CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC TÁC GIẢ, TÁC PHẨM 1.1.Tác giảLa Quán Trung – ông tên Bản, tự là Quán Trung, biệt hiệu là Hồ Hải tản nhân. Ông là người Sơn Tây, sau lại chuyển xuống sống ở Tiền Đường thuộc Hàng Châu (Chiết Giang). Ông sinh ra và mất vào khoảng cuối Nguyên, đầu Minh (1330? – 1400?).Theo Giả Trọng Minh – bạn ông cho biết La Quán Trung là người có tính tình “ít hòa hợp với mọi người vì thời thế nhiễu nhương nhiều biến cố” nên ông phiêu bạt khắp nơi, về sau “không biết đời ông kết cục ra sao”. “Ít hòa hợp với mọi người” nên hiểu là ông không hợp với những người thuộc giai cấp thống trị, và cuối đời vì tìm nơi vắng vẻ để sáng tác văn học nên người ta không biết ông đi đâu.Về tư tưởng, La Quán Trung chịu ảnh hưởng của học thuyết Khổng giáo kết hợp với một vài yếu tố của Phật giáo và Đạo giáo. Ta thấy rõ điều này bởi trong những sáng tác của ông luôn đề cập đến thiên mệnh, thuận theo thiên mệnh mới là lẽ phải. Theo ông, lịch sử là một sự vận động tuần hoàn: “chia lâu rồi lại hợp, hợp lâu rồi lại chia”. Ông quan niệm cái mới bao giờ cũng là sự lặp lại của cái dã tồn tại từ xưa, chưa nhận ra quy luật phát triển của lịch sử. Và ba thế chân vạc trong Tam Quốc cũng là một sự sắp đặt của mệnh trời.Ngoài bộ Tam Quốc, ông còn viết một số tiểu thuyết khác như Tùy Đường diễn nghĩa, Tân Đường ngũ đại sử diễn nghĩa, Bắc Tống tam toại bình yêu truyện,… Ngoài ra, ông còn được cho là đồng tác giả của Thủy Hử, tuy nhiên đến nay vẫn chưa thể xác thực được.1.2.Tác phẩm:Tam Quốc diễn nghĩa (thường gọi tắt là Tam Quốc) ra đời vào cuối Nguyên, đầu Minh (thế kỷ XIV), là tiểu thuyết lịch sử đầu tiên của Trung Quốc, phổ biến rộng rãi ở cả trên thế giới. Tam Quốc trở thành một trong những đại kiệt tác của kho tàng văn hóa – văn học thế giới. Tam Quốc diễn nghĩa về phương diện biên soạn chủ yếu là công lao của La Quán Trung, nhưng thực ra bộ tiểu thuyết này trước sau đã trải qua một quá trình tập thể sáng tác lâu dài của rất nhiều người. Trước La Quán Trung, từ lâu, chuyện Tam quốc đã lưu hành rộng rãi trong dân gian truyền miệng, các nghệ nhân kể chuyện, các nhà văn học nghệ thuật viết kịch, diễn kịch, đều không ngừng sáng tạo, làm cho những tình tiết câu chuyện và hình tượng các nhân vật phong phú thêm. Đây cũng là lý do vì sao Tam Quốc của La Quán Trung có nhiều bản khác nhau, bản sớm nhất với tên gọi Tam Quốc chí thông tục diễn nghĩa in vào năm 1522 (năm Gia Tĩnh, triều Minh). Sau đó người ta in nhiều bản Tam quốc khác, có khi đến hơn 20 bản. Cho đến đời Thanh, Mao Tôn Cương chỉnh lý, sửa chữa nhiều chi tiết dựa trên bản năm 1522 và lưu truyền đến đời nay với tên gọi Tam Quốc diễn nghĩa. 1.3.Khái quát nội dung:1.3.1.Nội dung Tam Quốc diễn nghĩa:Vì tác phẩm có dung lượng rất lớn, chúng tôi không thể diễn dãi nội dung một cách chi tiết vì như thế có thể làm cho đề tài của chúng tôi – chủ yếu đề cập đến nghệ thuật miêu tả chiến tranh thông qua trận Xích Bích bị loãng. Vì vậy chúng tôi xin phép khái quát một cách ngắn gọn nhất có thể.Cuối triều Hán, Trung Quốc bị phân chia thành nhiều vương quốc đôc lập do các chư hầu cát cứ. Vua nhà Hán không quan tâm đến triều chính, bọn quan lại hoành hành cướp bóc của nhân dân. Do đó nhiều cuộc khởi nghĩa nổi