Tiểu luận hiến pháp quyền con người, công dân

Đề Tài Làm rõ nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND theo Hiến pháp và pháp luật hiện hành ? Định giá thực tiễn thực hiện hoạt động bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND ở Việt Nam hiện nay ? MỤC LỤC A MỞ ĐẦU 1 B NỘI DUNG 2 I Khái quát chung 2 1 Khái niệm 2 1 1 Khái niệm về quyền con người 2 1 2 Khái niệm về quyền công dân 3 2 Quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân 3 II NHIỆM VỤ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN CỦA VKSND 3 1 Thực hiện nhiệm vụ bảo vệ.

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

B.NỘI DUNG 2

I KHÁI QUÁT CHUNG 2

1 KHÁI NIỆM 2

1.1 Khái niệm về quyền con người 2

1.2 Khái niệm về quyền công dân 3

2 Quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân 3

II NHIỆM VỤ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN CỦA VKSND 3

1 Thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong công tác thực hành quyền công tố 4

2 VKSND bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp 7

III THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN CỦA VKSND 11

C.KẾT LUẬN 12

A MỞ ĐẦU

Hiện nay, quyền con người và quyền công dân được mọi người trong xã hội đặc biệt quan tâm Trong đó, nhiệm vụ bảo vệ quyền con người quyền công dân của Viện Kiểm Sát Nhân Dân cũng không kém phần quan trọng trong vấn đề về quyền con người và quyền của công dân đang bị xâm hại mỗi lúc một nhiều Chính

vì vậy, theo quy định của Hiến pháp, Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan duy nhất được giao chức năng quan trọng là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động

tư pháp Thông qua thực hiện chức năng của mình, Viện kiểm sát có trách nhiệm, vai trò quan trọng trong việc bảo vệ pháp luật, pháp chế, bảo vệ quyền con người, quyền công dân Vì vậy, em xin được làm rõ nội dung về đề tài làm rõ nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND theo Hiến pháp và pháp luật hiện hành Đánh giá thực tiễn thực hiện hoạt động bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND ở Việt Nam hiện nay Trong quá trình nghiên cứu đề tài khó tránh khỏi những sai xót, rất mong nhận được ý kiến của thầy cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

B.NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT CHUNG

1 KHÁI NIỆM.

1.1 Khái niệm về quyền con người

Quyền con người là tổng thể những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có của con người được công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhận và các nhóm chống lại những hành động hoặc

sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và tự do cơ bản của con người

1.2 Khái niệm về quyền công dân

Quyền công dân là tập hợp những quyền con người được pháp luật của một quốc gia ghi nhận và chỉ những người mang quốc tịch của nước đó thì mới được hưởng các quyền công dân mà pháp luật nước đó quy định Như vây, quyền công dân của nước CHXHCN Việt Nam là tập hợp những quyền được Hiến pháp và pháp luật nước CHXHCN Việt Nam ghi nhận và chỉ những người mang quốc tịch Việt Nam mới được hưởng

2 Quyền con người, quyền và nghĩa vụ của công dân

Theo Văn phòng cao ủy Liên hợp quốc: “Quyền con người là những đảm bảo pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và tự do cơ bản của con người” Vấn đề về quyền con người trên thế giới

được nhìn nhận với nhiều góc độ khác nhau nhưng nhìn chung đều được hiểu là những nhu cầu, lợi ích tự nhiên vốn có của con người Ta có thể hiểu quyền con người là tổng thể những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có của con người được công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận

Công dân là người mang quốc tịch của quốc gia nào đó Quyền và nghĩa vụ của công dân được hiểu là tổng thể các quy phạm pháp luật quy định về quyền và nghĩa

vụ của công dân tạo nên quy chế pháp lý của công dân

II NHIỆM VỤ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN CÔNG DÂN CỦA VKSND

Theo Khoản 3 Điều 107 Hiến Pháp năm 2013 có ghi rõ “ Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo

vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp

của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh

và thống nhất” Vì vậy nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân của VKSND rất quan trọng, bảo vệ người dân trước khỏi mọi xâm phạm và tạo điều kiện để người dân có thể được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách tốt nhất Việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân được thực hiện thông qua các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND ở khác khâu công tác kiểm sát

1 Thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong công tác thực hành quyền công tố

Thực hành quyền công tố là hoạt động của VKSND sử dụng tổng hợp các quyền năng pháp lý để làm rõ sự thật của vụ án, xác định tội phạm, quyết định quyền truy tố, buộc tội người phạm tội theo quy định của bộ luật Tố Tụng Hình Sự.Trong công tác thực hành quyền công tố có 6 công tác chính, việc bảo vệ quyền con người quyền công dân được thực hiện song song với 6 công tác này

Thứ nhất, thực hành quyền công tố trong việc giải quyết tố giác, tin báo về

tội phạm và kiến nghị khởi tố Có giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, thì mới xác định được có tội phạm hay không có tội phạm xảy ra, để quyết định khởi tố hay quyết định không khởi tố vụ án hình sự, nhằm đáp ứng yêu cầu công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm là mọi tội phạm xảy ra đều phải được phát hiện và xử

lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật Qua đó, các quyền về con người sẽ được đảm bảo chẳng hạn như mọi người đều được bình đẳng trước pháp luật, không bị làm oan người vô tội, những người vi phạm pháp luật chắc chắn sẽ bị pháp luật trừng trị

Thứ hai, thực hành quyền công tố trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án

hình sự Để bảo đảm hoạt động điều tra có kết quả thì VKS với vai trò là cơ quan được giao nhiệm vụ thực hành quyền công tố phải đề ra yêu cầu điều tra ngay từ khi có quyết định khởi tố vụ án và trong từng giai đoạn của quá trình điều tra, Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra phải bám sát việc điều tra vụ án của Cơ quan điều tra để kịp thời đề ra các yêu cầu điều tra một cách cụ thể, toàn diện nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật Thông qua việc thực hiện tốt các nhiệm vụ này thì quyền sống của mọi nguời sẽ được đảm bảo về các phương diện như mọi người đều được làm chủ con người mình Trong quá trình điều tra, cơ quan tổ chức có thẩm quyền không được bắt giam giữ người tùy tiện mà phải đúng theo pháp luật

Thứ ba, thực hành quyền công tố trong giai đoạn truy tố tội phạm Trong chế

độ XHCN xác định thực chất trách nhiệm của Viện trưởng và các Kiểm sát viên khi truy tố tội phạm chính là làm sao thực hiện cho được nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật để bất cứ ai, dù người đó đang giữ bất kỳ cương vị công tác nào, nếu đã có hành vi phạm tội, tất yếu phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự; ngược lại

nếu có công dân nào đó bị khởi tố, bị bắt, bị giam giữ không có căn cứ và trái pháp luật, thì Viện trưởng và Kiểm sát viên phải can thiệp ngay để chấm dứt sai phạm

Thứ tư, thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự Với

hoạt động xét xử và bản án được thông qua tại phiên tòa, mọi nghi ngờ, mọi vấn đề

sẽ được làm sáng rõ từ nội dung vụ án cho đến hình phạt đối với bị cáo Nếu như những quá trình trước (khởi tố, điều tra, truy tố) dù tiến hành đúng nhưng đến giai đoạn xét xử lại làm sai thì vẫn cho ra một kết quả sai Một phiên tòa công bằng là yếu tố thiết yếu để bảo đảm các quyền cơ bản khác của con người như quyền sống, quyền tự do thân thể, quyền tự do ngôn luận… Tuy nhiên, để có một phiên tòa công bằng thì cũng cần phải đảm bảo bởi rất nhiều yếu tố Trong đó, chức năng thực hành quyền công tố trong giai đoạn xét xử phải được đảm bảo thực hiện đúng pháp luật, đúng người đúng tội Vai trò của các Kiểm sát viên trong các quá trình xét hỏi, luận tội, tranh luận với luật sư cũng cần được đề cao, điều này sẽ ảnh hưởng đến việc phát hiện oan sai Từ đó, quyền con người, quyền công dân sẽ không bị xâm phạm

Thứ năm, điều tra một số loại tội phạm ta có thể thấy được trong quá trình

điều tra một số loại tội phạm ngoài những tội phạm là thường vi phạm pháp luật ra VKSND còn điều tra cả những tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng mà tội phạm là cán bộ, công chức thuộc các cơ quan nhà nước, VKSND sẽ không bỏ qua bất kì một trường hợp nào vi phạm pháp luật nào để đảm bảo đúng tính chất của nhà nước pháp quyền, đồng thời đảm bảo sự tính công bằng

và minh bạch trong công tác điều tra

Thứ sáu, thực hành quyền công tố trong hoạt động tương trợ tư pháp về hình

sự Tương trợ tư pháp về hình sự là việc các quốc gia giúp đỡ, hỗ trợ phối hợp với

nhau trong việc điều tra, truy tố hoặc các thủ tục tố tụng khác trong việc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự có tổ chức xuyên quốc gia thông qua Cơ quan

trung ương của mỗi quốc gia trên cơ sở Điều ước quốc tế song phương hoặc đa phương mà các nước ký kết hoặc trên nguyên tắc có đi có lại Nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi thực hành quyền công tố trong hoạt động tương trợ tư pháp được quy định tại Điều 32 Luật tổ chức VKSND năm 2014 Qua đó ta có thể thấy được khi thực hành quyền công tố trong hoạt động tương trợ tư pháp quyền của con người sẽ được bảo đảm một cách toàn diện kể cả khi người ngoại quốc qua sinh sống và làm việc tại Việt Nam vẫn sẽ được đảm bảo tương trợ, giúp đỡ không

ai có quyền xâm phạm đến họ

Thông qua hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự, Viện kiểm sát bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều phải được khởi tố, điều tra và xử lý kịp thời, không để lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội, không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giam, bị hạn chế quyền con người, quyền công dân, bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, tự do, danh

dự và nhân phẩm một cách trái pháp luật Bảo đảm nguyên tắc bất cứ hành vi phạm tội nào xâm phạm đến quyền con người, quyền công dân đều phải được phát hiện,

xử lý trước pháp luật, đồng thời, bảo đảm các hoạt động điều tra, các biện pháp tư pháp áp dụng đối với người bị tình nghi, bị can, bị cáo được tuân thủ đúng quy định của pháp luật

2 VKSND bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp

Qua hoạt động kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, viện kiểm sát đảm bảo việc tạm giữ, tạm giam đúng luật định, chế độ tạm giữ, tạm giam, quản lý được chấp hành nghiêm chỉnh, tính mạng, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người bị tạm giữ, tạm giam và các quyền khác của họ không bị pháp luật tước bỏ được tôn trọng Theo các quy định của pháp luật tố tụng hình sự, các biện pháp sau đây có thể được Viện kiểm sát sử dụng để bảo vệ quyền con người, phát hiện, phòng ngừa và

khắc phục những sai lầm trong giai đoạn xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích của bị cáo Kiểm sát viên kiểm sát việc chấp hành các thủ tục tố tụng tại phiên toà của Hội đồng xét xử, thư ký Toà án và những người tham gia tố tụng từ khi bắt đầu đến khi kết thúc phiên toà, nhằm bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng, bảo đảm cho việc xét xử được công minh đúng pháp luật Trước khi xét xử, Viện kiểm sát có thể gặp bị cáo để hỏi cung đối với những trường hợp: Vụ

án có bị cáo là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, vụ án có bị cáo mà Kiểm sát viên đề nghị xử phạt tù chung thân hoặc tử hình, lời khai của các bị cáo trong vụ án có mâu thuẫn, bị cáo kêu oan hoặc những trường hợp Viện kiểm sát thấy cần thiết Trong trường hợp cần thiết, Viện kiểm sát

có thể tổ chức thực nghiệm điều tra bằng cách cho dựng lại hiện trường diễn lại

hành vi, tình huống

Thứ nhất, kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ

chức, các nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự

- Kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Trách nhiệm VKS phải kiểm sát ngay từ khâu này nhằm đáp ứng yêu cầu

công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, là mọi tội phạm xảy ra đều phải được phát hiện và xử lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật Do vậy, khoản 1 Điều 145 BLTTHS năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung căn bản so với khoản 1 Điều 103

