Bài giảng quản trị rủi ro

NỘI DUNG CHÍNHChương 1: Tổng quan về rủi ro và quản trị rủi ro Chương 2: Nhận dạng và phân tích rủi ro Chương 3: Kiểm soát và tài trợ rủi ro Chương 4: Quản trị rủi ro nhân lực... Khái ni

HỌC PHẦN:

QUẢN TRỊ RỦI RO

BMGM0411

Cấu trúc: 24,6 Khoa: Quản trị kinh doanh

Bộ môn: Quản trị học

ngành và trong thực tiễn công việc sau khi tốt nghiệp

• Hình thành năng lực làm việc độc lập và làm việc nhóm

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Trần Hùng (2017), Giáo trình quản trị rủi ro, NXB Hà Nội

• Dương Hữu Hạnh (2013), Quản trị rủi ro xí nghiệp trong nền

kinh tế toàn cầu – nguyên tắc và thực hành, NXB Lao động

• Nguyễn Anh Tuấn (2006), Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngoại thương, NXB Lao động-Xã hội

• Đoàn Thị Hồng Vân và cộng sự (2013), Quản trị rủi ro và khủng hoảng, NXB Lao Động

NỘI DUNG CHÍNH

Chương 1: Tổng quan về rủi ro và quản trị rủi ro

Chương 2: Nhận dạng và phân tích rủi ro

Chương 3: Kiểm soát và tài trợ rủi ro

Chương 4: Quản trị rủi ro nhân lực

Chương 1: Tổng quan về rủi ro

Mối quan hệ giữa QTRR với QTCL và quản trị các hoạt động trong doanh nghiệp

1.1 Tổng quan về rủi ro

1.1.1 Khái niệm về rủi ro

• Khái niệm rủi ro: Rủi ro là một biến cố không chắc

chắn mà nếu xảy ra thì sẽ gây tổn thất cho con người

• Nguy cơ rủi ro: là một tình huống có thể tạo nên ở bất

kỳ lúc nào, có thể gây nên những tổn thất (hay lợi ích)

mà cá nhân hay tổ chức không thể tiên đoán được

• Tổn thất: là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội

có thể được hưởng lợi, về tinh thần, thể chất do rủi ro

Title

Chi phí thu thập và xử lý thông tin

Khả năng kiểm soát và đo

lường NN

Hạn chế trong xử

1.1 Tổng quan về rủi ro

1.1.2 Các đặc trưng của rủi ro

• Tính đối xứng của rủi ro -> Rủi ro ngoài thiệt hại,

tổn thất nó có mang lại lợi ích hay không?

• Tần suất của rủi ro ( tính phổ biến hay mức độ

thường xuyên của rủi ro

• Biên độ của rủi ro, mức độ nghiêm trọng của rủi

ro: ít hay nhiều.

Kết quả Rủi ro thuần túy

Rủi ro suy đoán

Đối tượng

chịu RR

Rủi ro nhân lực Rủi ro tài sản

KN giảm

TT

Rủi ro có thể phân tán Rủi ro không thể phân tán

1.2 Tổng quan về quản trị rủi ro

1.2.1 Khái niệm và vai trò của quản trị rủi ro

Khái niệm quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng,

phân tích(bao gồm cả đo lường, đánh

giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế

hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các

hậu quả của rủi ro.(Trích giáo trình Quản

• Nhận dạng, giảm thiểu và triệt tiêu những nguyên nhân gây ra rủi ro

• Hạn chế, xử lý tốt nhất những hậu quả khi rủi ro xảy ra

1.2 Tổng quan về quản trị rủi ro

1.2.2 Lịch sử phát triển của quản trị rủi ro

1950-1960 1960-1970 1970-2000 HIỆN NAY

1.2 Tổng quan về quản trị rủi ro

1.2.3 Khái quát các nội dung của quản trị rủi ro

NHẬN DẠNG PHÂN TÍCH KIỂM SOÁT TÀI TRỢ

Xác định một cách liên tục và

có hệ thống các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động của tôt chức/doanh nghiệp

Nghiên cứu những hiểm hạ, xác định những nguyên nhân dẫn đến rủi ro, đo lường, đánh giá

và phân tích tổn thất

Sử dụng các công

cụ, kỹ thuật để né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu rủi ro

cung cấp những phương tiện để đền bù tổn thất xảy ra hoặc lập các quỹ cho các

chương trình khác nhau để giảm bớt tổn thất

1.2 Tổng quan về quản trị rủi ro

1.2.4 Các nguyên tắc quản trị rủi ro

Nguyên tắc 1: Không chấp nhận rủi ro không cần thiết, chấp nhận rủi ro khi lợi ích lớn hơn chi phí

Nguyên tắc 2: Ra các quyết định rủi ro ở các cấp thích hợp

Nguyên tắc 3: Kết hợp quản trị rủi ro vào hoạch định và vận hành ở các cấp.