lên, trong đó, cuộc khởi nghĩa Hoàng Cân (Khăn Vàng) làm cho nhà Hán có nguy cơ sụp đổ. Nhà vua cho triệu tập binh lính về trấn áp Hoàng Cân nhưng việc trấn áp này không có hiệu quả mà lại mang theo nhiều hệ lụy khác. Các nước chư hầu đánh giết lẫn nhau, cuối cùng còn lại ba nước là Ngụy, Thục, Ngô là những nước mạnh nhất. Cũng từ đây, thế chân vạc hình thành cùng với quá trình đánh dẹp cuộc khỏi nghĩa nông dân và trong cuộc hỗn chiến giữa các nước chư hầu. Trải qua các cuộc hỗn chiến loạn lạc, Thục, Ngô lần lượt bị diệt vong. Kết quả, tướng nước Ngụy là Tư Mã Viêm thống nhất được Trung quốc, lập nên nhà Tấn. Cục diện loạn Tam Quốc từ nay kết thúc (năm 280).1.3.2.Nội dung trận Xích BíchVề vị trí: trận Xích Bích nằm ở hồi 43 đến hồi 50 của tác phẩm.Đây là trận chiến mà các nhân vật chính trong tiểu thuyết đều xuất hiện. Trận chiến này đã áp dụng một loạt các chiến thuật trong Binh Pháp Tôn Tử, kết hợp cùng lời kể hấp dẫn mà chủ yếu là trong quá trình chuẩn bị tham chiến chứ không phải quá trình cuộc chiến diễn ra. Điều đó cho thấy tầm quan trọng trong sách lược, trong cách dùng người, tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thắng bại. Tại trận chiến này, Tào Tháo bại binh, từ đó hình thành một cục diện mới trong cuộc loạn Tam Quốc.Về nội dung các hồi:
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VẦ NHÂN VĂN
Trang 2MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC TÁC GIẢ, TÁC PHẨM 4
1.1 Tác giả 4
1.2 Tác phẩm: 4
1.3 Khái quát nội dung: 5
1.3.1. Nội dung Tam Quốc diễn nghĩa: 5
1.3.2. Nội dung trận Xích Bích 5
CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA CÁC NHÂN VẬT TRONG TRẬN ĐÁNH 7
2.1 Gia Cát Lượng 7
2.2 Chu Du 9
2.3 Tào Tháo 10
2.4 Các nhân vật khác 11
CHƯƠNG 3: CÁC CHIẾN LƯỢC, SÁCH LƯỢC QUÂN SỰ 12
3.1 Chiến lược quân sự 12
3.1.1 Ngoại giao 12
3.1.2 Tâm lý 13
3.1.3 Gián điệp 15
3.1.4 Hoả công 16
3.2 Sách lược quân sự 17
CHƯƠNG 4: ẢNH HƯỞNG VÀ ỨNG DỤNG CỦA TAM QUỐC CHÍ DIỄN NGHĨA TẠI VIỆT NAM 18
KẾT LUẬN 21
TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 3CHƯƠNG 1: SƠ LƯỢC TÁC GIẢ, TÁC PHẨM
La Quán Trung – ông tên Bản, tự là Quán Trung, biệt hiệu là Hồ Hải tản nhân.Ông là người Sơn Tây, sau lại chuyển xuống sống ở Tiền Đường thuộc HàngChâu (Chiết Giang) Ông sinh ra và mất vào khoảng cuối Nguyên, đầu Minh(1330? – 1400?)
Theo Giả Trọng Minh – bạn ông cho biết La Quán Trung là người có tính tình
“ít hòa hợp với mọi người vì thời thế nhiễu nhương nhiều biến cố” nên ôngphiêu bạt khắp nơi, về sau “không biết đời ông kết cục ra sao” “Ít hòa hợp vớimọi người” nên hiểu là ông không hợp với những người thuộc giai cấp thốngtrị, và cuối đời vì tìm nơi vắng vẻ để sáng tác văn học nên người ta không biếtông đi đâu
Về tư tưởng, La Quán Trung chịu ảnh hưởng của học thuyết Khổng giáo kếthợp với một vài yếu tố của Phật giáo và Đạo giáo Ta thấy rõ điều này bởi trongnhững sáng tác của ông luôn đề cập đến thiên mệnh, thuận theo thiên mệnh mới
là lẽ phải Theo ông, lịch sử là một sự vận động tuần hoàn: “chia lâu rồi lại hợp,hợp lâu rồi lại chia” Ông quan niệm cái mới bao giờ cũng là sự lặp lại của cái
dã tồn tại từ xưa, chưa nhận ra quy luật phát triển của lịch sử Và ba thế chân
vạc trong Tam Quốc cũng là một sự sắp đặt của mệnh trời.
