VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI BÀI TIỂU LUẬN CÁ NHÂN MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ ĐỀ SỐ 08 Anhchị hãy phân tích về nguyên tắc chọn luật và thứ tự áp dụng luật trong tư pháp quốc tế trên cơ sở chứng minh bằng quy định tại Điều 687 Bộ luật dân sự 2015 Họ và tên Vũ Xuân Đình Lớp K6B MSSV 183801010214 SBD TKS000055 Mã lớp Hp 010100003810 ( Hà Nội, 2021 ) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ 1 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2 I Lý luận chung về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế 2 1 Kh.
Trang 1VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI
- -BÀI TIỂU LUẬN CÁ NHÂN MÔN: TƯ PHÁP QUỐC TẾ
ĐỀ SỐ 08: Anh/chị hãy phân tích về nguyên tắc chọn luật
và thứ tự áp dụng luật trong tư pháp quốc tế trên cơ sở chứng minh bằng quy định tại Điều 687 Bộ luật dân sự
2015.
Họ và tên : Vũ Xuân Đình
Lớp : K6B
MSSV : 183801010214
SBD : TKS000055
Mã lớp Hp : 010100003810
Hà Nội, 2021
Trang 3MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2
I Lý luận chung về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế 2 1 Khái niệm chung 2
2 Nguyên tắc chọn luật và thứ tự áp dụng luật trong tư pháp quốc tế 3
II Thực trạng pháp luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng hiện nay, hạn chế và một số kiến nghị giải pháp 5
1 Thực trạng, hạn chế 5
2 Kiến nghị, giải pháp 5
KẾT LUẬN 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
Trang 4ĐẶT VẤN ĐỀ.
Cùng với hội nhập quốc tế, không chỉ có các quan hệ hợp đồng kinh doanh, thương mại mà các quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng vẫn luôn phát sinh và đang trở nên vô cùng phổ biến trong đời sống xã hội Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là một trong những chế định quan trọng trong ngành luật dân sự nói chung của bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới Bởi trên thực tế, thiệt hại có thể xả ra với bất kì cá nhân, pháp nhân, tổ chức nào và không thể nào thỏa thuận hết được những rủi ro có thể xảy ra trong hợp đồng Khi các cá nhân, pháp nhân tiến hành kí kết hợp đồng pháp luật, phát sinh các trách nhiệm như là thiệt hại ngoài hợp đồng không mong muốn , để giai quyết các tình huống này sẽ áp dụng pháp luật của các bên ký kết hợp đồng để giải quyết hay pháp luật của quốc gia nơi hợp đồng được ký? Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề trên tác giả sẽ đi vào nghiên cứu và phân tích đề bài tiểu luận số 08 :
“Điều 687 BLDS 2015 có quy định:
“Điều 687 Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
1 Các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng cho việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này Trường hợp không có thỏa thuận thì pháp luật của nước nơi phát sinh hậu quả của sự kiện được áp dụng.
2 Trường hợp bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại có nơi cư trú, đối với cá nhân hoặc nơi thành lập, đối với pháp nhân tại cùng một nước thì pháp luật của nước đó được áp dụng”.
Trang 5Anh/chị hãy phân tích về nguyên tắc chọn luật và thứ tự áp dụng luật trong tư pháp quốc tế trên cơ sở chứng minh bằng quy định tại Điều 687 BLDS 2015 đã nêu trên.”
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Lý luận chung về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế.
1 Khái niệm chung
Quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế là quan
hệ pháp luật có yếu tố nước ngoài, phát sinh khi một chủ thể gây ra những thiệt hại
do hành vi trái pháp luật làm xâm hại tới quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác Để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cần dựa vào những yếu tố cấu thành trách nhiệm Hiện nay, quan điểm về các yếu tố này giữa pháp luật Việt Nam và pháp luật các nước trên thế giới tương đối giống nhau nhưng cũng có một số điểm khác biệt [1]
Theo quy định tại khoản 1 Điều 584 Luật Dân sự 2015 thì trường hợp được
coi là căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là khi “có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản,
quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại.” [2]
Như vậy, có thể hiểu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là nghĩa
vụ dân sự không căn cứ theo một thỏa thuận dân sự hoặc một hợp đồng dân sự có
2
Trang 6liên quan, phát sinh khi có hành vi trái pháp luật, mà theo đó gây ra các thiệt hại về mặt vật chất hoặc tinh thần cho các chủ thể khác
Quan hệ trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài là luôn gắn với ít nhất một chủ thể là người nước ngoài, pháp nhân nước ngoài
+ Các bên chủ tham gia trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bao gồm bên gây hại và bên bị hại có quốc tịch khác nhau hoặc nơi cư trú khác nhau (đối với cá nhân) hoặc có trụ sở ở các nước khác nhau (đối với pháp nhân)
+ Hành vi gây ra thiệt hại hoặc hậu quả thực tế của hành vi gây ra thiệt hại xảy ra ở nước ngoài Ví dụ: hai công dân Việt đi xuất khẩu lao động tại Nhật gây thiệt hai cho nhau về tài sản
