(SKKN mới NHẤT) vận DỤNG PHƯƠNG PHÁP dạy học THEO dự án để THIẾT kế, tổ CHỨC dạy học và ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG TIẾP cận NĂNG lực CHO học SINH TRƯỜNG THPT QUỲNH lưu 4 QUA môn địa lí

Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài 104.Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để thiết kế, tổ chức dạyhọc và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh 10 4.1

THPT QUỲNH LƯU 4 QUA MÔN ĐỊA LÍ.”

Môn: Địa lý

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4

THPT QUỲNH LƯU 4 QUA MÔN ĐỊA LÍ.”

Môn: Địa lý Tác giả: Nguyễn Thị Thỏa

Tổ chuyên môn: Sử - Địa – GDCD – Thể dục - QPAN Năm thực hiện: Từ 9/2021 – 4/2022

Số điện thoại liên hệ: 0963783255

3.2 Quy trình hướng dẫn học sinh thực hiện dự án 73.3 Kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận học sinh qua dạy học dự án 93.4 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài 104.Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để thiết kế, tổ chức dạy

học và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh

10

4.1.Giới thiệu các chủ đề phù hợp với việc thiết kế và tổ chức dạy học

và đánh giá năng lực học sinh theo phương pháp DHDA

10

4.2 Giới thiệu các chủ đề minh họa áp dụng thiết kế và tổ chức dạy

học và đánh giá năng lực học sinh theo phương pháp DHDA

Thông qua dạy học theo dự án, việc học của học sinh thực sự có giá trị vì nókết nối với thực tế và rèn luyện được nhiều kĩ năng hoạt động và kĩ năng sống Họcsinh cũng được tạo điều kiện minh họa kiến thức mình vừa nhận được và đánh giámình học được bao nhiêu và giao tiếp tốt như thế nào.Với cách tiếp cận này, vai tròcủa giáo viên chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ chỉ là người chỉ bảothay vì quản lý trực tiếp học sinh làm việc Dạy học theo dự án ở bậc trung học là

sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức, làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng

lưới nhiều chiều, là sự tích hợp vào nội dung những ứng dụng kĩ thuật và đời sốngthông dụng làm cho nội dung học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn Có thể nói, việc ápdụng mô hình dạy học theo dự án như là luồng gió mới, “thổi hơi thở” của cuộcsống vào những kiến thức cổ điển, hàn lâm, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật”trong các bài học Là cách thức tổ chức dạy học trong đó HS thực hiện một nhiệm

vụ phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết với thực hành, tạo ra các sản phẩm có thểgiới thiệu

Đánh giá kết quả học tập theo định hướng tiếp cận năng lực cần chú trọngvào khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống ứng dụng khácnhau Hay nói cách khác, đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kĩ năng và

thái độ trong những bối cảnh có ý nghĩa Đánh giá kết quả học tập của học sinh đốivới các môn học và hoạt động giáo dục theo quá trình hay ở mỗi giai đoạn học tậpchính là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học vềkiến thức, kĩ năng, phẩm chất và năng lực, đồng thời có vai trò quan trọng trongviệc cải thiện kết quả học tập của học sinh

Qua nhiều năm giảng dạy và năm học 2021 - 2022, tôi được giao nhiệm vụgiảng dạy Địa lí lớp 11,12 Trong quá trình giảng dạy các chủ đề và các bài học, tôithấy rất nhiều chủ đề hay, phù hợp với việc thiết kế và tổ chức dạy học và đánh giánăng lực học sinh theo phương pháp DHDA Xuất phát từ thực tiễn trên và quathực tế giảng dạy môn Địa lí tại trường THPT Quỳnh Lưu 4 đã mang lại hiệu quả

nhất định, nên tôi đã lựa chọn nghiên cứu biện pháp: “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để thiết kế, tổ chức dạy học và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 4 qua môn địa lí.”

2 Tính mới của đề tài.

- Thực hiện được yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học, đa dạng hóacác hình thức thiết kế, tổ chức dạy học và đánh giá môn Địa lí trong giai đoạn hiệnnay

- Hình thành và phát triển cho học sinh phẩm chất và năng lực cốt lõi màchương trình GDPT hướng tới như tự học, giao tiếp, hợp tác…

- Vận dụng và phát huy được những ưu điểm của phương pháp dạy học mớiDHDA

3 Mục đích nghiên cứu

Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích

- Giới thiệu được phương pháp dạy dự án trong đổi mới phương pháp dạyhọc và kiểm tra đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh

- Giúp học sinh Trường THPT Quỳnh Lưu 4 hiểu được các kiến thức địa líliên quan đến thực tiễn trong đời sống

- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng chủ động, tích cực tìm hiểu kiến thức