Ngoài bộ Tam Quốc, ông còn viết một số tiểu thuyết khác như Tùy Đường diễn
nghĩa, Tân Đường ngũ đại sử diễn nghĩa, Bắc Tống tam toại bình yêu truyện,…
Ngoài ra, ông còn được cho là đồng tác giả của Thủy Hử, tuy nhiên đến nay vẫn
chưa thể xác thực được
Tam Quốc diễn nghĩa (thường gọi tắt là Tam Quốc) ra đời vào cuối Nguyên,
đầu Minh (thế kỷ XIV), là tiểu thuyết lịch sử đầu tiên của Trung Quốc, phổbiến rộng rãi ở cả trên thế giới Tam Quốc trở thành một trong những đại kiệttác của kho tàng văn hóa – văn học thế giới
Tam Quốc diễn nghĩa về phương diện biên soạn chủ yếu là công lao của La
Quán Trung, nhưng thực ra bộ tiểu thuyết này trước sau đã trải qua một quátrình tập thể sáng tác lâu dài của rất nhiều người Trước La Quán Trung, từ lâu,
chuyện Tam quốc đã lưu hành rộng rãi trong dân gian truyền miệng, các nghệ
nhân kể chuyện, các nhà văn học nghệ thuật viết kịch, diễn kịch, đều khôngngừng sáng tạo, làm cho những tình tiết câu chuyện và hình tượng các nhân vậtphong phú thêm
Trang 4Đây cũng là lý do vì sao Tam Quốc của La Quán Trung có nhiều bản khác
nhau, bản sớm nhất với tên gọi Tam Quốc chí thông tục diễn nghĩa in vào năm
1522 (năm Gia Tĩnh, triều Minh) Sau đó người ta in nhiều bản Tam quốc khác,
có khi đến hơn 20 bản Cho đến đời Thanh, Mao Tôn Cương chỉnh lý, sửa chữa
nhiều chi tiết dựa trên bản năm 1522 và lưu truyền đến đời nay với tên gọi Tam
Quốc diễn nghĩa
1.3.1 Nội dung Tam Quốc diễn nghĩa:
Vì tác phẩm có dung lượng rất lớn, chúng tôi không thể diễn dãi nội dung mộtcách chi tiết vì như thế có thể làm cho đề tài của chúng tôi – chủ yếu đề cập đếnnghệ thuật miêu tả chiến tranh thông qua trận Xích Bích bị loãng Vì vậy chúngtôi xin phép khái quát một cách ngắn gọn nhất có thể
Cuối triều Hán, Trung Quốc bị phân chia thành nhiều vương quốc đôc lập docác chư hầu cát cứ Vua nhà Hán không quan tâm đến triều chính, bọn quan lạihoành hành cướp bóc của nhân dân Do đó nhiều cuộc khởi nghĩa nổi lên, trong
đó, cuộc khởi nghĩa Hoàng Cân (Khăn Vàng) làm cho nhà Hán có nguy cơ sụp
đổ Nhà vua cho triệu tập binh lính về trấn áp Hoàng Cân nhưng việc trấn ápnày không có hiệu quả mà lại mang theo nhiều hệ lụy khác Các nước chư hầuđánh giết lẫn nhau, cuối cùng còn lại ba nước là Ngụy, Thục, Ngô là nhữngnước mạnh nhất Cũng từ đây, thế chân vạc hình thành cùng với quá trình đánhdẹp cuộc khỏi nghĩa nông dân và trong cuộc hỗn chiến giữa các nước chư hầu.Trải qua các cuộc hỗn chiến loạn lạc, Thục, Ngô lần lượt bị diệt vong Kết quả,tướng nước Ngụy là Tư Mã Viêm thống nhất được Trung quốc, lập nên nhàTấn Cục diện loạn Tam Quốc từ nay kết thúc (năm 280)
1.3.2 Nội dung trận Xích Bích
Về vị trí: trận Xích Bích nằm ở hồi 43 đến hồi 50 của tác phẩm.
Đây là trận chiến mà các nhân vật chính trong tiểu thuyết đều xuất hiện.Trận chiến này đã áp dụng một loạt các chiến thuật trong Binh Pháp Tôn
Tử, kết hợp cùng lời kể hấp dẫn mà chủ yếu là trong quá trình chuẩn bịtham chiến chứ không phải quá trình cuộc chiến diễn ra Điều đó chothấy tầm quan trọng trong sách lược, trong cách dùng người, tất cả đềuảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thắng bại Tại trận chiến này, Tào Tháobại binh, từ đó hình thành một cục diện mới trong cuộc loạn Tam Quốc
Về nội dung các hồi:
Trang 5 Hồi 43: Tào Tháo gửi hịch dụ hàng Đông Ngô, phía Đông Ngô
chia thành hai cục diện hòa – chiến Tôn Quyền còn phân vânchưa định bởi quan văn võ – kẻ muốn hàng, người lại muốn đánh
Khổng Minh dùng kế khích Chu Du, Tôn Quyền quyết định đánhTào Tháo
Chu Du toan mời Lưu Bị sang Đông Ngô để loại trừ y, nhưng nhờ
có Quan Vũ đi theo nên âm mưu thất bại Bấy giờ, Chu Du chém
sứ giả, Tào Tháo đem quân đánh Chu Du nhưng không thànhcông Tào Tháo bèn sai Sái Mạo, Trương Doãn lập thủy trại lớn
để luyện tập binh lính Tào Tháo sai Tưởng Cán sang dụ hangChu Du, Chu Du mượn việc ấy mà đưa thư hàng giả của tướngSái cho Tưởng Cán Tào Tháo mắc mưu, chém lầm tướng củamình
Minh, nhưng Khổng Minh đã biết trước việc ấy Chu Du bèn bày
kế, lấy việc công để tìm cớ chém đầu Khổng Minh Khổng Minhlàm thuyền cỏ, dụ Tào Tháo bắn tên, tất thảy số tên đều dính lạitrên cỏ, thế là Khổng Minh đã có đủ mười vạn tên đưa cho Chu
Du mà không cần phí sức Tức tối bị lừa, Tào Tháo bèn cử SáiTrung, Sái Hòa qua bên địch làm nội gián Ở bên này, Chu Du đãtường mọi chuyện nhưng vẫn vờ mắc mưu Lại nói, Hoàng Cáibàn với Du, tự nguyện dùng mình bày khổ nhục kế sang hàng TàoTháo
vờ làm tham mưu đưa thư cho Tào Tháo Dù mắc kế nhưng Tàovẫn sai Tưởng Cán sang thăm dò Chu lại cố ý để Tưởng gặpBàng Thống, để Tưởng đề cử y với Tào Bàng Thống hiến kếdùng xích sắt ghép thuyền lại
đắc ý, mở yến tiệc, không nghe lời các mưu sĩ Sau đó Tào Tháobắt đầu tiến công, Chu Du nghênh chiến Đột nhiên gió thổingược bờ Nam, Chu Du tức đến thổ huyết
bằng cách lập đàn thất tinh cầu gió Thật là gió đông nam đã nổi
Trang 6lên Chu sợ tài của Khổng Minh bèn sai Đinh Phụng, Từ Thịnhđến giết Khổng Minh Đoán trước sự việc, Gia Cát Lượng đã choTriệu Vân chờ sẵn y ở song, đưa về Hạ Khẩu Sau đó KhổngMinh cắt cử các tướng chặn đường lui của Tào Tháo Ở bên này,Chu Du cử Hoàng Cái lấy hỏa thuyền giả làm thuyền lương đếnthẳng núi Xích Bích Thuận gió, thuyền bốc cháy, lan ra bên Tào.Quân Tào thất bại.
Tào bị bao vây, chết không biết bao nhiêu mà kể Tào Tháo chạytắt ra Ô Lâm và bị Lã Mông, Lăng Thống chặn đánh Quân Tào từHợp Phì đến tiếp ứng cũng bị Tôn Quyên chặn đánh Tào Tháochạy ra Di Lăng, qua hang Hồ Lô, Trương Phi đã phục kích Tàotại đó Tào tiếp tục rút quân về Hoa Dung, Quan Vũ chờ sẵn y tạiđây Tào Tháo lấy ơn xưa mà xin Quan Vũ tha cho đường sống rồirút quân về Nam Quận, hội quân với Tào Nhân, cử Tào Nhân trấnthủ Nam Quận, còn mình rút về phương bắc
CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA CÁC NHÂN VẬT TRONG TRẬN ĐÁNH
Gia Cát Lượng (181 – 234), tự Khổng Minh, hiệu Ngọa Long tiên sinh, quê ở Dương
Đô, quận Lang Nha Gia Cát Lượng là thừa tướng, quân sư, chính trị gia của Thục Hán (Lưu Bị) thời Tam Quốc Gia Cát Lượng là người đại diện cho tài năng và trí tuệ,tài sắc vẹn toàn (về tài: “Nếu Phượng Sồ là Bàng Thống ở Tương Dương thì Phục Long chính là Gia Cát Khổng Minh”; về sắc “ Huyền Đức thấy Khổng Minh mình caotám thước , mặt đẹp như ngọc , đầu đội khăn lược, mình mặc áo cánh vạc hình dáng thanh thoát như tiên”), có tấm lòng trung thành vô hạn “cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi”
Gia Cát Lượng có thể được xem là nhân vật trung tâm của tiểu thuyết bởi La Quán Trung đã dành một lượng lớn số trang để viết về ông
Về vai trò của Gia Cát Lượng trong trận đấu Xích Bích :
Lỗ Túc đưa Gia Cát Lượng đến Giang Đông trong lúc Tôn Quyền đang phân vân nên
đánh hay hàng Tào Tháo Nhân lúc muốn mượn tay của Tôn Quyền để phá quân Tào
nhưng bọn quan văn suốt ngày khuyên Tôn Quyền nên đầu hàng, vì thế ông bằng trítuệ và miệng lưỡi ăn nói của mình để bắt bẻ bọn quan văn và khiến cho Tôn Quyền
lung lay ý nghĩ đầu hàng “khua lưỡi bẻ bọn nho”, “lưỡi” được ví như nước, “lời nói”
Trang 7được ví như lửa Ngoạ Long tiên sinh đã đánh một trận thuỷ hoả ở triều Đông Ngô trong khi Tôn Quyền và Tào Tháo chưa xuất trận.
Tài năng suy đoán như thần, nhìn xa trông rộng của Khổng Minh “Dự Châu tuy mới
thua, nhưng Quan Vân Trường vẫn còn thống lĩnh hàng vạn tinh binh, Lưu Kỳ ở
Giang Hạ cũng có từng vạn quân sĩ Quân Tào Tháo từ xa đến, tất cũng mỏi mệt, mới đây lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm một ngày, khắc nào nỏ cứng giương lên… Nay tướng quân thật không muốn đồng tâm hiệp lực với Dự Châu, thì làm gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về phía Bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được”.
Gia Cát Lượng dùng lời nói để khích bọn quan văn và Tôn Quyền thì với Chu Du
cũng vậy, dùng hai nàng Kiều để khích Chu Du: “ Nếu Tào Tháo lấy được 2 chị em
Đại Kiều và Tiểu Kiều (vợ của Chu Du) ở Giang Đông đem về đài Đồng tước để vui tuổi già thì dẫu chết cũng không có gì hối hận” nếu đem tặng 2 người này thì ắt Tào
sẽ rút binh Thử hỏi có ai đành lòng đem vợ mình dâng cho giặc
và Khổng Minh trong hoàn cảnh éo le phải cầu cứu Tôn Quyền và Chu Du thế
mà Khổng Minh đã làm cho tình thế đảo ngược: đều dùng những nhược điểmcủa đối phương để giành lấy chiến thắng Xem thiên văn biết có sương mù đãnghĩ ra kế “ Thuyền cỏ mượn tên ” để một phần có đuợc mười vạn mũi tên củaTào Tháo một cách dễ dàng một phần thoát được mưu kế của Chu Du (có đượcmười vạn tên trong vòng 3 ngày mà không tốn công sức và nguyên liệu) Bậcthần thánh, nắm rõ con người, mưu kế và căn bệnh của Chu Du:
“Muốn đánh Tào công,
Phải dùng hoả công, Muôn việc đủ cả.
Chỉ thiếu gió đông”
Ở đây dùng kiến thức của mình để cầu gió Đông Nam trong khi trời gió rét Là người
đoán trước được mọi việc: “Ta đã biết được đô đóc chẳng dung, thể nào cũng sai giết
ta, nên đã dặn trước Tử Long đến đón”.
trước, khuyên Gia Cát Cẩn theo về với Lưu Bị sẽ càng phát huy được khả năng
Gia Cát Cẩn không nài ép được, đành trở về báo cáo với Tôn Quyền: "Em tôi phụ tá Lưu Dự Châu, vì nghĩa chẳng thể hai lòng, Lượng không chịu ở Đông Ngô, cũng như Cẩn không thể rời Giang Đông vậy".
cho đốt lửa một nơi và mai phục ở một nơi, làm thế thì Tháo sẽ biết, thế là ông
Trang 8cho Vân Trường đốt ở đâu thì mai phục ở đó: “Tôi phụng mệnh quân sư đợi
thừa tướng ở đây đã lâu ”.
