Nguyên tắc xây dựng nhân vật của văn học lãng mạn phương Tây qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ Victor Hugo)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA NGỮ VĂN  BÀI TẬP LỚN A3 Chủ đề 3 Nguyên tắc xây dựng nhân vật của văn học lãng mạn phương Tây qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ Victor Hugo) Học phần Đọc hiểu các văn bản văn học phương Tây, Mỹ latinh ở nhà trưởng phổ thông Hà Nội, 2021 MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 Chương 1 Cơ sở lí luận 1 1 1 Khái quát về tiểu thuyết 1 1 2 Khái quát về nhân vật 3 1 3 Khái quát về tác giả và tác phẩm 4 1 3 1 Tác giả 4 1 3 2 Tác phẩm 4 Chươ.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

- -

BÀI TẬP LỚN A3

Chủ đề 3: Nguyên tắc xây dựng nhân vật của văn học

lãng mạn phương Tây qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ -

Victor Hugo)

Học phần: Đọc hiểu các văn bản văn học phương Tây,

Mỹ latinh ở nhà trưởng phổ thông

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

Chương 1: Cơ sở lí luận 1

1.1 Khái quát về tiểu thuyết 1

1.2 Khái quát về nhân vật 3

1.3 Khái quát về tác giả và tác phẩm 4

1.3.1 Tác giả 4

1.3.2 Tác phẩm 4

Chương 2: Nguyên tắc xây dựng nhân vật qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền của Victor Hugo 5

2.1 Nguyên tắc xây dựng nhân vật 5

2.2 Nguyên tắc xây dựng nhân vật qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền của Victor Hugo 7

2.2.1 Nặng chất suy tưởng, cô đơn, u sầu, có số phận bi thương 7

2.2.2 Nhân vật không chấp nhận thực tại xã hội nên phản ứng của họ hoặc là ẩn dật, trốn chạy cuộc đời, hoặc trở thành con người nổi loạn, khác biệt, nổi bật so với môi trường xung quanh 9

2.2.3 Có sức mạnh phi thường và khát vọng sống mãnh liệt 10

2.2.4 Lý tưởng tình thương xuyên suốt, vượt lên trên mọi hoàn cảnh 11

2.2.5 Tính cách có sự chuyển biến theo lý tưởng của nhà văn 13

2.2.6 Nhân vật được xây dựng bằng thủ pháp đặc trưng của tiểu thuyết lãng mạn 15

KẾT LUẬN 17

Tài liệu tham khảo 17

MỞ ĐẦU

Nói về chủ nghĩa lãng mạn có ý kiến cho rằng: “Nguyện vọng muốn

thoát khỏi cuộc sống đau khổ, ghê tởm chính là cơ sở của chủ nghĩa lãng mạn” [5] Chủ nghĩa lãng mạn bắt nguồn từ văn học tình cảm Anh thế kỉ

XVIII nhưng cơ sở quan trọng của nó là trạng thái bất bình vì lảng tránh thực

tế nên muốn xây dựng cho mình thế giới mơ ước, cái đẹp, tưởng tượng, dùng thế giới ấy để phủ nhận cuộc đời, thực tại trước mắt, quay lưng lại với hiện thực Hướng đến những con đường trốn tránh thực tại trước mắt Có người quay lưng lại với quá khứ, có người hướng tới tương lai Chia làm hai loại: lãng mạn tiêu cực, lãng mạn tích cực Cái tôi trong văn học lãng mạn luôn

được đề cao “Tôi thể hiện bản thân tôi cho bản thân tôi” Trên phương diện

nghệ thuật thì đề cao nguyên tắc tự do, cởi trói cho nghệ thuật Không những vậy văn học lãng mạn đề cao sự riêng biệt, tính độc đáo, phi thường dẫn tới những nhân vật phiến diện, một màu với những tính cách ít bị thay đổi theo hoàn cảnh Kiểu nhân vật nổi loạn thường xuất hiện, với những đặc điểm khác thường với môi trường xung quanh: Đấu tranh lại hoặc bị môi trường bóp chết trong bi kịch