1.3 Mối quan hệ giữa quản trị rủi ro với quản trị chiến lược

1.3.1 Nội dung của mối quan hệ

• Quản trị chiến lược là những hoạt động quản trị nhằm xác định những mục tiêu lâu dài, để thực

hiện sứ mạng của một tổ chức

• Quản trị các hoạt động tác nghiệp bao gồm những hoạt động liên quan đến kinh doanh như quản trị

sản xuất cung cấp hàng hóa, quản trị dịch vụ…nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược

• Quản trị rủi ro bao gồm tất cả các hoạt động để thực hiện được các hoạt động tác nghiệp một cách

hiệu quả nhất, từ đó là cơ sở để thực hiện các mục tiêu dài hạn, thực hiện được sứ mạng củadoanh nghiệp mà quản trị chiến lược đã đề ra

1.3 Mối quan hệ giữa quản trị rủi ro với quản trị chiến lược

và quản trị các hoạt động trong doanh nghiệp

1.3.2 Ý nghĩa của việc nghiên cứu mối quan hệ

 Thực hiện hoạt động quản trị có hiệu quả trên cơ sở định hướng chung

 Là cơ sở để xây dựng các kế hoạch có tính khả thi cao

 Triển khai các hoạt động trên cơ sở ngăn nừa rủi ro hữu hiệu nhất

 Phối hợp tốt các bộ phận, đơn vị

 Cơ sở để xây dựng, triển khai kế hoạch đào tạo & phát triển nhân sự

Chương 2: Nhận dạng & Phân tích rủi ro

2.1 Nhận dạng rủi ro

2.1.1 Khái niệm và tầm quan trọng của nhận dạng rủi ro

Khái niệm

Nhận dạng rủi ro là quá trình xác định một cách liên tục và có hệ thống các rủi ro có thể xảy ra trong

hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Tầm quan trong:

 Là cơ sở, tiền đề để triển khai các bước tiếp theo

 Là cơ sở để xây dựng ma trận rủi ro và mức độ ưu tiên

 Tạo sự chủ động trong hoạt động kinh doanh

 Nắm bắt được cơ hội và lợi ích

2.1 Nhận dạng rủi ro

2.1.2 Cơ sở của nhận dạng rủi ro

Nguồn rủi ro

Nguồn rủi ro (phátsinh mối hiểm họa

vàmối nguy hiểm) thường được tiếpcận từ các yếu tố

môi trường hoạt

nghiệp

2.1 Nhận dạng rủi ro

2.1.2 Cơ sở của nhận dạng rủi ro

• Mối hiểm họa (hazard) :gồm các điều kiện tạo ra hoặc làm tăng các khả năng tổn thất và mức độ

của rủi ro suy tính

Hiểm họa vật chất: phisical hazard

Hiểm họa tinh thần: morale hazard

Hiểm họa về đạo đức: morale hazard

• Mối nguy hiểm (peril): các nguyên nhân của tổn thất

Mối nguy hiểm tự có (khách quan)

Mối nguy hiểm do con người tạo ra (chủ quan)

2.1 Nhận dạng rủi ro

2.1.3 Phương pháp nhận dạng rủi ro

Phân tích báo cáo tài chính

Phương pháp lưu đồ

Làm việc với các bộ phận khác của DN

Xây dựng bảng liệt kê

Liệt kê các tổn thất tiềm năng( có thể xuất hiện trong tương

lai)

Làm việc với bộ phận khác bên ngoài

Phân tích hợp đồng Nghiên cứu số lượng tổn thất trong quá khứ

Thanh tra hiện trường

Các phương pháp cụ thể

Phương pháp chung

2.2 Phân tích rủi ro

2.2.1 Khái niệm và tầm quan trọng

của phân tích rủi ro

Khái niệm

Là quá trình nghiên cứu những hiểm họa, xác định

nguyên nhân gây ra rủi ro và phân tích tổn thất

Phân tích

RR

Tổn thất

Mối hiểm họa

Mối nguy hiểm

2.2 Phân tích rủi ro

 Nhóm nguyên nhân liên quan đến con người

 Nhóm nguyên nhân liên quan đến kỹ thuật

 Nhóm nguyên nhân

phần do kỹ thuật

 Tiến hành phân tích những điều

kiện tạo ra rủi ro hoặc những điều kiện làm tăng mức độ tổn thất khi rủi ro xảy ra

