1 17 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC BÀI TIỂU LUẬN LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ HỆ TẬP TRUNG TÊN MÔN HỌC XÃ HỘI HỌC TRONG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TÊN BÀI TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI Ở NƯỚC TA– VẬN DỤNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SÔNG BÉ HIỆN NAY ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG Bằng số Bằng chữ NĂM 2022 MỤC LỤC PHẦN I MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 1 Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ AN SINH XÃ HỘI 2 1 1 Quan niệm về an sinh xã hội 2 1 2 Đặc điểm và các nhân tố tác động tới An sinh.
Trang 1BÀI TIỂU LUẬN
LỚP CAO CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
HỆ TẬP TRUNG
TÊN MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC TRONG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ
TÊN BÀI TIỂU LUẬN: CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI Ở NƯỚC TA– VẬN DỤNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU SÔNG BÉ HIỆN NAY
ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG
- NĂM 2022
Trang 2Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ AN SINH XÃ HỘI 2
1.2. Đặc điểm và các nhân tố tác động tới An sinh xã hội 3
1.4 Hệ thống an sinh xã hội Việt nam hiện nay 6
Chương 2.
THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN AN SINH XÃ HỘI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN
2.1. Khái quát về thực trạng thực hiện an sinh xã hội tại Công ty cổ
2.2. Giải pháp thực hiện an sinh xã hội tại Công ty cổ phần
2.3. Trách nhiệm của bản thân trong thực hiện an sinh xã hội
tại Công ty cổ phần Cao su Sông Bé hiện nay 15
Trang 3Phần I: MỞ ĐẦU
An sinh xã hội (ASXH) đang đặt ra và được hầu hết các quốc gia quan tâm và không ngừng hoàn thiện, nhất là trong một xã hội phát triển với
xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ như hiện nay Vì vậy, ASXH không chỉ là vấn
đề riêng rẽ của một quốc gia mà là vấn đề chung của cộng đồng quốc tế Ở nước ta, khái niệm an sinh xã hội còn tương đối mới, mặc dù chúng ta cũng
đã thực hiện khá sớm nhiều nội dung quan trọng Hiện nay, an sinh xã hội đã trở thành vấn đề trung tâm trong chiến lược phát triển đất nước, bởi vì việc chăm lo và không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp xây dựng xã hội XHCN ở Việt Nam Đại hội
XI của Đảng nhấn mạnh: phát triển kinh tế nhanh, bền vững, đồng thời “thực hiện có hiệu quả tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội trong từng bước và từng chính sách phát triển” [2, tr.227]
Quán triệt quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước về thực hiện chính sách an sinh xã hội, nhất là đối với đội ngũ công nhân viên chức, người lao động, thời gian qua, Đảng ủy, Ban Giám đốc Công
ty cao su Sông Bé đã thực hiện tốt các chính sách về bảo hiểm xã hội tự nguyện; chính sách về an toàn, vệ sinh lao động… Tuy nhiên, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao, nhà ở phục vụ công nhân tại khu công nghiệp vẫn còn hạn chế Đặc biệt, đang rất thiếu sân chơi thể thao và nhà ở, trong khi thu nhập hàng tháng còn thấp…
Chính vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề “Chính sách an sinh xã hội ở nước ta – Vận dụng tại Công ty cổ phần Cao su Sông Bé hiện nay”, qua đó
đề xuất một số biện pháp góp phần thực hiện tốt chinh sách an sinh xã hội ở Công ty cổ phần Cao su Sông Bé hiện nay là nội dung có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn
Trang 4Phần II: NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ AN SINH XÃ HỘI
1.1 Quan niệm về an sinh xã hội
Phạm trù an sinh xã hội có rất nhiều quan niệm khác nhau, nhưng thường được đề cập đến theo hai nghĩa rộng và hẹp Theo nghĩa rộng: an sinh
xã hội là sự bảo đảm thực hiện các quyền để con người được an bình, bảo đảm an ninh, an toàn trong xã hội
Theo nghĩa hẹp, an sinh xã hội là sự bảo đảm thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập vì lý do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hay mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế, người bị ảnh hưởng bởi thiên tai địch họa
Bản chất của an sinh xã hội là tạo ra lưới an toàn gồm nhiều tầng, nhiều lớp cho tất cả các thành viên xã hội trong trường hợp bị giảm, bị mất thu nhập hay gặp phải những rủi ro khác Chính sách an sinh xã hội là một chính sách
xã hội cơ bản của Nhà nước nhằm thực hiện chức năng phòng ngừa, hạn chế
và khắc phục rủi ro, bảo đảm an toàn thu nhập và cuộc sống cho các thành viên trong xã hội ASXH là một “vỏ bọc” hay một “giá đỡ”, một “chiếc ô” che chở… nhằm bảo đảm cho một xã hội và mỗi con người (trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm) sự bảo đảm về bằng vật chất, tinh thần và các dịch vụ xã hội… mà nhà nước, cộng đồng dân cư, nhóm người hay một tổ chức (gồm các cá nhân, tập thể hay cộng đồng) tạo nên Nó mang đến cho những đối tượng nghèo đói, yếm thế, gặp rủi ro bất thường về các nhu cầu cơ bản khi họ phải đối diện với khó khăn, thách thức Từ đó, ASXH được một hệ thống chính sách, pháp luật, chương trình hay những bộ quy tắc của xã hội tạo
ra, được Nhà nước thực hiện bằng nguồn ngân sách và sự huy động từ nhiều nguồn lực nhằm nâng cao năng lực của người dân, của gia đình, và cộng đồng
để tăng cường khả năng ngăn ngừa, chống đỡ, giảm nhẹ, khắc phục những rủi
Trang 5ro gặp phải trong cuộc sống Theo quan niệm này, ASXH đem đến cho tất cả mọi người quyền hưởng sự an toàn Quyền đó đặt trên sự thỏa mãn tối thiểu
về kinh tế, văn hóa cần cho nhân cách và sự tự do phát triển trong trường hợp thất nghiệp hoặc gặp phải rủi ro Đó chính là sự bảo vệ mà xã hội dành cho các thành viên của mình thông qua một số biện pháp công cộng đối phó với những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng và bị giảm thu một cách đáng kể bởi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tuổi già hoặc chết hay sự bảo đảm trợ cấp cho những gia đình đông con…
1.2 Đặc điểm và các nhân tố tác động tới An sinh xã hội
* Đặc điểm của An sinh xã hội
ASXH là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống các chính sách xã hội của bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới Nó còn là thước đo về trình độ phát triển, về tính nhân văn và thể hiện bản chất nền chính trị một quốc gia
Nó có những đặc điểm chủ yếu sau đây:
- Đặc điểm xã hội của nó là hướng tới giải quyết các quyền và các nhu cầu của mọi thành viên trong xã hội về quyền sống khỏe mạnh, quyền làm việc, quyền cư trú và quyền mưu cầu hạnh phúc…
- Đặc điểm điều hòa lợi ích xã hội, hướng tới đối tượng các nhóm cư dân nghèo đói do sự khác nhau về văn hóa, về địa bàn cư trú, về các yếu tố không đồng đều trong việc hưởng lợi các nguồn tài nguyên quốc gia và những
cơ hội khác hoặc vì các yêu cầu cư trú sinh hoạt (nơi biên giới, hải đảo)… nhằm bảo vệ các nguồn tài nguyên hay lợi ích an ninh quốc gia…
