HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ BÀI THU HOẠCH LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HỆ TẬP TRUNG TÊN MÔN HỌC CHÍNH TRỊ HỌC TÊN BÀI THU HOẠCH NÂNG CAO VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC Ở XÃ LỘC THẠNH, HUYỆN LỘC NINH, TỈNH BÌNH PHƯỚC HIỆN NAY ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG Bằng số Bằng chữ NĂM 2021 MỤC LỤC Trang PHẦN I MỞ ĐẦU 3 PHẦN II NỘI DUNG 4 Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ 4 1 1 Khái niệm 4 1 2 Chức năng của văn hóa chính trị 6 Chương 2 THỰC TRẠNG VĂN.
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG
- NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC Trang
Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ 4
Trang 3Phần I MỞ ĐẦU
Văn hóa chính trị là kết tinh toàn bộ các phẩm chất, trình độ, năng lựcchính trị của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức Trong bối cảnh giao lưu,hội nhập quốc tế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triểnnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, văn hóa chính trị của độingũ cán bộ nói chung lại càng trở thành yêu cầu cấp thiết Nó quy định tầm tưduy, trình độ hành động và kỹ năng lãnh đạo, quản lý của tất cả các đối tượngcán bộ Xây dựng, phát triển và phát huy được văn hóa chính trị của đội ngũcán bộ, đảng viên, công chức sẽ giúp cho Đảng Cộng sản Việt Nam với tưcách là Đảng cầm quyền nâng cao năng lực lãnh đạo, phát huy tiềm lực trí tuệ
và tư tưởng của Đảng, làm cho Đảng vươn lên ngang tầm nhiệm vụ, nâng caođược uy tín và ảnh hưởng của Đảng trong xã hội Nhờ đó, Đảng tiếp tụckhẳng định trên thực tế vai trò lãnh đạo của mình đối với nhà nước và xã hội
Văn hóa chính trị có tác dụng rất lớn đến việc xây dựng Đảng cầmquyền trong sạch, vững mạnh, đồng thời vượt qua được những thách thức vànguy cơ để phát triển trong bối cảnh hiện nay Chúng ta cần phải làm cho vănhóa chính trị thấm sâu vào nội dung, phương pháp xây dựng Đảng về mọi mặt
mà thực chất của quá trình này chính là hình thành và phát triển văn hóa chínhtrị của Đảng, nhân cách của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức nhất là cán
bộ lãnh đạo nói chung.
Trong những năm qua, công tác lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng văn hóa chínhtrị cho đội ngũ cán bộ, công chức đã được Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã LộcThạnh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước quan tâm, chú trọng Tuy nhiên bêncạnh đó vẫn còn tình trạng thiếu hiểu biết về tri thức chính trị, mai một về tìnhcảm, niềm tin chính trị, tồn tại những hành vi thiếu văn hóa trong chính trị Từ
những lý do trên, học viên lựa chọn vấn đề: “Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ, lãnh đạo, công chức xã Lộc Thạnh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước hiện nay” làm đề tài viết thu hoạch kết thúc môn Chính trị học
Trang 4Phần II NỘI DUNG
1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
1.1 Khái niệm
Theo dòng thời gian, thuật ngữ văn hóa chính trị được biết đến lần đầutiên khoảng cuối thế kỉ XVIII ở châu Âu do các nhà triết học, chính trị học sửdụng Triết gia cổ điển Đức I G Gerzer (1744 - 1803), trong quá trình nghiên
cứu mối quan hệ tương tác giữa văn hóa và chính trị đã lần đầu tiên đưa ra
khái niệm “văn hóa chính trị” Tuy nhiên phải đến thập niên 50 - 60 của thế kỉ
XX, Văn hóa chính trị mới được quan tâm như một lĩnh vực nghiên cứu mangtính độc lập và khái niệm văn hóa chính trị mới thực sự gia nhập vào hệ thốngkhái niệm, phạm trù của khoa học chính trị gắn với tên tuổi của hai nhà chínhtrị học nổi tiếng người Mỹ là G Almond và S.Verba
