Giáo án bồi dưỡng học sinh giỏi ngữ văn 9, chất lượng (có phân phối chương trình)

Giáo án bồi dưỡng học sinh giỏi ngữ văn 9, chất lượng (có phân phối chương trình)

KẾ HOẠCH BDHSG MÔN NGỮ VĂN 9

- Rèn kĩ năng làm bài văn nghị luận về một hiện tượng,

sự việc trong đời sống

- Chú ý kĩ năng và cách giải quyết các dạng đề

- Rèn kĩ năng làm bài văn nghị luận về một hiện tượng,

sự việc trong đời sống

5,6,7,8,9,10

- Nắm được cách giải quyết dạng đề

- Rèn kĩ năng giải quyết dạng đề

11,12,13,14

- HS củng cố kiến thức về cách làm bài bài

- Luyện kĩ năng giải quyết các dạng đề liên quan đếntác phẩm

- Mở rộng thêm về tác giả, tác phẩm, tóm tắt văn bản

- Rèn luyện kĩ năng làm các dạng đề liên quan đến tácphẩm

20,21, 22

Ôn tập tác

phẩm “Truyện

Kiều”

- Ôn tập, củng cố kiến thức về tác giả Nguyễn Du:

Cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác

- Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm

“Truyện Kiều”

- Rèn kỹ năng phân tích, cảm nhận nội dung, nghệthuật, lý giải một số vấn đề trong tác phẩm, phân tíchcảm nhận nhân vật trong đoạn trích

- Luyện đề về đoạn trích: “Chị em Thúy Kiều”

- Luyện đề về đoạn trích:“Cảnh ngày xuân”, “Kiều ở lầu Ngưng Bích”.

- Luyện đề về đoạn trích:“Kiều ở lầu Ngưng Bích”

23,24,25,26

- HS hiểu sơ giản về tác giảm tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm thơ (đoạntrích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

27,29,29,30

- HS hiểu sơ giản về tác giảm tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm thơ (đoạntrích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

31, 32,33,34

- HS hiểu sơ giản về tác giảm tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm thơ (đoạntrích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

thu, Nói với con

- HS hiểu sơ giản về tác giảm tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm thơ (đoạntrích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

3738

- HS hiểu sơ giản về tác giảm tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm truyện(đoạn trích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

3940

- HS hiểu sơ giản về tác giả tác phẩm

- Khái quát kiến thức trọng tâm về tác phẩmRèn kỹ năng làm văn nghị luận về tác phẩm truyện(đoạn trích)

- Rèn kỹ năng nhận diện đề, phân tích và biết cáchlàm bài văn nghị luận

4142

16

Ôn luyện chung - HS ôn tập, luyện tập, củng cố kiến thức phần đọc hiểu

theo 4 cấp độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vậndụng cao đối với dạng đề

- Nắm được cách giải quyết dạng đề

- Rèn kĩ năng giải quyết dạng đề

+ Xử lí dạng đề: Hỏi gì trả lời nấy

+ Câu 4: chú ý viết đoạn văn ngắn

- Rèn kĩ năng làm dạng đề đọc hiểu

- Ý thức học tập tự giác, yêu thích bộ môn.

B Chuẩn bị

- GV: Tài liệu tham khảo (TLTK), giáo án, các ngữ liệu liên quan, dạng đề đọc hiểu

- HS: Tập đề, ôn tập dạng câu hỏi

1 Những kiểu câu hỏi thường gặp trong đề đọc hiểu:

- Ở dạng câu hỏi nhận biết: Thường hỏi xác định phương thức biểu đạt, tìm từ ngữ, hìnhảnh, xác định cách trình bày văn bản…

- Ở dạng câu hỏi hiểu: Thường hỏi học sinh hiểu như thế nào về một câu nói trong vănbản; hỏi theo học sinh thì vì sao tác giả lại cho rằng, nói rằng…(kiểu hỏi này là để xemhọc sinh và tác giả có đồng quan điểm hay không); kiểu câu hỏi theo tác giả … như thếnào? Ba kiểu hỏi này thường lặp đi lặp lại.

- Ở dạng câu hỏi vận dụng: Thường yêu cầu học sinh rút ra thông điệp có ý nghĩa, điềutâm đắc hoặc chỉ ra những việc làm cụ thể của bản thân

- Những câu hỏi nâng cao nhằm phân hóa học sinh: Tập trung chủ yếu ở câu

hỏi hiểu và vận dụng, yêu cầu học sinh vừa phải hiểu văn bản vừa phải có kiến thức

sâu rộng từ thực tế chứ không chỉ dựa vào văn bản

2 Phương pháp làm bài

* Nắm vững 3 mức độ câu hỏi: Nhận biết, thông hiểu và vận dụng (thấp)

* Phương pháp chung

Bước 1: Phải đọc thật kỹ văn bản

Bước 2: Đọc hết các câu hỏi một lượt, đồng thời gạch chân từ khóa trọng tâm mỗi câu

hỏi

Bước 3: Suy nghĩ và lên phương án trả lời từng câu

* Phương pháp cụ thể với mỗi mức độ câu hỏi

– Ở câu hỏi nhận biết:

+ Cần lưu ý một số dấu hiệu: chính, chủ yếu, các, những, một, một số…

VD: Chỉ ra phương thức biểu đạt chính thì đáp án chỉ có một, và phải chính xác

VD: Chỉ ra các phương thức biểu đạt thì đáp án phải từ hai trở lên (nhưng không quábốn)

+ Cần phân biệt rõ các khái niệm: phương thức biểu đạt, phong cách ngôn ngữ, thao táclập luận, cách triển khai văn bản (hình thức lập luận) để tránh nhầm lẫn

+ Nếu yêu cầu nhận biết từ ngữ, hình ảnh: Cần đọc kĩ xen từ ngữ, hình ảnh đó hướng tớinghĩa gì VD: chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh thuộc chất liệu văn học dân gian, chỉ ranhững từ ngữ, hình ảnh nhằm nhấn mạnh và khẳng định chủ quyền, chỉ ra những từngữ, hình ảnh mang đặc trưng của thiên nhiên vùng đ ồng bằng Bắc Bộ , chỉ ra các từláy…

+ Cần nắm chắc các biện pháp tu từ đã học

- Ở câu thông hiểu:

+ Câu hỏi yêu cầu hiểu nghĩa của từ, câu: Vận dụng thao tác giải thích để giải quyết

(câu hỏi là gì?), với một câu dài, cần xem xét có bao nhiêu vế, hiểu lần lượt từng vế, sau

đó mới khái quát nghĩa cả câu

VD: Anh/ chị hiểu như thế nào về nghĩa của hai câu: “Đất ấp ôm cho muôn hạt nảymầm/ Những chồi non tự vươn lên mà sống”

++ Đất là điều kiện, là môi trường sống chung cho mọi hạt giống

++ Những chồi non phải tự mình vươn lên, sống khỏe mạnh hay yếu ớt đều là do tựmình quyết định

++ Nghĩa của hai câu: Muốn nói tới con người chúng ta ai - sinh ra cũng có điều kiệnđược sống, còn sống như thế nào thì tự mình phải quyết định, phải nỗ lực vươn lên đểkhẳng định bản thân, để sống có ích

+ Nếu gặp câu hỏi “theo tác giả….”

VD: (Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Leo lên đỉnh núi không phải để cắm cờ mà là để vượt qua thách thức, tận hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em Hãy đến Paris để tận hưởng cảm giác đắm chìm trong Paris chứ không phải lướt qua đó để ghi Paris vào danh sách các địa điểm các em đã đi qua và tự hào mình là con người từng trải Tập luyện những suy nghĩ độc lập, sáng tạo và táo bạo không phải để mang lại sự thỏa mãn cho bản thân mà là để đem lại lợi ích cho 6,8 tỷ người trên trái đất của chúng

ta Rồi các em sẽ phát hiện ra sự thật vĩ đại và thú vị mà những kinh nghiệm trong cuộc sống mang lại, đó là lòng vị tha mới chính là điều tốt đẹp nhất mà các em có thể làm cho bản thân mình Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả Bởi tất cả mọi người đều như thế.

(Trích Bài phát biểu tại buổi lễ tốt nghiệp trường trung học Wellesleycủa thầy Hiệu trưởng David McCullough – Theo http://ehapu.edu.v n )

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên

Câu 2 Anh/chị hiểu thế nào về câu nói sau: “Leo lên đỉnh núi không phải để cắm cờ mà

là để vượt qua thách thức, tận hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh.”?

Câu 3 Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: “Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả”?

Câu 4 Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?)

Hướng giải quyết:

+ Nếu gặp câu hỏi “theo tác giả….”: Câu trả lời sẽ nằm ngay trên văn bản

Theo tác giả, chúng ta sẽ được lợi ích gì khi “nhận thức được vẫn còn nhiều điều có thểhọc”? Đáp án: Chúng ta sẽ bổ sung được nhiều kiến thức mới

+ Nếu gặp câu hỏi “theo anh/ chị, tại sao tác giả cho rằng… ”: Câu trả lời sẽ dựa

trên ba căn cứ cơ bản sau:

++ Thứ nhất: Căn cứ vào nghĩa của câu mà tác giả cho rằng…

++ Thứ hai: Căn cứ vào ngữ liệu trên văn bản

++ Thứ ba: Căn cứ vào sự hiểu biết của chúng ta

VD 1 Tại sao tác giả cho rằng: “Biết đâu, trong một lần tò mò hay thắc mắc như vậy,

bạn sẽ tìm ra được niềm đam mê cho bản thân”? Đáp án: Vì dù bạn có chọn cho mìnhmột bộ môn nào đi nữa, dù là nghe nhạc cổ điển, đến thăm các viện bảo tàng hay cácphòng trưng bày nghệ thuật hoặc đọc sách về các chủ đề khác nhau… thì bạn cũng nêntheo học đến cùng và tìm hiểu nó không ngừng nghỉ cho đến khi đạt đến kiến thức sâusắc về lĩnh vực đó mới thôi Biết đâu, trong quá trình học với quyết tâm rèn luyện vàcủng cố trí tò mò nó sẽ trở thành cá tính của bạn Nó sẽ trở thành niềm đam mê khôngthể buông bỏ lúc nào mà bạn không hay biết (Trường hợp này câu trả lời nằm ngay trênvăn bản)

VD 2 Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: “Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra

lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả”?

Đáp án: Tác giả nói như vậy vì:

- Khi nhận ra mình “chẳng có gì đặc biệt cả” tức là chúng ta hiểu rõ mình là ai, mìnhđang ở đâu, chúng ta hiểu rằng thế giới ngoài kia kì vĩ, lớn lao, thú vị vô cùng Và khi

đó, chúng ta sẽ có ý thức, có ham muốn, có niềm vui khi học hỏi, khám phá và chinhphục thế giới

- Ngược lại, nếu tự mãn về bản thân, chúng ta sẽ không tìm ra mục tiêu cho cuộc sốngcủa mình, vì vậy cuộc sống sẽ trở nên nhàm chán, vô vị (Trường hợp này câu trả lờikhông có trên văn bản)

Tóm lại, đây là kiểu câu hỏi khó nhất đối với học sinh, các em có thể dựa trên ba căn cứtrên để tìm câu trả lời cho phù hợp

+ Nếu yêu cầu nêu tác dụng của biện pháp tu từ: Cần chỉ rõ tác dụng về nội dung

(biện pháp đó giúp làm rõ nội dung như thế nào), và về hình thức (làm cho câu văn, câuthơ thêm sinh động, hấp dẫn, giàu hình ảnh, tạo sự cân đối nhịp nhàng…)

- Ở câu vận dụng (thấp): Câu trả lời hoàn toàn do nhận thức, cách nghĩ của chúng ta + Nếu yêu cầu rút ra thông điệp: Có hai cách, một là chọn ngay một câu có ý nghĩa

nhất làm thông điệp, hai là tự rút ra ý nghĩa của văn bản rồi chọn đó làm thông điệp.Sau đó đều phải lí giải vì sao anh/ chị chọn thông điệp đó?

(Lưu ý: Đây là câu hỏi vận dụng theo hình thái tảng băng trôi, có độ phân hóa cao, nên

dù câu hỏi không yêu cầu giải thích vì sao, học sinh vẫn phải lí giải)

+ Nếu yêu cầu nêu lên điều anh/chị tâm đắc, hoặc một số việc làm cụ thể: Câu trả

lời hoàn toàn dựa trên sự hiểu biết của học sinh, cần nêu được ít nhất ba nội dung, trảlời thẳng thắn, cụ thể rõ ràng, tránh chung chung, dài dòng

Phân bổ thời gian: Thời gian hợp lí dao động từ 20- 25 phút Nếu quá thời gian trên mà

vẫn chưa giải quyết hết thì phải dừng lại để làm phần khác Sau khi hoàn thành xongphần khác, tiếp tục quay lại suy nghĩ trả lời (nếu còn thời gian)

II Đề ra Câu1: Đọc - hiểu ( 4đ)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Tôi 30 tuổi, và tôi không có tay, chân Không có một lí do gì về y khoa giải thích

vì sao tôi sinh ra lại như vậy Và chúng ta sẽ hỏi tôi, định nghĩa của sự khuyết tật là gì? Rất nhiều người nhìn tôi và nói rằng: "Ôi trời ơi, anh ta không có cả chân lẫn tay Chắc

là cuộc sống chật vật lắm" Thế nhưng tôi có một số sức mạnh chủ yếu giúp tôi vượt qua trở ngại này, đó chính là gia đình tôi Tôi hoàn toàn không có ý định so sánh sự khuyết tật của người này và người khác vì sự khiếm khuyết vẫn luôn luôn là khiếm khuyết.

Mặc dù bạn không phải ngồi trên xe lăn nhưng đôi khi bạn sẽ phải trải qua những thời điểm cực kỳ khó khăn và nhiều khi chính nỗi sợ hãi đã níu kéo bạn, khiến bạn không thể tiến lên được Đôi khi sợ hãi rằng người ta sẽ nghĩ như thế nào về mình nhỉ Các bạn sợ hãi về tương lai, sợ thất bại Và như vậy, tôi cho rằng người nào đó luôn mang trong mình nỗi sợ hãi thì chính người đó đã có sự khuyết tật rồi Bản thân tôi luôn yêu quý cuộc sống của mình và tôi muốn biết rằng tất cả mọi người dù khuyết tật hay không đều có giá trị bản ngã ngang bằng như nhau Vẻ đẹp của bạn chính là do cái bề ngoài vốn có của bạn Có rất nhiều khán giả đang xem truyền hình ngày hôm nay Đôi khi chúng ta có rất nhiều chuyện xảy ra trong cuộc sống nhưng có một điều chúng ta cần có, đó là t/ yêu thương, yêu thương chính bản thân mình, yêu thương mọi người

(Bài diễn thuyết của Nick Vujicic tại White Palace (TP.HCM) tối ngày 22/5/2013)

Câu 1 X.đinh phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên?

Câu 2 Em hiểu như thế nào về câu nói của Nick Vujicic “Vẻ đẹp của bạn chính là do cái bề ngoài vốn có của bạn”?

Câu 3 Theo em tại sao Nick Vujicic cho rằng: “người nào đó luôn mang trong mình nỗi sợ hãi thì chính người đó đã có sự khuyết tật rồi” ?

Câu 4 Thông điệp nào từ Nick Vujicic có ý nghĩa nhất với em ?

Câu 2 (4đ): Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Hơi ấm ổ rơm (Nguyễn Duy)

Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm

Bà mẹ đón tôi trong gió đêm

-Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủ

Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm

Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm

Của những cọng rơm xơ xác gầy gò

Hạt gạo nuôi hết thảy chúng ta no

Riêng cái ấm nồng nàn như lửa

Cái mộc mạc lên hương của lúa

Đâu dễ chia cho tất cả mọi người

Bình Lục - một đêm lỡ đường

(Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân, 1973)

Câu 1: Xác định thể thơ?

Câu 2 Chỉ ra kiểu văn bản và PTBĐ chính được sử dụng trong văn bản

Câu 3 BPTT nào được sử dụng trong câu thơ; “Rơm vàng bọc tôi như kén bọc

tằm”?

Câu 4 Em hiểu hương mật ong của ruộng là hương gì?

Câu 3: Đọc hiểu (4đ)

QUÊ HƯƠNG

1.Quê hương là gì hở mẹ 2.Quê hương là chùm khế ngọt

Mà cô giáo dạy phải yêu Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là gì hở mẹ Quê hương là đường đi học

Ai đi xa cũng nhớ nhiều Con về rợp bướm vàng bay

3.Quê hương là con diều biếc 4.Quê hương là cầu tre nhỏ

Tuổi thơ con thả trên đồng Mẹ về nón lá nghiêng che

Quê hương là con đò nhỏ Là hương hoa đồng cỏ nội

Êm đềm khua nước ven sông Bay trong giấc ngủ đêm hè.

5.Quê hương là vòng tay ấm 6 Quê hương là vàng hoa bí

Con nằm ngủ giữa mưa đêm Là hồng tím giậu mồng tơi

Quê hương là đêm trăng tỏ Là đỏ đôi bờ dâm bụt Hoa cau rụng trắng ngoài thềm Màu hoa sen trắng tinh khôi.

Sẽ không lớn nổi thành người (Đỗ Trung Quân)

Câu1 Bài thơ trên được viết theo thể thơ gì?

Câu 2.Xác định phương thức chính của bài thơ?

Câu 3 Chỉ ra phép tu từ và nêu tác dụng trong 4 câu thơ sau?

Quê hương là con diều biếc

Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

Câu 4: Nêu nội dung của bài thơ?

Câu 4: Đọc - hiểu (4đ)

Đọc kỹ đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Tôi được tặng một chiếc xe đạp leo núi rất đẹp nhân dịp sinh nhật của mình.Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc

xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thực sự

- Chiếc xe này của bạn đấy à? Cậu bé hỏi.

- Anh mình đã tặng nhân dịp sinh nhật của mình đấy Tôi trả lời, không giấu vẻ

tự hào và mãn nguyện

- Ồ, ước gì tôi Cậu bé ngập ngừng.

Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi.Chắc chắn cậu ấy ước ao có được mộtngười anh như thế Nhưng câu nói tiếp theo của cậu bé hoàn toàn nằm ngoài dự đoáncủa tôi

- Ước gì tôi có thể trở thành một người anh như thế!.Cậu ấy nói chậm rãi và

gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm Sau đó, cậu đi về phía chiếc ghế đá sau lưng tôi, nơi mộtđứa em trai nhỏ tật nguyền đang ngồi và nói:

- Đến sinh nhật nào đó của em, anh sẽ mua tặng em chiếc xe lăn lắc tay nhé (“Hạt giống tâm hồn”, tập 4, nhiều tác giả NXB tổng hợp TP HCM, 2006)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản trên?

Câu 2 Cậu bé ước trở thành người anh thế nào?

Câu 3 Văn bản trên gửi đến chúng ta thông điệp gì?

Câu 5 Đọc - hiểu (4đ)

Đọc đoạn văn sau (lời bài hát Khát Vọng – Phạm Minh Tuấn) và trả lời các câu hỏi:

Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội

Hãy sống như đồi núi vươn tới những tầm cao

Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng

Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông

Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la

Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa

Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông

Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung

Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

Câu 1: Chủ đề bài hát là gì? Phương thức biểu đạt của bài hát trên?