Tiêu biểu cho nền văn học lãng mạn thế kỉ XIX ta không thể không

nhắc tới đoạn trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người

khốn khổ của Victor Hugo) Đoạn trích phản ánh những biến động trong xã

hội Pháp, thấm thuần lòng xót thương, cảm thông cho những kẻ khốn cùng, những người bị coi là ở tầng lớp cuối cùng trong xã hội Victor Hugo thuộc trào lưu lãng mạn tích cực, các nhân vật trong tác phẩm của ông luôn đấu tranh, khát khao hướng tới cuộc sống tươi sáng hơn Ở nghiên cứu này, tôi đi làm sáng tỏ: Nguyên tắc xây dựng nhân vật của văn học mạn phương Tây thế

kỉ XIX qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền của Victor Hugo, để thấy

được tài năng của Victor Hugo trong nền văn học phương Tây

NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lí luận 1.1 Khái quát về tiểu thuyết

Có nhiều cách hiểu khác nhau về tiểu thuyết nhưng về đơn giản tiểu

thuyết là một thể loại văn xuôi có hư cấu, phản ánh xã hội rộng lớn, những vấn đề của cuộc sống thông qua nhân vật, hoàn cảnh hay những sự việc Tường thuật lại vấn đề bằng văn xuôi theo những chủ đề định sẵn

Hình 1.1.Minh họa về tiểu thuyết

Tiểu thuyết xuất hiện khá sớm ở Châu Âu thời kì xã hội cổ đại tan rã, văn học suy tàn Tiểu thuyết cổ đại không thể sánh với các bản anh hùng ca, hài kịch, bi kịch Nhiều vấn đề được đặt ra trong xã hội bấy giờ, cá nhân không còn thấy được vai trò của tiểu thuyết cổ đại Thời kỳ Phục Hưng đã tạo điều kiện để tiểu thuyết phát triển Thế kỉ XIX tiểu thuyết đã phát triển, hình thành trong một thời gian dài đã hình thành kết cấu chính Bước sang thế kỉ XIX tiểu thuyết phát triển mạnh mẽ, đa dạng về nhiều mặt Xã hội ngày càng

có nhiều biến động và chính điều đó lại là mảnh đất màu mỡ, thuận lợi cho sự phát triển của tiểu thuyết Vì vậy mà thế kỉ XIX của văn học Phương Tây được coi là thời đại hoàng kim của tiểu thuyết Xuất hiện nhiều tác giả lớn như: Sôlôkhốp, M Gorki, V Hugo, A Tônxtôi, với nhiều tác phẩm mang giá trị lớn lao

Tiểu thuyết mang nhiều đặc điểm khác nhau Phản ánh cuộc sống từ

góc độ đời tư, là thể loại đặc biệt có khả năng tổng hợp về mặt nghệ thuật của nhiều thể loại văn học khác nhau Cuộc sống qua tiểu thuyết được tái hiện một cách chân thực, không lãng mạn hóa, thi vị hóa, hay lý tưởng hóa Trong các tác phẩm tiểu thuyết, nhân vật luôn chịu dằn vặt, đau khổ từ cuộc sống, là

những “con người nếm trải”

1.2 Khái quát về nhân vật

Nhân vật là con người cụ thể được miêu tả trong tác phẩm, có tính cách, số phận khác nhau Nhân vật có thể có tên hoặc không có tên, là công cụ giúp tác giả triển khai, gửi gắm tư tưởng của mình Là nơi tập trung, giải quyết tất cả các vấn đề trong tác phẩm Hay ta có thể hiểu đơn giản, nhân vật

là con người được xây dựng bằng các phương tiện nghệ thuật ngôn từ

Hình 1.2 Minh họa về nhân vật

Yếu tố trung tâm và quan trọng của tác phẩm chính là nhân vật Nhân vật là hình thức cơ bản để văn học gửi gắm ý nghĩa, tư tưởng Ta có thể hiểu, nhân vật là hình tượng mang tính ước lệ, là sự tái hiện của con người qua những đặc điểm Nhân vật là yếu tố được tái hiện trong tác phẩm bằng phương tiện văn học Đây là sản phẩm của quá trình nghệ thuật Nhân vật được coi là hình ảnh khái quát của con người trong cuộc sống, thể hiện những ước mơ, khát vọng về tương lai tươi đẹp Hay có thể nói, nhân vật là phương

