Trình bày các bước cơ bản của tố tụng trọng tài thương mại theo pháp luật việt nam

TRƯỜNG KHOA TIỂU LUẬN MÔN Đề tài Trình bày các bước cơ bản của tố tụng trọng tài thương mại theo pháp luật Việt Nam Họ và tên Mã sinh viên Lớp Năm 2021 1 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 Kết cấu bài tiểu luận 2 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 3 1 1 Tổng quan về trọng tài thương mại 3 1 1 1 Khái niệm trọng tài thương mại 3 1 1 2 Đặc trưng của trọng tài thương mại 4 1 2 Khái niệm tố tụng trọng tài thương mại 6 CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠN.

TRƯỜNG

KHOA

TIỂU LUẬN MÔN:

Đề tài: Trình bày các bước cơ bản của tố tụng trọng tài thương mại theo

pháp luật Việt Nam

Họ và tên : .

Mã sinh viên: .

Năm 2021

2

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Kết cấu bài tiểu luận 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 3

1.1 Tổng quan về trọng tài thương mại 3

1.1.1 Khái niệm trọng tài thương mại 3

1.1.2 Đặc trưng của trọng tài thương mại 4

1.2 Khái niệm tố tụng trọng tài thương mại 6

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ CÁC BƯỚC CƠ BẢN CỦA TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 7

2.1 Một số vấn đề pháp lý về tố tụng trọng tài thương mại 7

2.1.1 Các nguyên tắc trong tố tụng trọng tài 7

2.1.2 Thời hiệu khởi kiện trọng tài 8

2.1.3 Địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại 9

2.1.4 Ngôn ngữ giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại 9

2.1.5 Luật áp dụng giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại 9

2.2 Các bước cơ bản của tố tụng trọng tài thương mại theo pháp luật Việt Nam 10

2.2.1 Bước 1: Khởi kiện và tự bảo vệ 11

2.2.2 Bước 2: Thành lập hội đồng trọng tài 12

2.2.3 Hội đồng trọng tài nghiên cứu hồ sơ và thực hiện một số công việctheo thẩm quyền 12

2.2.4 Bước 4: Tổ chức phiên họp giải quyết tranh chấp 12

2.2.5 Bước 5: Ra phán quyết trọng tài 13

2.2.6 Bước 6: Hủy phán quyết trọng tài 13

KẾT LUẬN 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hoạt động kinh doanh thương mại nhìn chung khó tránh khỏi những bấtđồng và xảy ra tranh chấp Để giải quyết những tranh chấp này và hòa bình hóa mốiquan hệ giữa các bên, pháp luật nước ta ghi nhận nhiều phương pháp giải quyết tranhchấp khác nhau Mỗi phương pháp lại có những ưu, nhược điểm khác nhau và được cácbên lựa chọn tùy theo nhu cầu thực tế Xuất hiện tại nước ta trong khoảng thời giankhông quá dài, trọng tài thương mại đang trở thành một trong những hình thức giảiquyết tranh chấp mang nhiều ưu điểm và được các bên lựa chọn trong tranh chấp vềthương mại

Trọng tài thương mại mang nhiều ưu điểm mà thường được các bên tranh chấptrong hoạt động thương mại quan tâm: tính bảo mật, hiệu quả, khả năng thi hành, quyềnthỏa thuận của các bên Bên cạnh đó, trọng tài thương mại còn là phương pháp giảiquyết tranh chấp có tính linh hoạt cao, tiết kiệm thời gian hơn so với phương pháp giảiquyết thông qua Tòa án nhân dân Thực tế có thể thấy ưu điểm này ngay trong thủ tụcthực hiện tố tụng tọng tài

Theo quy định tại hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam, các quy phạm điềuchỉnh hoạt động trọng tài thương mại và cụ thể là tố tụng trọng tài thương mại được đề

cập chi tiết tại Luật Trọng tài thương mại 2010 (sau đây gọi là “Luật TTTM 2010”)

cùng các văn bản hướng dẫn thi hành kèm theo Có thể nói, tố tụng trọng tài là mộttrong những nội dung pháp lý quan trọng về pháp luật hình thức Thông qua việc hiểu

và nắm được bản chất của tố tụng trọng tài, biết được tiến trình thực hiện và triển khaihoạt động giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại sẽ mang đến nhiều lợi ích.Trước hết, đối với các cơ quan giải quyết tranh chấp thương mại, thông qua việc nắmchắc các vấn đề liên quan đến hoạt động tố tụng trọng tài, việc giải quyết tranh chấp sẽđược tiến hành suôn sẻ, thuận lợi và tuân thủ đúng theo quy định pháp luật; đồng thờivới các bên đương sự, đây sẽ là cơ sở, tiền đề để có những cách thức kịp thời và phùhợp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân

Vì những lý do nêu trên, trong phạm vi bài Tiểu luận này, em đã lựa chọn đề tài:

“Trình bày các bước cơ bản của tố tụng trọng tài thương mại theo pháp luật Việt Nam” để triển khai nghiên cứu nhằm đưa ra được một cách tổng quan, khái quát nhất

2

việc thủ tục tố tụng về giải quyết các tranh chấp tại trọng tài thương mại theo quy địnhhiện hành của pháp luật nước ta

2 Kết cấu bài tiểu luận

Trừ lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung bài tiểu luậnđược chia thành các phần chính sau đây:

Chương 1: Tổng quan về tố tụng trọng tài thương mại

Chương 2: Một số vấn đề pháp lý về tố tụng trọng tài thương mại và các bước cơbản của tố tụng trọng tài thương mại Việt Nam

3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về trọng tài thương mại

1.1.1 Khái niệm trọng tài thương mại

Trước khi tìm hiểu và nắm được bản chất của tố tụng trọng tài thương mại, cầnphải hiểu được thế nào là “trọng tài thương mại”

Theo Công ước La-hay năm 1988, trọng tài được định nghĩa là một phương thức

nhằm “giải quyết những bất đồng giữa các bên thông qua một người thứ ba do chính các bên lựa chọn trên cơ sở tôn trọng luật pháp” Hay ngay trong cuốn “Từ điển kinh

tế thị trường từ A đến Z” được chủ biên bởi ông Trần Bá Tước cũng đã đưa ra khái

niệm rằng: “Trọng tài là một cách giải quyết bất đồng trong quan hệ công nghiệp mà không cần đưa ra pháp luật hay đình công” Như vậy, trọng tài có thể hiểu thực chất là

một phương thức giải quyết tranh chấp mà theo pháp luật cho phép các bên thỏa thuận

để lựa chọn giải quyết thông qua một cơ quan xét xử

Ở một góc nhìn khác, Hội đồng Trọng tài Hoa Kỳ lại đưa ra khái niệm về trọng tài

là một “cách thức giải quyết tranh chấp bằng cách đệ trình vụ tranh chấp cho một số người khách quan xem xét giải quyết và họ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng, có giá trị bắt buộc các bên tranh chấp phải thi hành”.1 Theo đó, khái niệm này đã chỉ thêm rằngquyết định giải quyết bằng trọng tài được xem là quyết định cuối cùng và bắt buộc phảithi hành đối với các bên

Như vậy, xét riêng đối với trọng tài thương mại có thể hiểu rằng đây là hình thứcgiải quyết tranh chấp thông qua trọng tài trong lĩnh vực thương mại Khoản 1 Điều 3Luật Trọng tài thương mại 2010 cũng đưa ra khái niệm về trọng tài thương mại được

sau: “Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thoả thuận và được tiến hành theo quy định của Luật trọng tài thương mại” Các quy định

của Luật trọng tài thương mại ở đây bao gồm tổng hợp các quy định liên quan đến thẩmquyền, thời hiệu, trình tự, thủ tục tiến hành giải quyết tranh chấp tại trọng tài thươngmại Theo quy định của pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam chỉ có tổ chức kinhdoanh hoặc cá nhân kinh doanh mới được quyền lựa chọn giải quyết tranh chấp tạitrọng tài thương mại

chủ đề Trọng tài thương mại và pháp luật về trọng tài thương mại

4

Như vậy, từ những khái niệm và phân tích được nêu ra ở trên, xét về bản chất cóthể khẳng định rằng: “Trọng tài thương mại là một sự tài phán trung lập phi nhà nước,được tiến hành theo sự thỏa thuận của các bên về việc đưa tranh chấp về thương mại ragiải quyết tại trọng tài Các vấn đề liên quan đến trọng tài thương mại được tiến hànhheo quy định của Luật trọng tài thương mại Việt Nam”.

1.1.2 Đặc trưng của trọng tài thương mại

Là một trong các hình thức giải quyết tranh chấp nói chung và giải quyết tranhchấp thương mại nói riêng, trọng tài thương mại có những đặc trưng nhất định, đâycũng chính là những đặc điểm cơ bản, khác biệt của hình thức này so với những hìnhthức giải quyết tranh chấp khác Cụ thể bao gồm các đặc trưng như sau:

Thứ nhất, trọng tài thương mại mang tính phi nhà nước

Tính phi nhà nước của trọng tài thương mại thể hiện ở việc đây không phải là một

cơ quan, tổ chức hay cá nhân của nhà nước Theo đó, đây được coi là một tổ chức xãhội nghề nghiệp được hoạt động theo những quy định nhất định do pháp luật ban hành.Thông qua việc công nhận hoạt động của trọng tài thương mại, vừa gia tăng sự lựa chọncho các bên trong hoạt động giải quyết tranh chấp vừa là cách để giảm áp lực, khốilượng công việc cho các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết tranh chấp mà đặc biệt

là Tòa án nhân dân

Thứ hai, trọng tài thương mại tôn sự định đoạt của các bên đương sự

Sự tự định đoạt của các bên đương sự trong giải quyết tranh chấp bằng trọng tàithương mại được thể hiện ở việc các bên có quyền tự thỏa thuận, lựa chọn các nội dungliên quan đến hoạt động của tố tụng trọng tài như: thỏa thuận giải quyết bằng trọng tài,thỏa thuận về địa điểm, ngôn ngữ, luật áp dụng khi giải quyết tranh chấp, thỏa thuận vềtrọng tài viên tham gia giải quyết tranh chấp Đây là những nội dung mà phương phápgiải quyết tranh chấp tại Tòa án hạn chế hoặc không cho phép thỏa thuận mà yêu cầuphải thực hiện theo những nội dung nhất định được pháp luật ghi nhận Hay nói cáchkhác, quyền tự định đoạt của các bên đương sự trong giải quyết tranh chấp thương mạitại trọng tài thương mại có sự đảm bảo cao hơn so với tại Tòa án nhân dân

Thứ ba, hoạt động giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại là sự tổng hòa

giữa hai cơ chế tài phán và thỏa thuận của các bên

5

Tố tụng trọng tài thương mại vừa tôn trọng cơ chế thỏa thuận của các bên vừamang yếu tố tài phán trong hoạt động giải quyết tranh chấp Theo đó, tố tụng trọng tàicoi sự thỏa thuận giữa các bên là cơ sở, tiền đề để ban hành phán quyết trọng tài, gắnliền với phán quyết trọng tài Hay nói cách khác, phán quyết của trọng tài cần phải dựatrên cơ sở những thỏa thuận đã được thống nhất bởi các bên Bên cạnh đó, sự thỏathuận còn được thể hiện ngay trong quyền định đoạt của các bên đương sự trong quátrình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại, điều này đã được phân tích cụ thểtại đặc điểm thứ hai nêu trên

Mặc dù tôn trọng sự định đoạt của các bên nhưng trọng tài thương mại vẫn mangtính tài phán tương tự Tòa án nhân dân Cụ thể, tính tài phán được thể hiện ở chỗ khicác bên đương sự đã thỏa thuận, thống nhất các nội dung và được đưa vào phán quyếtcủa trọng tài thì phán quyết đó bắt buộc các bên phải tuân thủ, có tính chung thẩm vàbất cứ cơ quan, bên thứ ba nào khác cũng không có thẩm quyền hủy bỏ về mặt nội dung(trừ trường hợp hủy phán quyết trọng tài do những vi phạm về hình thức được thực hiệnbởi Tòa án nhân dân)

Thứ tư, phán quyết của trọng tài thương mại mang tính chung thẩm

Tính chung thẩm thể hiện ở việc khi phán quyết trọng tài thương mại được banhành, các bên đương sự hay bất kỳ bên thứ ba nào không có quyền kháng cáo, khángnghị hay bị giải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm như giảiquyết tại Tòa án nhân dân Đặc trưng này giúp phán quyết trọng tài được giải quyết mộtcách dứt điểm, tiết kiệm công sức, thời gian của các bên và có giá trị thi hành nhanhchóng trên thực tế Có thể nói, đây cũng là một trong những ưu điểm nổi trội mà cácbên có tranh chấp quan tâm và trở thành lý do để lựa chọn thay vì những hình thức giảiquyết khác

Thứ năm, hoạt động giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại cần có sự hỗ

trợ của Toà án nhân dân

Mặc dù là một hình thức giải quyết tranh chấp tương đương với Tòa án nhân dân,tuy nhiên trong quá trình thực hiện, trọng tài thương mại vẫn cần phải có sự hỗ trợ nhấtđịnh từ phía Tòa án nhân dân để triển khai trong một số trường hợp nhất định Cụ thểtrong việc công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài – trừ trường hợp là phánquyết của trọng tài Việt Nam sẽ đương nhiên có hiệu lực thi hành tại Việt Nam, (việc6

thực hiện phải tiến hành thông qua Tòa án nhằm đảm bảo phán quyết trọng tài đượcthực thi và áp dụng trên thực tế, giải quyết đối với trường hợp một hoặc các bên không

tự nguyện thực hiện, chấp hành phán quyết của trọng tài) Ngoài ra, trường hợp phátsinh một số vấn đề trong quá trình giải quyết tranh chấp, nhằm đảm bảo hiệu quả củahoạt động tố tụng đồng thời bản vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, trọng tàithương mại có thể yêu cầu Tòa án nhân dân hỗ trợ ở các nội dung về: cấm hoặc buộcđương sự thực hiện một số hành vi nhất định, bảo toàn chứng cứ, kê biên tài sản,

