính là dạy đọc có ý thức, đọc hiểu: kết quả đọc thầm phải giúp học sinh hiểu nghĩa của từ, cụm từ, câu, đoạn, bài, tức

là toàn bộ những gì được đọc

4 C á c b ư ớ c l ê n l ớ p c ủ a g i ờ

Tậ p Đ ọc

Giới thiệu bài: cần gây

hứng thú, tạo nhu cầu đọc

ở học sinh

Học sinh luyện đọc vần khó, tiếng khó được ghi trên bảng lớp

Học sinh luyện đọc từ, câu (các câu dài, các câu

Tập đọc ở lớp 2, 3, 4, 5

1 Chuẩn bị cho giờ dạy

a Giáo viên phải đọc bài nhiều lần để đọc tốt và hiểu thấu đáo nội dung bài đọc Phải trả lời các câu hỏi và các câu trả lời này sẽ giúp xác định mục đích, yêu cầu, nội dung và phương pháp dạy bài tập đọc.

b Những nội dung trên cần được xem là mục đích để xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập cho giờ Tập đọc Cần xem xét hệ thống câu hỏi của SGK để có sự điều chỉnh phù hợp với cách hiểu của mình về bài đọc cũng như phù hợp với đối tượng học sinh.

c Chuẩn bị đồ dùng dạy học phục vụ cho giờ dạy, ví dụ đồ dùng trực quan (tranh ảnh, vật thật…), bảng phụ có bài tập ghi sẵn…, yêu cầu học sinh phải làm trước một số bài tập.

Tập đọc ở lớp 2, 3, 4, 5

2 Tiến hành soạn giáo án

-Giáo án là bản thiết kế vạch ra mục đích của giờ dạy, dự tính những

công việc của thầy và trò sẽ làm trong giờ học.

-Từ mục lên lớp, có thể chia giáo án làm hai phần: công việc của thầy ghi bên trái, công việc và dự tính kết quả của trò ghi bên phải.

+ Bước 2: Tiếp tục luyện đọc với yêu cầu cao hơn, chủ yếu là luyện đọc đoạn, bài và

hướng đến mục đích đọc hay, đọc diễn cảm.

- Củng cố, dặn dò: Giáo viên nhận xét chung về giờ học, lưu ý học sinh những chỗ cần luyện tập thêm và dặn dò việc chuẩn bị cho tiết học sau.

THANK YOUTHANK YOU FOR WATCHING