- Giúp học sinh có cơ hội sử dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, nắm bắtđược xu thế của ngành nghề, chủ động trong việc định hướng, lựa chọn nghềnghiệp trong tương lai

4 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu hiện trạng và giải pháp của vấn đề sử dụng phương pháp dạy dự

án trong đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng tiếpcận năng lực học sinh nhằm nâng cao hiệu quả phát triển năng lực cho học sinhtrường THPT Quỳnh Lưu 4

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng, phân tích phương pháp, khả năng vận dụng phươngpháp DHDA vào thiết kế, tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướngtiếp cận năng lực học sinh Trường THPT Quỳnh Lưu 4 hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

Với đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như sau:

- Phương pháp thu thập tài liệu: Tôi thu thập những tài liệu nghiên cứu có

liên quan đến vấn đề vận dụng phương pháp dự án trong thiết kế, tổ chức dạy học

và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh THPT Quỳnh Lưu 4

- Phương pháp quan sát - tìm hiểu: Quan sát và ghi chép lại những vấn đề

vận dụng phương pháp dự án trong thiết kế, tổ chức dạy học và đánh giá theo địnhhướng tiếp cận năng lực cho học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 4 qua môn địa lí

- Phương pháp khảo sát: Tiến hành phát phiếu khảo sát lấy ý kiến từ đồng

nghiệp và một số học sinh tại THPT Quỳnh Lưu 4 về sự hứng thú với phương phápDHDA

- Phương pháp thống kê - biểu đồ : Sử dụng kiến thức toán học để tổng hợp,

thống kê, tính tỉ lệ phần trăm, xây dựng biểu đồ

- Phương pháp thực nghiệm: Áp dụng lồng ghép các phương pháp, hình

thức , nội dung vào dạy học địa lí 11,12 nhằm năng cao hiệu quả thiết kế, tổ chứcdạy học và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh trường THPTQuỳnh Lưu 4 qua môn địa lí

PHẦN II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Khái niệm về dạy học dự án

Thuật ngữ “dự án” trong tiếng Anh là “Project”, có nguồn gốc từ tiếng Latinh và ngày nay được hiểu theo nghĩa phổ thông là một đề án, một dự thảo haymột kế hoạch Khái niệm dự án được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vựckinh tế - xã hội: Trong sản xuất, doanh nghiệp, trong nghiên cứu khoa học cũngnhư trong quản lý xã hội Từ lĩnh vực kinh tế, xã hội, khái niệm dự án đã đi vàolĩnh vực GD - ĐT không chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà cònđược sử dụng như một phương pháp hay hình thức dạy học

Dạy học theo dự án là một hình thức sư phạm trong đó học sinh học với sựđiều khiển và trợ giúp của giáo viên, nhưng phải tự giải quyết những thách thứctrong học tập, đòi hỏi sự kết hợp của hai khía cạnh: dạy và học, lý thuyết và thựchành Thông qua dự án sẽ tạo ra một sản phẩm học tập

Dạy học dựa trên dự án là một mô hình học tập hiện đại mà học sinh làtrung tâm của việc giảng dạy Là cách thức tổ chức dạy học trong đó HS thực hiệnmột nhiệm vụ phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết với thực hành, tạo ra các sảnphẩm có thể giới thiệu Giáo viên hướng dẫn thực hành để giúp phát triển kiến thức

và kỹ năng của trẻ thông qua các nhiệm vụ học tập Học sinh được khuyến khíchkhám phá và thực hành những gì đã học để tạo ra sản phẩm của riêng mình Đây làchương trình giảng dạy dựa trên câu hỏi cốt lõi và kết hợp nội dung tiêu chuẩn Bản chất của dạy học dự án là người học lĩnh hội kiến thức và kĩ năng thôngqua việc giải quyết một bài tập tình huống gắn với thực tiễn (bài tập dự án) Kếtthúc dự án người học phải hoàn thành ít nhất một sản phẩm cụ thể Nội dung bàidạy không truyền thụ theo PPDH truyền thống mà là cơ sở để người học thực hiệnnhiệm vụ

1.2 Lợi ích của dạy học dự án

Phương pháp dạy học theo dự án có nhiều đặc điểm riêng và rất rõ ràng đểphân biệt với các phương pháp khác Đồng thời các đặc điểm này cũng rất phù hợp

và tạo nên sự tích cực cho các học sinh

- Định hướng hứng thú cho người học: Khác với cách học truyền thống, với

phương pháp dạy học theo dự án học sinh được tham gia chọn nội dung cũng như

đề tài phù hợp với khả năng của bản thân, nhờ đó tạo ra hứng thú cho các em

- Định hướng thực tiễn: Với các dự án mang chủ đề từ thực tiễn xã hội, thực

tiễn của nghề nghiệp cũng như từ cuộc sống Thông qua đó, giúp các em liên hệvới thực tiễn và cảm thấy hứng thú hơn Ngoài ra, dự án học tập còn có ý nghĩathực tiễn xã hội khi mà việc học tập của các em được gắn với cuộc sống hàngngày Với cách thực hiện đúng và trong các trường hợp lý tưởng nó có thể tạo ratính tích cực cho xã hội

- Tính tự lực cho học sinh: Trong quá trình học, các học sinh phải tự lực, tự

ý thức, tham gia tích cực vào các giai đoạn học Việc này giúp các em có sự tựgiác, tính trách nhiệm, sáng tạo Trong phương pháp này, giáo viên đóng vai tròhướng dẫn, giúp đỡ Thế nhưng, các giáo viên cũng cần dựa vào tình hình thực tếkhả năng của các em để thực hiện

- Mang tính liên môn, phức hợp: Sự đòi hỏi các em có sự liên kết, xâu chuỗi

nhiều lĩnh vực, nhiều môn khác nhau nhằm giải quyết các vấn đề

- Cộng tác làm việc: Việc học theo phương pháp dự án ở môn Địa lí là chia

theo nhóm, các em học sinh được phân chia nhiệm vụ, các em cần phải biết cáchtìm kiếm thông tin và phối hợp cũng như làm việc của bản thân, thực hiện nhiệm

vụ của mình

- Định hướng hành động: Giúp các em học sinh có sự kết hợp giữa nghiên

cứu lý thuyết và thực hành

- Định hướng sản phẩm: Trong quá trình học, các sản phẩm được tạo ra theo

định hướng với chức năng, công dụng riêng

- Định hướng các năng lực, phẩm chất: Năng lực chung, năng lực đặc thù,

phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trách nhiệm, trung thực

2 Cơ sở thực tiễn

Thực trạng của vấn đề vận dụng phương pháp dạy học theo dự án để thiết kế,

tổ chức dạy học và đánh giá theo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh trườngTHPT Quỳnh Lưu 4 qua môn địa lí

Trong những năm học vừa qua, nhận thức của đội ngũ giáo viên về tính cấpthiết phải đổi mới phương pháp dạy học đã thay đổi và có nhiều chuyển biến Việc

áp dụng những phương pháp dạy học tích cực đã được thực hiện, song khôngthường xuyên và còn mang nặng tính hình thức vì thế tính hiệu quả khi sử dụngmột số phương pháp còn nhiều hạn chế Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức

Việc kiểm tra, đánh giá vẫn chỉ chú trọng đến đánh giá kết quả cuối kỳ học

mà chưa chú trọng đến việc đánh giá thường xuyên trong quá trình học Quá trìnhđánh giá và kết quả đánh giá hoàn toàn là do giáo viên, chưa có sự kết hợp giữađánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh Câu hỏi trong các đề kiểm tracòn nặng về kiểm tra ghi nhớ, tái hiện kiến thức, học thuộc máy móc, chưa có nhiềucâu hỏi theo hướng mở, gắn với thực tế cuộc sống, các câu hỏi đánh giá năng lực vậndụng, giải quyết những vấn đề của thực tiễn của học sinh

Dạy học dự án là một phương pháp dạy học có nhiều ưu điểm và đã được ápdụng vào thực tế giảng dạy các môn học nói chung và môn Địa lí nói riêng Tuynhiên với nhiều giáo viên Địa lí, phương pháp dạy học theo dự án vẫn còn khá mới

mẻ Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:

*Thứ nhất, nhóm nguyên nhân chủ quan:

Về phía các nhà quản lí giáo dục: do những tồn tại trong chương trình sách

giáo khoa, phương tiện dạy học, cơ sở vật chất của các cơ sở giáo dục, cách thứckiểm tra và đánh giá hồ sơ giáo viên, cách thức thi cử,…đã ảnh hưởng đến việcvận dụng phương pháp dạy học theo dự án để thiết kế, tổ chức dạy học và đánh giátheo định hướng tiếp cận năng lực cho học sinh trường THPT Quỳnh Lưu 4

