Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: * Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm và đoạn trích * Cảm nhận vẻ đẹp sông Hương trong đoạn trích - Sông Hương giữa lòng thành phố [r]
Trang 1TRƯỜNG THPT PHÙNG KHẮC KHOAN
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN NĂM HỌC 2021-2022 Thời gian làm bài: 120 phút
ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
“Tại một công trường làm đường Tây Bắc, 1966
Tôi nhìn ra cái tàu lặn nghiến đá mặt đường mới, nhìn ra những kíp thợ xây dựng mở đường, nhìn ra một
tổ ong của anh chị em làm đường vừa mang được ong chúa về Cửa sổ buồng tôi viết, lúc nào cũng nhộn nhịp cánh tay người và những cánh ong quen dần với tổ mới Ong bay trên trang sổ tay tôi Ông tua tròn trên trang giấy chữ nhật trắng, như là tàu bay đảo nhiều vòng chờ lệnh hạ cánh xuống Buồng bên có người bị ong đốt Bởi vì người đó hoảng hốt vừa giết ong một cách không cần thiết, và ngửi thấy mùi máu, bọn ong cùng tổ liền xông tới đốt Rồi ong cũng lăn ra chết, tinh hồn xuất theo luôn với nọc đốt Con ong
bé cũng như con voi to, vốn tính lành nhưng khiêu khích chúng thì chúng đánh lại ngay, dẫu rằng có phải lấy bổn mạng ra mà trả lời Anh cán bộ địa chất liền cho tôi mượn một số tạp chí khoa học có mấy trang
về nuôi ong Giờ tôi mới biết rằng đó là một thế giới đầy sinh thú Đời sống con ong để lại cho người đọc
nó một bài học về kiên nhẫn, về cần lao, về tích lũy, chế tạo và sáng tạo Người ta đã đánh dấu con ong, theo dõi nó, và thấy rằng cái giọt mật làm ra đó, là kết quả của 2.700.000 chuyến (bay) đi, đi từ tổ nó đến khắp các nơi có hoa quanh vùng Và trong một nửa lít mật ong đóng chai, phân chất ra được 5 vạn thứ hoa Tính ra thành bước chân người thì tổng cộng đường bay của con ong đó là 8.000.000 cây số
Giữa rừng Tây Bắc đầy hoa, đầy bướm, đầy ong, cái tôi thấy say say trong chính mình là dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong, mình cũng là một con sinh vật đang mang một thứ mật gì Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào đem thơm thảo vào sự sống Đối hoa xuân lắng ong mật mà thêm ngẫm tới đàn bướm tốt mã chấp chới bay, lộng lẫy những sắc phấn của sảo ngữ ồn ào Bướm phù phiếm cũng bay vào hoa, nhưng cặp cánh hào nhoáng cũng chẳng để lại gì Từ ngày có lịch sử tiến hóa của loài người, chưa ai dám nói đến một bướm.”
(Trích Tờ hoa - Nguyễn Tuân)
Thực hiện các yêu cầu:
Trang 2Câu 1 Xác định 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: Giữa rừng Tây Bắc đầy hoa, đầy
bướm, đầy ong, cái tôi thấy say say trong chính mình là dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong, mình cũng là một con sinh vật đang nung một thứ mật gì
Câu 2 Theo tác giả, đời sống con ong để lại cho người đọc nó một bài học về điều gì?