- Đặc điểm nhân văn xã hội Nó được hình thành trên một nền tảng truyền thống lịch sử cộng đồng dân tộc Việt Đó là sự đùm bọc và che chở lẫn nhau trong hoạn nạn, rủi ro, trong tai biến bất thường, hoặc các biến cố chính trị xã hội… Đất nước càng phát triển, nhà nước càng phải chú trọng đến nền ASXH cho mỗi người và mọi người dân, làm cho an dân là làm cho sự trường tồn của đất nước
Trang 6* Các nhân tố tác động tới an sinh xã hội
Sự tác động của các nhân tố tới hệ thống ASXH có nhiều nhưng có thể tựu chung lại gồm: i) Trình độ hay mức độ phát triển của một quốc gia dân tộc (bao gồm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và an ninh quốc phòng) trong tương quan phát triển chung của thế giới tại một thời điểm lịch sử cụ thể; ii)
Mô hình và nền tảng của một nền kinh tế, nhất là chính sách cụ thể của mô hình cải cách kinh tế - xã hội Kinh tế thế nào, mô hình phát triển của nó ra sao thì hệ thống ASXH phải bắt buộc tương thích với nó; iii) Sự tác động của năng lực và trình độ hoạch định chính sách của bộ máy cầm quyền Hệ thống ASXH, phụ thuộc vào chính sách xã hội và nó chính là sản phẩm của bộ máy Nhà nước và được điều chỉnh bởi cơ chế, phạm vi, thời điểm và quá trình hoạch định chính sách cùng các giải pháp để thực hiện chính sách xã hội; iiii)
và cuối cùng, ASXH phụ thuộc vào sự tham gia của cộng đồng Sức mạnh của chính sách, hiện thực hóa nó trong đời sống và xã hội hóa huy động các nguồn lực tài chính, nguồn lực con người…sẽ được thành công nếu tạo ra được sức mạnh từ cộng đồng và xã hội
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng; khi mà các sức mạnh của thông tin và những liên kết khác đã vượt ra khỏi biên giới quốc gia; khi mà hội nhập có yêu cầu cao chưa từng có song hành với yêu cầu ổn định và phát triển kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước đang đặt ra thì vấn đề ASXH cần phải được coi nó là một chỉ báo của sự ổn định và phát triển Mọi hoạt động của xã hội đều phải hướng về con người
-mà con người là trung tâm thì an sinh cho con người phải được coi là quan trọng và trước hết Nền ASXH Việt Nam đúng nghĩa, đúng thực chất và nhân bản đang cần được tiếp tục hoàn thiện, cần được chuyển đổi mạnh mẽ và phù hợp Nếu vậy, phải có sự quan tâm can thiệp mạnh mẽ của Nhà nước, của thể chế chính trị nhằm làm cho hệ thống ASXH vừa là chỉ báo sự phát triển và ổn
Trang 7định nền kinh tế; đồng thời nó cũng là nguồn lực cho sự phát triển bền vững của quốc gia dân tộc
1.3 Vai trò của An sinh xã hội
ASXH ngày nay được đảm bảo và trở thành quyền hiến định tại điều 34 của Hiến pháp 2013: “Công dân có quyền được đảm bảo an sinh xã hội” Chiến lược an sinh xã hội giai đoạn 2011-2020 xác định: “An sinh xã hội là
sự bảo đảm mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hệ thống các cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế” [1, tr.5] Văn kiện Đại hội XIII của Đảng tiếp tục xác định: “Phát triển hệ thống chính sách an sinh xã hội toàn diện, tiến tới bao phủ toàn dân với chính sách phòng ngừa, giảm thiểu và khác khắc phục rủi ro cho người dân, bảo đảm trợ giúp cho các nhóm đối tượng yếu thế ” [3, tr.184] Theo đó, các mục tiêu hướng đến trong phát triển hệ thống an sinh của Việt Nam bao gồm: 1) đạt được sự nhận thức rõ và thống nhất trong xã hội về bảo đảm ASXH cho người dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đất nước; 2) thực hiện quyền được bảo đảm ASXH của mọi công dân vì mục tiêu phát triển con người; 3) đạt được tiến bộ, công bằng, đồng thuận xã hội trong bảo đảm quyền ASXH của người dân trên cơ