 Có thể thông qua quá trình kiểm

soát trước, kiểm soát trong và kiểm soát sau để phát hiện ra mối

 Phân tích những tổn thất đã xảy ra: nghiên cứu, đánh giá những tổn thất đã xảy ra để dự đoán những tổn thất sẽ xảy ra

 Căn cứ vào hiểm họa, nguyên nhân rủi ro, người ta dự đoán những tổn thất có thể có

 Triển khai :

(1) Một mạng lưới các

Phân tích hiểm họa

Phân tích nguyên nhân

Phân tích tổn thất

2.2 Phân tích rủi ro

Các phương pháp phân tích rủi ro:

động

Chương 3: Kiểm soát và tài trợ rủi ro

• KN và tầm quan trọng

• Các biện pháp kiểm soát RR

Kiểm soát rủi ro

Tài trợ rủi ro

• KN và tầm quan trọng

• Các biện pháp tài trợ RR

3.1 Kiểm soát rủi ro

3.1.1 Khái niệm và tầm quan trọng của kiểm soát rủi ro

Kiểm soát rủi ro

Tầm quan trọng

Tăng độ phí và Giảm chi hạn Tăng uy tín Tận dụng

được cơ

Kiểm soát rủi ro là hoạt

động liên quan đến việc

đưa ra và sử dụng các

biện pháp, kỹ thuật, công

cụ khác nhau nhằm phòng

ngừa và giảm thiểu các rủi

ro có thể xảy ra trong quá

trình hoạt động của tổ

chức

Thực chất của kiểm soát rủi ro

là phòng chống

hạn chế rủi ro, hạn chế tổn

3.1 Kiểm soát rủi ro

3.1.2 Các biện pháp kiểm soát rủi ro

Né tránh rủi ro

Chuyển giao rủi ro

Giảm Chấp

Phân tán

và chia

sẻ rủi ro

bất trắc và rủi ro hay để gia tăng những kết quả tích cực.

Mặc dù đã có những nỗ lực lớn nhất trong việc kiểm soát rủi ro nhưng tổn thất vẫn xuất hiện

Một chương trình quản trị rủi ro được thiết kế tỉ mỷ giúp doanh nghiệp ngăn ngừa các tổn thất có

thể xuất hiện.

Tài trợ rủi ro là một giai đoạn tất yếu của quá trình quản trị rủi ro

1 Chuyển giao tài trợ rủi ro bằng bảo hiểm

2 Chuyển giao tài trợ phi bảo hiểm

2 Tự tài trợ không có kế hoạch

Tài trợ rủi ro

Chương 4: Quản trị rủi ro nhân lực

Khái niệm quản trị rủi ro nhân lực

Nhận dạng và phân tích rủi ro nhân lực

Kiểm soát và tài

trợ rủi ro nhân lực

4.1 Khái niệm quản trị rủi ro nhân lực

4.1.1 Khái niệm rủi ro nhân lực

Là sự kiện bất ngờ gây cản trở đến quá trình thực hiện công việc của nhân viên và ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu của tổ chức

Là sự không chắc chắn phát sinh từ sự thay đổi trong các vấn đề về con

người và quản lý

Là tổn thất nhân lực của một tôt chức

RRNL là một biến cố nhân lực không chắc chắn mà nêu xảy ra thì sẽ gây tổn thất cho tổ chức hay cá nhân

4.1 Khái niệm quản trị rủi ro nhân lực

4.1.2 Phân loại rủi ro nhân lực

Tình chất

đặc thù CV

Hạn chế về thể chất và tư thế làm việc

RR liên quan đến khoa học lao động

RR liên quan đến môi trường vật lý

Rủi ro gây toont thất cho cả người lao động và doanh nghiệp

Rủi ro gây tổn thất cho doanh nghiệp

Phạm vi

ảnh

hưởng

Rủi ro nội bộ Rủi ro bên ngoài

4.1 Khái niệm quản trị rủi ro nhân lực

4.1.3 Khái niệm và tầm quan trọng của quản trị rủi ro nhân lực

Khái niệm

Là quá trình nhận dạng, phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) những RR nhân lực và thiết lập

các biện pháp kiểm soát và tài trợ khắc phục các hậu quả của RRNL nhằm sử dụng tối ưu nguồn

nhân lực của tổ chức

Tầm quan trọng

• Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức

• Các rủi ro liên quan đến con người đều có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến hoạt động cũngnhư lợi ích của tổ chức

• Quản trị tốt các yếu tố rủi ro liên quan đến con người sẽ mang lại sự ổn định cao cho tổ chức cũngnhư đem lại cho tổ chức sự phát triển bền vững

4.2 Nhận dạng và phân tích rủi ro nhân lực

4.2 Nhận dạng và phân tích rủi ro nhân lực

4.2.2 Phân tích rủi ro nhân lực

Đánh giá rủi ro thực tế của tổ chức.