Về phía giáo viên: Chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đồng đều, nhiều giáo

viên chưa thấy rõ lợi ích to lớn của việc sử dụng phương pháp dạy học theo dự ánđặc biệt là chưa nắm vững nguyên tắc, phương pháp, hình thức thiết kế và tổ chứcdạy học theo dự án Bên cạnh đó còn có một số giáo viên chưa thật sự tâm huyếtvới nghề dạy học, ngại đổi mới, cho rằng việc thiết kế và tổ chức dạy học chủ đềĐịa lí theo phương pháp DHDA phải tốn nhiều thời gian, kinh phí Thực tế ởtrường THPT Quỳnh Lưu 4 của tôi có 4 giáo viên Địa lí, nhưng qua khảo sát việcgiáo viên chúng tôi vận dụng phương pháp DHDA rất ít, khoảng 2-3 dự án trênmột năm, chủ yếu qua các tiết dạy học nghiên cứu bài học, dạy học chủ đề, dạy họcđịa lí gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương, hoặc là qua các kỳ thigiáo viên dạy giỏi cấp trường

Với ý kiến khảo sát từ đồng nghiệp trong việc áp dụng phương pháp DHDAtrong thiết kế , tổ chức dạy học, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh,kết quả như sau

Về phía học sinh: Nhiều học sinh không thích học môn Địa lí hoặc coi môn

Địa lí chỉ là môn phụ Đặc biệt đối với trường THPT Quỳnh Lưu 4 là một ngôitrường ở vùng bán sơn địa, điều kiện đang còn nhiều khó khăn, học sinh nhiều em

về nhiều mặt còn hạn chế Vì vậy mà tình trạng học chống đối hoặc không hợp tácvới giáo viên trong quá trình học diễn ra khá phổ biến Chính các em trước cuộcsống hiện đại và thực dụng đã làm giảm hứng thú đối với môn học Các em đa sốhọc tập bị động, chưa xác định mục tiêu, định hưỡng rõ ràng nên đã làm cho các

em sao nhãng đối với việc học nói chung và môn Địa lí nói riêng

Với ý kiến khảo sát từ học sinh về sự hứng thú trong học tập của phương pháp truyền thống như sau

Không hứng thú

*Thứ hai, nhóm nguyên nhân khách quan:

Do khó khăn về cơ sở vật chất như bàn ghế chưa đồng bộ, không cơ động,lớp học chật hẹp, đặc biệt là đồ dùng, phương tiện dạy học Địa lí ở các trườngTHPT còn thiếu thốn gây trở ngại lớn cho việc áp dụng các phương pháp dạy họctích cực nhất là phương pháp dạy học theo dự án

3 Những vấn đề chung

3.1.Phân loại dạy học dự án

3.1.1 Phân loại theo thời gian thực hiện dự án

Việc phân loại theo quỹ thời gian sẽ chia phương pháp dạy học theo dự ánlàm 3 mức: dự án nhỏ, dự án trung bình và dự án lớn Mỗi dự án lại có thời lượngkhác nhau

- Dự án nhỏ: Với dự án nhỏ này sẽ được thực hiện lồng ghép trong một sốgiờ học

- Dự án trung bình: Nó còn được gọi là ngày dự án khi được thực hiện vàingày Với giới hạn thời lượng trong 40 giờ học hoặc 1 tuần

- Dự án lớn: Với thời gian thực hiện có lượng thời gian nhiều, kéo dài trongnhiều tuần

3.1.2.Phân loại dự án theo nhiệm vụ

- Dự án nghiên cứu: Các dự án nghiên cứu sẽ nhằm giải thích các hiện tượngtrong cuộc sống, các quá trình diễn ra sự việc

-Dự án tìm hiểu: Nhằm khảo sát các đối tượng cụ thể

- Dự án kiến tạo: Đó là dự án thực hiện các hành động thực tiễn hoặc tập trungvào tạo ra các sản phẩm vật chất như trang trí, sáng tác, biểu diễn, trưng bày…

3.1.3 Phân loại theo mức độ của nội dung học

Ở phần phân loại theo mức độ nội dung học sẽ được chia làm 2 dạng dự án

là dự án mang tính thực hành và dự án mang tính tích hợp

- Dự án mang tính tích hợp: Nó là các dự án nghiên cứu lý thuyết, thực hiệncác hoạt động thực hành, thực tiễn, giải quyết vấn đề mang nội dung tích hợp củanhiều nội dung hoạt động

- Dự án mang tính thực hành: Đó là các dự án tập trung vào việc thực hànhcác nhiệm vụ trên cơ sở vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế, và các kỹnăng cơ bản để tạo ra sản phẩm

3.2 Quy trình hướng dẫn học sinh thực hiện dự án.

Bước 1

*Chuẩn bị: Xây dựng ý tưởng, lựa chọn chủ đề, tiểu chủ đề, lập kế hoạch

các nhiệm vụ học tập

- Chuẩn bị các nguồn thông tin đáng tin cậy để chuẩn bị thực hiện dự án.

- Cùng GV thống nhất các tiêu chí đánh giá dự án

Bước 2

* Thực hiện dự án: Thu thập thông tin ,thực hiện điều tra ,thảo luận với các

thành viên khác ,tham vấn giáo viên hướng dẫn

+ Hoạt động của GV

- Theo dõi, hướng dẫn, đánh giá HS trong quá trình thực hiện dự án

- Liên hệ các cơ sở, khách mời cần thiết cho HS

- Chuẩn bị cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi cho các em thực hiện dự án

- Bước đầu thông qua sản phẩm cuối của các nhóm HS

+ Hoạt động của HS

- Phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm thực hiện dự án theo đúng

kế hoạch

- Tiến hành thu thập, xử lý thông tin thu được

- Xây dựng sản phẩm hoặc bản báo cáo

- Liên hệ, tìm nguồn giúp đỡ khi cần

Thường xuyên phản hồi, thông báo thông tin cho GV và các nhóm khác

Bước 3

* Kết thúc dự án: Tổng hợp các kết quả, xây dựng sản phẩm trình bày kết

quả, phản ánh lại quá trình học tập

+ Hoạt động của GV

- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi báo cáo dự án

- Theo dõi, đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm

+ Hoạt động của HS

- Chuẩn bị tiến hành giới thiệu và báo cáo sản phẩm

- Tiến hành giới thiệu và báo cáo sản phẩm

- Tự đánh giá sản phẩm dự án của nhóm

- Đánh giá sản phẩm dự án của các nhóm khác theo tiêu chí đã đưa ra

3.3 Kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh qua dạy học

dự án

Vận dụng phương pháp DHDA để đổi mới kiểm tra đánh giá theo địnhhướng tiếp cận năng lực học sinh, không hạn chế ở khả năng tái hiện tri thức màchú trọng tới khả năng vận dụng tri thức giải quyết nhiệm vụ gắn với thực tiễn

Theo TS Vũ Đình Chuẩn - Vụ trưởng vụ giáo dục trung học thì: “Chương

trình GDPT hiện hành quan tâm chủ yếu tới việc HS sẽ học được những gì.Việc xây dựng chương trình như vậy được gọi là theo hướng tiếp cận nội dung.Chương trình mới sẽ được xây dựng theo hướng tiếp cận năng lực HS, tức là xuất phát từ các năng lực mà mỗi HS cần có trong cuộc sống và kết quả cuối cùng phải đạt các năng lực ấy.Theo đó nội dung, phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá đều phải hướng tới tiếp cận năng lực học sinh”.Các năng lực cần đạt trong

trong dạy học môn Địa lí

- Nhận thức khoa học địa lí: Nhận thức thế giới theo quan điểm không gian,

giải thích các hiện tượng và quá trình địa lí

- Tìm hiểu địa lí: Sử dụng các công cụ địa lí học, tổ chức học tập ở thực địa,

khai thác Internet phục vụ môn học

- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Cập nhật thông tin và liên hệ thực tế,

thực hiện chủ đề học tập khám phá từ thực tiễn ,vận dụng tri thức địa lí giải quyếtmột vấn đề thực tiễn

Công cụ sử dụng để kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực HS

mà GV có thể sử dụng là phiếu đánh giá theo tiêu chí rubic như sau:

Đánh giá dự án không chỉ đơn thuần là đánh giá sản phẩm của dự án mà cònphải đánh giá mức độ hiểu, khả năng nhận thức và kĩ năng của học sinh đồng thờitheo dõi sự tiến bộ ở các em Công cụ thường sử dụng trong vận dụng phươngpháp DHDA để kiểm tra ,đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực học sinh, giáoviên có thể sử dụng các công cụ đánh giá như: “Phiếu đánh giá theo tiêu chí

(Rubic)”

Một phiếu đánh giá, rubric được sử dụng để đánh giá cả định đính và định lượng

3.4 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài

- Phần lớn học sinh đã đã được làm quen với phương pháp DHDA qua một

số môn học nói chung, và dạy học địa lí qua các chủ đề, và hoạt động giáo dục bộmôn nói riêng

- Nhiều giáo viên luôn có ý thức trong đổi mới phương pháp, hình thức tổchức dạy học

* Khó khăn:

- Nhiều em chưa thực sự hứng thú với môn học và còn quen với phương pháphọc cũ

- Nhiều giáo viên còn chưa thành thạo khi áp dụng CNTT

- Năng lực thiết kế, tổ chức DHDA của một số GV còn hạn chế

- Cơ sở vật chất nhà trường đã được cải thiện nhưng vẫn chưa thể đủ phục

1 Chương trình địa lí 12 CB - Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa

- Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

- Địa lí dân cư -Một số vấn đề phát triển phân bố công nghiệp-Một số vấn đề phát triển phân bố nông nghiệp -Địa lí các vùng kinh tế…

2

Chương trình địa lí 11 CB

- Chủ đề một số vấn đề mang tính toàn cầu -Một số vấn đề của các châu lục và khu vực -Khu vực Đông Nam Á…

3

Chương trình địa lí 10 CB

-Một số quy luật của vỏ địa lí

- Địa lí dân cư-Địa lí các ngành công nghiệp -Địa lí các ngành nông nghiệp -Môi trường và sự phát triển bền vững…

-Các hoạt động trải nghiệm…

4.2.Giới thiệu các chủ đề minh họa áp dụng thiết kế và tổ chức dạy học và đánh giá năng lực học

sinh theo phương pháp DHDA

1 Dự án nhỏ: Với dự án nhỏ này sẽ được thựchiện lồng ghép trong giờ học Sử dụng và bảo vệ tàinguyên thiên nhiên

2 Dự án trung bình: dự án khi được thực hiện vài

ngày, hoặc 1 tuần

Một số vấn đề mang tínhtoàn cầu

3

- Dự án lớn: Với thời gian thực hiện có lượng

thời gian nhiều, kéo dài trong nhiều tuần

Dạy học địa lí gắn vớihoạt động sản xuất kinhdoanh tại địa phương

+ Năng lực tìm hiểu Địa lí: Tìm hiểu thông tin, tư liệu, biết được sự suythoái tài nguyên rừng, đất; một số nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm, cạn kiệt tàinguyên và ô nhiễm môi trường Phân tích các bảng số liệu về sự biến động của tàinguyên rừng, đất ở nước ta, ở địa phương.

+ Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức đã học

để đưa ra một số biện pháp và vận dụng được một số biện pháp bảo vệ tự nhiên ởđịa phương

- Năng lực chung

+ Năng lực tự học: Khai thác được tài liệu phục vụ cho bài học

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm có hiệu quả

+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết sử dụng công cụ, phương tiệnCNTT phục vụ bài học; phân tích và xử lí tình huống

Sự suy giảmcủa các tàinguyên ảnhhưởng đến môitrường và đờisống con ngườinhư thế nào

Nhận xét bảng

số liệu thống

kê để rút ranhận xét cầnthiết về hiệntrạng sử dụngtài nguyên

Năng lực tưduy tổng hợptheo lãnh thổ:(Đưa ra đượcnguyên nhân,các giải pháp

- Học liệu: Atlat Địa lí Việt Nam, giáo án điện tử

- Một số hình ảnh, video về môi trường Việt Nam, tài liệu tham khảo liên quan

2 Học sinh: Máy tính, giấy A3, A4, bút màu, sưu tầm một số hình ảnh về

- Vườn quốc gia và vai trò

- Tình hình sử dụng các tài nguyên: Nước, Biển, Khí hậu, Khoáng sản

- Các biện pháp bảo vệ tài nguyên ở địa phương (Quỳnh Lưu hoặc Nghệ An)

2 Chia các nhóm học tập

3 Ký kết hợp đồng học tập với nhóm trưởng các nhóm (theo phụ lục 1)

4 Giáo viên thiết kế các phiếu học tập để các nhóm tự tìm hiểu ở nhà

- Tất cả các nhóm cùng nghiên cứu nội dung chủ đề theo hướng dẫn củaphiếu học tập (theo phụ lục 2)

- Giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm chuyên sâu về một nội dung của dự ánthực hiện ở trên lớp Cụ thể:

+ Giao nhiện vụ cho nhóm 1: Tìm hiểu về tài nguyên rừng

+ Giao nhiện vụ cho nhóm 2: Tìm hiểu về tài nguyên đất

+ Giao nhiện vụ cho nhóm 3: Viết bài báo, hoặc đoạn văn ngắn tuyên truyềnmọi người trong cộng đồng chung tay bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường

- Giáo viên giúp đỡ học sinh của các nhóm nếu các nhóm có yêu cầu

5 Chuẩn bị các thiết bị đồ dùng, học liệu, dạy học

- Thông tin phản hồi phiếu học tập (theo phụ lục 3)

- Chuẩn bị nội dung chuyên sâu để hoàn thành sản phẩm tiến báo cáo trênlớp Báo cáo các nhóm có thể trình bày dưới nhiều hình thức: powerpoint, văn bảnđánh máy, tiểu phẩm, sơ đồ tư duy, tranh tự họa

2 Hoạt động học tập trên lớp

* Hoạt động khởi động

a Mục tiêu

- Tạo hứng thú học tập, huy động sự hiểu biết thực tiễn của HS

- Tìm ra những nội dung HS chưa biết, để tự đó bổ sung và khắc sâu kiếnthức của bài học cho HS

b.Tổ chức thực hiện

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu học sinh xem video về môi trường

https://drive.google.com/file/d/

1wrM0x3ys8ptGC7zzS1S7DFcwaVshAyfD/view?usp=sharing

Trả lời câu hỏi “ Em biết gì về hiện trạng các loại tài nguyên, môi trường ởnước ta hiện nay”

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

+ HS làm việc cá nhân/ cặp, thực hiện nhiệm vụ

+ Sản phẩm: Nội dung trả lời của HS về hiện trạng tài nguyên môi trường

Bước 3: HS trả lời

Bước 4: GV đưa ra kết quả và kết nối vào bài học

*Hoạt động hình thành kiến thức mới

Nội dung 1 : Tìm hiểu sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật

- GV chia nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm HS, cụ thể:

+ Nhóm 1: Liên hệ, tìm hiểu được hiện trạng, các biện pháp bảo tài nguyên rừng

- Thống nhất với các nhóm tiêu chí đánh giá dự án

+ Tiêu chí 1: Nội dung kiến thức (đánh giá mức độ đảm bảo so với yêu cầu;

mức độ phù hợp giữa kiến thức đã học với tình huống thực tiễn vận dụng)

+Tiêu chí 2: Hình thức (đánh giá ý tưởng và mức độ sáng tạo của học sinh) Hồ

sơ thực hiện dự án (để đánh giá quá trình và hiệu quả thực hiện dự án)

+Tiêu chí 3: Quá trình thực hiện của học sinh (đánh giá tính khoa học, hợp tác,

ý thức, thái độ trong quá trình thực hiện)

+Tiêu chí 4: Kỹ năng trình bày/thực hành và trả lời câu hỏi…

Các tiêu chí định lượng về điểm theo 4 mức: Tốt (9-10 điểm); Khá (7-8 điểm);Đạt (5-6 điểm); Chưa đạt (< 5 điểm)

Bước 2 :Thực hiện dự án

HS làm việc nhóm theo kế hoạch:

+Thu thập, xử lí, phân tích tài liệu, số liệu từ nhiều nguồn khác nhau

+Thảo luận tìm ,hiểu được về hiện trạng và biện pháp cụ thể các loại tàinguyên ở tại địa phương

và kết quả của các vấn đề đã được nghiên cứu và trình bày của từng nhóm

IV CÂU HỎI/BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM HỌC TẬP CỦA CÁC NHÓM

GV cho học sinh xem đoạn video 3 phút (https://youtu.be/zlqW5XguxEE)hợp,trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Em có sẵn sàng tham gia vào các tổ chức phi chính phủ về các vấn đề môi trường trên Thế giới hay không? Có Không Câu 2: Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của ai? Của mỗi cá nhân Các cơ quan chức năng Các nước phát triển Câu 3: Theo em bảo vệ môi trường được thể hiện bằng những hành động cụ thể nào ?

Câu 4: Tại sao nói trong bảo vệ môi trường cần “Tư duy toàn cầu, hành động địa phương” ? ………

………

………

………

………

………

………

………

………

Phụ lục 1

HỢP ĐỒNG HỌC TẬP

Học sinh tìm hiểu nội dung: Vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

Nhóm:………Lớp:12A10 Trường:THPT Quỳnh Lưu 4

Thông tin thành viên

Họ và tên GV

1 2 3 4 5 6 7 8 Phụ lục 2 PHIẾU HỌC TẬP Tìm hiểu về vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên 1 Dựa vào bảng 14.1 trong sách giáo khoa , kết hợp với biểu đồ diện tích rừng nước ta (Trang bản đồ Lâm Nghiệp – Atlat địa lý Việt Nam) nhận xét sự biến động tài nguyên rừng, tìm hiểu nguyên nhân và giải pháp khắc phục ………

………

………

………

2 Phân tích hiện trạng sử dụng đất ở nước ta Những biểu hiện suy thoái đất ở đồng bằng, ở miền đồi núi Nêu các biện pháp bảo vệ đất đồi núi và cải tạo đất ở đồng bằng ………

………

………

………

………

………

………

………

……… ………

3 Dựa vào hiểu biết và sách giáo khoa hoàn thiện bảng sau:

Tài nguyên Tình hình sử dụng Các biện pháp bảo vệ

THÔNG TIN PHẢN HỒI PHIẾU HỌC TẬP

Tìm hiểu vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

1 Vấn đề sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật.

*Tài nguyên rừng

+ Sự biến động tài nguyên rừng:

- TN rừng nước ta đang bị suy giảm về số lượng và suy thoái về chất lượng

- Về số lượng: Từ năm 1943 đến nay, tổng diện tích rừng của nước ta có sựbiến động qua các năm