sở hài hòa lợi ích giữa các chủ thể, nhóm xã hội, hạn chế phân tầng xã hội không hợp thức, phân hóa giàu nghèo; 4) giải quyết cơ bản các vấn đề ASXH bức xúc nhằm phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho con người; 5) hòa nhập xã hội tốt hơn đối với nhóm yếu thế và dễ bị tổn thương để không một ai bị bỏ lại phía sau [5, tr.39] Vì vậy, ASXH có vai trò rất to lớn, biểu hiện ở những nội dung sau:
Một là, vai trò bảo đảm Bảo đảm là luôn duy trì và hướng tới sự an toàn
của các thành viên trong xã hội Vai trò, nhiệm vụ này của ASXH nhằm phát huy hết mọi tiềm năng, nguồn lực con người, tạo ra cho họ cơ hội phát triển
Trang 8tốt nhất Nó được cụ thể hóa bằng những chính sách y tế, an sinh giáo dục, lao động và việc làm, sự chăm sóc tinh thần và các phúc lợi xã hội khác
Hai là, vai trò bảo hiểm Bảo hiểm xã hội là một chế định xã hội nhằm
huy động nguồn tài chính từ người lao động, người sử dụng lao động, sự hỗ trợ của nhà nước và các tổ chức xã hội và các nguồn khác về vật chất để bảo hiểm cho gia đình hoặc người lao động, cho đối tượng chính sách xã hội người có công… khi ốm đau, tai nạn, thai sản hay già yếu, bệnh tật hay chết dẫn đến giảm bất ngờ các nguồn thu nhập
Ba là, vai trò hỗ trợ Là vai trò tất yếu của ASXH Nó nhằm bảo vệ cho
các nhóm cư dân thiệt thòi, yếm thế, không đủ khả năng vật chất để bảo đảm nhu cầu tối thiểu của cuộc sống nên họ dễ tổn thương Hỗ trợ gồm: trợ cấp thường xuyên hay đột xuất… Hoạt động này rất linh hoạt và ngày càng có yêu cầu cao; đối tượng ngày càng mở rộng, không chỉ ốm đau, bệnh tật, bệnh xã hội, ma túy, mà còn ngăn ngừa rủi ro thiên tai hoặc phòng vệ các nguy cơ khác
Bốn là, vai trò cứu trợ Cứu trợ là một hình thức được thực hiện thường
xuyên và đột xuất cho nhóm người chưa hoặc không có khả năng vượt qua các hoàn cảnh của họ như tàn tật, trẻ mồ côi, nạn nhân chiến tranh, người khuyết tật vĩnh viễn…với nhiều hình thức và sự đa dạng về huy động nguồn tài chính trong xã hội
Năm là, vai trò ưu đãi Vai trò ưu đãi trong hệ thống ASXH của Việt Nam
nhằm bảo đảm cho nhóm người có công trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước và nhóm người hoạt động cống hiến vì lợi ích cộng đồng mà gặp tai nạn rủi
ro dẫn đến họ mất các khả năng hoặc giảm thiểu khả năng cạnh tranh sinh tồn và phát triển trong đời sống xã hội Đó là các thương bệnh binh, con cái họ và những người có công khác Vai trò ưu đãi xã hội gắn với trách nhiệm xã hội của một thể chế chính trị, vì vậy trách nhiệm chính yếu thuộc về Nhà nước
1.4 Hệ thống an sinh xã hội Việt nam hiện nay
Hệ thống An sinh xã hội Việt Nam hiện nay là một bộ phận của Chính sách ASXH, được gắn kết hữu cơ với các chính sách phát triển kinh tế, bảo đảm ổn
Trang 9định chính trị gắn với sức mạnh quốc phòng - an ninh trong xây dựng và bảo vệ đất nước; phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng Bao gồm:
Bảo hiểm xã hội, là trụ cột quan trọng nhất của nền ASXH Nó bao gồm
cả một hệ thống cả về chính sách, tổ chức và nguồn lực để vận hành, bảo đảm được tính bền vững và không ngừng phát triển của thể chế Vì vậy, nó liên quan và thậm chí “chi phối” và ảnh hưởng đến nhiều chính sách phát triển của quốc gia Vận hành của Bảo hiểm xã hội theo hai cơ chế: bắt buộc và tự nguyện BHXHVN hiện đã có các doanh nghiệp tư nhân tham gia, thực hiện