• Hoạt động bị đình trệ

• Nguồn nhân lực biến động

• Tốn thêm chi phí tuyển dụng, huấn luyện, đào tạo nhân lực mới

• Chảy máu chất xám

• Nảy sinh những mâu thuẫn nội bộ

• Không sử dụng hiệu quả nguồn lực của tổ chức

• Có thể sẽ phát sinh rủi ro pháp lý trong quá trình tuyển dụng, sử dụng hay sa

• Đánh giá tổn thất của

người lao động.

+ Tần số tổn thất

+ Mức độ tổn thất

4.3 Kiểm soát và tài trợ rủi ro nhân lực

4.3.1 Kiểm soát rủi ro nhân lực

• Né tránh rủi ro

• Phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro

• Chuyển giao rủi ro

4.3 Kiểm soát và tài trợ rủi ro nhân lực

4.3.2 Tài trợ rủi ro nhân lực

• Thiết lập quỹ dự phòng

• Bảo hiểm

Chương 5: Quản trị rủi ro tài sản

Khái niệm quản

5.1 Khái niệm quản trị rủi ro tài sản

Tài sản của DN gồm:

 Bất động sản gồm các công trình kiến trúc, kho, cửa hàng…

 Động sản bao gồm máy móc, thiết bị, hàng hóa, nguyên vậtliệu…

Rủi ro tài sản là những biến cố bất lợi, bất ngờ xảy ra

đối với tài sản của doanh nghiệp, gây nên những tổn

thất cho quá trình sử dụng và quản lý tài sản.

5.1 Khái niệm quản trị rủi ro tài sản

Rủi ro tài sản lưu động

Rủi ro thiếu hụtRủi ro cháy, mấttrộm

Rủi ro tài sản

Rủi ro tài sản cố định

Rủi ro tài sản cố định hữu hình Rủi ro tài sản cố

5.1 Khái niệm quản trị rủi ro tài sản

5.1.3 Khái niệm và tầm quan trọng của quản trị rủi ro tài sản

Khái niệm

Quản trị rủi ro tài sản là hoạt động mang tính hệ thống bao

gồm việc nhận dạng, phân tích rủi ro, kiểm soát, tài trợ rủi ro

các loại tài sản của doanh nghiệp

Tầm quan trọng của QTRRTS

- Nâng cao hiệu quả sử dụng TS TS được sử dụng hợp lý,

hiệu quả nhất

- Là cơ sở để DN có kế hoạch sửa chữa, thay đổi TS, đảm

bảo cho TS được sử dụng một cách liên tục trong quá

trình hoạt động của DN

5.2 Nhận dạng và phân tích rủi ro tài sản

5.2.1 Nhận dạng rủi ro tài sản

Nội dung nhận dạng:

 Nguồn rủi ro

 Nguy cơ rủi ro

 Đối tượng chịu rủi ro

Có 2 nguy cơ RRTS cần chú ý:

Nguy cơ RRTS trực tiếp: xuất hiện khi một mối nguy hiểm

hay những nguyên nhân tác động lên một đối tượng vật

chất, tạo nên sự thay đổi giá trị của đối tượng đó Nguy cơ

RRTS gián tiếp: xuất hiện như một hệ quả của một kết quả

5.2 Nhận dạng và phân tích rủi ro tài sản

Nội dung phân tích:

 Phân tích nguyên nhân

 Phân tích tổn thất

Phương pháp đo lường của rủi ro tài sản:

 Phương pháp định giá theo giá thị trường (thị

giá

 Phương pháp định giá theo chi phí thay mới

 Phương pháp định giá theo chi phí thay mới và

có giảm bớt hao mòn hữu hình và lỗi thời

5.3 Kiểm soát và tài trợ rủi ro tài sản

5.3.1 Kiểm soát rủi ro tài sản

5.3 Kiểm soát và tài trợ rủi ro tài sản

Thực hiện các hoạt động cung cấp nguồn lực để

bù đắp những tổn thất đã xảy ra

Các biện pháp:

 Tự tài trợ

 Chuyển giao tài trợ rủi ro tài sản

=> Cần được xác định rõ ràng theo các loại tài

trợ tức thời / tương lai; Tài trợ tự khắc phục/

chuyển giao theo tỷ lệ nhất định một cách tối ưu.

TỔNG KẾT HỌC PHẦN

• Lý thuyết

• Thảo luận

• Bài tập tình huống