2 Nguyên tắc chọn luật và thứ tự áp dụng luật trong tư pháp quốc tế.
Khi một quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài nói chung và quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng phát sinh trên thực tế, luôn luôn xuất hiện hiện tượng xung đột pháp luật trong vấn đề chọn luật áp dụng giải quyết tranh chấp cũng như thiệt hại Xung đột pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
là khi có hai hay nhiều hệ thống pháp luật của các quốc gia khác nhau cùng có thể điều chỉnh các quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài theo pháp luật Việt Nam được quy định tại điều 687 Bộ luật dân sự 2015
“Điều 687 Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
Trang 71 Các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng cho việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này Trường hợp không có thỏa thuận thì pháp luật của nước nơi phát sinh hậu quả của sự kiện được áp dụng.
2 Trường hợp bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại có nơi cư trú, đối với cá nhân hoặc nơi thành lập, đối với pháp nhân tại cùng một nước thì pháp luật của nước đó được áp dụng”.
Ở quy định này, Bộ luật dân sự năm 2015 đã có sự thay đổi so với Bộ luật dân
sự năm 2005, đó là nếu như Bộ luật dân sự năm 2005 cho phép cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp được cân nhắc áp dụng giữa hai hệ thống pháp luật là hệ thống pháp luật của nước nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại và hệ thống pháp luật nơi xảy ra hậu quả của hành vi gây thiệt hại, thì đến Bộ luật dân sự năm 2015 không còn
sự lựa chọn như vậy nữa, cơ quan có thẩm quyền chỉ áp dụng một hệ thuộc luật đó là luật của nước nơi phát sinh hậu quả của sự kiện gây thiệt hại Sự thay đổi này được đánh giá là phù hợp và tích cực, bởi nếu để cả hai hệ thuộc luật và cho phép các cơ quan giải quyết tranh chấp được tùy tình huống mà áp dụng hệ thống pháp luật có thể được xem là có lợi hơn cho một bên [3]
Thứ nhất ,theo quy định tại khoản 1 Điều 687 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì
các bên có quyền thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng để giải quyết các vấn đề liên quan tời bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài Pháp luật sẽ tôn trọng và mở rộng quyền tự do định đoạt của các bên trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài nói chung và quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng., xuất phát từ tính chất của các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là các quan hệ tư, được hình thành trên nguyên tắc nền tảng là sự thỏa thuận giữa các bên.[1]
4
Trang 8Thứ hai, trường hợp các bên không có thỏa thuận thì pháp luật của nước nơi phát
sinh hậu quả của sự kiện gây thiệt hại được áp dụng (khoản 1 điều 687) [2] Trong trường hợp trên, nếu hai bên không có thỏa thuận về pháp luật áp dụng (cả trước và sau khi công dân Việt Nam khởi kiện) thì tòa án thụ lí đơn kiện sẽ phải áp dụng pháp luật Việt Nam với
tư cách là pháp luật của nước nơi phát sinh hậu quả của sự kiện gây thiệt hại [4]
Thứ ba, trường hợp bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại có nơi cư trú (đối với
cá nhân) hoặc nơi thành lập (đối với pháp nhân) tại cùng một nước thì pháp luật của nước đó được áp dụng( khoản 2 điều 687 Bộ luật dân sự 2015) [ Pháp luật của nước phát sinh hậu quả của sự kiện gây thiệt hại thể hiện tính khách quan không cùng quốc tịch hoặc nơi cư trú thì áp dụng quy tắc này là phù hợp [1]
Như vậy, tính chất Điều 687 Bộ luật dân sự năm 2015 là quy phạm xung đột được xây dựng để giải quyết xung đột pháp luật trong quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài, nói cách khác là nhằm xác định pháp luật áp dụng trong việc giải quyết các vụ việc về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài Điều 687 Bộ luật dân sự năm 2015 đã đưa ra ba trường hợp giải quyết xung đột pháp luật được xây dựng dựa trên ba hệ thuộc luật cơ bản của tư pháp quốc tế : Luật do các bên thoả thuận lựa chọn (Lex voluntatis), Luật nơi phát sinh hậu quả thực tế của sự kiện gây thiệt hại (Lex loci damni), Luật nơi cư trú hoặc có trụ sở của các bên (Lex domicilii) để giải quyết xung đột pháp luật về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài [4]
Trang 9II Thực trạng pháp luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng hiện nay, hạn chế và một số kiến nghị giải pháp.
