Tài liệu Cau truc xa hoi potx

Khái ni m ệ- Cấu trúc xã hội là tổng thể các thành phần cấu thành xã hội, là một hệ thống lớn, bao gồm những hệ thống nhỏ tiểu hệ thống, bao gồm các bậc hoặc các lớp đầu tiên là con ngườ

Chào mừng thầy

và các bạn đến với bài thuyết trình

nhóm 5

PHÂN TÍCH CẤU TRÚC XÃ HỘI

Thành viên trong nhóm gồm

N i dung thuy t trình ộ ế

I Khái niệm.

II Cấu trúc xã hội.

1 Cấu trúc xã hội – giai cấp.

2 Cấu trúc xã hội – dân tộc.

3 Cấu trúc xã hội – dân số.

4 Cấu trúc xã hội – giới tính.

5 Cấu trúc xã hội – lãnh thổ.

6 Cấu trúc xã hội – học vấn, nghề nghiệp.

III Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu trúc xã hội.

I Khái ni m ệ

- Cấu trúc xã hội là tổng thể các thành phần cấu thành xã hội, là một hệ thống lớn, bao gồm những hệ thống nhỏ (tiểu hệ thống), bao gồm các bậc (hoặc các lớp) đầu tiên là con người - đơn vị cơ bản của xã hội; gia đình - tế bào của xã hội , rồi đến các cấu trúc nhóm, và hơn nữa là toàn xã hội như một chỉnh thể cấu trúc

Những thành phần quan trọng nhất của cấu trúc xã hội là vị thế, vai trò, nhóm xã hội và các thiết chế xã hội

-Theo giác độ tiếp cận xã hội học , cấu trúc xã hội là tổng các

cấu trúc theo từng giác độ khác nhau của xã hội và hệ thống các cộng đồng người tương đối ổn định, liên hệ bởi những quan hệ xã hội , theo một kiểu nào đó hay nguyên tắc nào đó Cấu trúc xã hội là một hệ thống đa dạng , đa cấu trúc Người

ta có thể nghiên cứu nó theo một số phân hệ cơ bản sau

- Cấu trúc xã hội -giai cấp là một phân hệ của cấu trúc xã hội.

- Người ta thường hiểu giai cấp là một nhóm xã hội có vị thế kinh tế, chính trị và xã hội giống nhau, nhưng không được quy định chính thức, không được thể chế hoá, mà do sự nhận biết theo những chuẩn mực xã hội

Cấu trúc xã hội - giai cấp

- Theo xã hội học mác xít, chuẩn mực để phân chia giai cấp là quan hệ đối với tư liệu sản xuất (có sở hữu tư liệu sản xuất hay không), đối với quá trình sản xuất (điều khiển hay bị điều

khiển), cũng như kết quả sản xuất (chiếm hữu sản phẩm mới tạo

ra theo dạng nào, lợi nhuận, lợi tức hay tiền công )

Cấu trúc xã hội - giai cấp

- Cấu trúc xã hội -giai cấp là hệ thống các giai cấp, tầng lớp

trong xã hội và những mối quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp xã hội đó

Chế độ TBCN • Giai cấp tư sản và giai cấp công nhân.

Chế độ XHCN

• Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân.

• Ngoài ra còn có tầng lớp trí thức và một số tầng lớp khác.

• Xung đột

về lợi ích.

• Các giai cấp

luôn tìm

cách chiếm

lấy lợi ích

lớn đểu ủng

cố sức mạnh

vật chất cho

giai cấp

mình.

• Xung đột

về địa vị

xã hội.

• Các giai cấp luôn tìm các chiếm lấy quyền lực xã hội để tăng cường sức mạnh cho giai cấp mình.

• Xung đột

về tâm lý

xã hội.

• Các giai cấp

có đời sống

xã hội khác nhau , quan điểm,thái độ,cách sống khác nhau.Từ đó dẫn đến xung đột giai xã hội mạnh mẽ

- Sự phân chia cấu trúc xã hội - giai cấp tuỳ thuộc vào mỗi chế độ xã hội khác nhau, tuỳ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và trình độ phân công lao động xã hội.

- Các giai cấp có lợi thế về vật chất và quyền lực luôn tìm cách để

chiếm lấy đặc quyền đặc lợi xã hội Do vậy trong vận động xã hội , các giai cấp luôn xung đột với nhau biểu hiện dưới dạng sau :

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội -giai cấp nhằm mục đích nhận thức được những mâu thuẫn (qua mâu thuẫn của các giai cấp) Từ đó,

có thể tìm ra các phương thức giải quyết mâu thuẫn phù hợp với quy luật vận động, biến đổi và phát triển của xã hội.

Cấu trúc xã hội - giai cấp

- Cấu trúc xã hội -dân tộc là một phân hệ của cấu trúc xã hội

Nó được hình thành bởi sự phân định về những đặc trưng của các dân tộc trong một cộng đồng quốc gia - dân tộc

CẤU TRÚC XÃ HỘI – DÂN TỘC

- Một xã hội bao gồm nhiều dân tộc khác nhau, cùng tồn tại và hoạt động theo một hệ thống thiết chế xã hội Nhưng do sự phát triển không đều về các mặt kinh tế, chính trị, xã hội, tư tưởng, văn hoá của các dân nên dẫn đến quá trình đồng hoá bởi các

dân tộc phát triển đối với các dân tộc chậm phát triển, tạo nên

sự bất bình đẳng và mâu thuẫn giữa các dân tộc trên nhiều giác

độ sau :

+ Thành kiến : Là một thái độ xét đoán vô căn cứ về một nhóm người nào đó , có thể là tích cực hoặc tiêu cực Mà thành kiến trong mâu thuẫn dân tộc chủ yếu là do sự

kiêu căng , tính độc đoán , khoảng cách văn hóa , mâu thuẫn xã hội

CẤU TRÚC XÃ HỘI – DÂN TỘC

Mức độ hằn học : Xung đột quá mạnh mẽ về lợi ích và miệt thị dân

tộc thái quá thường dẫn đến hằn học dân tộc.

Sự đồng hóa : Đồng hóa xảy ra thường bằng thể chế chính trị, kinh

tế, văn hóa.

Sự tác biệt : thường biểu hiện là nhóm người hay dân tộc tự cô lập

mình khỏi xã hội và sống theo đặc điểm riêng có của mình.

Sự hủy diệt : là sự diệt chủng là hình thức cực đoan của chủ nghĩa

phân biệt chủng tộc và chủ nghĩa vị chủng, nó đi trái lại với tất

cả tiêu chuẩn đạo đức.

- Mâu thuẫn dân tộc thường bị các thế lực phản động trong nước

hoặc nước ngoài lợi dụng, kích động và lôi kéo các dân tộc chống

đối chính quyền và ly khai gây ra tình tr ạng rối loạn xã hội.

- Mâu thuẫn dân tộc chỉ có thể giải quyết bằng con đường thực hiện

một cách khoa học và sáng suốt chính sách dân tộc trong hệ thống

chính sách kinh tế -xã hội của nhà nước Đó phải là một chính sách

đồng bộ trên tất các lĩnh vực hoạt động xã hội nhằm tạo ra sự bình

đẳng giữa các dân tộc và xoá bỏ định kiến dân tộc trong tâm lý cộng đồng xã hội.

CẤU TRÚC XÃ HỘI – DÂN TỘC

- Phân biệt đối xử là sự đối xử khác nhau đối với các nhóm người hay

dân tộc khác nhau Phân biệt đối xử xảy ra trong các thể chế xã hội , hành động xã hội của các nhóm người hay dân tộc , sự đầu tư và phát triển kinh tế

Tính bảo thủ của thế hệ già dẫn đến sự áp đặt của thế

hệ này đối với thế hệ trẻ về nhận thức và hành động.

Do khuyết tật của nền giáo dục đối với thế hệ trẻ, khiến thế

hệ này nhận thức sai lầm về thế hệ tr ước, thậm chí phủ nhận vai trò xã hội của các thế hệ đi trước.

Do vị trí và vai trò của mỗi thế hệ trong xã hội quá bất bình đẳng (do thiết chế xã hội quy định).

- Cấu trúc xã hội -dân số (còn gọi là cấu trúc xã hội -nhân khẩu) là một phân hệ cơ bản của cấu trúc xã hội

-Xã hội bao gồm nhiều thế hệ kế tiếp nhau , tác động lẫn nhau tạo thành một tổng thể hoạt động chung Do mỗi thế hệ có những

đặc thù riêng về tâm lý xã hội và nhận thức xã hội , vì vậy những bất đồng giữa các thế hệ luôn có khả năng xảy ra Sự bất đồng thế

hệ do các nguyên nhân sau đây:

-Trách nhiệm của mỗi cá nhân trong gia đình và tập thể là củng cố tính thống nhất giữa các thế hệ, tạo sự hài hoà, phong phú, tính kế tiếp nhau của các thế hệ đảm bảo tính liên tục của quá trình phát triển lịch sử xã hội

CẤU TRÚC XÃ HỘI – DÂN Số

Thứ nhất, sự bất đồng tâm lý xã

hội giữa hai giới tính dẫn đến

những mâu thuẫn nhất định trong

hoạt động của gia đình, tập thể và

xã hội.

Thứ hai, sự mất cân bằng giới tính trong phạm vi toàn xã hội hoặc tại những khu vực nào đó sẽ là nguyên nhân dẫn đến những hành vi xã hội không lành mạnh ảnh hưởng xấu tới sự phát triển chung của xã hội.

- Cấu trúc dân số -giới tính là sự phân chia tổng số dân cư thành

số nam và số nữ

CẤU TRÚC XÃ HỘI – giới tính

- Xã hội học nghiên cứu cấu trúc xã hội – giới tính chú trọng

đến 2 vấn đề cơ bản sau đây :

-Do sự phát triển của lịch sử cũng như do sự khác biệt về đặc

điểm tâm lý giới tính mà nam giới thường có vị thế cao hơn phụ

nữ trong cơ cấu tổ chức xã hội và trong gia đình thường biểu hiện

rõ nét nhất là tư tưởng trọng nam khinh nữ Tình trạng đối xử bất bình đẳng, thiếu công bằng với phụ nữ trong gia đình, tập thể và

xã hội là một trong những nguyên nhân tạo ra mâu thuẫn trong

gia đình và xã hội

- Nghiên cứu cơ cấu xã hội giới tính cho ta thấy rõ bản chất của sự khác biệt giới tính để có cơ sở đồng cảm giữa các giới Nghiên cứu cơ cấu xã hội – giới tính căn cứ để đưa ra các chính sách bình đẳng giới trong xã hội

- Cấu trúc xã hội -lãnh thổ chủ yếu được chia thành hai loại hình

là cấu trúc xã hội đô thị và cấu trúc xã hội nông thôn , cơ cấu xã hội – lãnh thổ theo vùng kinh tế

CẤU TRÚC XÃ HỘI – lãnh thổ

- Cơ cấu xã hội lãnh thổ theo các điều kiện tự nhiên ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế thể hiện lại sự phân chia các vùng kinh tế như :

Đồng bằng sông Hồng , Đông Bắc , Tây Bắc , Bắc Trung bộ ,

Duyên hải Nam Trung bộ , TâyNguyên, Đông Nam bộ ,Đồng

bằng sông Cửu Long

- Nghiên cứu cơ cấu xã hội nhằm thấy rõ sự khác biệt giữa các vùng miền lãnh thổ về trình độ sản xuất , kinh tế văn hóa xã hội khác biệt về lối sống , mức sống , …

Lớp có năng lực lao động thấp : những lao động phổ thông , những người lao động có thời gian đào tạo dưới 1 năm

Lớp có năng lực lao động trung bình : những lao động được đào tạo từ trình độ công nhân kỹ thuật một năm trở lên đến trình độ

cao đẳng

Lớp có năng lực lao động cao bao gồm những lao động có trình

độ đào tạo từ đại học trở lên

- Trong thực tế xã hội người ta phân chia dân cư trong độ tuổi lao động theo trình độ học vấn và nghề nghiệp theo 3 lớp sau đây :

- Vấn đề đặt ra là cần hoạch định hệ thống các chính sách xã hội đúng đắn và phù hợp với từng ngành, nghề khác nhau, từng vùng lãnh thổ khác nhau để xoá bỏ sự bất hợp lý trong cơ cấu nghề

nghiệp –xã hội, khắc phục tình trạng mất cân đối và lãng phí trong phân bố và sử dụng lao động có kỹ thuật, có chuyên môn

CẤU TRÚC XÃ HỘI – học vấn , nghề nghiệp

- Sự chênh lệch về trình độ học vấn giữa các tầng lớp dân cư, giữa nam và nữ, giữa thành thị với nông thôn đã tạo ra sự phát triển

không đồng đều về kinh tế -xã hội, văn hoá -tư tưởng; tạo nên sự khác biệt giữa các loại hình lao động (lao động trí óc và lao động chân tay)

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội giúp nhận thức đúng các đặc trưng của xã hội trong từng giai đoạn phát triển lịch sử Qua quan sát cấu trúc xã hội, từ sự khác nhau của cấu trúc xã hội có thể phân biệt được sự khác nhau của một xã hội trong từng giai đoạn phát triển

cụ thể cũng như có thể phân biệt, so sánh sự khác nhau của xã hội với xã hội

Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu trúc xã hội.

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội giúp hiểu được các thành phần cấu trúc xã hội , hiểu rõ vai trò, chức năng của mỗi thành phần đó

trong cấu trúc để đảm bảo tính hệ thống của cấu trúc và nghiên

cứu động lực phát triển xã hội

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội để thấy được mối quan hệ tương tác giữa các thành phần của cấu trúc xã hội, hiểu rõ bản chất của các quan hệ đó dưới dạng các quy luật xã hội, tiến tới giải thích được hành vi của các cá nhân, các nhóm xã hội và toàn bộ xã hội trong thời gian và không gian cụ thể

Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu trúc xã hội.

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội chỉ ra bức tranh tổng quát về xã hội,

từ đó có thể hoạch định được chiến lược, xây dựng mô hình cơ cấu

xã hội tối ưu bảo đảm sự vận hành một cách hiệu quả, thực hiện tốt các vai trò xã hội theo chiều hướng tiến bộ

- Nghiên cứu cấu trúc xã hội, đặc biệt là nghiên cứu sự phân tầng

xã hội, về vị thế và vai trò xã hội của các nhóm, về mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và quan hệ xã hội trong cấu trúc xã hội, giúp tạo cơ sở khoa học vạch ra chính sách xã hội đúng đắn,

nhằm phát huy những nhân tố tích cực điều chỉnh và khắc phục những hiện tượng lệch chuẩn, những biểu hiện tiêu cực trong

hoạt động xã hội

Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu trúc xã hội.

C M N TH Y VÀ Ả Ơ Ầ