G.Almond, và S.Verba cho rằng: “Văn hóa chính trị là tập hợp các lậptrường và xu hướng cá nhân của những người tham gia một hệ thống nào đó,
là lĩnh vực chủ quan làm cơ sở hành động chính trị và làm cho hoạt độngchính trị có ý nghĩa” Ngoài ra, nhà nghiên cứu chính trị hàng đầu của Mỹ thế
kỷ XX là L.Pye cũng định nghĩa về văn hóa chính trị như sau: Văn hóa chínhtrị là tập hợp thái độ, niềm tin, tình cảm mang đến trật tự, ý nghĩa cho quátrình chính trị và cung cấp các giả định ngầm (các quan niệm ẩn), các nguyêntắc chi phối cách ứng xử trong hệ thống chính trị Nó bao gồm cả lý tưởngchính trị và quy tắc hoạt động của một chính thể
Những khái niệm nêu trên còn có cách nhìn phiến diện về văn hóachính trị Bởi, chính trị là một lĩnh vực của đời sống xã hội kể từ khi xã hộiphân chia giai cấp và tổ chức ra nhà nước, là lĩnh vực hoạt động rộng lớn vàquan trọng của con người Chính trị là hiện tượng lịch sử, gắn liền với xã hộiloài người khi xuất hiện giai cấp và nhà nước, phản ánh mối quan hệ lợi ích, địa
vị kinh tế giữa các giai cấp và nhà nước, thông qua việc chi phối và thực thi
Trang 5quyền lực chính trị, mà quyền lực nhà nước là chủ yếu nhất, để cai trị, quản lý xãhội, duy trì sự tồn tại và phát triển của xã hội theo ý chí của giai cấp thống trị
Văn hóa là hệ thống các giá trị, niềm tin và những biểu tượng được cácthành viên trong cộng đồng chia sẻ Giữa văn hóa và chính trị có mối liên hệchặt chẽ, tác động qua lại với nhau Văn hóa phục vụ chính trị, văn hóa đi
vào chính trị với tính cách là động lực và là mục tiêu của hoạc động chính
trị; chính trị lãnh đạo văn hóa, chính trị gắn liền với văn hoá và sự tồn tạicủa chính trị khi nó còn là mặt hợp lý trong văn hoá; văn hóa và chính trịthống nhất hữu cơ với nhau và tác động qua lại lẫn nhau
Trên ý nghĩa đó chúng ta có thể khái quát một cách đầy đủ về vănhóa chính trị như sau:
Văn hóa chính trị là hệ thống các giá trị, chuẩn mực được hình thành trong thực tiễn chính trị, được cộng đồng chia sẻ và nó có thể chi phối, định hướng hoạt động của các cá nhân và tổ chức khi các chủ thể này tham gia vào đời sống chính trị.
Như vậy, khái niệm văn hóa chính trị thể hiện ở các giá trị chân, thiện,
mỹ tồn tại trong hệ tư tưởng, đường lối, chính sách Nó thể thể hiện trình độtri thức chính trị, tình cảm, thái độ, bản lĩnh, hành vi của chủ thể chính trịtrong thực hiện sứ mệnh lịch sử giai cấp, mục tiêu chính trị cá nhân đáp ứngđòi hỏi của sự phát triển xã hội Những vấn đề thuộc về đặc trưng của văn hóachính trị là hệ thống thang bậc giá trị được hình thành và tích lũy trong thựctiễn hoạt động chính trị Hệ thống thang bậc giá trị đó do các chủ thể sáng tạo
ra và được xác lập, chia sẻ và thực hành trong tổ chức, quản lý để tạo nên sứcmạnh của cộng đồng
Là một bộ phận của văn hóa, văn hóa chính trị phản ánh năng lực bảnchất người của chủ thể chính trị hướng tới mục tiêu vì sự tiến bộ xã hội đồngthời chịu sự quy định bởi trình độ, đặc trưng văn hóa của cộng đồng quốc gia,dân tộc
Trang 61.2 Chức năng của văn hóa chính trị
Với tính cách là một thành tố của văn hóa, văn hóa chính trị cũng cóđầy đủ các chức năng của văn hóa nói chung Tuy nhiên văn hóa chính trị củamột xã hội, một cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc nhận thức, đánhgiá, điều chỉnh và đưa ra định hướng hành vi chính trị của các chủ thể nhằmđem lại hiệu quả hoạt động của cả hệ thống chính trị Xuất phát từ cách tiếpcận và quan niệm về văn hóa nói chung và văn hóa chính trị nói riêng, xét mộtcách tổng thể, văn hóa chính trị có những chức năng cơ bản sau đây:
Chức năng nhận thức: Văn hóa chính trị có vai trò quan trọng trong
việc nhận thức các hiện tượng chính trị, các quá trình chính trị, đem lại chochủ thể chính trị những tri thức cần thiết để tham gia vào đời sống chính trịnhằm không ngừng nâng cao hiệu quả chính trị trong thực tiễn Các tri thứcchính trị là những vấn đề có tính quy luật, mang tính nguyên tắc trong tổchức, quản lý xã hội, quản lý nhà nước; các phương pháp, phương thức, thaotác, vận hành nhằm thường xuyên phát huy tính tích cực chính trị của côngdân Quá trình nhận thức các tri thức chính trị, trong đó nhận thức hệ tư tưởngchính trị, những giá trị chính trị, những chuẩn mực và khuôn mẫu chính trị lànhững vấn đề cốt lõi
Chức năng nhận thức của văn hóa chính trị thể hiện trong môi trườngchính trị, trong quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng, quan hệ giữa các cá nhântrong một tổ chức Quá trình nhận thức cũng là quá trình không ngừng sángtạo các tri thức và giá trị mới Thông qua hành vi của cá nhân và cộng đồng,văn hóa chính trị tiếp thu những tri thức mới có tác dụng định hướng trongthực tiễn hoạt động chính trị
Chức năng giáo dục: Chức năng giáo dục của văn hóa chính trị thể
hiện, thông qua các hoạt động chính trị tác động tích cực đến sự phát triểntoàn diện các chủ thể, giúp cho chủ thể có được những phẩm chất, năng lực
Trang 7theo tiêu chuẩn và khuôn mẫu chính trị nhất định Văn hóa chính trị quy địnhhành vi chính trị của các chủ thể trên cơ sở những chuẩn mực, những giá trịchính trị đã được cộng đồng lựa chọn và thừa nhận, đây là cơ sở quan trọng
và là yếu tố mang tính quyết định trong việc hình thành nhân cách con ngườichính trị Văn hóa chính trị, với chức năng giáo dục không chỉ giúp gìn giữphát huy những giá trị truyền thống mà còn sáng tạo nên những giá trị mới,tạo nên sự kế tục mang tính lịch sử của mỗi cộng đồng, quốc gia, dân tộc.Thông qua các tổ chức chính trị với các cương lĩnh, điều lệ, sự giải thích,tuyên truyền, giáo dục giúp nâng cao tính tích cực chính trị cho các thành viêntrong cộng đồng hay tổ chức đó
Chức năng tổ chức: Các tổ chức chính trị là đại diện hợp pháp cho các
lực lượng xã hội được tập hợp, liên kết lại trên cơ sở cùng nhau chia sẻ cácgiá trị, lợi ích, văn hóa chính trị thể hiện chức năng tổ chức qua việc liên kết
xã hội, các cá nhân, các nhóm, các giai tầng tạo nên sự đoàn kết, thống nhấttrong một cộng đồng, tổ chức vì mục tiêu và nghĩa vụ chung Tuy nhiên, do
sự đấu tranh vì lợi ích riêng của các nhóm xã hội diễn ra thường xuyên và hếtsức đa dạng, cho nên, chức năng tổ chức của văn hóa chính trị thường khôngthực sự triệt để
Chức năng điều chỉnh: Văn hóa chính trị góp phần điều chỉnh các quan
hệ xã hội - chính trị và nâng cao chất lượng của chủ thể quyền lực Trong quátrình chính trị, thông qua các hoạtđộng chính trị, hình thành nên những khuônmẫu chính trị Căn cứ vào khuôn mẫu chính trị, các chủ thể chính trị sẽ nhậnthức được sự đúng, sai, tốt, xấu, từ đó tiến hành điều chỉnh hành vi của mỗi cánhân, mỗi nhóm sao cho phù hợp với quan niệm chung của cộng đồng, xã hội.Khi điều chỉnh, phải xem các giá trị văn hóa chính trị là yếu tố quan trọngnhất, giữ vai trò nền tảng tạo ra sự cân bằng cho hệ thống chính trị, giúp cho
sự ổn định xã hội Văn hóa luôn là một dòng chảy, văn hóa chính trị luôn có
sự vận động và phát triển, trong quá trình đó để không bị tụt hậu hoặc lệch
Trang 8chuẩn, các chủ thể phải luôn tự đổi mới, tự điều chỉnh sao cho bắt kịp với sựvận động của thực tiễn.