Câu 3 Anh chị hiểu như thế nào về câu nói: Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào
đem thơm thảo vào sự sống
Câu 4 Bài học có ý nghĩa nhất với anh chị rút ra từ đoạn trích là gì?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
bà con gái nhà này thì vùi vào việc làm cả đêm cả ngày
Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa Ở cái buồng Mị nằm, kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là năng Mị nghĩ rằng mình cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy mà trông ra, đến bao giờ chết thì thôi
(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam 2020, tr.6)
Cảm nhận của anh chị về nhân vật Mị trong đoạn trích trên Từ đó, nhận xét chiều sâu hiện thực và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1
Trang 3Câu 4
(Thí sinh có lí giải khác miễn sao hợp lí) (Thí sinh rút ra bài học phù hợp và lí giải.) Gợi ý: - Bài học có ý nghĩa rút ra từ đoạn trích: Hãy sống kiên nhẫn, cần lao, tích lũy, và sáng tạo như một con ong để sự sống trở nên vẹn tròn hơn
II LÀM VĂN
Câu 1
Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ về ý nghĩa của sự sáng tạo trong công việc đối với mỗi người
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Ý nghĩa của sự sáng tạo trong công việc đối với mỗi người
c Triển khai vấn đề nghị luận Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ ý nghĩa của sự sáng tạo trong công việc đối với mỗi người
Có thể theo hướng:
- Sự sáng tạo giúp gây ấn tượng mạnh với mọi người
- Sự sáng tạo giúp mỗi người yêu thích công việc hiện tại, tiếp cận công việc năng động và nhiệt tình hơn
- Sự sáng tạo góp phần khuyến khích cá nhân phát triển bằng cách cải thiện kỹ năng, nâng cao khả năng giải quyết công việc
Trang 4- Sự sáng tạo giúp chúng ta ngày càng hoàn thiện kỹ năng trong công việc, tạo ra nhiều cơ hội thăng tiến Ngược lại, nên phê phán những người làm việc thiếu sáng tạo, thiếu tư duy, thiếu sự linh hoạt, trì trệ
d Chính tả, ngữ pháp Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
e Sáng tạo Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận: có cách diễn đạt mới mẻ
Câu 2 Cảm nhận của anh/ chị về nhân vật Mị trong đoạn trích trên Từ đó, nhận xét chiều sâu hiện thực
và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Cảm nhận về nhân vật Mị trong đoạn trích Từ đó, nhận xét chiều sâu hiện thực và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng, bảo đảm các yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Tô Hoài, tác phẩm "Vợ chồng A Phủ" và nhân vật Mị trong đoạn trích
* Cảm nhận về nhân vật Mị trong đoạn trích
- Đoạn văn miêu tả nhân vật Mị với kiếp con dâu gạt nợ ở nhà thổng lí Pá Tra Bề ngoài là con dâu vì Mị
là vợ A Sử, nhưng bên trong Mị chỉ là một thứ gán nợ, bắt nợ để bù đắp cho khoản tiền mà bố mẹ Mị đã vay của nhà thống lí Pá Tra nhưng chưa trả được Điều đau đớn trong thân phận Mị là ở chỗ: Nếu chỉ là con dâu gạt nợ thay cho bố mẹ thì Mị hoàn toàn có thể hi vọng vào một ngày nào đó sẽ được giải thoát sau khi món nợ đã được thanh toán (bằng tiến, bằng vật chất hay công cụ lao động) Nhưng Mị lại là con dâu
bị cướp về và công trình ma nhà thống lí Linh hồn của Mị đã bị con ma ấy cai quản Đến hết đời, dù món
nợ đã được tra, Mị cũng sẽ không bao giờ được giải thoát, được trở về với cuộc sống tự do Đây là đời làm dâu gạt nợ của Mị ở nhà thông lí Pá Tra là - một quãng đời thê thảm, tủi cực, sống mà như đã chết của Mị
- Mị dường như bị tê liệt cả lòng yêu đời, yêu sống lẫn tinh thần phản kháng Trước đó, khi mới làm dâu,
Mị còn nghĩ đến cái chết, Mị có ý định ăn lá ngón tự tử để chấm dứt cảnh sống bi kịch của mình Giờ đây, sau mấy năm làm dâu gạt nợ, đến cái chết Mị cũng chẳng còn nghĩ đến nữa: Mị cũng không còn tưởng đến
Mị có thể ăn lá ngón tự tử nữa Mị ở lâu trong cái khổ nên quen khổ rồi, không còn ý niệm về sự khổ Bây giờ dường như trong Mị chỉ có một ý niệm duy nhất - ý niệm về thân "trâu, ngựa" của mình: Bây giờ thì
Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa, là con ngựa phải đối ở cái tàu ngựa nhà này đến