BLTTHS năm 2003, đó là: “Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời Cơ quan tổ chức có trách nhiệm không được từ chối tiếp nhận…” Theo đó, VKS phải kiểm sát chặt chẽ việc tuân

theo pháp luật của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Công

tác này bảo đảm các hoạt động tố tụng hình sự phải được kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, bởi vì các hoạt động này đều có tác động liên quan đến quyền con người, quyền công dân, thậm chí là sinh mệnh chính trị của con người, Đây là

nguyên tắc tối thượng được Hiến pháp năm 2013 ghi nhận, bảo vệ.

- Kiểm sát việc khởi tố, điều tra vụ án hình sự và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của người tham gia tố tụng trong giai đoạn truy tố Kiểm sát điều tra các vụ

án hình sự là kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra của các Cơ quan điều tra và các cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Kiểm soát hoạt động tư pháp trong giai đoạn truy tố, là kiểm sát hoạt động

tố tụng hình sự của người tham gia tố tụng Khi thực hiện kiểm sát các hoạt động

tư pháp, VKSND phát hiện những sai phạm trong giai đoạn này, phải nhanh chóng

và kịp thời thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị đối với các cơ quan tư pháp, thực hiện đúng những quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi cá nhân Đồng thời, VKS kiểm sát những hoạt động của những người tham gia tố tụng, đảm bảo tuân thủ đúng theo pháp luật, không vì mục đích riêng mà xâm phạm đến quyền và lợi ích của con người, của công dân, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm, truy tố đúng người đúng tội

- Kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự Kiểm sát việc tạm giữ,

tạm giam là hoạt động của VKSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc tạm giữ, tạm giam Công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam là một trong những công tác kiểm sát thực hiện chức năng của VKSND nhằm đảm bảo: Việc tạm giữ, tạm giam theo đúng quy định của pháp luật; chế độ tạm giữ, tạm giam, quản lý được chấp hành nghiêm chỉnh; tính mạng, tài sản, danh dự, nhân phẩm của con người bị tạm giữ, tạm giam và các quyền khác của họ không bị pháp luật tước bỏ và được tôn trọng Như vậy, hoạt động của VKS thực hiện chức năng kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam là một trong những phương

thức để VKS bảo vệ quyền con người (của người bị tạm giữ, tạm giam), như được quy định tại Hiến pháp Kiểm sát việc thi hành án hình sự là hoạt động của VKS kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan,

tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự, người có thẩm quyền, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thi hành án hình sự Thông qua việc kiểm sát thi hành án, VKS có trách nhiệm đảm bảo mọi bản án, quyết định được thi hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời, nhằm đảm bảo tính có căn cứ, tính hợp pháp, bảo vệ quyền và lợi ích của các bên, trong đó có đảm bảo quyền và lợi ích cho người được thi hành án

- Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án VKS có trách nhiệm kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ

quan, đơn vị và người hữu quan trong việc chấp hành các bản án và quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật, nhằm đảm bảo các bản án và quyết định

đó được chấp hành đúng pháp luật, đầy đủ, kịp thời Đồng thời, qua đó góp phần bảo đảm các quyền và lợi ích của con người (của người bị kết án) phải được tôn trọng, không bị pháp luật tước bỏ

- Kiểm sát việc xét xử các vụ án hình sự Kiểm sát việc xét xử các vụ án hình sự

là hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình xét xử vụ án hình sự của Tòa án, nhằm đảm bảo việc xét xử đúng pháp luật, nghiêm minh, kịp thời Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, trong giai đoạn xét xử, VKS có thể sử dụng các biện pháp để bảo vệ quyền con người, phát hiện, phòng ngừa và khắc phục những sai lầm của giai đoạn xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích của bị cáo Như vậy, việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự của VKS góp phần bảo đảm quyền con người, các quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo vệ, khi bị xâm hại bởi hành vi phạm tội được khôi phục, được bảo

vệ Mặt khác, hoạt động kiểm sát xét xử còn bản đảm hoạt động xét xử của Tòa án