Chức năng dự báo và định hướng: Trên cơ sở nhận thức, đánh giá các
hiện tượng và quá trình chính trị, căn cứ vào tri thức chính trị với định hướngtheo khuôn mẫu và giá trị đã lựa chọn có thể dự báo được những biến đổichính trị trong tương lai, dự báo là một trong những chức năng quan trọng củavăn hóa chính trị Một trong những yếu tố cốt lõi trong cấu trúc của văn hóachính trị là triết lý chính trị, biểu hiện qua hệ tư tưởng của giai cấp thống trị.Nếu triết lý chính trị của giai cấp thống trị xã hội mang tính chất cách mạng,khoa học thì sẽ tạo nên những chuẩn mực, những khuôn mẫu mang tính nhânvăn, hướng sự phát triển xã hội phù hợp với quy luật khách quan và ngược sẽgây ra những hậu quả tiêu cực Văn hóa chính trị định hướng năng lực vàphẩm chất của chủ thể tạo ra sự nhạy bén chính trị, giúp cho sự chủ động vàsáng tạo, vượt qua mọi khó khăn, thử thách vươn lên để thực hiện các giá trị
lý tưởng đã chọn
Chương 2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC XÃ LỘC THẠNH, HUYỆN LỘC NINH, TỈNH BÌNH PHƯỚC HIỆN NAY
2.1 Những kết quả đạt được
Xã Lộc Thạnh được thành lập theo Nghị định số 60/2005/NĐ - CP ngày16/05/2005 của Chính phủ, là xã biên giới ở phía Tây Bắc của huyện LộcNinh, có đường biên giới với Campuchia dài khoảng 21,5km; xã có 1.025 hộvới 4.095 nhân khẩu; Vị trí địa lý tương đối thuận lợi, về giao thông có quốc
lộ 13, có Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, có 07 dân tộc cùng sinh sốnggồm: Kinh, Xtiêng, Hoa, Châu Ro, Khmer, Tày, Nùng với 100 hộ, 412 khẩu.Diện tích tự nhiên là 7.549,02 ha có điều kiện tự nhiên và đất đai thích hợpcho sản xuất các loại cây công nghiệp như: cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, cây
ăn trái và các loại cây ngắn ngày khác Tình hình kinh tế, văn hóa - xã hội
Trang 9hàng năm phát triển khá, đời sống nhân dân ổn định, tình hình quốc phòng
-an ninh được giữ vững
Tuy là địa phương mang nét đặc thù của xã miền núi vùng sâu biên giớivới đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đời sống kinh tế xã hội còn gặpnhiều khó khăn, nhưng đội ngũ cán bộ, công chức xã hiện nay đã được kiệntoàn tương đối đấy đủ theo biên chế với 20 người Trình độ chuyên mônnghiệp vụ ngày một nâng cao 100% cán bộ, công chức xã Lộc Thạnh đã quađào tạo với 6/20 = 30 % cán bộ, công chức có trình độ Đại học; 4/20 = 20
% có trình độ cao đẳng, 10/20 = 50 % có trình độ trung cấp Tổng số đảngviên của Đảng bộ hiện tại là 77 đồng chí với 09 chi bộ trực thuộc, trong đó có
05 chi bộ thuộc khu dân cư, 02 chi bộ trường học, 01 chi bộ Trạm y tế và 01chi bộ Quân sự
Trong những năm qua, Đảng ủy, UBND xã Lộc Thạnh luôn chú trọngquan tâm đến chất lượng đội ngũ cán bộ, lãnh đạo, công chức trong đó đặcbiệt chú trọng xây dựng văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ, công chức và đãđạt được những kết quả cụ thể như sau:
Thứ nhất, tri thức chính trị của đội ngũ cán bộ, công chức xã luôn được được bồi dưỡng nâng lên, ngày càng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ
Đảng ủy, UBND xã Lộc Thạnh luôn nhận thức rõ vị trí, vai trò của trithức chính trị đối với đội ngũ cán bộ, công chức xã, vì vậy đã thường xuyêntăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền những nguyên lý khoa học củachủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước Cùng với đó, xây dựng tinh thần đấu tranhkhông khoan nhượng với những tư tưởng và hành động sai trái đi ngược lạiquan điểm, đường lối của Đảng và lợi ích chính đáng của nhân dân
Thực tiễn gần 20 năm thành lập và phát triển của xã Lộc Thạnh chothấy đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức xã luôn năng động sáng tạo, vượtlên khó khăn, thách thức từng bước xây dựng xã văn hóa và ngày càng văn