đa dạng hóa hoạt động và huy động nguồn lực
Ưu đãi xã hội, được coi là bộ phận căn cốt của nền An sinh xã hội, thực
hiện công nhận, tôn vinh, đãi ngộ cho đối tượng người có công được hưởng các trợ giúp của Nhà nước và cộng đồng qua các chế độ ưu đãi về vật chất, tinh thần phù hợp với điều kiện cụ thể của khả năng kinh tế đất nước và luôn được điều chỉnh bởi các chế định Nhà nước
Trợ giúp xã hội là bộ phận thiết yếu hướng vào nhóm cư dân thiệt thòi,
yếm thế thường dễ bị tổn thương Họ không có khả năng bảo đảm được nhu cầu tối thiểu của cuộc sống do bị rơi vào hoàn cảnh rủi ro, éo le bất thường Trợ giúp xã hội được thực hiện bằng nguồn quỹ phúc lợi của Nhà nước và sự huy động từ cộng đồng Đối tượng cần trợ giúp rất đa dạng và thường không
ổn định và có các hình thức trợ giúp thường xuyên và trợ giúp đột xuất
Chính sách lao động, là hệ thống chính sách của Nhà nước, hướng bảo
đảm cho nhu cầu về việc làm hay ít nhất cũng tạo cho nhóm người rủi ro có
cơ hội Chẳng hạn, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số khu vực nông thôn được đào tạo nghề để có việc làm, được khám, chữa bệnh, hoặc trợ giúp khi chưa có việc làm, giúp họ vượt qua những khúc cam go của cuộc sống
Các phong trào xã hội là những hoạt động của cộng đồng thường mang
tính đơn lẻ, qua đó giúp đỡ, chia sẻ với những người gặp khó khăn Các phong trào này là hoạt động riêng lẻ trong mạng lưới ASXH Nó hình thành
Trang 10và tồn tại bởi truyền thống văn hóa, tình tương thân tương ái, vì vậy, nó khác với các mạng lưới của hệ thống ASXH của các nước khác
Trong đời sống, rủi ro có thể ngẫu nhiên đến với bất cứ con người nào và trong những hoàn cảnh không giống nhau Trong đó, nhóm dễ bị tổn thương nhất là trẻ em và phụ nữ, người già, người bị bệnh tật, đồng bào dân tộc thiểu
số và vùng khó khăn
Việc thực thi chính sách ASXH là trách nhiệm của cả cộng đồng, của các
tổ chức quốc tế, thậm chí là ở từng con người, từng đơn vị doanh nghiệp… Nghiên cứu để ban hành các chính sách trợ giúp xã hội trong ASXH là phải nghiên cứu các quy luật chi phối nó với đời sống, sự hình thành các nguy
cơ, các giải pháp ứng phó để hướng tới chính sách hữu hiệu, phù hợp với cuộc sống Để xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách bảo đảm ASXH cần phải có cách nhìn tổng thể và phải dựa vào hai xuất phát điểm, đó là: a) Phải xây dựng một hệ thống lý luận làm cơ sở và hệ quy chiếu cho các đối tượng của ASXH và xây dựng được mục tiêu hướng tới sự hoàn thiện; b) cần phải nắm vững được đối tượng, mục tiêu hướng định và thực trạng xã hội của ASXH
Bảo hiểm xã hội là một trụ cột vững chắc của ASXH Bởi vì, BHXH với các loại hình huy động nguồn lực là bắt buộc và tự nguyện BHXH bắt buộc
là một chế định pháp lý nhằm bảo vệ an toàn và an sinh nhất cho người lao động bằng cách thông qua nguồn tài chính huy động được từ người lao động, người sử dụng lao động và sự hỗ trợ của Nhà nước góp phần tạo ra sự ổn định cho không chỉ người lao động mà cả gia đình họ khi ốm đau, tai nạn, thai sản, già hoặc chết…dẫn đến gia đình họ bị giảm thu bất ngờ
Chính sách cho ASXH được thực hiện bằng nhiều hình thức như cứu trợ
xã hội, dịch vụ xã hội, chăm sóc y tế, và các khoản trợ cấp như trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp tai nạn… Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện