Phân tích quan niệm của chủ nghĩa mác lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không giải thích và chứng minh

Ăngghen đã sử dụng một số thuật ngữ khác nhau để biểu đạt khái niệm đó, như: giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhận hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp,…M

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN VIỆN ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN, CHẤT LƯỢNG CAO VÀ POHE

⁂

BÀI TẬP LỚN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài: “Phân tích quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh

lịch sử đó không? Giải thích và chứng minh”

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Quỳnh Anh

Mã số sinh viên: 11210598 Lớp TC: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Hà Nội, 2022

1 Lý luận

1.1 Khái niệm

Khi sử dụng khái niệm giai cấp công nhân,

C.Mác và Ph Ăngghen đã sử dụng một số

thuật ngữ khác nhau để biểu đạt khái niệm đó,

như: giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại,

giai cấp công nhận hiện đại, giai cấp công

nhân đại công nghiệp,…Mặc dù vậy, về cơ

bản những thuật ngữ này trước hết đều biểu

thị một khái niệm thống nhất, đó là chỉ giai

cấp công nhân hiện đại, con đẻ của nền sản

xuất đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai

cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến

cho phương thức sản xuất hiện đại

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hôi ổn

định, hình thành và phát triển cùng với quá

trình phát triển nền công nghiệp hiện đại với

nhịp độ phát triển của lực lượng sản xuất vật

chất mang tính hoạt động là đại biểu cho

phương thức sản xuất mang tính xã hội hóa

ngày càng cao Họ là người làm thuê do

không có nguyên liệu sản xuất, buộc bán sức

lao động để sống và bị giai cấp tư sản bóc lột

giá trị thặng dư vì vậy lợi ích cơ bản của họ

đối lập với lợi ích của giai cấp tư sản Đó là

giai cấp có sứ mệnh phủ định chế độ tư bản

chủ nghĩa, xây dựng thành chủ nghĩa cộng

sản, chủ nghĩa xã hội

Đặc điểm của giai cấp công nhân: họ là đại

biểu cho lực lượng sản xuất và phương thức

sản xuất tiên tiến, có tinh thần cách mạng triệt

để, có tổ chức kỉ luật và có tinh thần hợp tác

tâm lý lao động

1.2 Giai cấp công nhận hiện nay so với giai cấp

công nhận thế kỉ XIX vẫn là lực lượng sản

xuất hangf đầu của xã hội, cho nên yếu tố

người lao động trong lực lượng sản xuất trong

chủ nghĩa tư bản trước đây và hiện nay, lực

lượng sản xuất hang đầu vẫn chính là giai cấp

công nhân

Điểm thứ hai tương đồng đó chính là giai cấp

công nhân hiện nay và giai cấp công nhân thế

kỉ XIX vẫn bị giai cấp tư sản của chủ nghĩa tư

bản bóc lột giá trị thặng dư Chỉ có điều,

phương thức chủ nghĩa tư bản bóc lột giá trị

thặng dư hiện nay có phần tinh vi, phức tạp

hơn so với cách bóc lột thế kỉ XIX Phong

trào cộng sản và công nhân hiện nay vẫn là

lực lượng đi đầu trong cuộc đấu tranh vì dân

sinh, dân chủ và tiến bô xã hội

Khác biệt:

Xu hướng tri thức hóa công nhân, đây chính

là đặc điểm nổi bật và rất khác biệt so với

công nhân tk xix Giai cấp công nhân thời

Mác là giai cấp lao động, làm thuê, bị bóc lột

và xuất than chủ yếu từ nông dân và nông

thôn Nhưng từ những năm 60 của thế kỉ XX

trở lại đây, xu thế đô thị hóa và đông đảo cư

dân đô thị đã bổ sung một lượng lớn vào

nguồn nhân lực của giai cấp công nhân Ở các

nước đang phát triển và phát triển ở trình độ

cao, từ những năm 60 thế kỉ XX trở lại đây,

nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa có một

bộ phận lớn và ngày càng tang, được tuyển

mộ từ nhóm cư dân đô thị Cơ cấu xuất than

của công nhân cũng đa dạng hơn: họ xuất

than từ gia đình công nhân truyền thống, từ

gia đình trí thức – công chức, tiểu thương,

dịch vụ,…

Cơ cấu đa dạng của giai cấp công nhân hiện

đại cũng làm nảy sinh những nhu cầu bổ sung

nhận thức mới Trình độ mới của sản xuất và

dịch vụ cùng với cách tổ chức xã hội hiện đại

cũng làm cho cơ cấu của giai cấp công nhân

hiện đại đa dạng tới mức nội hàm của nó liên

tục phải điều chỉnh theo hướng mở rộng: theo

lĩnh vực (công nghiệp – nông nghiệp – dịch

vụ) theo trình độ công nghệ (bộ phận công

nhân áo xanh – công nhân của công nghiệp

truyền thống; áo trắng – công nhân có trình độ

đại học cao đẳng chủ yếu làm công việc điều

hành quản lý sản xuất; áo vàng – công nhân

của các ngành công nghệ mới; áo tím – công

nhân dịch vụ - lao động đơn giản như gác cầu

thang, vệ sinh đô thị…); Phân loại công nhân

theo sở hữu (có cổ phần, có tư liệu sản xuất

và trực tiếp lao động tại nhà để sống và,

không có cổ phần) Phân loại công nhân theo

chế độ chính trị (công nhân ở các nước phát

triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, ở các

nước G7, ở các nước đang phát triển)…

Cũng vì vậy, đã có hang chục khái niệm để

chỉ giai cấp công nhân và có nhiều điểm khác

biệt về nội hàm khi so sánh các khái niệm ấy

với nhau Sự mở rộng nội hàm ấy đã khiến

cho chỉ còn đặc điểm lao động và bị bóc lột

sức lao động (được dùng từ thời C.Mác) là có

thể chấp nhận được Còn các tiêu chí – phẩm

chất khác như gắn liền với máy móc công

nghiệp, lao động mang tính xã hội hóa, có

tính tổ chức, kĩ luật và triệt để cách mạng, có

tinh thần quốc tế và bản sắc dân tộc… trong

nhiều trường hợp cụ thể, là tương đối khó

nhận diện

2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Trong suốt những năm qua, giai cấp công nhân Việt

Nam đã khẳng định được vai trò của mình, xứng

đáng là bộ phận của giai cấp công nhân thế giới, tiếp

tục lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí

Minh là nền tảng tư tưởng Ngày nay, công nhân

Việt Nam chủ động tham gia giải quyết các vấn đề

là thu hút sự quan tâm hang đầu của Việt Nam nói

riêng và thế giới nói chung Các vấn đề đó có tính

thời sự cao như dân số, môi trường, văn hóa, năng

lượng, lương thực,…

Giai cấp công nhân là lực lượng kiên định bảo vệ

Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, không chấp

nhận chế độ đa đảng, đa nguyên chính trị

Giai cấp công nhân tham gia đông đảo vào các thành

phần kinh tế, lấy mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã

hội công bằng dân chủ văn minh để phấn đấu

Giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong trong

đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng tệ nạn

xã hội, là lực lượng chính trị - xã hội quan trọng

trong việc bảo vệ tổ quốc, giữ gìn an ninh chính trị,

trật tự xã hội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân

Qua những phân tích nêu trên ta kết luận: Giai cấp

công nhân Việt Nam có sứ mệnh lịch sử như sau:

Một là, xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ chế

độ bóc lột, tự giải phóng, giải phóng nhân dân lao

động và toàn thể nhân loại khỏi sự áp bức, bóc lột,

xây dựng thành công xã hội cộng sản chủ nghĩa

Hai là, phát triển về số lượng và chất lượng, nâng

cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn

và nghề nghiệp thực hiện “tri thức hóa công nhân”,

nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ vào sản xuất

nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả làm

việc, xứng đáng với vai trò lãnh đạo cách mạng

trong thời kì mới

Trên bình diện thế giới hiện nay, hòa bình, hợp tác

cùng phát triển trong môi trường dân chủ, công

bằng, bình đẳng đang là xu thế lớn Xu thế ấy tạo

điều kiện thuận lợi cho Cách mạng công nghệ 4.0 và

cả sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Xét cho cùng, mọi tiến bộ xã hội trong lịch sử và gần gũi hơn là những thành quả nhiều mặt của các cuộc cách mạng công nghiệp gần đây

Xét cho cùng, mọi tiến bộ xã hội trong lịch sử và gần gũi hơn là những thành quả nhiều mặt của các cuộc cách mạng công nghiệp gần đây cũng chỉ xoay quanh một vấn đề lớn của nhân loại, đó là làm thế nào để kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội Hệ giá trị của giai cấp công nhân(10) với những giá trị cơ bản phù hợp với những tiêu chí cơ bản xã hội hiện đại, như lao động, công bằng, bình đẳng, dân chủ và sự phát triển tự do toàn diện cho mỗi người… đang được Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo điều kiện và cổ vũ hiện thực hóa.

Quan niệm của chủ nghĩa Mác và những nhận thức mới về chủ nghĩa xã hội thời

kỳ cải cách, đổi mới đã đưa ra một tiếp cận văn hóa và nhìn nhận rằng: “Chủ nghĩa xã hội là văn minh hóa văn hóa, chứ không chỉ giản đơn là sự vận động của vật chất và phúc lợi vật chất của mọi người… Chủ nghĩa xã hội là chủ nghĩa nhân văn, không chỉ trên nguyên tắc loại trừ mọi hình thức bóc lột, áp bức, bần cùng hóa, bạo lực, mà căn bản là các quan hệ xã hội toàn diện và lối sống hàng ngày xứng đáng với tính người… Chủ nghĩa xã hội là sự bảo đảm tính phụ thuộc biện chứng và sâu sắc của sự phát triển tự do từng cá nhân với sự phát triển tự do của mọi người trong xã hội”(11) Quan niệm về chủ nghĩa xã hội đầy tính nhân văn ấy sẽ làm mới, cập nhật và có điều kiện rộng rãi hơn trong quá trình hiện thực hóa.

Cách mạng công nghiệp 4.0 là một thành tựu của văn minh, có những đóng góp,

bổ sung vào nhận thức duy vật lịch sử về các vấn đề trong phát triển Ở phương diện xã hội, sát cánh cùng giai cấp sản xuất ra của cải vật chất – giai cấp công nhân, “đang xuất hiện ngày càng đông đảo tầng lớp/giai cấp sáng tạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, thiết kế, nghệ thuật, văn hóa, giải trí, truyền thông, giáo dục – đào tạo, y tế, pháp luật Cùng với sự phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0 và kinh tế sáng tạo, lao động sáng tạo ngày càng chiếm vị trí chủ đạo trong lực lượng lao động xã hội, đặt ra vấn đề nhìn nhận lại vai trò của các giai cấp, tầng lớp trong xã hội hiện đại…”(12) Hệ giá trị của giai cấp công nhân theo đó có thể được bổ sung những giá trị tuy khá đặc thù nhưng gần gũi của các tầng lớp

khác như trí thức – nhóm xã hội coi sáng tạo, dân chủ như điều kiện môi trường

để lao động và phát triển.

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra nhiều vấn đề mới, từ quá trình vận động tự thân và việc bị các thế lực lợi dụng vào những mưu đồ phản tiến bộ, phản văn hóa Tuy nhiên, tiến bộ xã hội có đủ sức mạnh để lựa chọn biện pháp tối

ưu để giải quyết Như GS K Sô-áp khẳng định: “Tôi vững tin rằng kỷ nguyên công nghệ mới, nếu được định hình một cách tích cực và có trách nhiệm, sẽ có thể là một chất xúc tác cho một cuộc phục hưng văn hóa mới”(13) Cũng có thể nói như vậy với sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân và chủ nghĩa xã hội ở thế kỷ XXI./.

(1) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Diễn đàn Kinh tế thế giới, 2016

(2) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, bản tiếng Việt do Nxb Chính trị quốc gia Sự thật hợp tác với Bộ Ngoại giao và Diễn đàn Kinh tế thế giới đồng xuất bản, Hà Nội, 2018, tr 14 – 15

(3) Xem: Giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí

Minh, “Chủ nghĩa xã hội khoa học”, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, 2018, t 3, tr

34 – 59

(4) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Sđd, tr 24

(5) Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư,

Hà Nội, 2017

(6) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Sđd, tr 26

(7) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Sđd, tr.162

(8) C Mác và Ph Ăng-ghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t 4,

tr 619

(9) Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư,

Hà Nội, 2017

(10) Xem: Nguyễn An Ninh: Để hệ giá trị của giai cấp công nhân Việt Nam trở

thành hệ giá trị của toàn xã hội, Tạp chí Triết học, tháng 5-2008

(11) Nguyễn Trọng Chuẩn và Iu K Pletnicốp (Chủ biên): Vận mệnh lịch sử của chủ nghĩa xã hội, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2009, tr 56 – 58

(12) Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Tlđd

(13) Klaus Schwab: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Sđd

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU……… ….1

A NỘI DUNG LÝ THUYẾT

I Khái niệm và ví dụ minh họa của nội dung và hình

thức……….2

1 Khái niệm ……….2

2 Ví dụ……… 2

II Mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình

thức……….3

1 Nội dung và hình thức thống nhất và gắn bó khăng khít với nhau……….3

2 Nội dung quyết định hình thức……… 4

3 Hình thức không thụ động mà tác động trở lại nội

dung……… 5 III Ý nghĩa phương pháp luận……… 6

B Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUAN ĐIỂM BIỆN CHỨNG DUY VẬT VỀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC TRONG NGHIÊN CỨU, HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN………7 KẾT LUẬN……… 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình Triết học Mác – Lê nin (Dành cho bậc đại học hệ không chuyên lý luận chính trị), NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, năm 2021

Giáo trình Triết học Mác – Lê nin, chương trình cao cấp, tập I, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 1994

Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính: Những vấn đề

cơ bản của Chủ nghĩa Mác Lê nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, NXB Lý luận chính trị, Hà Nội, năm 2014