ở cải tàu ngựa nhà khác, ngựa chỉ biết việc ăn cỏ, biết đi làm mà thôi
Trang 5- Mị chỉ là một công cụ lao động: Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện, giữa năm thì giặt đay, xe đay, đến mùa thì đi nương bè bắp, và dù lúc đi hái củi, lúc bung ngô, lúc nào cũng gài một bó đay trong cánh tay để tước thành soi
- Thân phận của Mị không bằng con trâu, con ngựa trong nhà: Con ngựa, con trâu làm còn có lúc, đêm nó còn được đứng gãi chân, đứng nhai cỏ, đàn bà con gái nhà này thì vùi vào việc làm cả đêm cả ngày
- Mị âm thầm như một cái bóng: Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa
- Mị như một tù nhân chốn địa ngục trần gian, đã mất trị giác về cuộc sống Căn buồng Mị ở không phải là căn buồng hạnh phúc mà giống như một gian ngục thất giam cầm một tù nhân đã mất đi ý niệm về thời gian sống, mất cảm giác về cuộc sống và thân phận của mình: Ở cái buồng Mị năm, kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là nắng
-> Tất cả góp phần thể hiện thành công tư tưởng, chủ đề tác phẩm
* Nhận xét chiều sâu hiện thực và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài
- Thông qua cuộc đời làm dâu gạt nợ của Mị ở nhà thống lí Pá Tra, nhà vẫn gián tiếp tô cáo sự áp bức bóc lột của bọn địa chủ phong kiến miền núi Tô Hoài nói lên một sự thật xót xa: Dưới ách thống trị của cường quyền bạo lực và thần quyền hủ tục, người dân lao động miền núi Tây Bắc bị trà đạp một cách tàn nhẫn về tinh thần đến mức tê liệt cảm giác về sự sống, mất dần ý niệm về cuộc đời, từ những con người có lòng ham sống mãnh liệt trở thành những người sống mà như đã chết, tẻ nhạt và vô thức như những đồ vật trong nhà Đây là một sự hủy diệt ý thức sống về con người thật đáng sợ
- Tiềm ẩn đằng sau trang văn của Tô Hoài là sự chia sẻ, đồng cảm, xót thương của nhà văn đối với những kiếp người đau khổ, là tiếng nói tố cáo mạnh mẽ hướng về những thế lực trà đạp lên quyền sống con người
Trang 6-> Chiều sâu hiện thực và nhân đạo của ngòi bút Tô Hoài thể hiện rõ quan niệm nghệ thuật "vị nhân sinh" độc đáo và có phần quyết liệt của ông: Viết văn là một quá trình đấu tranh để nói ra sự thật Đã là sự thật thì không thể tầm thường, cho dù phải đập vỡ những thần tượng trong lòng người đọc
ĐỀ THI SỐ 2
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
Điểm chung lớn nhất của những người này (cha mẹ có tâm lí narcissistic - ái ki) là họ coi đưa trẻ như một
sự nối dài của bản thân (extension of the self), họ sở hữu nó như cái tay hay đôi mắt, chứ không như một
cá nhân có cảm xúc và nhu cầu riêng Không những họ không nhìn vào nhu cầu và mong muốn của con hay cháu mình, họ coi nó như một phương tiện để thỏa mãn những mong muốn và nhu cầu của mình Ông của Hòa phải nhìn thấy tấm bằng đại học của cháu mình, nếu không ông sẽ
chết không yên, dù Hòa đã được bác sĩ chuẩn đoán trầm cảm Ông bà của Hải Như phải thấy em đi du | học nếu không họ sẽ coi đời mình thất bại Hương, lúc mười tuổi, bị trầm cảm vì sức ép học piano khổng
lồ, nhưng vẫn phải tiếp tục cho tới khi cô giáo dạy đàn bắt nghỉ Chị của cô bị bố mẹ cho là độc ác vì vẫn độc thân MH phải tiếp tục giữ job thơm dù nó khiến cô phải trồng thuốc trầm cảm liên miên Dù ghét Ngoại thương, Yến vẫn phải quay lại học, kể cả khi cô đã trở thành người hoang tưởng Trang không được phép yêu con gái vì điều đó không phù hợp với định nghĩa đứa con của mẹ cô Trong tất cả các trường hợp này, nhu cầu của bố mẹ được đặt cao hơn nhu cầu của đứa con Nhu cầu của trẻ nếu có được nêu lên, cảm xúc của nó nếu có được thể hiện, sẽ bị gạt đi, bỏ qua hoặc tệ hơn, bị coi là một sự phiền hà hay sự tấn công vào người chăm nó
(Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ, Đặng Hoàng Giang, NXB Hội nhà văn, 2020, tr 306-307)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích
Câu 2 Theo đoạn trích, điểm chung lớn nhất của những cha mẹ có tâm lí narcissistic - ái kỉ là gì
Câu 3 Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn sau và nêu tác dụng của chúng?
Ông của Hòa phải nhìn thấy tấm bằng đại học của cháu mình, nếu không ông sẽ chết không yên, dù Hòa
đã được bác sĩ chuẩn đoán trầm cảm Ông bà của Hải Như phải thấy em đi du học nếu không họ sẽ coi đời mình thất bại Hương, lúc mười tuổi, bị trầm cảm vì sức ép học piano khổng lồ, nhưng vẫn phải tiếp tục cho tới khi cô giáo dạy đàn bắt nghi Chị của cô bị bố mẹ cho là độc ác vì vẫn độc thân MH phải tiếp tục giữ job thơm dù nó khiến cô phải uống thuốc trầm cảm liên miên Dù ghét Ngoại thương, Yến vẫn phải
Trang 7quay lại học, kể cả khi cô đã trở thành người hoang tưởng Trang không được phép yêu con gái vì điều
đó không phù hợp với định nghĩa đứa con của mẹ cô
Câu 4 Anh chị hãy rút ra thông điệp ý nghiã từ đoạn trích?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày quan điểm anh/chị về việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích làm nổi bật hình tượng con Sông Đà qua sự cảm nhận của Nguyễn Tuân trong đoạn trích tác
phẩm “Người lái đò Sông Đà” (theo SGK Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục, 2014)
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 2
I ĐỌC – HIỂU
Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2 Theo đoạn trích, điểm chung lớn nhất của những cha mẹ có tâm lí narcissistic - ái ki là:
+ Họ coi đứa trẻ như một sự nối dài của bản thân (extension of the self), họ sở hữu nó như cái tay hay đôi mắt, chứ không như một cá nhân có cảm xúc và nhu cầu riêng
+ Không những họ không nhìn vào nhu cầu và mong muốn của con hay cháu mình, họ coi nó như một
phương tiện để thỏa mãn những mong muốn và nhu cầu của mình
Câu 3
- Biện pháp tu từ: Liệt kê
- Tác dụng: + Dễn ra người thật, việc thật về những người có tâm lí ái kỉ xem nhu cầu và mong muốn của con cháu như một phương tiện để thỏa mãn nhu cầu, mong muốn của bản thân
+ Bày tỏ tình cảm xót xa, thương cảm của tác giả trước những đứa trẻ là nạn nhân của những cha mẹ có
tâm lí ái kỉ + Phép liệt kê giúp đoạn văn thêm sinh động, phong phú, thuyết phục
Câu 4 (Thí sinh có lí giải khác miễn sao hợp lí) (Thí sinh rút ra thông điệp và lí giải phù hợp.)