Gia Cát Lượng là một trong số những nhân vật được tác giả xây dựng thành công nhấttrong trận Xích Bích, có thể thấy ông “trên thông thiên văn, dưới tường địa lí”, biểutượng của lòng trung thành và trí tuệ anh minh
Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế ở nhân vật này, ví như tài hô phong hoán vũ củaông là là bội phần hư cấu, giảm đi tính chân thực của hình tượng
2.2 Chu Du
Liên quân Lưu - Tôn giành thắng lợi vẻ vang tại trận chiến Xích Bích, không thểkhông nhắc đến vai trò của Chu Du Với nghệ thuật xây dựng nhân vật của La QuánTrung, hình ảnh nhân vật Chu Du hiện lên với những mưu trí thâm sâu, tài năng quân
sự tài ba với những màn “song kiếm hợp bích” cùng Khổng Minh đã làm nên
chiến thắng oanh liệt ấy
Mở đầu bước chuẩn bị cho trận đánh, ông được mời đến làm cố vấn khi Tôn Quyềnphân vân, đắn đo giữa hai ý kiến trái ngược của các tướng lĩnh : “hàng Tào” và “đánhTào” do tương quan lực lượng hai bên khá lớn Tôn Quyền nhớ lại lời dặn của mẹ
theo di chúc của Bá Phù rằng “phàm việc trong nước không quyết định được thì hỏi
Trương Chiêu, việc bên ngoài không quyết định được nên hỏi Chu Du” Hình ảnh ông
chỉ xuất hiện gián tiếp qua lời dặn ấy cũng đủ cho ta thấy vị thế của ông thật quantrọng trong nhà Ngô Với những lời lẽ đầy tính thuyết phục, Chu Du đã phản đối ý
kiến hàng địch của bọn hủ nho “Giang Đông từ khi lập nước đến giờ, đã trải ba đời,
sao nỡ chốc lát là bỏ mất?” và chỉ rõ “Tào Tháo tuy giả danh là tướng nhà Hán, thật
ra là giặc nhà Hán”, ông còn có tầm nhìn xa trông rộng khi đánh giá về lực lượng của
quân Tào “ Tào Tháo nói dối có trăm vạn quân nay xét ra, hắn huy động quân mã
trong nước chẳng qua nổi mười lăm, mười sáu vạn mà đã mệt mỏi cả rồi Quân số tuy nhiều, cũng không đáng sợ Tôi chỉ xin năm vạn quân là đủ phá nổi” Từ đó,
thuyết phục được Tôn Quyền nhất quyết “đánh Tào”
Một con người đa mưu túc trí: Xuyên suốt quá trình chuẩn bị cho trận đánh, ta
nhận thấy rõ những kế hiểm của Chu Du và điều đó đã đóng góp rất lớn trong việcdiệt Tào Trước hết, phải kể đến mưu trí lợi dụng tên Tưởng Cán và đổ oan cho haitướng mạnh của Tào Tháo là Trương Doãn và Sái Mạo “liên kết Đông Ngô” và bịchính tay Tào Tháo ra lệnh chém, nhờ đó đã diệt được hai tên chủ chốt bên phíaTào mà không cần dụng quá nhiều sức lực Tiếp đến phải kể đến kế khổ nhục
“Chu Du đánh Hoàng Cái”, “Hám Trạch chịu nhục” mà cài cắm được gián điệpvào lực lượng quân địch Và không thể quên mưu kế “nối thuyền liên hoàn” củaBàng Thống hiến cho Tào Tháo được thực hiện qua việc Chu Du lợi dụng TưởngCán, và kế đó đã ảnh hưởng lớn đến trận “hỏa công” sau này để tiêu diệt quânTào
Trang 9 Chu Du còn được xây dựng là hình mẫu của một tướng sĩ chỉ huy đại tài: Ông
có tầm nhìn xa trông rộng khi chỉ ra và phân tích 4 điều kỵ mà quân Tào đang gặpphải để trấn an triều đình đang lo sợ Chu Du còn trực tiếp đích thân đến thủy trại
của quân địch để xem xét tình hình tận mắt “Hôm sau Du muốn thân đến xem thủy
trại Tào Tháo, liền sai sửa soạn một chiếc thuyền lầu, đem theo đồ âm nhạc và vài viên tướng khỏe, mỗi người đeo một bộ cung tên thực tốt, từ từ bơi sang” Trong
việc bố trí lực lượng, ông biết cách dàn binh bố trận hợp lý, trật tự: “…giương
buồm kéo đến Hạ Châu, cách cửa Tam Giang ba bốn mươi dặm đóng trại Thuyền
bè đỗ rất có trật tự” hay khi chuẩn bị cho trận đánh quyết định: “Du đồng ý, đòi các tướng đến nghe lệnh” và chia thành “sáu đội chiến thuyền chia đường cùng tiến” và được Trình Phổ lấy làm kính phục bởi tài điều khiển quân sĩ của Chu Du
Chiến thắng trận Xích Bích thắng lợi nhờ rất nhiều yếu tố chủ và khách quan, với sự đóng góp của rất nhiều nhân vật Trong đó, Chu Du với tài năng quân sự của mình đã đóng góp một phần rất lớn trong các giai đoạn chủ chốt Dù có phần ganh tị với tài năng của Khổng Minh, đôi lúc mưu mô hãm hại quân sư tài năng ấy cũng nhưng cũng không thể phủ nhận những công lao mà Chu Du đã đem lại trong trận đánh lịch sử
2.3 Tào Tháo
Trong tiểu thuyết “Tam quốc diễn nghĩa”, La Quán Trung xem Tào Tháo được mô tả
có hình dáng “cao 7 thước”, “mắt nhỏ râu dài” , là nhân vật phản diện, đại diện cho giaicấp thống trị, được tác giả xây dựng với những nét cá tính rõ ràng:
Coi trọng người tài:
Tào Tháo rất xem trọng Bàng Thống trong trận Xích Bích, được đối xử đặc biệt Ôngđối đãi hết sức thủ lễ, lắng nghe, răm rắp làm theo đề nghị dùng xích sắt ghép thuyền củaBàng Thống và cho đó là diệu kế
Cơ trí, ngoan cường:
Dù thất thế khi bị thiêu trụi chiến thuyền nhưng Tào Tháo vẫn không từ bỏ ý chí chiếnđấu, Tào Tháo lui quân về Nam Quận, nhắn nhủ và giao mật kế cho Tào Nhân phải giữvững lấy Nam Quận còn mình thì về Hứa Đô, tìm thêm quân báo thù
Tự tin, tinh thần lạc quan:
Tự tin chính là tâm lý chủ đạo của Tào Tháo, mức độ tự tin ở đây đã vượt lên thành tựmãn và chủ quan, khinh địch Do Tào Tháo có một lực lượng hùng mạnh với khí thế ápđảo và kế đến là do Tào Tháo đã đầu tư luyện tập thủy quân bằng một thủy trại tuyệtdiệu Cái sự tự tin ấy được nâng thêm một bậc khi Tào Tháo được Bàng Thống hiến kếghép tàu Chính vì những điều kiện thuận lợi đó mà Tào Tháo đã suy nghĩ kém thấu đáo,xem thường bản lĩnh của Khổng Minh, Chu Du Nhưng thật không may, quân Tào Tháo
Trang 10trong trận Xích Bích bị đại dịch hoành hành, hao tổn về binh lực Không biết rằng mình
đã trúng kế của Bàng Thống: đem thuyền buộc lại với nhau, thiên tượng thay đổi, gióĐông xuất hiện, lại thêm quân Chu Du dùng hỏa công đánh liên hoàn dẫn đến đội chiếnthuyền của Tào Tháo bị thiêu trụi Tuy thái độ tự tin, chủ quan của Tào Tháo đem lại kếtcục không hay nhưng chính tinh thần lạc quan đã giúp ông giữ vững niềm tin gây dựnglại sau thất bại
Ở Tào Tháo, cái anh hùng và gian tế kết hợp làm một Dù Tào Tháo với những thủđoạn tàn bạo, dã man và đa nghi nhưng không thể nào phủ nhận Tào Tháo thực sự là một
vị tướng kiệt xuất, đại tài Với quan điểm là “ủng Lưu phản Tào” nhưng La Quán Trungcũng phải thừa nhận tài cầm quân nhanh trí, thông minh và tháo vát của Tào Tháo
Dù Tào Tháo thất bại trong trận chiến Xích Bích nhưng con người anh hùng ấy vẫn nóicười ngạo nghễ, hô mưa gọi gió, khí thế khiến cho đời sau thán phục
2.4 Các nhân vật khác
Trong trận chiến Xích Bích có nhiều nhân vật, bên cạnh những nhân vật chính thì còn có những nhân vật phụ góp phần làm nên cuộc chiến thêm thành công hơn Các nhân vật được miêu tả khá sinh động như Chu Du, Tôn Quyền, Đổng Trác, Lữ Bố, Hám Trạch, Bàng Thống,
Góp phần không nhỏ vào trận Xích Bích, đặc biệt với chiến thắng thuộc về liên minh Tôn– Lưu là sự đóng góp không nhỏ của Chu Du và Gia Cát Lượng Nhưng chúng ta phải nhắc đến một người có sức ảnh hưởng đến trận chiến này đó chính là Tôn Quyền Sau khianh trai mất, Tôn Quyền vì thương tiếc cho cái chết của anh trai mà không ngưng khóc nhưng rồi theo lời khuyên của Trương Chiêu mà mặc áo giáp vào và làm quen với những