1 Thực trạng, hạn chế.
Các quy định của pháp luật Việt Nam hiện đang được áp dụng như trong quy định tại Bộ luật dân sự 2015 nhìn chung đã tạo được cơ sở pháp lý để giải quyết các
vụ vệc liên quan tới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy pháp luật Việt Nam về chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc tế còn tồn tại nhiều hạn chế bất cập như: vấn đề tiếp cận các văn bản pháp luật này là không phổ biến và không phải ai cũng
có thể tiếp cận; phổ biến kiến thức liên quan tới các Điều ước quốc tế hầu như không
có, phần lớn chỉ có các chuyên gia nghiên cứu pháp lý, các chuyên gia tư vấn có liên quan tới yếu tố nước ngoài mới tìm hiểu kĩ Pháp luật Việt Nam về vấn đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài liên quan tới thương mại không được quy định cụ thể trong luật
Đội ngũ tư pháp như điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán còn thiếu về số lượng cũng như chất lượng mà thực tế đề ra.Một thực tế hiện nay là ở một số Tòa án, cán bộ không được đài tạo qua chuyên ngành luật, thẩm phán không có bằng đại học luật không phải là ít Không được đào tạo đầy đủ và bản thân các cán bộ tư pháp không thường xuyên tự học trau dồi kiến thức về pháp luật trong nước cũng như kiến thức chuyên môn về pháp luật quốc tế
2 Kiến nghị, giải pháp
Thứ nhất để nâng cao hiệu quả giải quyết bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng ó yếu tố nước ngoài trước hết cần hoàn thiệt các cơ sở pháp lý hiện nay Cần quy định bổ sung các quy định chuyên biệt, đặc thù liên quan bồi thường thiệt hại
6
Trang 10ngoài hợp đồng do xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín; xâm phạm tài sản mạng, thông tin cá nhân; sở hữu trí tuệ và trách nhiệm sản phẩm Pháp luật của khá nhiều quốc gia đã quy định thêm nhiều quy định chuyên biệt bên cạnh nguyên tắc chung
về xác định pháp luật áp dụng với quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng,
Thứ hai, cần nâng cao năng lực của cán bộ trong các cơ quan áp dụng pháp
luật Việt Nam, nâng cao trình độ năng lực của cán bộ trong thực thi pháp luật giải quyết bồi thường thiệt hại Tăng nguồn ngân sách của nhà nước trong công tác đào tạo cán bộ của ngành Tư pháp, Tòa án, Viện kiểm sát Có các chế tài xử phạt đối với những cán bộ vi phạm pháp luật khi giải quyết các vụ việc, vụ án liên quan tới trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài
Thứ ba, trước thực trạng hiện nay khi các vụ việc liên quan đến bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài có xu hướng gia tăng , để đảm bảo được công tác xét xử của các cán bộ ngành Tòa án, Kiểm sát đạt hiệu quả, bên cạnh vấn đề liên quan tới yếu tố con người cũng như hoàn thiện các quy định về pháp luật, thì vấn đề về cơ sở vật chất, môi trường làm việc cũng tác động không nhỏ tới kết quả xét xử Việc cải thiện, nâng cao cơ sở vật chất nhằm góp phần tạo thuận lợi
dễ dàng hơn trong quá trình công tác
Trang 11KẾT LUẬN
Qua những phân tích trên về pháp luật bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
có yếu tố nước ngoài đã cho thấy đây là chế định qua trong không chỉ của Tư pháp quốc tế Việt Nam mà còn của các quốc gia trên thế giới Đây là cơ sở để xác định nguyên tắc áp dụng pháp luật cũng như thẩm quyền giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan tới bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có yếu tố nước ngoài Mà đặc
trưng của chế định này là “yếu tố nước ngoài” bởi nó dẫn tới hiện tượng xung đột
pháp luật trong Tư pháp quốc tế Có thể thấy chế định này đóng vai trò quan trọng
về nhiều phương diện, đặc biệt ở đây là về phương diện xã hội, nó góp phần tạo ra
sự thiết lập lại trật tự xã hội đa bị phá vỡ bở hành vi trái pháp luật Đồng thời bảo đảm công bằng xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể bị thiệt hại,
Mặc dù còn nhiều hạn chế, bất cập nhưng qua thời gian cùng với các biện pháp cải cách pháp luật hợp lý, phù hợp sẽ giúp cho chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong dân sự nói chung và Tư pháp quốc tế nói riêng ngày càng hoàn thiện hơn nữa
Trên đây là bài tiểu luận kết thúc học kì của em, bài làm còn nhiều hạn chế thiếu sót về ngôn từ và khoa học, mong thầy cô tổ bộ môn góp ý giúp đỡ để em hoàn thiện hơn trong các bài sau
8
Trang 12TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Tư pháp quốc tế, Nxb.Tư pháp, 2019.
2 Bộ luật dân sự 2015
3 Ths Đoàn Thị Ngọc Hải, Giải quyết xung đột pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Tư pháp quốc tế
asset_publisher/wtMnvtGfRUNi/content/giai-quyet-xung-ot-phap-luat-ve-trach-nhiem-boi-thuong-thiet-hai-ngoai-hop-ong-trong-tu-phap-quoc-te
4 Nguyễn Đức Việt, Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong tư pháp quốc
tế dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 Tạp chí Luật học số
3/2019