Trang 8Gợi ý: - Thông điệp: Hãy biết yêu thương đúng cách bởi điều đó giúp cho cuộc sống và tình yêu thương
trở nên có ý nghĩa hơn
đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội
- Lựa chọn nghề nghiệp tương lai là tìm ra một công việc mà mình sẽ gắn bó với nó trong cuộc sống lâu dài, thậm chí trong cả cuộc đời của mình
* Phân tích
- Việc lựa chọn nghề trong tương lai là điều vô cùng quan trọng bởi:
+ Nghề nghiệp là thứ ta sẽ gắn bó dài lâu, sẽ cống hiến cả tâm lực, trí lực cho nó
+ Nghề nghiệp là thứ sẽ nuôi sống ta
+ Tìm được một nghề nghiệp phù hợp còn tạo ra cho ta niềm vui mỗi ngày
- Nên lựa chọn nghề như thế nào?
+ Đầu tiên, việc chọn nghề nghiệp phải xuất phát từ sở thích, từ niềm đam mê Tại sao lại như vậy? Chỉ có tình yêu, niềm đam mê mới làm con người có hứng thú với công việc mình làm Và trong nghề nghiệp, đôi khi con người cũng gặp những khó khăn nhất định Vì vậy mà tình yêu chính là sức mạnh giúp con người vượt qua những thử thách ban đầu khi ở giai đoạn khởi nghiệp
+ Thứ hai, nên lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân
+ Việc lựa chọn và định hướng nghề nghiệp phải chủ động, không nên theo số đông, theo ý kiến cha mẹ…Vì nghề nghiệp chính là cuộc sống của mình Không ai có thể sống thay mình cả
+ Việc lựa chọn nghề nên có định hướng từ sớm, không nên “nước đến chân” mới chọn đại Không phải ai cũng may mắn tìm thấy sự phù hợp trong nghề nghiệp ngay từ phút đầu lựa chọn Vì thế, nếu có chọn
Trang 9nhầm, chọn chưa phù hợp, ta hoàn toàn có quyền làm lại Quan trọng nhất là phải xác định được bản thân thích gì và muốn gì
I Giới thiệu chung
- Nguyễn Tuân là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại, có thể coi ông là một định nghĩa về người nghệ sĩ
- Nét nổi bật trong phong cách của ông là ở chỗ luôn nhìn sự vật ở phương diện văn hóa và mĩ thuật, nhìn con người ở phẩm chất nghệ sĩ và tài hoa Ông thường có cảm hứng mãnh liệt với cái cá biệt, phi thường,
dữ dội và tuyệt mĩ
- Người lái đò sông Đà là bài tùy bút được in trong tập Sông Đà (1960) của Nguyễn Tuân Sông Đà là
thành quả nghệ thuật đẹp đẽ mà Nguyễn Tuân đã thu hoạch được trong chuyến đi gian khổ và hào hứng tới
miền Tây Bắc rộng lớn, xa xôi Người lái đò sông Đà cho ta diện mạo của một Nguyễn Tuân khao khát
được hòa nhịp với đất nước và cuộc đời này
- Hình tượng con sông Đà là hình tượng trung tâm của tác phẩm…
II Phân tích
1 Con sông hung bạo:
a) Sự hung bạo thể hiện ở cảnh đá bờ sông dựng vách thành:
- Hình ảnh “mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời” đã gợi ra được độ cao và diễn tả được cái
lạnh lẽo, âm u của khúc sông
- Hình ảnh so sánh “vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu” đã diễn tả sự nhỏ hẹp của dòng
chảy gợi ra lưu tốc lớn, nhất là vào mùa nước lũ với bao nguy hiểm rình rập
Trang 10- Bằng liên tưởng độc đáo, Nguyễn Tuân đã tiếp tục khắc sâu ấn tượng về độ cao của những vách đá, sự
lạnh lẽo, u tối của đoạn sông và cái nhỏ hẹp của dòng chảy “ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa
hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa sổ nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện”
b) Sự hung bạo thể hiện ở ghềnh đá “quãng mặt ghềnh Hát Loóng”
- Nhân hóa con sông như một kẻ chuyên đi đòi nợ thuê: dữ dằn, tàn bạo
- Điệp từ, điệp cấu trúc (nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió) cùng với việc sử dụng liên tiếp các thanh