Thứ sáu, việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại bao gồm hai hình

thức: trọng tài vụ việc và trọng tài thường trực

Trước hết, trọng tài vụ việc được hiểu là “phương thức trọng tài do các bên tranh chấp thỏa thuận thành lập để giải quyết vụ việc và sẽ chấm dứt tồn tại khi giải quyết xong vụ việc đó”2 Đây là hình thức tổ chức đơn giản, phương thức hoạt động tính linhhoạt và mềm dẻo cao Hình thức này thường được các bên lựa chọn trong trường hợptranh chấp đơn giản và cần giải quyết nhanh chóng

Đối với trọng tài thường trực, hình thức này có sự tổ chức chặt chẽ hơn so vớitrọng tài vụ việc bao gồm bộ máy nhất định và có trụ sở làm việc một cách thườngxuyên, hoạt động theo điều lệ và quy chế tố tụng riêng biệt Hình thức trọng tài nàythường được tổ chức dưới dạng trung tâm trọng tài và hoạt động theo quy định củapháp luật có liên quan

1.2 Khái niệm tố tụng trọng tài thương mại

Tố tụng là một trong những thuật ngữ để chỉ về pháp luật hình thức và trong hệ

thống pháp luật nước ta được hiểu là “cách thức, trình tự và nghi thức tiến hành xem xét một vụ việc hoặc giải quyết một vụ án đã được thụ lý theo quy định của pháp luật”.

Nói cách khác, tố tụng là thuật ngữ để chỉ toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc hoặc vụ

án theo quy định của pháp luật

Từ cách lý giải nêu trên, và căn cứ theo phân tích về trọng tài thương mại tại phầnđầu bài tiểu luận có thể hiểu rằng, tố tụng trọng tài thương mại chính là thuật ngữ baohàm các “trình tự, thủ tục xem xét, đánh giá, giải quyết các vụ việc tranh chấp thươngmại thông qua hình thức trọng tài theo quy định của pháp luật trọng tài thương mại” Tốtụng trọng tài thương mại Việt Nam bao gồm các quy định pháp luật về trình tự, thủ tục

2 Như chú thích 1, tr5

7

giải quyết tranh chấp theo hình thức trọng tài theo quy định của Luật trọng tài thươngmại yêu cầu các bên tham gia giải quyết tranh chấp phải tuân thủ và thực hiện

8

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI VÀ CÁC BƯỚC CƠ BẢN CỦA TỐ TỤNG TRỌNG TÀI

THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 2.1 Một số vấn đề pháp lý về tố tụng trọng tài thương mại

2.1.1 Các nguyên tắc trong tố tụng trọng tài

Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Luật TTTM 2010, hoạt động tố tụng trọng tàithương mại phải đảm bảo tuân theo những nguyên tắc nhất định Đây được coi là tiêuchí, định hướng cho hoạt động giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại, bao gồm:

Một là, “trọng tài viên phải tôn trọng thoả thuận của các bên nếu thỏa thuận đó

không vi phạm điều cấm và trái đạo đức xã hội”

Nguyên tắc này xuất phát từ đặc trưng của trọng tài thương mại, theo đó trọng tàithương mại có sự tổng hòa giữa cơ chế tài phán và thỏa thuận của các đương sự trong

vụ tranh chấp Nói cách khác, trong hoạt động tố tụng trọng tài, những thỏa thuận củacác bên, với điều kiện không trái quy định của pháp luật và đạo đức xã hội, phải đượctrọng tài viên tôn trọng, như những thỏa thuận về: thủ tục trọng tài, địa điểm, thời giangiải quyết tranh chấp, trọng tài viên tham gia giải quyết tranh chấp, luật áp dụng,

Hai là, “trọng tài viên phải độc lập, khách quan, vô tư và tuân theo quy định của

pháp luật”.

Để đảm bảo việc giải quyết tranh chấp đạt đúng mục tiêu đề ra là hòa bình hóanhững mâu thuẫn nội tại, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, trọng tài viêntham gia giải quyết phải đảm bảo có sự độc lập nhất định với các bên, khách quan tronglập luận, ra quyết định và đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật Trọngtài viên phải độc lập với vụ việc tranh chấp và các bên trong tranh chấp về quyền lợi,quan hệ Thông qua đó, các quyết định được ban hành bởi trọng tài viên tại phán quyếttrọng tài mới khách quan, vô tư và đảm bảo công bằng nhất Phán quyết của hội đồngtrọng tài, trọng tài viên không được chịu ảnh hưởng bởi ý chí hay quyết định hay mốiquan hệ với các bên tranh chấp hoặc bên thứ ba bất kỳ nào

Trọng tài viên không được để yếu tố tình cảm tác động tới kết quả của phán quyết,phải đảm bảo thực hiện đầy đủ và chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luậttrong quá trình giải quyết tranh chấp

9