tiện khái quát tính cách, số phận con người

Xây dựng nhân vật trong tác phẩm của mình, nhà văn gửi gắm vào đó nhiều tư tưởng, ý nghĩa riêng Mỗi nhân vật xuất hiện sẽ là tiếng nói của nhà văn về cuộc đời, con người Qua đó ta không chỉ hiểu được cuộc đời, con người mà còn cảm nhận được ý nghĩa đằng sau số phận đó

1.3 Khái quát về tác giả và tác phẩm

1.3.1 Tác giả

Victor Hugo nhà văn thiên tài

của nước Pháp, luôn thấu cảm cho

cuộc sống của những người khốn khổ,

hoạt động vì sự phát triển của con

người “Cuộc đời đi từ bóng tối ra

ánh sáng”, chịu ảnh hưởng của cả tư

tưởng giai cấp và tư tưởng phong kiến

bảo thủ

Hình 1.3 Chân dung V Hugo Ông được coi là một “tài năng đa dạng” khi thành công ở thể loại:

kịch, thơ ca, tiểu thuyết Nếu như các nhà văn lãng mạn khác quay lưng lại với cuộc đời để xa lánh thực tại thì Victor Hugo lại không như vậy mà ông

“mở lòng ra đón âm vang cuộc đời”, ông viết về những người khốn khổ ở

trong xã hội Toàn bộ sự nghiệp sáng tác gắn liền với biến chuyển nước Pháp thế kỉ XIX

Tác phẩm tiêu biểu: Những Người Khốn Khổ, Nhà Thờ Đức Bà Paris,

Ngày Cuối Cùng Của Một Tử Tù, Lao Động Và Biển Cả,

1.3.2 Tác phẩm

Là tiểu thuyết tiêu biểu của Victor Hugo,

Những người khốn khổ được xuất bản năm 1862

Đây là bộ tiểu thuyết lớn gồm nhiều quyển, nhiều chương với hàng trăm nhân vật Là cuốn tiểu thuyết lãng mạn nhưng trong đó lại đan xen những yếu tố hiện thực Tác phẩm tái hiện lại khung cảnh Paris và nước Pháp năm 30 đầu thế

kỉ XIX

Hình 1.4 Minh họa về tác phẩm

Qua số phận của nhân vật Giăng Van-giăng, Victor Hugo gửi gắm thông điệp

về cuộc sống: “Trên đời, chỉ có một điều ấy thôi, đó là thương yêu nhau”

Đoạn trích Người cầm quyền khôi phục uy quyền nằm ở cuối phần thứ nhất: Phăng- tin Đoạn trích xoay quanh câu chuyện đầy kịch tính giữa hai

nhân vật Giăng Van-giăng của Gia-ve Qua đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp ý nghĩa: tính thương khiến cho con người ta thoát ra khỏi những khó khăn, đẩy lùi bóng tối của cường quyền

Chương 2: Nguyên tắc xây dựng nhân vật qua Người cầm quyền khôi

phục uy quyền của Victor Hugo

Hình 2.1 Minh họa về tác phẩm

2.1 Nguyên tắc xây dựng nhân vật

Trong tiểu thuyết lãng mạn, yếu tố truyện không còn được quan tâm như trước nữa, thay vào đó là nguyên tắc xây dựng nhân vật Xây dựng nhân vật cùng với đó là xây dựng tâm lí nhân vật Tiểu thuyết lãng mạn giai đoạn này chưa quan tâm đến việc khắc họa những chi tiết thật của đời sống Nhân vật được xây dựng thường ở trong những cảnh ngộ khác thường, phi thường

để từ đó nhân vật bộc lộ được tính cách của mình Nhân vật được xây dựng qua các nguyên tắc sau:

Đầu tiên, nhân vật luôn mang nặng chất suy tưởng, thiên về đời sống tình cảm, cô đơn, u sầu Con người luôn muốn thoát khỏi thực tại đau khổ, giấu mình vào cái tôi Họ tuyệt vọng về cuộc sống này Goethe đã nhận xét về

điều này: “Tôi gọi cổ điển là khỏe mạnh, lãng mạn là ốm yếu” [4] Nhân vật

mang nhiều biểu hiện khác nhau nhưng về cơ bản là màu sắc cô đơn, ảm đạm Các nhân vật luôn khao khát có tình yêu thương, sự quan tâm nhưng cái cô đơn, buồn tủi luôn đến bất chợt Nhân vật lạc lõng tự cảm thấy mình cô đơn trong xã hội, họ cảm thấy mình là người thừa của xã hội Cái buồn, cô đơn u sầu luôn bám lấy nhân vật ở giai đoạn này

Thứ hai, người đại diện cho cho tầng lớp cũ khia thấy cách mạng thay đổi trật tự xã hội họ không chấp nhận thực tại xã hội nên phản ứng của họ hoặc là ẩn dật, trốn chạy cuộc đời, hoặc trở thành con người nổi loạn, khác biệt, nổi bật so với môi trường xung quanh Xã hội cũng chối từ những con người ấy Mâu thuẫn giữa cá nhân và xã hội là mâu thuẫn không thể giải quyết Chủ nghĩa lãng mạn luôn tìm cách khiến cho con người thỏa hiệp với thực tại để từ đó thâm nhập và nội tâm khám phá những bí ẩn của con người Chính họ không thể nào rời xa được cuộc sống sung sướng, xa hoa, khi có quyền họ được làm bất kì điều gì mà họ muốn và luôn được người khác coi

trọng Nhân vật Bê-li-cốp trong Người trong bao anh ta thực sự không thể

hiểu nổi những người xung quanh, không bộc lộ suy nghĩ của mình trước mọi người, luôn trốn tránh hiện thực, luôn thu mình trong cái vỏ bọc

Thứ ba, số phận các nhân vật anh hùng lãng mạn thường là bi thương Luôn phải đấu tranh không ngừng, chịu đựng nỗi đau đớn về thể xác lẫn tinh thần những cuối cùng cái họ nhận được lại là cái chết Dù hoàn cảnh có đau đớn, có nhiều cám dỗ nhưng họ luôn đấu tranh vì lẽ phải, vì danh dự Ví dụ

như nhân vật Gregor Samsa trong “Hóa thân” của Kafka sau khi tỉnh dậy bị

biến thành một con bọ, cuộc sống dần bị đảo lộn từ đây Anh trở thành gánh nặng của gia đình, bế tắc, khó khăn trong mọi việc Nghe được câu chuyện của mọi người trong gia đình, Gregor quá đau khổ, chui vào căn phòng riêng

và trút hơi thở cuối cùng Đó chỉ ra câu chuyện về một người không thể làm việc được nhưng qua các nhân vật phản ứng thì đó lại trở thành bi kịch Cái chết đến với Gregor như một sự giải thoát, không chỉ cho bản thân anh, mà còn cho tất cả những người xung quanh

Cuối cùng, nhân vật được xây dựng mang đậm màu sắc chủ quan, ít phụ thuộc vào hoàn cảnh Ta dễ dàng nhận thấy, khuynh hướng tiêu cực đến

từ tầng lớp quý tộc cũ bị thất thế, quyền lợi bị tước đoạt Với lí tưởng và hoài

bão của mình, nhân vật lãng mạn không bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh, dù ở trong hoàn cảnh nào họ vẫn giữ được phẩm chất, nét đẹp của mình Luôn sống tích cực, đấu tranh cho hạnh phúc của mình Cá nhân luôn tin tưởng vào chính bản thân mình, chỉ có mình mới đem lại được tự do Hoàn cảnh có thể khiến họ gặp khó khăn, mệt mỏi nhưng không ngăn được tinh thần, khát vọng của nhân vật lãng mạn