Trang 10minh giàu đẹp, góp phần xây dựng lòng tin của nhân dân với Đảng Trình độchuyên môn, trình độ lý luận của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức đượcnâng lên rõ rệt Đồng thời có sự nhận thức biện chứng về đời sống hiện thực,
sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, sự phân tích và đánh giá những vấn đềcủa địa phương ngày càng cụ thể và được quán triệt sâu sắc hơn
Thứ hai, mỗi cán bộ, công chức xã luôn có niềm tin chính trị sâu sắc góp phần xây dựng văn hóa chính trị ở cơ sở
Khi có tri thức chính trị vững chắc là cơ sở để xây dựng niềm tin chính trịmang tính khoa học và cách mạng Cho nên đội ngũ cán bộ, công chức xã LộcThạnh khi được trang bị tri thức chính trị đầy đủ thì luôn có một niềm tin chínhtrị sâu sắc Đó là niềm tin vào quy luật khách quan và xu thế của thời đại,niềm tin vào chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước, niềm tin vào sứ mệnh của giai cấpcông nhân, niềm tin vào mục tiêu, động lực, phương pháp của con đường cáchmạng vô sản, niềm tin vào sức mạnh và những phẩm chất tốt đẹp, hướng thiệncủa của con người, vào nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới; có niềmtin vào Đảng, vào khối đại đoàn kết dân tộc, và niềm tin vào con đường đi lênchủ nghĩa xã hội của đất nước; không dao động về lý tưởng, có ý thức tổ chức
kỷ luật, tinh thần phê bình và tự phê bình cao
Tình cảm, niềm tin, phẩm chất chính trị, chính là những biểu hiện về mặtvăn hóa của người cán bộ lãnh đạo, công chức Những điều đó không tự nhiên
mà có Đó là kết quả của sự cố gắng nỗ nực phấn đấu rèn luyện, tu dưỡng củabản thân họ và sự quan tâm lãnh đạo của các chủ thể trong nâng cao tình cảm,niềm tin chính trị và là cơ sở hình thành văn hóa chính trị
Thứ ba là, đa số cán bộ, công chức xã Lộc Thạnh trong công tác đều thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ, đạo đức và lối sống gương mẫu; ứng xử
có văn hóa, đặc biệt là trong lãnh đạo và tiếp xúc với nhân dân
Trang 11Có thể nói, văn hóa chính trị biểu hiện rõ nét nhất chính là trong côngtác lãnh đạo chỉ đạo của người cán bộ công chức khi tiếp dân, phục vụ nhândân ở xã Lộc Thạnh, huyện Lộc Ninh
Việc xây dựng văn hóa chính trị là việc làm thường xuyên, liên tục vàtrở thành tiêu chí đánh giá người cán bộ, công chức Do đó những năm qua,trong tiếp xúc với nhân dân, đội ngũ cán bộ, công chức xã luôn có thái độ tôntrọng nhân dân và vì nhân dân, trên tinh thần của Bác Hồ đã dạy: “trong bầutrời không gì quý bằng nhân dân” [4, tr.453] vì thế “việc gì có lợi cho dânphải hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì phải hết sức tránh” [3, tr.51] Cán
bộ, lãnh đạo, công chức luôn được quán triệt nguyên tắc trên và thể hiệnxuyên suốt, nhất quán chỉ đạo mọi ứng xử chính trị
Trong điều kiện đời sống khó khăn hiện nay và nhiều tác động tiêu cựccủa xã hội, cán bộ, đảng viên, công chức vẫn giữ được lối sống lành mạnh,quan tâm, chăm lo đến sự nghiệp chung của địa phương Nhiều nét mới tronggiá trị đạo đức và lối sống mới từng bước được hình thành Tính tích cựcchính trị, sở trường, năng lực và ý thức trách nhiệm cá nhân người cán bộ,đảng viên, công chức được coi trọng và khuyến khích
Thứ tư là, phần lớn cán bộ, công chức xã có tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia các hoạt động chính trị tại cơ quan và hoạt động chính trị tại địa phương
Bản thân mỗi cán bộ, công chức xã là cán bộ, đảng viên thuộc Đảng
bộ, Ủy ban nhân dân xã Lộc Thạnh song họ đều là công dân của nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Họ sống và làm việc theo Hiến pháp vàpháp luật của Nhà nước, đều tham gia tích cực vào phong trào xây dựng lốisống văn hóa mới tại nơi cư trú, tham gia đầy đủ các sự kiện chính trị củađịa phương và đất nước Luôn yêu thương con người, có tình cảm trongsáng, nồng thắm, gắn bó thiết tha với gia đình, với người thân, với bạn bè,quê hương, đất nước Có ý thức giữ gìn hệ giá trị văn hóa quốc gia trong