Câu 2: Chỉ ra và nêu hiệu quả của những biện pháp tu từ được sử dụng trong lời bài hát

trên?

Câu 3: Những câu nào trong lời bài hát để lại cho anh (chị) ấn tượng sâu sắc nhất?

Câu 4: Lời bài hát đem đến cho mọi người cảm xúc gì?

Câu 6 (4đ)

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi từ câu 1 đến câu 4:

CÂU CHUYỆN VỀ CHIM ÉN VÀ DẾ MÈN

Mùa xuân đất trời đẹp, Dế Mèn thơ thẩn ở cửa hang, hai chim én thấy tội nghiệp bèn

rủ dế mèn dạo chơi trên trời Mèn hốt hoảng Nhưng sáng kiến của Chim Én đưa ra rất giản dị: hai Chim Én ngậm hai đầu của một cọng cỏ khô, Mèn ngậm vào giữa Thế là cả ba cùng bay lên Mây nồng nàn, trời đất rất gợi cảm, cỏ hoa vui tươi Dế Mèn say sưa Sau một hồi lâu miên man mèn chợt nghĩ bụng, ơ hay việc gì ta phải gánh hai con Én này trên vai cho mệt nhỉ Sao ta không quẳng gánh nợ này đi để dạo chơi một mình có sướng hơn không? Nghĩ là làm, Mèn há mồm ra Và nó rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành.

(Theo Đoàn Công Lê Huy trong mục “Trò chuyện đầu tuần” của báo Hoa học trò)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản

Câu 2: Phân tích thành phần câu của câu:

Nhưng sáng kiến của Chim Én đưa ra rất giản dị: hai Chim Én ngậm hai đầu của một cọng cỏ khô, Mèn ngậm vào giữa

Câu 3: Tìm một CDT có trong câu:Và nó rơi vèo xuống đất như một chiếc lá lìa cành.

Câu 4: Viết đoạn văn khoảng 5 câu nêu ý nghĩa của câu chuyện

Câu 7: Phần đọc hiểu(4đ)

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi

Câu chuyện: HOA HỒNG TẶNG MẸ

“Anh dừng lại mua hoa để gửi hoa tặng mẹ qua đường bưu điện nhân ngày 8/3 Mẹ anh sống cách chỗ anh ở khoảng 300km Khi bước ra khỏi xe, anh thấy một bé gái đang đứng khóc bên vỉa hè Anh đến và hỏi nó sao lại khóc.

- Cháu muốn mua một bông hoa hồng để tặng mẹ cháu – nó nức nở – nhưng cháu chỉ

có 75 xu trong khi giá bán hoa hồng đến 20 dola.

Anh mỉm cười và nói với nó:

- Đến đây chú sẽ mua cho cháu.

Anh liền mua cho cô bé và đặt một bó hồng gửi cho mẹ anh Xong xuôi, anh hỏi cô bé

có cần đi nhờ xe về nhà không Nó vui mừng nhìn anh trả lời:

- Dạ, chú cho cháu đi nhờ đến nhà mẹ cháu.

Nó chỉ đường cho anh lái xe đến một nghĩa trang, nơi có phần mộ vừa mới đắp Nó chỉ vào ngôi mộ và nói:

- Đây là nhà của mẹ cháu.

Nói xong, nó ân cần đặt bông hoa hồng lên mộ Tức thì anh quay lại tiệm bán hoa hủy

bỏ dịch vụ gửi hoa và mua một bó hoa hồng thật đẹp Suốt đêm đó anh đã lái xe một mạch 300km về nhà để trao tận tay mẹ bó hoa.” ( Nguồn internet)

a Nêu PTBĐ chính của văn bản?

b Truyện kể theo ngôi thứ mấy?

c Tình huống bất ngờ trong câu chuyện là sự việc nà

d Thông điệp mà câu chuyện gửi tới chúng ta là gì?

nó vượt qua bằng cách bò lên chiếc lá.Đến bờ bên kia, con kiến lại tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình.

Hình ảnh đó bất chợt làm tôi nghĩ tại sao mình không thể học loài kiến bế nhỏ kia, biến những trở ngại, khó khăn của ngày hôm naythành hành trang quý giá cho ngày mai tươi sáng hơn

( Theo Hạt giống tâm hồn 5- Ý nghĩa cuộc sống)

Câu 1: (0,25đ)Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2: (0,5đ)Con kiến đã làm gì khi gặp vết nứt và chiếc lá ấy?

Câu 3: (0,25đ)Dựa vào cấu tạo, hãy cho biết câu: “Đến bờ bên kia, con kiến lại tha

chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình” thuộc kiểu câu gì?