2.2 Nguyên tắc xây dựng nhân vật qua Người cầm quyền khôi phục

uy quyền của Victor Hugo

Hình 2.2 Minh họa các nhân vật trong

“Người cầm quyền khôi phục uy quyền”

Thế giới nhân vật qua Người cầm quyền khôi phục uy quyền xoay

quanh ba nhân vật chính Nhân vật trong đoạn trích được miêu tả sinh động

để lại trong tâm trí người đọc những ấn tượng khó quên Nhân vật bao gồm: Giăng Van-giăng đau khổ nhưng giàu lòng nhân hậu, Phăng-tin giàu đức hy sinh và đặc biệt Gia-ve - nhân vật nổi lên trước hết là một chân dung của ác thú Nhưng chủ yếu người đọc thấy được nguyên tắc xây dựng nhân vật của văn học lãng mạn qua Giăng Van-giăng Đoạn trích đặc biệt là việc xây dựng nên hai nhân vật đối lập nhau: Giăng Van-giăng được lí tưởng hóa, tuyệt đối hóa như một anh hùng, đối lập với cường quyền; còn Gia-ve lại là một kẻ đại

ác

2.2.1 Nặng chất suy tưởng, cô đơn, u sầu, có số phận bi thương

Trong văn học lãng mạn, người anh hùng luôn đơn độc, họ kiên quyết chiến đấu vì lí tưởng của mình Mang trong mình những lí tưởng cao đẹp

nhưng họ luôn u buồn, có số phận bi thương Luôn chịu bất hạnh, khó khăn trong cuộc sống

Trong đoạn trích, Giăng Van-giăng là một con người nghèo khổ, cuộc sống túng quẫn Cuộc sống vất vả, khó khăn luôn đến với ông Làm nghề

“xén cây”, vì tình thương dành cho đứa cháu mà ông đã ăn trộm mẩu bánh

mì Mẩu bánh mì đấy đã khiến Giăng Van-giăng phải chịu mức án đó là mười chín năm tù Có cuộc sống khó khăn, vất vả giờ đây sự bất hạnh lại đến với ông Victor Hugo đã nhấn mạnh về xuất thân của Giăng Van-giăng, cộng thêm vào đó là nhân vật của ông bị đẩy vào tù Con người ấy tập trung mọi thứ bất hạnh, sống một cuộc sống cùng cực Một con người trải qua bao khó khăn mất mát ấy thì không điều gì có thể lay động nổi trái tim ấy nữa Sống

cô đơn, Giăng Van-giăng không còn niềm tin vào cuộc sống Cuộc sống đã khó khăn rồi giờ đây lại bi thương hơn Trong đoạn trích tác giả không miêu

tả ngoại hình hay bất kì đặc điểm nào của nhân vật, nhưng ta có thể cảm nhận được qua tâm lí, hành động của nhân vật Giăng Van-giăng từ một con người

có xuất thân nghèo khó đã trở thành “tên tù khổ sai”, lại tiếp tục chịu đựng

những nỗi khổ ở một môi trường khác Tiếp tục giấu mình trong sự cô đơn Như vậy có thể thấy Giăng Van-giăng là đại diện cho sự nghèo khổ và kém may mắn

Không chỉ có Giăng Van-giăng mà

Phăng-tin cũng cô đơn, lạc lõng trong cái xã

hội ấy Là người luôn chịu ảnh hưởng lớn bởi

môi trường xung quanh Phăng-tin là nạn nhân

của xã hội lúc bấy giờ Có lẽ trong đoạn trích,

Phăng-tin là người có số phận bi thương nhất

Là một người con gái xinh đẹp, không được

sống trong tình yêu thương của ba mẹ nhưng

cô vẫn luôn sống đúng mực Phăng-tin được

khắc họa qua các chi tiết: “lấy tay che mặt và

kêu lên hãi hùng, run sợ khi thấy mặt tên thanh

tra tàn ác Gia-ve” [3-tr.76] Con người thấp Hình 2.3 Hình ảnh Phăng-tin