+ 1943-1983: tổng diện tích rừng giảm mạnh (DC), kéo theo là sự suy giảmdiện tích rừng tự nhiên (DC), và độ che phủ rừng giảm ở mức thấp (DC)

+ Từ năm 1983 đến 2018: Tổng diện tích rừng đang tăng lên (DC), chủ yếu

là sự tăng lên nhanh chóng của diện tích rừng trồng (DC) Độ che phủ rừng tăng(DC) nhưng còn ở mức thấp

-Về chất lượng: Mặc dù tổng diện tích rừng đang tăng lên, nhưng tài nguyênrừng vẫn bị suy thoái vì chất lượng rừng chưa thể phục hồi Hiện nay có khoảng70% diện tích rừng là rừng nghèo và rừng mới phục hồi

* Nguyên nhân

- Sự khai thác bừa bãi của con người, đốt rừng làm nương rẫy,…

- Cháy rừng, chiến tranh,…

* Giải pháp

- Nâng cao độ che phủ rừng từ 40% lên 45-50%

- Tăng cường sự quản lý của nhà nước về quy hoạch, bảo vệ và phát triểnđối với 3 loại rừng cụ thể:

+ Đối với rừng phòng hộ: Bảo vệ nuôi dưỡng rừng hiện có, trồng rừng trênđất trống đồi trọc

+ Đối với rừng sản xuất: Đảm bảo duy trì và phát triển diện tích rừng, duy trì

và phát triển hoàn cảnh rừng, độ phì và chất lượng đất rừng

+ Đối với rừng đặc dụng: bảo vệ cảnh quan, đa dạng sinh vật của các vườnquốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên

- Triển khai luật bảo vệ và phát triển rừng

- Giao đất giao rừng cho nhân dân

2 Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất.

* Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất:

- Theo số liệu thống kê đến năm 2014: cả nước có khoảng 15,8 triệu ha đất

có rừng; 10,2 triệu ha đất sử dụng trong nông nghiệp; chỉ có 2,4 triệu ha đất chưa

sử dụng

- Bình quân đất nông nghiệp: 0,1ha/người

- Trong số 2,4 triệu ha đất chưa sử dụng thì ở đồng bằng chỉ còn 224 nghìn

ha, còn lại hơn 2 triệu ha đất đồi núi bị hoang hóa nặng

* Biểu hiện suy thoái đất:

- Diện tích đất bị suy thoái còn lớn

- 9,3 triệu ha đất có nguy cơ hoang mạc hóa

- Ô nhiễm tài nguyên đất đến mức báo động

* Biện pháp

- Đồi núi:

+ Áp dụng tổng thể các biện pháp thủy lợi, canh tác hợp lý

+ Cải tạo đất hoang đất đồi trọc bằng các biện pháp nông – lâm kết hợp.+ Bảo vệ rừng và đất rừng

+ Định canh, định cư cho đồng bào dân tộc

+ Bón phân cải tạo đất

+ Hạn chế ô nhiễm môi trường đất

3 Sử dụng và bảo vệ các tài nguyên khác

Tài nguyên Tình hình sử dụng Các biện pháp bảo vệ

Nước - Gia tăng các hiện tượng ngập lụt

vào mùa mưa; thiếu nước vàomùa khô

- Ô nhiễm môi trường nước

- Sử dụng hiệu quả, tiết kiệmtài nguyên nước

- phòng chống ô nhiễmnước

Khoáng sản - Khai thác khoáng sản bừa bãi

- Nhiều loại khoáng sản đang dầncạn kiệt

- Có biện pháp khai thác hợplý

- Đảm bảo khai thác với bảo

vệ môi trường

Du lịch - Nhiều tài nguyên du lịch đang

được khai thác hiệu quả

- Tình trạng ô nhiễm tài nguyên,suy giảm tài nguyên do hoạt độngkhai thác không hợp lý

- Bảo tồn, tôn tạo các giá trịtài nguyên du lịch

- Bảo vệ cảnh quan du lịch

- Phát triển du lịch sinh thái

Khí hậu - Gia tăng các thiên tai - Khai thác các giá trị kinh

tế: Du lịch, nông nghiệp,…

- Hạn chế các tác động tiêucực của con người đến tầngkhí quyển

Biển - Giá trị kinh tế biển được phát

huy

- Ô nhiễm môi trường biển

- Khai thác hiệu quả tàinguyên biển đảo

- Đảm bảo hoạt động khaithác gắn liền với bảo vệ môitrường biển

Phụ lục 4

MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA DỰ ÁN

Hình ảnh 1: Thảo luận quyết định chủ đề dự án

Hình ảnh 2: HS thực hiện dự án

Hình ảnh 3: HS báo cáo dự án