trắc đã tạo nên âm hưởng dữ dội, nhịp điệu khẩn trương, dồn dập như vừa xô đẩy, vừa hợp sức của sóng, gió và đá khiến cho cả ghềnh sông như sôi lên, cuộn chảy dữ dằn, tạo nên mối đe dọa thực sự đối với người
lái đò nào “quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng thuyền ra”
c) Sự hung bạo thể hiện ở những “cái hút nước” chết người:
- Sự khủng khiếp tàn độc:
+ Được tái hiện từ các góc nhìn khác nhau: từ trên nhìn xuống mặt nước sông “giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu”; từ dưới lòng sông nhìn ngược lên “thành giếng xây toàn bằng nước sông xanh ve một áng thủy tinh khối đúc dày, khối pha lê xanh như sắp vỡ tan ụp vào…”
+ Được cảm nhận từ các vị thế khác nhau:
• Vị thế của người quay phim “ngồi vào một cái thuyền thúng tròn vành rồi cho cả thuyền cả mình cả máy
quay xuống đáy cái hút sông Đà…”
• Vị thế của người xem phim “thấy mình đang lấy gân ngồi giữ chặt ghế như ghì lấy mép một chiếc lá
rừng bị vứt vào một cái cốc pha lê nước khổng lồ vừa rút lên cái gậy đánh phèn…”
+ Được cảm nhận bằng các giác quan khác nhau: thị giác là những hình ảnh liên tưởng độc đáo và mới lạ;
thính giác: lúc thì “nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc”, lúc thì“nước ặc ặc lên như vừa rót dầu sôi vào”
- Giải pháp: “Không thuyền nào dám men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào để vút qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực Chèo nhanh và tay lái cho vững mà phóng qua cái giếng sâu…” Đó
chính là sự minh chứng rõ nhất cho mức độ nguy hiểm tột cùng của những cái hút nước
- Hậu quả khủng khiếp mà những cái hút nước gây ra: “Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô ý là những cái giếng hút ấy nó lôi tuột xuống” hoặc “Có những thuyền đã bị cái hút nó hút xuống, thuyền trồng ngay cây chuối ngược rồi vụt biến đi, bị dìm và bị đi ngầm dưới lòng sông đến mươi phút sau mới thấy tan xác
ở khuỷnh sông dưới”
Trang 11d) Sự hung bạo thể hiện ở chiến trường sông Đà
* Dấu hiệu đầu tiên là âm thanh tiếng nước thác:Âm thanh phong phú: lúc thì nghe như là oán trách,
lúc như van xin, khi thì khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo, đặc biệt có lúc rống lên gầm thét những âm
thanh cuồng nộ, ghê sợ để trấn áp con người
* Các trùng vi thạch trận:
- Trùng vi thạch trận thứ nhất: Đó là “cả một chân trời đá”, “mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này”
+ Đá ở con thác này biết bày binh bố trận như Binh pháp Tôn Tử, gồm năm cửa trận, trong đó “có bốn cửa
tử một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông”
+ Cửa sinh lại chia làm ba tuyến- tiền vệ, trung vệ, hậu vệ- đòi ăn chết con thuyền đơn độc Khi thạch trận bày xong, đá phối hợp với nước thác dữ dội và nham hiểm
- Trùng vi thạch trận thứ hai:
+ Khúc sông này càng tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền, và cũng chỉ có một cửa sinh Cửa
sinh ấy lại không kém phần nguy hiểm khi “thằng đá tướng đứng chiến ở cửa vào”
+ Phối hợp với đá là “dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh (lao nhanh) trên sông đá”
+ Cùng với đó là bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước bên bờ xô ra, đòi “níu thuyền lôi vào tập đoàn cửa tử”
- Trùng vi thạch trận thứ ba: Ít cửa ra vào, “bên phải bên trái đều là luồng chết cả”, chỉ có một luồng sống lại “ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác”
2 Con sông trữ tình:
a) Góc nhìn từ trên cao (máy bay), Sông Đà mang vẻ đẹp của một mĩ nhân