Câu 4: (1đ)Con kiến trong mẩu chuyện trên có những phẩm chất gì? ( Trả lời bằng một

đoạn văn 3- 4 dòng)

Câu 9: Đọc hiểu (4đ)

Đọc kỹ văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

CÂU CHUYỆN VỀ HẠT LÚA

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạtlúa tốt, đều to, khỏe và chắc mẩy

Một hôm người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủthầm “Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tantrong đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi

lí tưởng để trú ngụ” Thế rồi nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó Cònhạt thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thực sự sungsướng khi được bắt đầu một cuộc sống mới

Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhậnđược nước và ánh sáng Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích gì - nó chết dần, chếtmòn Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lêncây lúa vàng óng, trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới

(Hạt giống tâm hồn-NXB Giáo dục, 2004)

Câu 1: (0.5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính và của văn bản trên?

Câu 2: (0.5 điểm) Chỉ rõ lời dẫn trực tiếp được sử dụng trong văn bản ?

Câu 3: (0,5 điểm)

Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ chủ yếu được sử dụng trong văn bản ?

Câu 4: (0,5 điểm) Bài học em rút ra từ văn bản trên?

Câu 10 Đọc-hiểu (4đ)

Đọc kỹ đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

“Khi bờ tre ríu rít tiếng chim kêu Khi mặt nước chập chờn con cá nhảy

Bạn bè tôi tụm năm tụm bảy

Bầy chim non bơi lội trên sông Tôi dang tay ôm nước vào lòng Sông mở nước ôm tôi vào dạ

Chúng tôi lớn lên mỗi người mỗi ngả

Kẻ sớm hôm chài lưới bên sông

Kẻ cuốc cày mưa nắng ngoài đồng Tôi cầm súng xa nhà đi kháng chiến Nhưng lòng tôi như mưa nguồn gió biển

Vẫn trở về lưu luyến bên sông ”

(Nhớ con sông quê hương-Tế Hanh)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ?

Câu 2: Tình yêu quê hương được thể hiện qua những hình ảnh tiêu biểu nào?

Câu 3: Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong thơ?

Câu 4: Đoạn thơ đã bồi dưỡng trong em tình cảm gì?

II Đáp án Phần: Đọc – hiểu Câu1

1 Phương thức biểu đạt chính : Nghị luận

2 Dù bề ngoài của bạn có như thế nào (thậm chí khuyết thiếu) thì chính đó là chính bạntạo nên vẻ đẹp của bạn

-> Sự trân trọng yêu thương chính bản thân mình

3 Khi sợ hãi sẽ níu kéo con người, làm cho con người không thực được một số việctrong cuộc sống Do vậy họ giống như những người khuyết tật, không thể làm được một

số việc

- Khi con người không còn sợ hãi nữa, họ sẽ mạnh mẽ, sẽ tự tin thực hiện được những việc tưởng như không thể

4 Học sinh trình bày suy nghĩ cá nhân và nêu rõ tại sao lại có suy nghĩ như vậy

Khẳng định, ngợi ca sức mạnh lớn lao của tình yêu thương của cha mẹ dành cho con

……….

BUỔI

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

I Mục tiêu cần đạt

- Hiểu thế nào là văn nghị luận xã hội, các dạng nghị luận xã hội

- Vận dụng kiến thức về kiểu bài vào phân tích văn bản nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho đoạn văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Nắm được cách viết đoạn văn, trình bày luận điểm về kiểu bài nghị luận xã hội về mộthiện tượng đời sống

- Giáo dục HS có nhận thức, tư tưởng và hành động đúng đắn trước các hiện tượng đời sống thường ngày.

II Chuẩn bị

- Giáo viên: Giáo án, tài liệu tham khảo

- Học sinh: Ôn tập kỹ kiến thức

III Tiến trình lên lớp

việc, hiện tượng đáng

khen, đáng chê hay

1 Khái niệm: Nghị luận xã hội là trình bày quan điểm của

cá nhân về một vấn đề trong đời sống: hiện tượng đời sốnghay tư tưởng đạo lý

2 Kiểu bài văn nghị luận xã hội chia làm ba loại nhỏ:

- Nghị luận về một hiện tượng xã hội,

+ Hiện tượng có tác động tích cực đến suy nghĩ.

+ Hiện tượng có tác động tiêu cực

+ Nghị luận về một mẩu tin tức báo chí

+ Nghị luận về một bức tranh

VD: Suy nghĩ của em về nạn bạo lực học đường?

- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí,

+ Tư tưởng mang tính nhân văn, đạo đức (lòng dũng

cảm, khoan dung, ý chí nghị lực…).

+ Tư tưởng phản nhân văn (ích kỷ, vô cảm, thù hận, dối trá…).

+ Nghị luận về hai mặt tốt xấu trong một vấn đề

+ Vấn đề có tính chất đối thoại, bàn luận, trao đổi

VD: Suy nghĩa của em về lòng bao dung.

- Nghị luận về một vấn đề xã hội trong tác phẩm văn học

VD: Trong bài thơ “Con cò”, nhà thơ Chế Lan Viên viết: Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con

Từ lời thơ trên gợi cho em suy nghĩ gì về tình mẫu tử?

- Nghị luận xã hội dưới dạng một câu chuyện

- Nghị luận xã hội về một vấn đề xã hội đặt ra trong tácphẩm văn học

3 Những vấn đề cần lưu ý khi làm văn nghị luận xã hội

1 Đọc kỹ đề

- Mục đích: Hiểu rõ yêu cầu của đề, phân biệt được tư

tưởng đạo lý hay hiện tượng đời sống

- Phương pháp xác định: Đọc kỹ đề, gạch chân dưới từ,cụm từ quan trọng để giải thích và xác lập luận điểm chotoàn bài Từ đó có định hướng đúng mà viết bài cho tốt

2 Lập dàn ý

tượng nào? Và ở đâu?

+ Do thói quen đã ăn

sâu trong đại bộ phận

của người Việt.

tuy không đúng nhưng

lại được diễn ra ở

? Khái quát dàn bài

chung cho kiểu bài

nghị luận về sự việc,

hiện tượng đời sống?

- Giúp ta trình bày văn bản khoa học, có cấu trúc chặt

chẽ, hợp logic

- Kiểm soát được hệ thống ý, lập luận chặt chẽ, mạch lạc

- Chủ động dung lượng các luận điểm phù hợp, tránh lanman, dài dòng

3 Dẫn chứng phù hợp

- Không lấy những dẫn chứng chung chung (không có

người, nội dung, sự việc cụ thể) sẽ không tốt cho bài làm.

- Dẫn chứng phải có tính thực tế và thuyết phục (người thật, việc thật).

- Đưa dẫn chứng phải thật khéo léo và phù hợp (tuyệt đối không kể lể dài dòng).

4 Lập luận chặt chẽ, lời văn cô động, giàu sức thuyết phục

- Lời văn, câu văn, đoạn văn viết phải cô đúc, ngắn gọn.

- Lập luận phải chặt chẽ

- Cảm xúc trong sáng, lành mạnh

- Để bài văn thấu tình đạt lý thì phải thường xuyên tạo lối

viết song song (đồng tình, không đồng tình; ngợi ca, phản bác…).

6 Độ dài cần phù hợp với yêu cầu đề bài Khi đọc đề cần chú ý yêu cầu đề (hình thức bài làm là

đoạn văn hay bài văn, bao nhiêu câu, bao nhiêu chữ…) từ

đó sắp xếp ý tạo thành bài văn hoàn chỉnh

4 Cấu trúc của các dạng đề cụ thể Dạng nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Kiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống làbàn về một sự việc hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội,đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy nghĩ

- Hiện tượng nói tục trong học sinh

-Những tấm gương người tốt việc tốt

- Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm: Thực phẩm bẩn;

- Nói lời xin lỗi khi mắc lỗi, nói lời cảm ơn khi được giúp

- Nạn bạo hành trong gia đình

2 Các bước làm bài

Bước 1: Miêu tả hiện tượng được đề cập đến trong bài.

+ Giải thích (nếu trong đề bài có khái niệm, thuật ngữ hoặccác ẩn dụ, hoán dụ, so sánh…) cần làm rõ để đưa ra vấn đềbàn luận

Ví dụ : giải thích thế nào là ô nhiễm môi trường? thế nào là bệnh vô cảm?…

+ Chỉ ra hiện trạng (biểu hiện của thực trạng): Trả lời câuhỏi “ Hiện tượng ấy thường xảy ra ở đâu và với những đốitượng nào?”

Bước 2: Chỉ ra nguyên nhân (khách quan và chủ quan)

- Khách quan: Do môi trường xung quanh, do trào lưu, dogia đình, nhà trường, do các nhân tố bên ngoài tác động,…

- Chủ quan: Do ý thức , tâm lí, tính cách, ….của mỗi người

Bước 3: Phân tích tác hại, các mặt đúng - sai, lợi - hại của

vấn đề

- Phân tích tác dụng của vấn đề nếu là hiện tượng tích cực

- Phân tích tác hại của vấn đề nếu là hiện tượng tiêu cực

- Phân tích cả hai mặt tích cực và hạn chế nếu đề có cả haimặt

Tác hại :

- Đối với mỗi cá nhân (ảnh hưởng sức khoẻ, kinh tế, danh

dự, hạnh phúc gia đình, ảnh hưởng tâm lí….)

- Đối với cộng đồng, xã hội

- Đối với môi trường

Bước 4: Bày tỏ thái độ, ý kiến đánh giá của người viết về

hiện tượng., Giải pháp khắc phục hiện tượng tiêu cực, pháthuy hiện tượng tích cực

- Giải pháp : Thông thường mỗi hiện tượng đều xuất phát

từ những nguyên nhân cụ thể, nguyên nhân nào thì đi kèmvới giải pháp ấy Cụ thể:

+ Hậu quả, (kết quả) của hiện tượng trên (d/c)+ Đưa ra giải pháp.

(+) Đối với xã hội

(+) Đối với cá nhân

- Kết bài: Kết luận, khẳng định, phủ định, lời khuyên

II Luyện tập

Đề 1:

"

Mới đây, dư luận lại xôn xao về một cô thiếu nữ có " khuôn mặt ưa nhìn" đã phô

ra trên Facebook cả một loạt ảnh ngồi ghếch chân trên bia mộ liệt sĩ " (Theo Nỗi sợ hãi không muốn " học làm người" - Mục Góc nhìn của nhà thơ Trần Đăng Khoa-Tuổi trẻ và đời sống, số 152 ngày 14/1/2013)

Trình bày suy nghĩ của anh/chị về hiện tượng trên

? Xác định yêu cầu đề:

- Yêu cầu về nội dung: Bàn về hiện tượng một thiếu nữ cho cả thế giới "chiêmngưỡng" -> Hiện tượng thể hiện hành vi phản cảm, thiếu văn hóa, đi ngược lại truyềnthống đạo lí "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc,

- Yêu cầu về thao tác lập luận: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận

- Yêu cầu về phạm vi tư liệu: đời sống xã hội

? Lập dàn ý:

Mở bài: Giới thiệu hiện tượng cần bàn luận

Thân bài:

1 Nêu bản chất của hiện tượng - giải thích hiện tượng

* Hiện tượng thể hiện hành vi phản cảm, thiếu văn hóa, đi ngược lại truyền thống đạo lí

"Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc,

* Bàn luận thực trạng, ng nhân của hiện tượng bằng các thao tác phân tích, chứng minh

- Thực trạng: Hiện nay tình trạng một bộ phận thanh, thiếu niên có suy nghĩ và hànhđộng lệch lạc, có hành vi phản cảm, thiếu văn hóa, đi ngược lại truyền thống đạo lí không ít (dẫn chứng cụ thể từ đời sống, lấy thông tin trên các phương tiện truyềnthông)

- Nguyên nhân:

+ Khách quan: thiếu vắng mối quan tâm, sự giáo dục của gia đình và nhà trường;Những ảnh hưởng của phim ảnh, intrernet, sự tràn lan của lối sống cá nhân thích làmnổi, thích gây sốc để nhiều người biết đến,

+ Chủ quan: Nhiều thanh thiếu niên tuy được sinh ra và lớn lên ở môi trường giáo dụctốt nhưng lại có suy nghĩ và hành động lệch lạc, bởi họ không có ý thức hoàn thiệnmình cũng như tự bồi đắp tâm hồn mình bằng những cách cư xử có văn hóa.

- Hậu quả của hiện tượng:

+ Gây xôn xao, bất bình trong dư luận, làm tổn thương, xúc phạm đến những giá trị đạođức, đi ngược lại truyền thống đạo lí tốt đẹp "Uống nước nhớ nguồn" , tác động khôngtốt đến giới trẻ

+ Bản thân người trong cuộc phải gánh chịu những lên án, bất bình của dư luận xã hội

- Giải pháp khắc phục:

+ Nâng cao nhận thức ở giới trẻ: nhà trường và đoàn thanh niên cần thường xuyên tổchức các diễn đàn để tuyên truyền, giáo dục thanh niên về lối sống đẹp và giữ gìntruyền thống "Uống nước nhớ nguồn"

+ Những hình ảnh phản cảm trên cần được dư luận phê phán quyết liệt, gia đình và nhàtrường phải nghiêm khác, nhắc nhở, (Lưu ý cần đưa dẫn chứng thực tế để chứng minh) Kết bài: Bày tỏ ý kiến riêng về hiện tượng xã hội vừa nghị luận

- Thấy rõ sự cần thiết phải tích cực trau dồi nhân cách, bồi đắp nững giá trị đạo đức, vănhóa, đặc biệt là đạo lí "Uống nước nhớ nguồn"

- Kiên quyết lên án và ngăn chặn những biểu hiện của lối sống vô cảm, thiếu văn hóa để

xã hội lành mạnh, tiến bộ hơn

* HS hoạt động nhóm

- Đề 2: Quỳnh, Nga

- Đề 3: Hiền, Thành

- Y/c: + HS xác định yêu cầu đề

+ Viết mở bài và kết bài hoàn chỉnh cho đề

+ Chọn 1 luận điểm trong đề bài và triển khai thành đoạn văn

-> bài kiểm tra chéo

………

BUỔI 7,8

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý.

I Mục tiêu cần đạt

- Nắm được cách viết đoạn văn nghị luận xã hội về vấn đề tư tưởng, đạo lý

- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho đoạn văn nghị luận về vấn đề tư tưởng, đạo lý

- Hiểu, mở rộng, viết đoạn văn nghị luận XH một cách hấp dẫn sáng tạo

- Vận dụng kiến thức về kiểu bài vào phân tích văn bản nghị luận về vấn đề tư tưởng, đạo lý

- Giáo dục HS có nhận thức, tư tưởng và hành động đúng đắn trước các vấn đề tư tưởng, đạo lý thường ngày

II

Chuẩn bị