Một số biện pháp chỉ đạo dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học ở trường tiểu họ

MỤC LỤC 1I PHẦN MỞ ĐẦU 11 Lí do chọn đề tài 2II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 32 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 32 1 Thực trạng chung 42 2 Thực trạng sử dụng PPDH theo định hướng phát triển năng lực HS của đội ngũ GV trường TH Ngọc Trạo, thị xã Bỉm Sơn 43 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 43 1 Bồi dưỡng năng lực dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cho giáo viên 83 2 Đổi mới quản lý vi.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC NGỌC TRẠO,

THỊ XÃ BỈM SƠN

Người thực hiện:

Chức vụ: Hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Ngọc Trạo SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lí

BỈM SƠN NĂM 2022

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3

2.1 Thực trạng chung 3

2.2 Thực trạng sử dụng PPDH theo định hướng phát triển năng lực HS của đội ngũ GV trường TH Ngọc Trạo, thị xã Bỉm Sơn 4

3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

3.1 Bồi dưỡng năng lực dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cho giáo viên 4

3.2 Đổi mới quản lý việc thực hiện nội dung chương trình các môn học, các chủ đề, hình thức, phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực 8

3.3 Chỉ đạo cải tiến phương pháp dạy học truyền thống bằng cách kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học hiện đại 9

3.4 Sử dụng bộ công cụ LAR để đánh giá hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh 10

3.5 Tổ chức tốt công tác thi đua - khen thưởng trong dạy học, động viên phát huy tài năng sức lực của giáo viên 12

3.6 Chỉ đạo cải tiến trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 13

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 14

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 16

1 Kết luận 16

2 Kiến nghị 17

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Tại nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn

diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy

và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông trong dạy và học” Để

thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết

số 29-NQ/TW, bản thân mỗi giáo viên (GV) cần có nhận thức đúng về bản chấtcủa đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo định hướng phát triển năng lựcngười học và một số biện pháp đổi mới PPDH theo hướng này

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chươngtrình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là

từ chỗ quan tâm đến việc học sinh (HS) học được cái gì đến chỗ quan tâm HSvận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện

chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách

học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩmchất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ GV - HS theohướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnhviệc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môncần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giảiquyết các vấn đề phức hợp

Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thànhvà phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếmthông tin…), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạocủa tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung vàphương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ

phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn

thành nhiệm vụ nhận thức (tự chiếm lĩnh kiến thức) với sự tổ chức, hướng dẫn của GV”.

Việc sử dụng PPDH gắn chặt với các hình thức tổ chức dạy học (HTTCDH).Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có những hìnhthức tổ chức thích hợp như: học cá nhân, học nhóm; học trong lớp, học ở ngoàilớp… Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành để đảm bảoyêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, nângcao hứng thú cho người học

Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 đã được triển khai từ nămhọc 2019 -2020 đối với Lớp Một của bậc Tiểu học Song, đúng lúc chương trìnhGDPT 2018 chính thức đưa vào thực tiễn cũng là lúc dịch bệnh Covid 19 bắt đầu

xuất hiện và phát triển nhanh chóng Trong 2 năm học vừa qua, nhiều địa phương,nhiều nhà trường trên địa bàn cả nước phải tạm dừng học, chuyển trạng thái dạyhọc trực tiếp sang trực tuyến, nên GV và HS cũng cần sử dụng và thích ứngcác thiết bị dạy học hiện đại Tích cực vận dụng CNTT trong dạy học.

Đứng trước thực trạng này, có một bộ phận GV còn khá lúng túng trongviệc đổi mới PPDH, sử dụng các đồ dùng dạy học (ĐDDH) hiện đại như thế nào

để vừa thể hiện rõ yêu cầu hướng vào người học và mang lại hiệu quả cao trong

dạy học Từ thực trạng đội ngũ GV nêu trên tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Một

số biện pháp chỉ đạo dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểu học ở trường tiểu học Ngọc Trạo, Bỉm Sơn” trong năm học 2021-2022.

2 Mục đích nghiên cứu

Qua nghiên cứu, khảo sát để nắm được thực trạng vận dụng các PPDH theođịnh hướng phát triển năng lực cho HS tại nhà trường nhằm giải quyết một số vấnđề về lí luận và đề ra một số biện pháp nhằm từng bước nâng cao chất lượng dạyhọc cho đội ngũ GV trường đáp ứng thực hiện tốt chương trình GDPT 2018

3 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu về các PPDH theo định hướng phát triển năng lựccho HS tiểu học

- Nghiên cứu mục tiêu, kế hoạch giáo dục Tiểu học

- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng sử dụng các PPDH đội ngũ

GV trường TH Ngọc Trạo mà nội dung tập trung chủ yếu là năng lực sử dụngcác PPDH của GV

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lí luận (tài liệu liên quan đến giáo dục) để tìm hiểu cơ sởkhoa học của đề tài

- Điều tra, khảo sát nắm tình hình năng lực sử dụng PPDH và hình thứctổ chức dạy học của đội ngũ GV nhà trường

- Phương pháp trải nhiệm thực tế

- Phương pháp phỏng vấn; quan sát; đánh giá

- Phân tích, tổng kết kinh nghiệm công tác bồi dưỡng năng lực đổi mớiPPDH cho đội ngũ GV nhà trường

II NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Theo quan điểm của những nhà tâm lí học, năng lực là tổng hợp các đặcđiểm, thuộc tính tâm lí của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của một hoạtđộng nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao

Ngày nay khái niệm năng lực được hiểu nhiều nghĩa khác nhau Năng lựcđược hiểu như sự thành thạo, khả năng thực hiện của cá nhân đối với một côngviệc Khái niệm năng lực được dùng ở đây là đối tượng của tâm lý, giáo dục học

Trong chương trình dạy học định hướng phát triển năng lực, khái niệmnăng lực được sử dụng như sau:

- Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học: mục tiêudạy học được mô tả thông qua các năng lực cần hình thành;

- Trong chương trình, những nội dung học tập và hoạt động cơ bản đượcliên kết với nhau nhằm hình thành các năng lực;

- Năng lực là sự kết nối tri thức, hiểu biết, khả năng, mong muốn ;

- Mục tiêu hình thành năng lực định hướng cho việc lựa chọn, đánh giámức độ quan trọng và cấu trúc hóa các nội dung và hoạt động và hành độngdạy học về mặt phương pháp;

- Năng lực mô tả việc giải quyết những đòi hỏi về nội dung trong các tìnhhuống ;

- Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên môn tạo thành nềntảng chung cho công việc giáo dục và dạy học;

- Mức độ đối với sự phát triển năng lực có thể được xác định trong cáctiêu chuẩn nghề; Đến một thời điểm nhất định nào đó, HS có thể phải đạt đượcnhững gì?

Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ýtích cực hoá học về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyếtvấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắnhoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tậptrong nhóm, đổi mới quan hệ GV - HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quantrọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và

kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tậpphức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Theo quan điểm phát triển năng lực, việc đánh giá kết quả học tập khônglấy việc kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức đã học làm trung tâm của việc đánhgiá Đánh giá kết quả học tập cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thứctrong những tình huống ứng dụng khác nhau

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Thực trạng chung

Chương trình giáo dục 2006 định hướng nội dung chưa chú trọng đầy đủđến chủ thể người học cũng như đến khả năng ứng dụng tri thức trong thực tiễn.Người học tiếp thu kiến thức một cách thụ động nên không phát huy được hếtnăng lực người học Do PPDH mang tính thụ động và ít chú ý đến khả năngứng dụng nên sản phẩm giáo dục là những con người vì thế cũng mang tínhthụ động, hạn chế khả năng sáng tạo và năng động Trong khi đó, yêu cầu của xãhội ngày càng cao về năng lực hành động, khả năng sáng tạo

Ngày nay, tri thức thay đổi và bị lạc hậu nhanh chóng Việc quy địnhcứng nhắc những nội dung chi tiết trong chương trình dạy học dẫn đến tình trạngnội dung chương trình dạy học nhanh bị lạc hậu so với tri thức hiện đại Vànhững tri thức tiếp thu trong nhà trường cũng nhanh bị lạc hậu Do đó việc rènluyện phương pháp học tập và phát triển năng lực tự tìm tòi, lĩnh hội kiếnthức ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị cho con người có khảnăng tự học và học tập suốt đời

Chương trình dạy học định hướng nội dung dẫn đến xu hướng việckiểm tra đánh giá chủ yếu dựa trên việc kiểm tra khả năng tái hiện tri thức mà

không định hướng vào khả năng vận dụng tri thức trong những tình huống thựctiễn Chương trình dạy học truyền thống chủ yếu yêu cầu học sinh trả lời câu

hỏi: Biết cái gì? Thì chương trình dạy học tiếp cận năng lực luôn đặt ra câu hỏi:

Biết làm gì từ những điều đã biết?

Nhược điểm phổ biến của thực tiễn giáo dục, đào tạo của nhiều nước trênthế giới thời gian qua đã được rất nhiều người, nhiều giới trong xã hội đề cập, từcác nhà nghiên cứu, các nhà giáo dục, những người sử dụng lao động, và thậmchí các bậc phụ huynh Nhược điểm đó là hệ thống và các chương trình giáo dụcvà đào tạo của các trường hiện nay:

Thứ nhất, quá nặng về phân tích lý thuyết, không định hướng thực tiễn vàhành động;

Thứ hai, thiếu và yếu trong phát triển kỹ năng quan hệ qua lại giữa các cánhân;

Thứ ba, thiển cận, hạn hẹp, không có tiếp cận toàn diện tổng thể trongnhững giá trị và tư duy của nó;

Thứ tư, không giúp người học làm việc tốt trong các nhóm và đội làm việc

2.2 Thực trạng sử dụng PPDH theo định hướng phát triển năng lực

HS của đội ngũ GV trường TH Ngọc Trạo, thị xã Bỉm Sơn

Thực tế cho thấy, một số GV (đặc biệt là đội ngũ GV tuổi đời còn trẻ ) đãtiếp cận, thích ứng và vận dụng rất tốt hệ thống các PPDH tích cực (kế thừa từviệc đổi mới các PPDH theo mô hình VNEN của nhà trường trong các năm họctrước đây) Song, bên cạnh đó cũng còn một bộ phận GV nhà trường chưa thíchứng kịp với PPDH hiện đại, các PPDH theo định hướng phát triển năng lực HSnên dẫn đến chưa phát huy tối đa năng lực, sở trường vốn có của HS

Sau đây là bảng khảo sát chất lượng đổi mới PPDH của GV nhà trường:

(Thời điểm tháng 9 năm 2021)

Tổng số GV

tham gia

khảo sát

Số GV rất tích cực ĐMPPDH

Số GV đã thực hiện ĐMPPDH

Số GV chưa thực hiện ĐMPPDH

Trước thực trạng đó, với cương vị là người đứng đầu nhà trường, bản thânđã tìm tòi, nghiên cứu, học tập và đề xuất ra một số biện pháp nhằm nâng caochất lượng đổi mới PPDH, hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triểnnăng lực HS như sau:

3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

3.1 Bồi dưỡng năng lực dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cho giáo viên

GV là lực lượng nòng cốt tham gia và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáodục HS phát triển về trí tuệ, hiểu biết và nhân cách con người; là người khôngchỉ thực hiện nhiệm vụ của bản thân, với gia đình, với học sinh, cha mẹ họcsinh mà còn thể hiện nhiệm vụ với xã hội, với vận mệnh và tương lai của đấtnước Vì vậy, mỗi giáo viên phải là một tấm gương sáng về đạo đức và tự học,

cần bồi dưỡng cho mình các năng lực cơ bản để thực hiện nhiệm vụ dạy học tốtnhất, hiệu quả nhất Việc nâng cao năng lực dạy học của giáo viên quyết địnhchất lượng giáo dục trong nhà trường Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp

vụ, khuyến khích, tạo điều kiện cho giáo viên học tập, bồi dưỡng là nhữngquyết sách đúng đắn, bền vững để phát triển một nền giáo dục có chất lượng.Nói cách khác, muốn dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học thìtrước hết phải bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV

3.1.1 Bồi dưỡng cho giáo viên tiểu học những năng lực dạy học cơ bản

a Năng lực thiết kế kế hoạch dạy học (thiết kế bài dạy):

Đây là công việc quan trọng của GV trước khi tổ chức hoạt động học tậpcủa HS ở trên lớp Bất kì GV nào khi tiến hành thiết kế bài dạy học đều cần suynghĩ, tính toán, cân nhắc kĩ lưỡng về các vấn đề sau: Học xong bài này học sinhcần biết được gì và làm được cái gì? GV phải dạy cái gì? HS cần phải học cái gìvà nghiên cứu thêm những vấn đề gì? Dạy như thế nào? Hướng dẫn HS tự họcnhư thế nào? Tương ứng với những câu hỏi trên chính là những nhiệm vụ cụ thểđược thực hiện theo một quy trình thích hợp (quy trình thiết kế bài dạy)

Quy trình thiết kế bài dạy gồm các bước cơ bản sau:

+ Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩnăng và yêu cầu về thái độ trong chương trình

+ Bước 2: Nghiên cứu sách giáo khoa và các tài liệu liên quan bài học để:Hiểu chính xác, đầy đủ những nội dung của bài học; xác định những kiếnthức, kĩ năng, thái độ cơ bản cần hình thành và phát triển ở HS; xác định trình

tự logic của bài học; xác định khả năng đáp ứng nhiệm vụ nhận thức của HS;xác định những kiến thức, kĩ năng mà HS đã có và cần có; dự kiến những khókhăn, tình huống có thể nảy sinh và các phương án giải quyết

+ Bước 3: Lựa chọn PPDH, phương tiện dạy học, HTTCDH và cáchthức đánh giá thích hợp nhằm giúp HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo

+ Bước 4: Thiết kế giáo án: thiết kế nội dung, nhiệm vụ, cách thức hoạtđộng, thời gian, yêu cầu cần đạt cho từng hoạt động dạy của GV và hoạt độnghọc của HS

Cấu trúc của một giáo án được thể hiện ở các nội dung sau:

+ Mục tiêu bài học: Nêu rõ mức độ HS cần đạt về kiến thức, kĩ năng, thái

độ, năng lực; Các mục tiêu được biểu đạt bằng động từ cụ thể, có thể “lượnghóa” được

+ Xác định phương pháp và phương tiện dạy học: Dựa vào nội dung bài

học, GV xác định các PPDH phù hợp; chuẩn bị các phương tiện dạy học (tranh,ảnh, mô hình, hiện vật, hóa chất…) và tài liệu dạy học cần thiết; hướng dẫn HSchuẩn bị bài học (soạn bài, làm bài tập, chuẩn bị tài liệu và đồ dùng học tập cầnthiết)

+ Tổ chức các hoạt động dạy học: Trình bày rõ cách triển khai các hoạt

động dạy học cụ thể Với mỗi hoạt động, cần chỉ rõ: tên hoạt động; mục tiêu,cách tiến hành, thời lượng để thực hiện; kết luận của giáo viên về kiến thức, kĩnăng, thái độ học sinh cần có sau hoạt động; những tình huống thực tiễn có

thể vận dụng kiến thức, kĩ năng, thái độ đã học để giải quyết vấn đề; những saisót thường gặp; những hậu quả có thể xảy ra nếu không có cách giải quyết phùhợp…

+ Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối: xác định những việc HS phải tiếp

tục thực hiện sau giờ học để củng cố, khắc sâu, mở rộng bài cũ hoặc chuẩn bịcho việc học bài mới

Có nhiều kiểu mẫu thiết kế bài dạy theo hướng phát triển năng lực, tôi đãchỉ đạo GV sử dụng mẫu thiết kế bài dạy sau:

Mẫu thiết kế bài học:

TÊN BÀI HỌC

Hoạt động 1:

- Mục tiêu: …

- Cách tiến hành: …

- Đồ dùng dạy học: ……

Hoạt động nhóm (gồm 2, 3, 4, 5 học sinh hoặc cả lớp)

+ Giao việc:

+ Thảo luận:

+ Trình bày:

+ Lớp góp ý, nhận xét, bổ sung

+ Giáo viên kết luận:

Hoạt động 2:

- Mục tiêu: …

- Cách tiến hành: …

- Đồ dùng dạy học: ……

Hoạt động nhóm (gồm 2, 3, 4, 5 học sinh hoặc cả lớp)

+ Giao việc:

+ Thảo luận:

+ Trình bày:

+ Lớp góp ý, nhận xét, bổ sung

+ Giáo viên kết luận:

b Năng lực hiểu trình độ học sinh trong dạy học và giáo dục:

Năng lực hiểu HS được biểu hiện: Xác định được khối lượng kiến thứcđã có và mức độ, phạm vi lĩnh hội của HS, từ đó xác định mức độ và khối lượngkiến thức mới cần hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh Dựa vào sự quan sát tinh tế,

GV có thể nhận biết được những HS khác nhau đã lĩnh hội bài giảng như thếnào, dự đoán được mức độ hiểu bài và có khi còn phát hiện được cả mức độhiểu sai lệch của chúng; dự đoán được những thuận lợi và khó khăn, xác địnhđúng mức độ căng thẳng cần thiết khi HS phải thực hiện những nhiệm vụnhận thức Năng lực hiểu HS là kết quả của một quá trình lao động đầy tráchnhiệm, thương yêu, sâu sát HS nắm vững môn mình dạy, am hiểu đầy đủ vềtâm lí học trẻ em và tâm lí học sư phạm cùng với một số phẩm chất tâm lí khácquan sát, óc tưởng tượng, khả năng phân tích, tổng hợp

c Năng lực tri thức và hiểu biết của giáo viên:

Đây là năng lực cơ bản, một trong những năng lực trụ cột của nghề dạyhọc, vì: Tiến bộ của khoa học, kĩ thuật nên xã hội đề ra những yêu cầungày càng cao đối với trình độ văn hóa chung của thế hệ trẻ, làm cho hứng thú

và nguyện vọng của thế hệ trẻ ngày càng phát triển; GV có nhiệm vụ phát triểnnhân cách HS; tạo uy tín cho người thầy.

Giáo viên có tri thức và tầm hiểu biết rộng, thể hiện ở: Nắm vững và hiểubiết kiến thức môn mình phụ trách; thường xuyên theo dõi những thành tựu mớitrong lĩnh vực khoa học thuộc môn mình phụ trách; có năng lực tự học, tự bồidưỡng để bổ túc và hoàn thiện tri thức của mình

Để có năng lực này, đòi hỏi GV cần có: Nhu cầu mở rộng tri thức và tầmhiểu biết; có những kĩ năng để làm thỏa mãn nhu cầu đó (phương pháp tự học)

d Năng lực “chế biến” tài liệu học tập (phát triển chương trình) nhằm phù hợp tối đa với trình độ, đặc điểm, nhân cách HS và đảm bảo logic sư phạm

Năng lực này được thể hiện ở: Đánh giá đúng tài liệu, xác lập được mốiquan hệ giữa yêu cầu kiến thức của chương trình với trình độ nhận thức củaHS; biết xây dựng lại tài liệu để hình thành cấu trúc bài giảng vừa hợp với logicnhận thức, vừa hợp với logic sư phạm, lại thích hợp với trình độ nhận thức củatrẻ Muốn làm được điều đó, GV cần đảm bảo những yêu cầu: Có khả năngphân tích, tổng hợp và hệ thống hóa kiến thức; phải có óc sáng tạo, tìm ra nhữngphương pháp mới, hiệu quả để bài giảng giàu sức lôi cuốn, cảm xúc tích cực,nhạy cảm với cái mới

e Năng lực sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học:

Kết quả lĩnh hội tri thức phụ thuộc vào 3 yếu tố: trình độ nhận thức của

HS, nội dung bài giảng và cách dạy của GV Chuẩn bị bài tốt nhưng muốndạy học đạt kết quả cao, GV phải có phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực,phù hợp để truyền đạt đến HS Năng lực này được thể hiện ở chỗ: Nắm vữngphương pháp và kĩ thuật dạy học mới, tạo cho HS ở vị trí “người phát minh”trong quá trình dạy học; truyền đạt tri thức rõ ràng, dễ hiểu và làm cho nó trởnên vừa sức với HS; tạo hứng thú và kích thích học sinh suy nghĩ tích cực, độclập; tạo ra tâm thế có lợi cho sự lĩnh hội kiến thức và học tập của HS Việc hìnhthành năng lực sử dụng phương pháp và phương tiện dạy học là không dễ dàng,

đó là kết quả của một quá trình học tập nghiêm túc, rèn luyện tay nghề công phuvà bền bỉ của GV

g Năng lực sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hỗ trợ dạy học:

Đa phương tiện và công nghệ thông tin vừa là nội dung dạy học, vừa làphương tiện dạy học trong dạy học hiện đại Tuy nhiên, khi sử dụng cần chú ý:Phương tiện trực quan và công nghệ thông tin phải phù hợp với nội dung bàihọc, với đặc điểm tâm sinh lí và trình độ nhận thức của HS; phải có tácdụng là nguồn tri thức để HS khai thác, tránh chỉ là những đồ dùng minhhọa cho lời nói

h Năng lực ngôn ngữ:

Là năng lực biểu đạt rõ ràng, mạch lạc, ý nghĩ, tình cảm của mình bằnglời nói cũng như nét mặt và điệu bộ Năng lực ngôn ngữ là một trong nhữngnăng lực quan trọng của GV, là công cụ đảm bảo cho GV thực hiện chức năngdạy học và giáo dục của mình Năng lực ngôn ngữ của GV cần đảm bảo các

yêu cầu sau: Nội dung ngôn ngữ sâu sắc; Hình thức ngôn ngữ giản dị, sinh động;

Có kĩ năng và kĩ xảo sử dụng khả năng truyền cảm của mình trước HS bằngcách tận dụng và phối hợp giữa lời nói với ngôn ngữ phụ và những phương tiệncủa ngôn ngữ

3.1.2 Bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên

Để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên nhà trường,ngay từ đầu năm học, nhà trường đã xây dựng kế hoạch thực hiện các nội dungbồi dưỡng cho GV Cụ thể:

- Chỉ đạo tổ chuyên môn l ập kế hoạch tổ chức buổi sinh hoạt tổ chuyênmôn theo hướng nghiên cứu bài học, dạy học theo chủ đề, chuyên đề thảo luậncác vấn đề, các nội dung khó, rút kinh nghiệm trong toàn tổ, qua đó xác địnhmục đích, mục tiêu giảng dạy cần đạt được qua buổi họp đó Tham gia sinhhoạt chuyên môn theo cụm trường để trao đổi kinh nghiệm trong dạy học cácmôn học

- Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, phân công nhiệm vụ, các tổtrình bày báo cáo tham luận, dạy mẫu, sáng kiến, kinh nghiệm hay những vấn đếkhó khăn gặp phải khi dạy học Tổ chức thảo luận đóng góp ý kiến cho các báocáo tham luận hoặc đưa ra biện pháp giải quyết những vấn đề khó khăn vừa nêu

- Khuyến khích GV tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ sư phạm, ngoại ngữ, tin học, các phần mềm hỗ trợ dạy học…nhằm hỗ trợ cho hoạt động dạy học; tích cực tham gia các hoạt động chuyênmôn trên trang mạng “Trường học kết nối” về xây dựng các chuyên đề dạy họctích hợp, liên môn; đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra,đánh giá theo định hướng phát triển năng lực HS Đưa kết quả tự học, tự bồidưỡng vào đánh giá thi đua và xếp loại GV

- Kiểm tra, giám sát, theo dõi tiến trình thực hiện của buổi sinh hoạtchuyên môn Từ đó, tổng hợp các ý kiến hay cần tham khảo, các biện pháp hiệuquả có thể áp dụng cho bản thân, đồng nghiệp và cho nhà trường Đồng thời,đánh giá, rút kinh nghiệm buổi sinh hoạt chuyên môn vấn đề làm được và chưalàm được, làm nền cho các buổi sinh hoạt chuyên môn sau đạt hiệu quả hơn

Song song với công tác lập kế hoạch nêu trên, nhà trường c hủ động tìmkiếm và tạo nguồn kinh phí dành cho việc bồi dưỡng GV Ví dụ: Kinh phí hỗtrợ cho một buổi chuyên đề; kinh phí mời các chuyên gia về tổ chức chuyênđề, hỗ trợ kinh phí xây dựng video bài giảng điện tử, đầu tư, lắp mới, nâng cấp

hệ thống đường truyền internet để phục vụ công tác dạy học trực tuyến trongthời gian tạm nghỉ học tập trung để phòng chống dịch bệnh covid 19, …

Có chế độ khuyến khích, động viên, tạo ra động cơ, động lực cho GVnhiệt tình, hăng hái tham gia bồi dưỡng, nâng cao trình độ trong dạy học theohướng phát triển năng lực người học

3.2 Đổi mới quản lý việc thực hiện nội dung chương trình các môn học, các chủ đề, hình thức, phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực

Vào đầu năm học, Hiệu phó phụ trách chuyên môn tổ chức cho cán bộ GVhọc tập nhiệm vụ năm học, triển khai kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn

và yêu cầu các tổ nhóm chuyên môn, các bộ phận công tác liên quan cụ thể hóacác kế hoạch của nhà trường Huy động đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môntham gia xây dựng kế hoạch dạy học từng môn theo các chủ đề phát triển nănglực HS trên cơ sở nội dung chương trình, công văn 3639 của Bộ GD-ĐT và kếhoạch thời gian năm học của Phòng, Sở Kế hoạch dạy học của bộ môn ở từngkhối lớp được chia thành các chủ đề dạy học Mỗi chủ đề có lựa chọn nội dung,phương pháp, cách thức thực hiện, cách thức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy họcnhằm đảm bảo được mục tiêu dạy học môn học: Phát triển những năng lựcchung cốt lõi; kiến thức, kĩ năng, thái độ; phát triển khả năng giải quyết cácvấn đề tích hợp với các môn học khác.

Kế hoạch dạy học môn học được xây dựng theo hướng mở, phải thôngqua tổ chuyên môn và được Ban Giám hiệu phê duyệt trước khi đưa vào thựchiện

Ban Giám hiệu chỉ đạo, hướng dẫn tổ/nhóm chuyên lập kế hoạch cụ thểthống nhất về mục tiêu, nội dung thực hiện và phương pháp, hình thức tổ chứcdạy học Đề ra các quy định cụ thể, yêu cầu rõ ràng về việc lập kế hoạch giảngdạy của cá nhân; thực hiện đầy đủ, nghiêm túc kế hoạch dạy học đã được phêduyệt

Xây dựng nội quy, quy chế chuyên môn trong nhà trường, kỉ luật laođộng; gắn hoạt động dạy học của GV với quyền lợi, nghĩa vụ và tráchnhiệm nghề nghiệp; quy định rõ ràng về mức độ kỉ luật GV khi không thực hiệnđầy đủ và nghiêm túc kế hoạch dạy học, nền nếp lên lớp

Phân công Ban Giám hiệu, tổ chuyên môn thường xuyên kiểm tra, duyệt

kế hoạch, kiểm tra sổ đăng kí giảng dạy, lịch báo giảng lớp, vở ghi chépvà phỏng vấn phụ huynh, HS để nắm tiến độ về thực hiện nội dung, chươngtrình dạy học Kiểm tra kế hoạch giảng dạy của GV, lịch báo giảng lớp, vở ghihọc sinh hàng tuần để nắm tiến độ thực hiện kế hoạch bộ môn

Chỉ đạo sinh hoạt nhóm chuyên môn để trao đổi, thảo luận có kế hoạchđiều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện kế hoạch của mình Đưa kết quả việc lập vàthực hiện kế hoạch dạy học của GV là một tiêu chí để đánh giá thi đua, xếp loại

GV hàng năm

Trong quá trình quản lý, Ban giám hiệu bám sát khung nội dung chươngtrình của Bộ GD -ĐT, kế hoạch ban hành thời gian năm học của UBND tỉnhThanh Hóa và thị xã Bỉm Sơn sau đó xây dựng kế hoạch xây dựng tối thiểu cácchủ đề của từng môn học trong một năm học

Bên cạnh đó ban Giám hiệu nhà trường cần phải quan tâm đến các điềukiện hiện thiết yếu như: Quán triệt để giáo viên nắm vững nhiệm vụ năm học,mục tiêu môn học, phân công chuyên môn hợp lí, quản lí tốt các mặt công tácliên quan đến hoạt động dạy học và các điều kiện phục vụ hoạt động dạy học

3.3 Chỉ đạo cải tiến phương pháp dạy học truyền thống bằng cách kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học hiện đại

Xuất phát từ chân lý: Không có phương pháp dạy học nào là tối ưu Vì vậy,

nhà trường đã chỉ đạo các lớp tập huấn về đổi mới PPDH, vận dụng linh hoạt,