- Từ trên cao nhìn xuống, dòng chảy uốn lượn của con sông giống như “cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình”, đặc biệt là giống như mái tóc của người thiếu nữ “con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”
+ Dòng sông mang vẻ đẹp của một áng tóc trữ tình mềm mại, tha thướt và duyên dáng
+ Vẻ đẹp của dòng sông hài hòa với núi rừng Tây Bắc, được núi rừng điểm tô thêm cho nhan sắc mĩ miều
Trang 12- Nhìn ngắm sông Đà từ nhiều thời gian khác nhau, tác giả đã phát hiện ra những sắc màu tươi đẹp và đa dạng của dòng sông Màu nước biến đổi theo mùa, mỗi mùa có vẻ đẹp riêng trong cách so sánh rất cụ thể:
+ Mùa xuân, nước Sông Đà xanh màu “xanh ngọc bích”, tươi sáng, trong trẻo, lấp lánh
+ Mùa thu, nước Sông Đà lại “lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về”
+ Đặc biệt, nhà văn khẳng định chưa bao giờ con sông có màu đen như thực dân Pháp đã “đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào”, và gọi bằng cái tên lếu láo Sông Đen
- Góc nhìn từ bờ bãi sông Đà, dòng sông mang vẻ đẹp của một “cố nhân”:
+ Vẻ đẹp của nước Sông Đà gợi nhớ đến một trò chơi của con trẻ “trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy”, đẹp một cách hồn nhiên và trong sáng
+ Vẻ đẹp của nắng sông Đà lại gợi nhớ đến thế giới Đường thi “tôi nhìn cái miếng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu”” (Xuôi thuyền về Dương Châu giữa tháng ba, mùa hoa khói)
+ Vẻ đẹp của bờ bãi sông Đà lại gợi nhớ đến thế giới thần tiên trong khu vườn cổ tích “bờ sông Đà, bãi sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà”
=> Nhà văn đã cảm nhận được cái chất “đằm đằm ấm ấm” thân thuộc khi gặp lại sau một thời gian “ở rừng
đi núi đã hơi lâu”
- Góc nhìn từ giữa lòng sông Đà, con sông mang vẻ đẹp của một người tình nhân:
+ Đó là vẻ đẹp tĩnh lặng, yên ả, thanh bình như còn lưu lại dấu tích của lịch sử cha ông
+ Đó là vẻ đẹp tươi mới, tràn trề nhựa sống, như bắt đầu một mùa nảy lộc sinh sôi
3 Nghệ thuật xây dựng hình tượng:
- Tác phẩm cũng cho thấy sự tài hoa và uyên bác của Nguyễn Tuân Vốn sống phong phú và trí tưởng tượng dồi dào đã giúp nhà văn tạo nên những trang viết hết sức độc đáo và có giá trị nghệ thuật cao
Trang 13- Nhà văn cũng đã thể hiện tài năng điêu luyện của một người nghệ sĩ ngôn từ
III Đánh giá chung
- Sông Đà hiện lên qua những trang văn của Nguyễn Tuân không chỉ thuần túy là thiên nhiên, mà còn là một sản phẩm nghệ thuật vô giá Qua đây tác giả cũng kín đáo thể hiện tình cảm yêu nước tha thiết và niềm say mê, tự hào với thiên nhiên của quê hương xứ sở mình
- Hình tượng sông Đà còn có ý nghĩa là phông nền cho sự xuất hiện và tôn vinh vẻ đẹp của con người - người lái đò trên dòng sông
Trầm tĩnh còn là bảo bối giúp hóa giải mâu thuẫn Khi chúng ta tranh luận với người khác, hoặc khi sự cãi vã giữa đôi bên ngày càng kịch liệt, tốt nhất là chúng ta hãy lựa chọn im lặng Một mặt có thể bình ổn cảm xúc của bản thân, tránh để mọi việc vuột khỏi tầm kiểm soát Mặt khác sự trầm tĩnh có thể giúp chúng
ta nhìn nhận bản thân một cách khách quan hơn, suy xét quan điểm của mình bấy lâu nay phải chăng có vấn đề, cũng có thể nghiêm túc đánh giá quan điểm của đối phương Trải qua một khoảng lặng, có lẽ sự tranh luận và mâu thuẫn trước đó sẽ không còn nữa
Trầm tĩnh là một sự rèn luyện, một sự lĩnh ngộ, là một sự khoan dung và vượt lên cuộc sống
(Theo Đừng lựa chọn an nhàn khi còn trẻ, Canh Thiên, NXB Thế giới, 2021, tr 215 216, 217)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích
Trang 14Câu 3 Anh/ chị hiểu như thế nào về câu nói Trầm tĩnh còn là bảo bối giúp hóa giải mâu thuẫn?