vị tướng thân cận của anh trai, nhưng họ thấy ông còn quá trẻ nên tỏ ra đa nghi Kể từ khilên kế vị ông phải dè chừng từng bước đi của mình và phải cân nhắc rất kỹ lưỡng, tránh mắc sai lầm để đánh mất quyền lực mà các đời trước gây dựng được như ngày hôm nay Cũng chính vì điều đó mà bản thân Tôn Quyền trở nên do dự trước cuộc chiến chống Tào, phân vẫn giữa “chiến” hay “hàng” Nếu “hàng” thì đồng nghĩa phải lệ thuộc và chịu
sự cai trị của Tào Tháo, còn nếu “chiến” thì chưa nắm chắc phần thắng trước lực lượng
áp đảo của quân Tào Nhờ có Chu Du – người tác động trực tiếp đến suy nghĩ của Tôn Quyền mới làm cho ông thức tỉnh, quyết tâm đánh Tào Nổi bật nhất là ở sự kiên quyết
đánh Tào thể hiện ở hành động rút gươm, chặt xuống góc bàn, nói: “Các quan các tướng,
ai còn nói hàng Tào, sẽ như cái góc bàn này” nhằm cảnh cáo những ai làm mất tinh thần
chiến đấu, không để ai làm lung lay mình nữa Nhờ quyết định ấy của Tôn Quyền mới có được chiến thắng quan trọng, làm thay đổi cục diện sau này Và cũng chính Đông Ngô là người bỏ “vốn” cho trận chiến này nhiều nhất từ lực lượng đến vũ khí và kể cả việc đã chọn đúng người chỉ huy trận chiến là Chu Du
Đồng thời, trong trận chiến này còn phải kể đến sự đóng góp không nhỏ của nhiều vị tướng dũng mãnh như Hoàng Cái, Hám Trạch, Bàng Thống, Hám Trạch và Hoàng Cái chơi thân với nhau, Hám Trạch lại có tài biện bác, can đảm nên được Tôn Quyền trọng dụng làm tham mưu, Hám Trạch đã tình nguyện cùng dùng “khổ nhục kế”, dâng thư trá
Trang 11hàng cho Tào Tháo Tuy nhiên vì một chút sai sót cộng thêm tính đa nghi của Tào Tháo suýt chút kế hoạch đã không thành nhưng chính nhờ tài hùng biện, ăn nói và tài trí của Hám Trạch đã giải nguy cho sai sót đó nếu không mọi chuyện đã bị Tào Tháo lật tẩy và mọi kế hoạch đều có nguy cơ bại lộ.
Bàng Thống hay còn được biết tới là “Phượng Sồ” trong cặp “Ngọa Long – Phượng Sồ” (Ngọa Long ở đây được nói đến là Khổng Minh) Vị mưu sĩ trí tài hơn người nhưng chưa thực sự được trọng dụng này là người đã góp mưu “kế liên hoàn”, ghép các chiến thuyền vào một chỗ, thuận tiện cho việc sử dụng “hỏa công” Nhờ sự giúp đỡ của Bàng Thống, Chu Du mới thành công gạt Tào Tháo ghép thuyền Tài hùng biện, ứng đối trôi chảy về việc dụng binh của Bàng Thống khiến Tào Tháo càng thêm tin nể, sẵn sàng lắng nghe và thực hiện các kế sách của ông
“Hám Trạch mật dâng thư giả hàng
Bàng Thống khéo léo dùng liên hoàn kế” (hồi 47)
Người sau có thơ rằng:
“Xích Bích dùng binh đánh hỏa công
Bày mưu đặt mẹo khéo thông đồng
Nếu không có kế liên hoàn ấy
Công Cẩn làm sao lập được công?”
Các nhân vật phụ được nhắc đến trong trận Xích Bích được La Quán Trung miêu tả chân thực và đánh giá được tính cách của từng nhân vật, sự dũng mãnh và có ý chí quyết tâm tham gia cuộc chiến không kém cạnh gì với các nhân vật chính
CHƯƠNG 3: CÁC CHIẾN LƯỢC, SÁCH LƯỢC QUÂN SỰ
3.1 Chiến lược quân sự
3.1.1 Ngoại giao
Trong trận đánh Xích Bích, La Quán Trung đã miêu tả nghệ thuật chiến tranh trên haimặt trận chính trị và quân sự Với mặt trận chính trị không thể không nhắc đến chiếnlược ngoại giao tài tình của các nhân vật bằng lựa chọn liên minh
Là trận chiến giữa 3 tập đoàn Lưu, Tôn, Tào tương ứng với cục diện 3 nước Thục,Ngô, Ngụy nhưng có lúc cùng chung mục đích mà 2 tập đoàn Lưu, Tôn chọn liênminh tạm thời với nhau để chống Tào – đây được xem là chiến lược ngoại giao nổi bậtnhất trong trận đánh Vì sau khi phá Lưu thất bại ở Tân Giã thế lực hao mòn nên nếuTào Tháo đánh úp thì chắc chắn sẽ thất bại Còn bên Tôn Quyền, nếu để Tào diệt Lưu
Bị thì chỉ còn mỗi Tôn là thù địch, Tào Tháo khó mà đương cự được Đây được xem
là tiền đề hình thành nên liên minh Lưu, Tôn