Câu 4 Anh chị có đồng ý với ý kiến cho rằng: Trầm tĩnh là một sự rèn luyện, một sự lĩnh ngộ, là một sự
khoan dung và vượt lên cuộc sống không ? Vì sao ?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm) Anh/ chị hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) bàn về ý nghĩa của sự cống hiến
thầm lặng trong cuộc đời
Câu 2 (5,0 điểm)
[…] Từ đây, như đã tìm đúng đường về, sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc
của vùng ngoại ô Kim Long, kéo một nét thẳng thực yên tâm theo hướng tây nam – đông bắc, phía đó,
nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những
vành trăng non Giáp mặt thành phố ở Cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến
Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình
yêu Và như vậy, giống như sông Xen của Pa-ri, sông Đa-nuýp của Bu-đa-pét, sông Hương nằm ngay
giữa lòng thành phố yêu quý của mình; Huế trong tổng thể vẫn giữ nguyên dạng một đô thị cổ, trải dọc
hai bờ sông Đầu và cuối ngõ thành phố, những nhánh sông đào mang nước sông Hương tỏa đi khắp
phố thị với những cây đa, cây cừa cổ thụ tỏa vầng lá u sầm xuống xóm thuyền xúm xít; từ những nơi
ấy, vẫn lập lòe trong đêm sương những ánh lửa thuyền chài của một linh hồn mô tê xưa cũ mà không
một thành phố hiện đại nào còn nhìn thấy được Những chi lưu ấy, cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông
đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước, khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố đã trôi đi chậm,
thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh Tôi đã đến Lê-nin-grát, có lúc đứng nhìn sông Nê-va
cuốn trôi những đám băng lô xô, nhấp nháy trăm màu dưới ánh sáng mặt trời mùa xuân; mỗi phiến băng
chở một con hải âu nghịch ngợm đứng co lên một chân, thích thú với chiếc thuyền xinh đẹp của chúng;
và đoàn tàu tốc hành lạ lùng ấy với những hành khách tí hon của nó băng băng lướt qua trước cung điện
Pê-téc-bua cũ để ra bể Ban-tích […] Hai nghìn năm trước, có một người Hi Lạp tên là Hê-ra-clít, đã
khóc suốt đời vì những dòng sông trôi đi quá nhanh, thế vậy! Lúc ấy, tôi nhớ lại con sông Hương của
tôi, chợt thấy quý điệu chảy lặng lờ của nó khi ngang qua thành phố… Đấy là điệu slow tình cảm dành
riêng cho Huế, có thể cảm nhận được bằng thị giác qua trăm nghìn ánh hoa đăng bồng bềnh vào những
đêm hội rằm tháng Bảy từ điện Hòn Chén trôi về, qua Huế bỗng ngập ngừng như muốn đi muốn ở, chao
nhẹ trên mặt nước như những vấn vương của một nỗi lòng
(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12)
Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của sông Hương trong đoạn trích trên Từ đó nhận xét cách nhìn mang
tính phát hiện về dòng sông của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường