(SKKN mới NHẤT) vận DỤNG PHƢƠNG PHÁP dạy học bài CÁCH MẠNG KHOA học – CÔNG NGHỆ và XU THẾ TOÀN cầu HOÁ nửa SAU THẾ kỉ XX THEO HƢỚNG TRẢI NGHIỆM SÁNG tạo

Các hoạt động ngoại khóa, tham quan các cơ sở sản xuất công nghiệp có dây chuyền sản xuất hiện đại trên địa bàn đã được tổ chức nhưng chưa đi vào chiều sâu, giáo viên gặp nhiều khó khăn

Đề tài:

“VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BÀI CÁCH MẠNG

KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ VÀ XU THẾ TOÀN CẦU HOÁ

NỬA SAU THẾ KỈ XX THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO”

(Lĩnh vực: Lịch sử)

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

“VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BÀI CÁCH MẠNG

KHOA HỌC – CÔNG NGHỆ VÀ XU THẾ TOÀN CẦU HOÁ

NỬA SAU THẾ KỈ XX THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO”

MỤC LỤC

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Tính mới 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Kế hoạch nghiên cứu 3

7 Đóng góp của đề tài 4

PHẦN II NỘI DUNG 5

Chương 1 Cơ sở của đề tài 5

1.1 Cơ sở lí luận 5

1.1.1 Phương pháp dạy học dự án 5

1.1.2 Quan niệm về giáo dục qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo 12

1.2 Cơ sở thực tiễn 12

1.2.1 Thực trạng dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ ở trường phổ thông 12

1.2.2 Điều tra, khảo sát 13

Chương 2 Giải pháp của đề tài 16

2.1 Nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ trong chương trình Lịch sử THPT có thể tổ chức dạy học dự án theo hướng trải nghiệm sáng tạo 16

2.1.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung bài học để dạy học dự án 16

2.1.2 Quy trình tổ chức thực hiện các dự án môn Lịch sử THPT 16

2.1.3 Những nội dung có thể tiến hành dạy học dự án trong chương trình lịch sử THPT hiện hành 17

2.2 Nguyên tắc và quy trình tổ chức dạy học dự án 18

2.2.1 Nguyên tắc 18

2.2.2 Quy trình 19

2.3 Xây dựng kế hoạch và triển khai 2 dự án trong dạy học bài cách mạng khoa học - công nghệ và xu thế thế toàn cầu háo nữa sau thế kỉ XX 20

2.3.1 Dự án 1: Khảo sát và giới thiệu dây chuyền sản xuất của nhà máy xi măng Hoàng Mai 20

2.3.2 Dự án 2: Khảo sát việc sử dụng các thiết bị công nghệ hiện đại vào đánh

bắt và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai 31

Chương 3 Thực nghiệm đề tài 42

3.1 Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm đề tài 42

3.2 Đối tượng và phương pháp thực nghiệm đề tài 42

3.3 Nội dung thực nghiệm đề tài 42

3.4 Tiến hành thực nghiệm đề tài 42

3.4.1 Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm 42

3.4.2 Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm được tiến hành theo các phương pháp sau: 43

3.5 Kết quả thực nghiệm 43

3.5.1 Kết quả các bài kiểm tra 43

3.5.2 Kết quả các phiếu điều tra về sự phát triển năng lực của học sinh 44

PHẦN III KẾT LUẬN 47

1 Tính khoa học 47

2 Tính thực tiễn 47

3 Một số kinh nghiệm rút ra 47

3.1 Đối với giáo viên 47

3 2 Đối với học sinh 48

4 Hạn chế của đề tài 48

TÀI LIỆU THAM KHẢO 49

PHỤ LỤC 1

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông Việt Nam những năm gần đây đang trong tiến trình đổi

mới mạnh mẽ, toàn diện theo hướng “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu

trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học

đi đôi với hành; lí luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường gắn với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội [10]

Thực tế đó đòi hỏi mỗi người thầy không ngừng học hỏi, tìm tòi, đổi mới về nội dung, hình thức và phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ hội nhập và đưa giáo dục Việt Nam tiệm cận với những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới

Việc đổi mới Giáo dục phổ thông hiện nay cũng tạo ra nhiều cơ hội để giáo viên nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, trong đó có môn Lịch sử - môn học có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống giáo dục nhưng phần lớn học sinh lại

“thờ ơ” do nhiều yếu tố, với định kiến: “Lịch sử khô khan, máy móc, giáo điều” một phần do cách dạy học truyền thống nặng về truyền thụ kiến thực một chiều tạo

ra

Muốn nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử, trước hết người giáo viên phải tạo hứng thú, khơi gợi được đam mê học tập cho học sinh một cách tự giác Và việc vận dụng phương pháp dạy học dự án, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

là cách thức hữu hiệu để “phá vỡ” không gian chật hẹp của lớp học, tạo điều kiện cho học sinh thỏa sức học tập tự chủ, sáng tạo dưới sự định hướng và giúp đỡ của giáo viên

Phương pháp dạy học dự án gắn với tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo hết sức phù hợp với dạy học Lịch sử, môn học nghiên cứu về quá khứ đã qua của

xã hội loài người, cũng như những thành tựu khoa học - kĩ thuật, công nghệ của nhân loại, người học không thể phục dựng lại bức tranh quá khứ bằng việc thực hành trong phòng thí nghiệm như các môn khoa học tự nhiên Được trải nghiệm trong không gian của các nguồn tư liệu, các di sản, những thành tựu văn hoá, khoa học- kĩ thuật và công nghệ lưu, học sinh sẽ có những cảm xúc chân thực, sâu sắc từ

đó thúc đẩy việc tìm hiểu kiến thức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực một cách chủ động và tự nguyện

Đặc biệt, trong dạy học lịch sử, về thành tựu của cuộc cách mạng khoa học –

kĩ thuật, vận dụng phương pháp dạy học dự án gắn với các hoạt động trải nghiệm sáng tạo giúp phát huy những thành thành tựu khoa học–kĩ thuật và công nghệ, mang lại ý nghĩa giáo dục và ý nghĩa thực tiễn to lớn Học sinh được trang bị những tri thức quý báu về khoa học, kĩ thuật và công nghệ sản xuất, bồi dưỡng tinh thần tìm tòi, khám phá khoa học, định hướng nghề nghiệp và chọn nghề trong tương lai, cũng như nỗ lực phát huy năng lực của bản thân góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương

Trên thực tế, thực trạng chung của việc dạy học nội dung khoa học – kĩ thuật vẫn còn mặng về truyền thụ kiến thức sách vở, khô khan, thiếu tính trực quan sinh động, sự đổi mới còn chậm và thiếu đồng bộ Các hoạt động ngoại khóa, tham quan các cơ sở sản xuất công nghiệp có dây chuyền sản xuất hiện đại trên địa bàn

đã được tổ chức nhưng chưa đi vào chiều sâu, giáo viên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức dạy học dự án, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo vì đây là những phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mới được áp dụng; lại đòi hỏi đầu tư công sức và thường cần sự phối hợp của nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

Với mong muốn góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả dạy học nội dung về thành tựu khoa học–kĩ thuật, công nghệ gắn với thực tiễn ở địa phương, tác giả

chọn đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học bài cách mạng khoa học – công nghệ và xu thế toàn cầu hoá nửa sau thế kỉ XX chương trình lịch sử lớp 12 theo hướng trải nghiệm sáng tạo” để nghiên cứu, tìm hiểu và áp

dụng trong quá trình dạy học

2 Tính mới

- Đề tài có những điểm mới sau:

Tổng quan và làm rõ cơ sở lí luận của dạy học Lịch sử Đề tài đưa ra một số

dự án dạy học cụ thể nhằm khám phá, khắc sâu kiến thức Lịch sử đồng thời gắn

kiến thức Lịch sử với thực tiễn cuộc sống, phát huy năng lực, phẩm chất học sinh

Đề xuất các giải pháp dạy học tích cực hướng tới yêu cầu “Học đi đôi với hành” trong đó sử dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án làm trọng tâm nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức thực tế để giải quyết các vấn đề của bài học Giúp các em phát huy năng lực thu thập thông tin, phân tích thông tin, thuyết trình

và tăng cường làm việc nhóm Qua đó giúp học sinh rèn luyện, phát triển bản thân,

định hướng nghề nghiệp, chuẩn bị hành trang tốt nhất khi rời ghế nhà trường

Sử dụng phương pháp dạy học dự án vào bài “cách mạng khoa học – công

nghệ và xu thế toàn cầu nửa sau thế kỉ XX” chương trình lịch sử lớp 12 hiện hành

góp phần hoàn thiện và đóng góp vào thực tiễn dạy học nội dung thành tựu về khoa học - kĩ thuật, khoa học - công nghệ chủa chương trình Lịch sử THPT Đặc biệt, trong thời đại hiện nay, công nghệ thông tin và khoa học kĩ thuật phát triển, là yếu

tố rất thuận lợi để thực hiện phương pháp dạy học này

Đề tài giúp bổ sung vào ngân hàng dự án học tập dùng trong dạy học Lịch sử

ở trường THPT theo nội dung chương trình để phát triển năng lực giải quyết vấn đề

và những phẩm chất, kĩ năng cần thiết cho học sinh, nâng cao hiệu quả dạy học

3 Mục đích nghiên cứu

Sử dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học bài cách mạng khoa học –

kĩ thuật và xu thế toàn cầu hoá nữa sau thế kỉ XX chương trình lịch sử lớp 12 theo

hướng trải nghiệm sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và phát huy năng lực cho học sinh giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 12 trường THPT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài:

+ Nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa Lịch sử lớp 10, 11, 12 THPT hiện hành, nghiên cứu chương trình Giáo dục phổ thông mới (ban hành ngày 26/12/2018)

+ Tìm hiểu về các năng lực chung và chuyên biệt trong dạy học môn Lịch sử + Nghiên cứu thực trạng việc sử dụng dạy học dự án và khả năng phát triển năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo cho học sinh ở trường THPT hiện nay

- Nghiên cứu và xây dựng các dự án học tập theo hướng trải nghiệm sáng tạo nội dung cách mạng khoa học – công nghệ chương trình lớp 12 THPT

- Xây dựng và tổ chức thực hiện các dự án trải nghiệm sáng tạo, tiến hành thực nghiệm và kiểm chứng tính khả thi của đề tài

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm để kiểm tra, đánh giá tính khả thi và tính hiệu quả của các dự án học tập đã xây dựng

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của phương pháp dạy học dự án trong nhà trường

- Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa, sách tham khảo,… có liên quan

- Khảo sát thực trạng ở trường phổ thông, các phương pháp hỗ trợ, thăm dò ý kiến giáo viên và học sinh ở trong trường và một số trương THPT lân cận

- Thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp thống kê toán học, xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm

6 Kế hoạch nghiên cứu

1 Tháng 7,8/2021 Tìm hiểu thực trạng và chọn đề tài, viết đề cương nghiêm cứu Bản đề cương chi tiết của đề tài

2 Tháng 8,9/2021

- Nghiên cứu lí luận dạy học, phương pháp dạy học tích cực của bộ môn

- Khảo sát thực trạng, tổng hợp

số liệu năm trước

- Trao đổi với đồng nghiệp và

đề xuất sáng kiến kinh nghiệm

- Tập hợp lý thuyết của đề tài

- Xử lý số liệu khảo sát được

- Tổng hợp ý kiến của đồng nghiệp

3 Tháng

10,11/2021

- Kiểm tra trước thực nghiệm

- Áp dụng thực nghiệm: Tiến hành các dự án trải nghiệm sáng tạo, kiểm tra 15 phút

- Xử lý kết quả trước khi thử nghiệm đề tài

- Tổng hợp và xử lý kết quả thử nghiệm

đề tài

4 Tháng 12/2021

Tháng 1,2/2022

- Viết sáng kiến kinh nghiệm

- Xin ý kiến của đồng nghiệp

- Bản thảo sáng kiến

- Tổng hợp đóng góp của đồng nghiệp

Sáng kiến kinh nghiệm chính thức chấm cấp trường

- Hoàn thành sáng kiến nộp sở

7 Đóng góp của đề tài

Về mặt lý luận: Góp phần hoàn thiện và đóng góp vào thực tiễn dạy học Lịch

sử ở lớp 12 nói riêng và ở trường THPT nói chung, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục THPT mới

Về mặt thực tiễn: Bổ sung vào ngân hàng dự án theo hướng trải nghiệm sáng tạo, dùng trong dạy học Lịch sử lớp 12 ở trường THPT theo nội dung chương trình để phát triển năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo cho học sinh, nâng cao hiệu quả dạy học

PHẦN II NỘI DUNG Chương 1 Cơ sở của đề tài 1.1 Cơ sở lí luận

1.1.1 Phương pháp dạy học dự án

1.1.1.1 Khái niệm về dạy học dự án

Dạy học theo dự án tạo điều kiện cho HS tự quyết trong tất cả các giai đoạn học tập, giúp học sinh tạo ra được một hay nhiều sản phẩm hoạt động nhất định Vì vậy, dạy học theo dự án được coi là phương pháp dạy học mà ở đó giáo viên và học sinh cùng nhau giải quyết các vấn đề cả về mặt lý thuyết lẫn về mặt thực tiễn Trong phương pháp dạy học này, học sinh được hướng dẫn để áp dụng trong các tình huống cụ thể, qua đó học sinh tích lũy được kiến thức và có khả năng giải quyết vấn đề

Như vậy, dạy học dự án là một hình thức dạy học hay phương pháp dạy học phức hợp, trong đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên, người học tiếp thu kiến thức

và hình thành kỹ năng thông qua việc giải quyết một vấn đề đặt ra trong thực tiễn cần giải quyết thông qua thực hiện dự án trải nghiệm sáng tạo có thật trong đời sống, theo sát chương trình học, có sự kết hợp giữa lý thuyết với thực hành và tạo

ra các sản phẩm cụ thể

1.1.1.2 Mục tiêu và đặc điểm của dạy học dự án

- Về mục tiêu, mỗi phương pháp dạy học tích cực đều có mục tiêu chung là lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh Dạy học

dự án là một trong những phương pháp dạy học tích cực với những mục tiêu sau: + Nội dung học tập theo dự án phải hướng tới các vấn đề thực tiễn, gắn kết nội dung học với cuộc sống thực tế

+ Dạy học dự án giúp phát triển cho học sinh những kĩ năng như kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, các kĩ năng tư duy bậc cao (phân tích, tổng hợp, đánh giá)

+ Dạy học dự án rèn luyện cho học sinh nhiều kĩ năng khác như tổ chức kiến thức, kĩ năng sống, kĩ năng làm việc nhóm, giao tiếp, …

+ Dạy học dự án cho phép học sinh làm việc một cách độc lập để hình thành kiến thức và cho ra những kết quả thực tế

+ Dạy học dự án giúp học sinh nâng cao kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình học tập và tạo ra sản phẩm

Thường trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của dự án, người học không chỉ cần hiểu biết kiến thức Lịch sử, mà người học còn phải biểu biết một số kiến thức

cả các ngành khoa học có liên quan và một số kỹ năng cần thiết (kỹ năng thu thập

và xử lý thông tin, kỹ năng viết báo cáo khoa học, kỹ năng xử lý số liệu bằng bảng

thống kê, bằng biểu đồ và đồ thị, kỹ năng sử dụng thiết bị hiện đại…) Chính vì vậy, dạy học theo dự án tạo cơ hội cho người học tự đánh giá mình, tự khẳng định mình thông qua việc thực hiện dự án

- Về đặc điểm của dự án: Phương pháp dạy học dự án có các đặc điểm sau đây:

1.1.1.3 Ưu điểm và hạn chế của phương pháp

Những ưu điểm của dạy học theo dự án: Dạy học dự án là phương pháp dạy học hiện đại, có nhiều ưu điểm nổi trội:

+ Dạy học dự án gắn lý thuyết với thực hành, tư duy với hành động, nhà trường với xã hội, từ đó làm cho nội dung học tập trở nên có ý nghĩa hơn

+ Dạy học dự án phát huy được tính tích cực, tự lực, sáng tạo của người học + Dạy học dự án tạo ra môi trường thuận lợi cho học sinh rèn luyện và phát triển

+ Dạy học dự án giúp người học phát triển khả năng giao tiếp, năng lực đánh giá, vận dụng kiến thức

+ Dạy học dự án giúp học sinh rèn luyện năng lực cộng tác làm việc, năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp

Những hạn chế của dạy học theo dự án: Bên cạnh các ưu điểm đã nêu ở trên, Dạy học dự án cũng có những hạn chế cần khắc phục như sau:

+ Dạy học dự án không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lí thuyết mang tính trừu tượng, hệ thống, cũng như rèn luyện hệ thống kĩ năng cơ bản

+ Dạy học dự án phải đòi hỏi nhiều thời gian Vì vậy, Dạy học dự án không thay thế cho các phương pháp dạy học khác mà là hình thức bổ sung cần thiết cho phương pháp dạy học truyền thống

+ Dạy học dự án đòi hỏi phương tiện, cơ sở vật chất và tài chính phù hợp

1.1.1.4 Vai trò của dạy học dự án trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo cho học sinh thông qua môn Lịch sử

Trong chương trình bồi dưỡng Module 2 cho giáo viên THPT, dạy học dự án trong Lịch sử có khả năng phát triển những phẩm chất, năng lực tnhư sau:

- Về phẩm chất: trung thực, chăm chỉ, trách nhiệm

- Về năng lực chung: giải quyết vấn đề và sáng tạo; giao tiếp và hợp tác; tự chủ và tự học

- Về năng lực bộ môn: nhận thức lịch sử, tìm hiểu các sự kiện lịch sử và các nhân vật lịch sử, vận dụng kiến thức, kĩ năng lịch sử đã học vào cuộc sống

Để đánh giá được vai trò của dạy học dự án trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cần dựa vào tiêu chí và các mức độ năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh như sau:

vụ của dự án và xác định được mục tiêu đầy đủ,

rõ ràng

Phân tích được tình huống, nhiệm

vụ dự án, xác định mục tiêu chưa đầy

đủ, rõ ràng

Phân tích tình huống nhiệm vụ

dự án chưa rõ ràng

TC2 Đề xuất

được câu hỏi

nghiên cứu cho đề

và xác định được nội dung nghiên cứu rõ ràng và đầy

đủ, hiểu được câu hỏi nghiên cứu của nhóm đề xuất

Đề xuất được câu hỏi thể hiện định hướng nghiên cứu

và xác định được một số nội dung nghiên cứu rõ ràng nhưng chưa đầy

đủ và hiểu được câu hỏi

Đề xuất câu hỏi thể hiện định hướng nghiên cứu

dự án nhưng chưa xác định được nội dung nghiên cứu, chư nêu ra được câu hỏi định hướng nghiên cứu đầy đủ, rõ ràng

đề ở sách giáo khoa, tài liệu tham khảo khác và thông qua thảo

Xác định và thu thập được nguồn thông tin Biết tìm kiếm các thông tin

có liên quan đến vấn đề ở sách giáo khoa và thảo luận với bạn; lựa chọn,

Xác định và thu thập được nguồn thông tin có liên quan đến vấn đề ở mức độ kinh nghiệm bản thân; lựa chọn, sắp xếp, kết nối,…thông tin

luận với người khác; lựa chọn, sắp xếp, kết nối,…

Thông tin một cách phù hợp

sắp xếp, kết nối thông tin một cách tương đối phù hợp

án phù hợp để giải quyết vấn đề đặt

ra trong dự án

Đề xuất và lựa chọn được một số phương án phù hợp để giải quyết vấn đề đặt ra trong dựa án

Đề xuất được phương án giải quyết vấn đề nhưng chưa thật sự hợp lý và phù hợp

TC5 Lập kế

hoạch thực hiện

dự án

Lập được kế hoạch thực hiện

dự án chi tiết, đầy

đủ, đảm bảo các điều kiện để giải quyết được các nhiệm vụ đặt ra trong dự án

Lập được kế hoạch thực hiện

dự án giải quyết vấn đề đặt ra

Lập được kế hoạch thực hiện dự án chỉ giải quyết được một số nhiệm vụ đặt ra trong dự án, nhưng chưa đầy

đủ, chi tiết; hoặc chưa đầy đủ các điều kiện đảm bảo thực hiện nhiệm vụ của dự án, còn lúng túng

TC6 Thực hiện

kế hoạch dự án

Thực hiện kế hoạch, hoàn thành nhiệm vụ được giao một cách độc lập theo cá nhân

và hợp tác nhóm hiệu quả, sáng tạo

Thực hiện kế hoạch, hoàn thành nhiệm vụ được giao nhưng còn lúng túng trong phối hợp với các thành viên khác

Thực hiện kế hoạch, hoàn thành nhiệm vụ được giao nhưng cần sự

hỗ trợ từ các thành viên trong nhóm

TC7 Xây dựng

sản phẩm dự án và

báo cáo sản phẩm

Tổng hợp các kết quả nghiên cứu chi tiết đầy đủ , sắp xếp theo logic, khoa học và có sáng tạo

Tổng hợp kết quả nghiên cứu đầy

đủ, sắp xêp theo logic nhưng chưa sáng tạo

Tổng hợp được kết quả nghiên cứu đầy đủ nhưng chư sắp xếp theo logic hợp lý

TC8 Trình bày

Snr phẩm dự án rõ

Sử dụng các phương tiện trực

Sử dụng phương tiện trực quan

Sử dụng được phương tiện trực

sáng tạo duy, hình ảnh,

biểu bảng kết quả nghiên cứu dự án

Trình bày rõ ràng, logic chặt chẽ, thể hiện sáng tạo

được đầy đủ kết quả nghiên cứu, cách trình bày đa dạng, cấu trúc rõ ràng

quả nghiên cứu chưa đầy đủ còn sơ lược, Cách trình bày chưa thật rõ ràng, cấu trúc chưa hợp lí

có lập luận, giải thích

Sử dụng được các tiêu chí trong phiếu đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo và sản phẩm dự án để tự đnahs giá đầy đủ nhưng chưa chi tiết và có lập luận, giải thích nhưng chưa rõ ràng

Sử dụng các tiêu chí trong phiếu đánh giá năng lực giải quyết vấn đề

và sáng tạo và sản phẩm dự án để tự đánh giá chưa đầy

đủ và chi tiết, chưa biết lập luận, giải thích

Biết tự điều chỉnh các hoạt động trong thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề nhưng chưa đánh giá được giải pháp Vận dụng được trong tình huống tương tự nhưng còn lúng túng

Tự điều chỉnh các hoạt động trong thực hiện giải pháp giải quyết vấn đề nhưng chưa phù hợp Chưa đánh giá được giải pháp

và chưa vận dụng được trong tình huống tương tự

Dựa vào đặc điểm cũng như những ưu việt của dạy học dự án, chúng ta thấy phương pháp dạy học dự án có thể đáp ứng sự mong đợi của giáo viên Khi giải quyết nhiệm vụ của dự án, học sinh được phát triển toàn diện các năng lực chung cũng như năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Qua tìm hiểu cơ sở lí luận của dạy học dự án, tôi thấy vai trò của dạy học dự án trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh được thể hiện như sau:

- Học sinh phát biểu được vấn đề nổi trội, cập nhật và thời sự hiện nay

- Học sinh xác định được kiến thức và mối liên hệ giữa các kiến thức

- Học sinh đề xuất được giải pháp giải quyết vấn đề

- Học sinh đã phân tích được các tình huống, phát hiện được các vấn đề

- Học sinh lập được kế hoạch, thực hiện kế hoạch giải quyết vấn đề

- Học sinh biết tự đánh giá và rút ra kết luận

- Học sinh có tư duy độc lập, sáng tạo để thực hiện nhiệm vụ của dự án

Từ quá trình thực hiện và hoàn thành dự án, HS đã phát triển được năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

1.1.1.5 Ý nghĩa của việc vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật theo hướng trải nghiệm sáng tạo

Hiệu quả giáo dục của bài học về nội dung cách mạngkhoa học – kĩ thuật và công nghệ càng nâng cao khi được tổ chức, tiến hành bằng những hình thức và biện pháp tích cực nhằm phát huy năng lực của học sinh qua những hoạt động học tập đa dạng và gắn với thực tiễn Trong đó, việc vận dụng phương pháp dạy học

dự án vào dạy học nội dung cách mạngkhoa học – kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm sáng tạo nếu được thực hiện một cách khoa học, hợp lý sẽ mang lại nhiều ý nghĩa:

- Có tác dụng to lớn trong việc trang bị kiến thức; giáo dục tư tưởng, tình cảm và rèn luyện kĩ năng cho học sinh

Thông qua hoạt động thực tiễn, học sinh sẽ nắm vững và khắc sâu những kiến thức được lĩnh hội trực tiếp và chủ động; tình yêu yêu lao động, tính ham học hỏi, tìm tòi sáng tạo khoa học – kĩ thuật cũng được hình thành và phát triển một cách tự nhiên; học sinh còn được trau dồi những phẩm chất tốt đẹp: tinh thần tập thể, ý thức trách nhiệm, tính kỷ luật, tác phong làm việc chuyên nghiệp và tinh thần hợp tác, cộng sự Thông qua các hoạt động học tập phong phú gắn với thực tiễn, học sinh được rèn luyện nhiều kĩ năng như: thu thập và xử lý thông tin qua các loại tài liệu và trải nghiệm trực tiếp; phát hiện và giải quyết vấn đề; điều tra, khảo sát, phỏng vấn; xây dựng mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng, vấn đề lịch sử; làm việc nhóm…

- Tăng tính hấp dẫn trong học tập, tạo hứng thú và phát huy mạnh mẽ tính tích cực, chủ động, tư duy độc lập sáng tạo của học sinh

Trong quá trình triển khai các dự án học tập trải nghiệm sáng tạo, học sinh được phát huy vai trò chủ thể, tự giác và phát huy tối đa khả năng sáng tạo Tính chất tự nguyện đã phát huy năng lực nhận thức độc lập và hứng thú học tập khi học sinh có thể tự chọn và tham gia một dự án phù hợp với sở thích và trình độ của mình Học sinh được chủ động tham gia vào tất cả các khâu của dự án: từ thiết

kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân Học sinh được trải nghiệm; được bày

tỏ quan điểm, ý tưởng; được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động; được thể hiện và tự khẳng định; được tự đánh giá bản thân và đánh giá kết quả hoạt động của nhóm mình, của bạn bè…

- Góp phần hình thành và phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện

Qua việc học tập một cách chủ động, tự giác thông qua trải nghiệm thực tế, học sinh được phát triển nhiều năng lực chung và năng lực chuyên biệt như: năng lực tự học, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực phản biện, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin Các bài giảng gắn với thực tiễn đời sống, tăng thời gian thực hành đã giúp cho học sinh động não, trải nghiệm và giải quyết những vấn đề của cuộc sống linh hoạt, hiệu quả hơn Đó cũng là mục tiêu trọng tâm của Chương trình Giáo dục phổ thông mới: Chương trình Giáo dục phổ thông nhằm tạo ra những con người Việt Nam phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, có những phẩm chất cao đẹp, có các năng lực chung

và phát huy tiềm năng của bản thân, làm cơ sở cho việc lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời.[4]

- Có hình thức và cách thức tổ chức hoạt động đa dạng, có tính mở về không gian, tăng cường gắn kết giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

Dạy học nội dung cách mạngkhoa học – kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm sáng tạo thông qua các dự án học tập có thể tổ chức theo các quy mô khác nhau như: theo nhóm, theo lớp, theo khối lớp, theo trường hoặc liên trường với nhiều hình thức như nội khóa và ngoại khóa Tuy nhiên, tổ chức theo quy mô nhóm và quy mô lớp với hình thức vừa nội khóa và ngoại khóa có ưu thế hơn về nhiều mặt như đơn giản, ít tốn kém, mất ít thời gian, học sinh được phát huy tối đa vai trò của mình

Hình thức tổ chức dạy học này còn có khả năng thu hút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường như: Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, Đoàn Thanh niên, chính quyền địa phương… góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục

1.1.1.6 Hồ sơ bài dạy theo phương pháp dạy học dự án

Để tiến hành dạy học dự án một cách hiệu quả, giáo viên cần xây dựng được

hồ sơ bài dạy một cách đầy đủ và chi tiết Hồ sơ bài dạy trong dạy học dự án bao gồm: Bộ câu hỏi định hướng/Phiếu định hướng, kế hoạch thực hiện, tình huống xuất hiện dự án, các ý tưởng dự án, các công cụ đánh giá và công cụ trợ giúp, nguồn tư liệu tham khảo Các thành phần trong hồ sơ bài học dự án bao gồm:

- Phiếu định hướng thực hiện dự án

- Các công cụ trợ giúp, nguồn tư liệu tham khảo

1.1.2 Quan niệm về giáo dục qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Hoạt động hoc tập trải nghiêm sáng tạo được hiểu là “hoạt động giáo dục,

trong đó, từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và

tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách, các năng lực…, từ đó tích luỹ kinh nghiệm riêng cũng như phát huy tiềm năng năng sáng tạo của cá nhân mình” [5; 10] Như vậy, bản chất của hoạt động

trải nghiệm sáng tạo là tăng cường các hoạt động thực tiễn trong quá trình dạy học,

gắn lí thuyết với thực hành, nhà trường với xã hội nhằm kích thích tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo, góp phần hình thành và phát triển năng lực, nhân cách cho học sinh Học tập trải nghiệm sáng tạo nhấn mạnh đến sự trải nghiệm, thúc đẩy năng lực sáng tạo của người học Trong đó “trải nghiệm” là phương thức giáo dục và

“sáng tạo” là mục tiêu giáo dục

Trong Chương trình giáo dục phổ thông từ trước đến nay, ngoài hoạt động dạy học trên lớp còn có hoạt động ngoại khóa trong và ngoài nhà trường Tuy nhiên, hoạt động ngoại khóa truyền thống chủ yếu tập trung vào yếu tố “trải nghiệm” mà chưa có những phương pháp, cách thức để đạt mục tiêu “sáng tạo” từ hoạt động thực tiễn của học sinh Do đó, dạy học dự án chính là cách thức để hoạt động trải nghiệm sáng tạo đạt được mục tiêu giáo dục; còn trải nghiệm sáng tạo là điều kiện tối ưu để phát huy hiệu quả của việc dạy học dự án

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Thực trạng dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ ở trường phổ thông

Nghị quyết số 29 - NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị TW 8 khóa XI về đổi

mới căn bản và toàn diện giáo dục khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương

pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; Khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới trí thức, kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thành học tập đa dạng, chú

ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học…” “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lí luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường gắn với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”.[10]

Thực hiện chủ trương trên, trong những năm gần đây, giáo dục phổ thông nước ta nói chung và giáo dục tỉnh nhà nói riêng đang thực hiện đổi mới toàn diện theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tư duy cho học sinh Các trường THPT đã và đang đổi mới phương pháp dạy học,

kiểm tra đánh giá môn học theo hướng phát triển năng lực, gắn giáo dục với thực tiễn

Phần lớn giáo viên hiện nay ở các trường đã nhận thức được việc cần phải đổi mới phương pháp dạy học lịch sử theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập Nhiều phương pháp và hình thức tổ chức dạy học tích cực được học sinh vận dụng như: dạy học dự án, dạy học nêu vấn đề, dạy học kiến tạo… đã bước đầu mang lại hiệu quả

Tuy nhiên, thực trạng chung của việc dạy học lịch sử ở trường THPT hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, sự đổi mới còn chậm và thiếu đồng bộ Đặc biệt về việc dạy nội dung về cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ còn chưa được chú trọng Dung lượng kiến thức của nội dung khoa học – kĩ thuật trong chương trình lịch sử THPT không nhiều nên giáo viên vẫn chủ yếu dạy theo cách truyền thống tại lớp học, nặng về cung cấp kiến thức và thiếu tính thực tiễn

Nhiều trường đã tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan các cơ sở sản xuất công nghiệp, các mô hình sản xuất có ứng dụng các thành tựu khoa học – công nghệ cho học sinh, song nhìn chung các hoạt động này chưa đi vào chiều sâu, chưa mang lại hiệu quả cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của một hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo trong mục tiêu đổi mới giáo dục Giáo viên vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức dạy học dự án, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo vì đây là những phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mới được áp dụng; lại đòi hỏi đầu tư công sức và thường cần sự phối hợp của nhiều lực lượng giáo dục trong

và ngoài nhà trường

Thực trạng trên đã đặt ra một yêu cầu bức thiết cho môn Lịch sử nói riêng và các môn học khác ở trường phổ thông nói chung phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa nội dung, hình thức và phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng đòi hỏi của đất nước hiện nay và đưa giáo dục Việt Nam tiệm cận với những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới

1.2.2 Điều tra, khảo sát

Để có cơ sở thực tiễn về thực trạng của vấn đề mà đề tài tập trung nghiên cứu, tác giả đã tiến hành điều tra, khảo sát học sinh và giáo viên ở một số trường THPT trên địa bàn thị xã Hoàng Mai và Quỳnh Lưu

1.2.2.1 Nội dung khảo sát

- Đối với giáo viên: khảo sát việc nhận thức, thái độ và mức độ hiểu biết đối với việc vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm sáng tạo; thực tiễn việc vận dụng phương pháp, hình thức nêu trên vào thực tế dạy học nội dung khoa học – kĩ thuật

và công nghệ ở trường THPT - Đối với học sinh: mức độ hứng thú của học sinh trong học tập lịch sử nói chung và nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ nói

mức độ hứng thú được tham gia vào các dự án học tập theo hướng trải nghiệm sáng tạo

1.2.2.2 Đối tượng, thời gian khảo sát

Tác giả tiến hành khảo sát với Phương pháp: Phát phiếu điều tra khảo sát cho giáo viên và học sinh; trao đổi, phóng vấn trực tiếp đối với 08 giáo viên dạy môn

Lịch sử và 135 ở một số trường THPT trên địa bàn thị xã Hoàng Mai và Quỳnh

Lưu là: THPT Hoàng Mai, THPT Hoàng Mai 2, THPT Quỳnh Lưu 2 Việc khảo sát được tiến hành vào đầu năm học 2020 – 2021

TT Trường Số giáo viên được khảo sát Số học sinh được khảo sát

1.2.2.3 Kết quả khảo sát

- Đối với giáo viên

Về sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học nội dung cách mạng khoa học –

kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm, sáng tạo: Có 6 giáo viên được khảo sát cho rằng cần thiết phải tổ chức dạy học nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm sáng tạo, trong đó có vận dụng phương pháp dạy học

dự án, chiếm 75%; Có 2 giáo viên được khảo sát cho rằng không cần thiết phải tổ chức dạy học nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ theo hướng trải nghiệm sáng tạo, trong đó có vận dụng phương pháp dạy học dự án, chiếm 25%

Về mức độ vận dụng phương pháp dạy học dự án vào dạy học nội cách mạng mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ ở trường THPT: Có 1 giáo viên được khảo sát thường xuyên sử dụng phương pháp dạy học dự án trong dạy học, chiếm 12,5%; Có 7 giáo viên được khảo sát thỉnh thoảng sử dụng phương pháp, hình thức

dạy học trên, chiếm 87,5%

Về khó khăn trong việc tổ chức dạy học giáo viên được khảo sát đều cho rằng cần thiết phải tổ chức dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ bằng phương pháp dự án thông qua trải nghiệm sáng tạo: Có 4 giáo viên được khảo sát cho rằng: tốn kém thời gian, chi phí, chiếm 50%; Có 2 giáo viên được khảo sát cho rằng lúng túng về phương pháp và quy trình thực hiện, chiếm 25%;

Có 2 giáo viên được khảo sát cho rằng: năng lực của học sinh chưa đáp ứng được, chiếm 25%

- Đối với học sinh

Về nội dung học sinh có yêu thích và hứng thú với việc học môn lịch sử ở THPT: có 45 học sinh cho được khảo có hứng thú chiếm 33,3% Có 60 học sinh được khảo sát không yêu thích và có hứng thú với môn Lịch sử chiếm 44,4%

Về vấn đề học sinh có yêu thích và hứng thú với việc học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ ở trường THPT: có 90 học sinh được khảo sát yêu thích và hứng thú chiếm tới 66,6% Có 45 học sinh được khảo sát không yêu thích và hứng thú chiếm tới 33,4%

Về vấn đề gặp khó khăn trong học tập lịch sử: có 95 học sinh được khảo sát gặp khó khăn trong học môn lịch sử chiếm 70,3% Có 40 học sinh được khảo sát không gặp khó khăn trong học môn lịch sử chiếm 29,6%

Về việc học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật ở trường THPT hiện nay: có 60 học sinh được khảo sát cho rằng việc học tập nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ nhàm chán và đơn điệu chiếm 44,4% Có 35 học sinh được khảo sát việc học tập nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ hấp dẫn, hứng thú chiếm 25,9% Có 95 học sinh được khảo sát việc học tập nội dung khoa học – kĩ thuật và công nghệ cho rằng không quan tâm chiếm 70,3%

Về việc học sinh có hứng thú tham gia thực hiện dự án nội dung cách mạng khoa học – kỹ thuật và công nghệ ở trường THPT bằng hình thức trải nghiệm, sáng tạo: có 85 học sinh được khảo sát hứng thú với các dự án học tập chiếm 62,9% Có

50 học sinh được khảo sát không hứng thú với các dự án học tập chiếm 37,1%

Từ kết quả khảo sát trên chúng ta nhận thức được rằng việc đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử bộ môn lịch sử nói chung và dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ nói riêng ở trường THPT hiện nay là một đòi hỏi cấp thiết Cả giáo viên và học sinh đều hứng thú với những phương pháp mới trong dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ song trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó khăn và vướng mắc Từ thực tiễn đó là cơ sở để tác giả xây dựng và triển khai đề tài trong quá trình dạy học của bản thân trong những năm qua Việc tác giả thực hiện đề tài cũng nhằm góp phần chuẩn bị cho việc dạy học theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới sẽ áp dụng trong năm học tới, khi hoạt động trải nghiệm sáng tạo được tăng cường và đa dạng hóa

Chương 2 Giải pháp của đề tài 2.1 Nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ trong chương trình Lịch sử THPT có thể tổ chức dạy học dự án theo hướng trải nghiệm sáng tạo

2.1.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung bài học để dạy học dự án

Dạy học dự án đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và đòi hỏi sự tự lực cao của

HS nên không thể áp dụng cho mọi bài học trong chương trình Lựa chọn bài phù hợp để tiến hành dạy học dự án là một yếu tố quan trọng quyết định đến sự thành công của dự án Dưới đây là các nguyên tắc lựa chọn nội dung bài phù hợp

- Nội dung bài phải có tính thực tiễn

- Nội dung bài phải thiết thực, hữu ích đối với người học

- Nội dung bài phải đảm bảo thời gian hợp lí

- Nội dung bài phải phù hợp với điều kiện thực tế

2.1.2 Quy trình tổ chức thực hiện các dự án môn Lịch sử THPT

Căn cứ vào các biểu hiện của năng lực, dựa trên nguyên tắc dạy học đảm bảo tính khoa học, tính hệ thống, tính vừa sức, phù hợp với thực tiễn dạy học hiện nay, tôi đề xuất các bước tổ chức dạy học dự án gồm 3 giai đoạn tương ứng với 5 bước

và vận dụng tổ chức dạy học nội dung cách mạng khoa học - kĩ thuật trong chương trình Lịch sử lớp 10 và 12 theo hướng trải nghiệm sáng tạo để phát triển năng lực giải quyết vấn đề, cụ thể như hình trên

2.1.3 Những nội dung có thể tiến hành dạy học dự án trong chương trình lịch sử THPT hiện hành

Trên cơ sở chương trình của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo các trường, các tổ bộ môn được chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch giáo dục bộ môn phù hợp với đặc điểm tình hình địa phương và điều kiện thực tế của đơn vị, đây là điều kiện thuận lợi để giáo viên vận dụng phương pháp dạy học theo dự án vào dạy học cho

học sinh THPT dưới hình thức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Mặt khác với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương Hoàng Mai hiện nay đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền sản xuất là điều kiện thuận lợi để giáo viên vận dụng phương pháp dạy học theo dự án vào dạy học nội dung cách mạng khoa học – kĩ thuật và công nghệ cho học sinh THPT dưới hình thức

các hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Trên cơ sở cấu trúc chương trình môn Lịch sử THPT hiện hành, đặc biệt là phần Lịch sử thế giới cận đại và hiện đại có các nội dung về cách mạng khoa học –

kĩ thuật và công nghệ là nội dung để giáo viên lựa chọn và xây dựng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo phù hợp cho cả hai hình thức bài học nội khóa và ngoại khóa Giáo viên có thể vận dụng linh hoạt và kết hợp hai hình thức này để đạt hiệu quả cao nhất Để tiến hành dạy học dự án, đòi hỏi cả giáo viên và học sinh phải có một quá trình chuẩn bị và thực hiện dài hơi hơn so với hình thức dạy học truyền thống, trong quá trình chuẩn bị đòi hỏi giáo viên phải chủ động phối hợp với các lực

lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để hoàn thành dự án

Dựa trên cấu trúc của chương trình Lịch sử THPT hiện hành giáo viên có thể

tổ chức, hướng dẫn cho học sinh thực hiện trong một năm học ở mỗi khối lớp 1 - 2

dự án như:

10

Cuộc cách mạng công nghiệp ở châu Âu cuối thế

kỉ XVIII đến giữa thế kỉ XIX

- Khảo sát và giới thiệu về việc cơ khí hoá trong sản xuất nông nghiệp ở Hoàng Mai

Những thành tựu về khoa học – kĩ thuật cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

- Điện khí hoá và vai trò của điện khí hoá trong sản xuất và đời sống của con người

12

Cách mạng khoa học – công nghệ và xu thế toàn cầu hoá nữa sau thế kỉ XX

- Khảo sát và giới thiệu dây chuyền sản xuất của nhà máy xi măng Hoàng Mai

- Khảo sát việc sử dung các thiết bị công nghệ hiện đại vào đánh bắt và

chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai”

2.2 Nguyên tắc và quy trình tổ chức dạy học dự án

2.2.1 Nguyên tắc

Phải gắn với thực tiễn và tính phổ biến, tính liên môn cũng như đảm bảo đáp ứng mục tiêu của môn học trong việc lựa chọn chủ đề và xây dựng nội dung dạy học Việc lựa chọn các dự án và hướng dẫn, tổ chức cho học sinh triển khai dự án phải đảm bảo các mục tiêu sau đây:

Thứ nhất, phải phù hợp với nội dung các cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật

và công nghệ, nhằm đáp ứng với các mục tiêu của chương trình đề ra

Thứ hai, phải ưu tiên lựa chọn những dự án có thể triển khai trải nghiệm ngay

tại địa bàn của trường đóng nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí

Thứ ba, chỉ triển khai những dự án có tính thực tiễn: phù hợp với nhu cầu, khả

năng và trình độ nhận thức của học sinh; có tính khả thi và tận dụng tối đa những điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường và những điều kiện sẵn có của địa phương

Thứ tư, lựa chọn và triển khai những dự án đem lại hiệu quả giáo dục cao và

có ý nghĩa đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Mặt khác, trong xu thế dạy học tích hợp liên môn, dạy học gắn với thực tiễn và thực tế yêu cầu liên môn để phát huy toàn diện năng lực của học sinh

Thứ năm, việc xây dựng và triển khai các dự án phải hướng tới mục tiêu trọng

tâm là hình thành và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị,

kỹ năng sống và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiện đại

Thứ sau, kết hợp nhiều phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phong phú,

đa dạng theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh

Ngoài việc lựa chọn chủ đề phù hợp và gắn với thực tiễn, có tính liên môn thì một yếu tố khác nữa đảm bảo cho sự thành công trong dạy học dự án theo hướng trải nghiệm sáng tạo đó là việc lựa chọn các phương pháp phù hợp Để đạt được hiệu quả cao trong dạy theo hướng trải nghiệm sáng tạo, nên sử dụng các phương pháp như: làm việc nhóm, dạy học giải quyết vấn đề, khảo sát thực tế để thu thập

và xử lí thông tin, sử dụng công nghệ thông tin… trong đó học sinh đóng vai trò trung tâm, chủ động trải nghiệm sáng tạo; do đó, cần phối hợp linh hoạt nhiều phương pháp, hình thức để phát huy năng lực tự chủ, độc lập của học sinh Tuy nhiên, giáo viên vẫn đóng vai trò quan trọng hàng đầu quyết định kết quả của quá trình dạy học với tư cách là người hướng dẫn, tổ chức, định hướng hoạt động cho học sinh và kịp thời điều chỉnh trước những tình huống, yêu cầu mới

Trong quá trình thực hiện các hoạt động phải được tổ chức phong phú, đa dạng; linh hoạt, mềm dẻo; mở về không gian, thời gian, quy mô, đối tượng và số lượng; có nhiều lực lượng tham gia chỉ đạo; tổ chức các hoạt động trải nghiệm với các mức độ khác nhau

Đánh giá kết quả học tập của học sinh thì phải đánh giá cả quá trình xây dựng

và thực hiện dự án, dựa trên những tiêu chí đánh giá cụ thể như: về thái độ, phương thức thực hiện và sản phẩm thực hiện dự án của học sinh Để đảm bảo tính khách quan và độ chính xác trong đánh giá kết quả hoạt động của học sinh, nên sử dụng nhiều hình thức, nhiều bộ công cụ đánh giá, coi trọng nỗ lực và sự tiến bộ của học sinh trong cả quá trình Giáo viên khuyến khích việc học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, góp phần nâng cao sự tự tin và nỗ lực vươn lên của học sinh trong hoạt động dự án nói riêng và trong học tập cũng như trong cuộc sống nói chung

2.2.2 Quy trình

- Bước 1: Lựa chọn chủ đề và xác định mục đích của dự án

Để tiến hành dự án, trước tiên là lựa chọn chủ đề và xác định mục đích của

dự án Đầu tiên giáo viên đặt vấn đề, sau đó học sinh thảo luận với nhau để thống

nhất việc lựa chọn 2 chủ đề cũng như địa điểm thực hiện dự án trải nghiệm, trong việc này giáo viên chỉ là người tư vấn còn quyết định là học sinh, tuy nhiên sự tư vấn của giáo viên mang tính định hướng; tiếp đến giáo có thể chia nhóm hoặc để học sinh tự lập nhóm và hướng dẫn các nhóm lựa chọn chủ đề phù hợp với khả năng của các thành viên trong nhóm

- Bước 2: Xây dựng kế hoạch thực hiện

Bước tiếp theo là tiến hành việc xây dựng kế hoạch thực hiện như theo các

tiêu chí sau: xác định về thời gian thực hiện dự án, yêu cầu sản phẩm của dự án,

phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm theo năng lực và sở trường Đây là bước quan trọng, giúp học sinh hình dung các đầu việc cần phải triển khai trong quá trình thực hiện dự án

- Bước 3: Thực hiện dự án

Sau khi xây dựng xong kế hoạch, học sinh bắt tay vào việc triển khai thực hiện dự án, dưới sự tư vấn và hỗ trợ của giáo viên học sinh thực hiện một cách độc lập Vì vậy, để hoàn thành dự án như kế hoạch thì học sinh phải lên kế hoạch một cách chi tiết cụ thể, càng chi tiết bao nhiêu thì việc thực hiện sẽ dễ dàng và trôi chảy hơn Tuy nhiên trong quá trình thực hiện dự án học sinh cũng có thể điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với thực tế tình hình tại địa điểm thực hiện dự án

Để hoàn thành sản phẩm, phương pháp tiến hành cũng đóng vai trò quan trọng, vì vậy học sinh phải sử dụng các phương pháp sau: đầu tiên tham quan, khảo sát tại thực địa; áp dụng một số phương pháp học tập mới như nghiên cứu chọn lọc, thu thập và xác minh tư liệu; điều tra khảo sát đối tượng nghiên cứu

- Bước 4: Công bố sản phẩm và đánh giá dự án

Đây là bước cuối cùng của quá trình triển khai thực hiện dự án, bước này các

nhóm thể hiện các sản phẩm có quy định về thời gian, hình thức tự do là tập san, poster, Video clip , giáo viên tạo cơ hội cho học sinh tham gia tự đánh giá, đánh giá trong nhóm

Quá trình xây dựng và triển khai thực hiện dự án trong dạy học bài cách mạng

khoa học - công nghệ và xu thế toàn cầu hoá nửa sau thế kỉ XX (thuộc chương

trình lịch sử thế giới lớp 12 hiện hành) theo hướng trải nghiệm sáng tạo được tác giả cụ thể hóa qua 2 dự án đã triển khai, thực hiện tại trường THPT Hoàng Mai 2 trong năm học 2020 – 2021 và năm học 2021 - 2022 được trình bày dưới đây

2.3 Xây dựng kế hoạch và triển khai 2 dự án trong dạy học bài cách mạng khoa học - công nghệ và xu thế thế toàn cầu háo nữa sau thế kỉ XX

Giáo viên thành lập 2 nhóm, mỗi nhóm có 20 học sinh để thực hiện 2 dự án trải nghiệm sáng tạo

- Nhóm 1: Thực hiện dự án “Khảo sát về dây chuyền sản xuất của nhà máy xi

măng Hoàng mai”

- Nhóm 2: Thực hiện dự án “Khảo sát về việc sử dụng các thiết bị công nghệ

hiện đại trong đánh bắt và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai”

2.3.1 Dự án 1: Khảo sát và giới thiệu dây chuyền sản xuất của nhà máy xi măng Hoàng Mai

Học sinh xây dựng kế hoạch và triển khai dự án “Khảo sát và giới thiệu dây

chuyền sản xuất của nhà máy xi măng Hoàng Mai” dưới sự hướng dẫn của giáo

viên Dự án này được thực hiện từ hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh tại

nhà máy xi măng Hoàng Mai, phường Quỳnh Thiện, thị xã Hoàng Mai

Đối tượng tham gia dự án là 1 nhóm học sinh lớp 12A4 của Trường THPT Hoàng Mai 2 Dự án được lên kế hoạch và thực hiện trong 2 tuần lễ

2.3.1.1 Mục tiêu của dự án

+Về kiến thức: Giúp học sinh trang bị những hiểu biết về dây chuyền sản xuất

hoàn toàn tự động hoá Qua đó, học sinh tích lũy thêm kiến thức về khoa học – công nghệ trong sản xuất và đời sống của con người; hiểu được ý nghĩa và giá trị của công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá của nước ta, cũng như là vai trò của khoa học- công nghệ đối với đời sống của con người

+Về thái độ, tình cảm: Khơi gợi sự hứng thú, tính tích cực và say mê trong

học tập, trong lao động sản xuất; bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước; nâng cao ý thức và trách nhiệm của công dân trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước nói chung và công cuộc xây dựng Hoàng Mai thành đô thị công nghiệp nói riêng

+ Về kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tự học, tự nghiên cứu; kĩ năng khai thác các

nguồn tài liệu để thu thập và xử lí thông tin; kĩ năng khảo sát và tìm hiểu thông tin trên thực tế trải nghiệm; kĩ năng làm việc nhóm; kĩ năng phỏng vấn; kĩ năng sử

dụng công nghệ thông tin; kĩ năng thuyết trình, giao tiếp, thảo luận, tranh biện từ

đó góp phần rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh như: kĩ năng hợp tác, kĩ năng

giao tiếp khéo léo, kĩ năng làm việc khoa học, kĩ năng điều hành tập thể

+ Định hướng các năng lực cần hình thành, phát triển: năng lực tự học; năng

lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; năng lực sử dụng ngôn ngữ; năng lực xác định và giải quyết mối liên hệ; năng lực vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử

đã học để giải quyết vấn đề đặt ra trong thực tiễn

2.3.1.2 Công tác chuẩn bị của giáo viên và học sinh

+ Đối với giáo viên:

Xây dựng kế hoạch chi tiết cho dự án; dự trù kinh phí thực hiện, xin phép nhà

trường thực hiện dự án

Bảng kế hoạch dự kiến tiến trình thực hiện:

Thời gian Nội dung công việc Văn bản; thiết bị

Trao đổi trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên và Giáo viên CN

Xây dựng kế hoạch hoạt động, lập thời gian biểu

Giao nhiệm vụ cho học sinh; phân nhóm

và phân công nhiệm

vụ cho các thành viên trong nhóm

Trao đổi trực tiếp

và có lưu văn bản họp giữa giáo viên

và các nhóm

Giáo viên và học sinh

Liên hệ với đơn vị nơi học sinh đến thực hiện

Giáo viên và BGĐ nhà máy xi măng Hoàng Mai

Tìm kiếm thu thập thông tin trên mạng Intenet, sánh báo

- Văn bản, sách, báo, video liên quan đến nhà máy

xi măng Hoàng Mai

- Học sinh

- Trải nghiệm thực tế tại thực địa, thu thập thông tin trực tiếp

- Chụp ảnh, ghi hình, ghi chép Học sinh

Tuần 2

Thiết kế sản phẩm, thảo luận trao đổi trong nhóm và trao đổi với giáo viên về sản phẩm (nếu cần thiết)

- Video clip

- Trao đổi trực tiếp, nhóm Zalo của dự án

- Học sinh với học sinh

- Học sinh với giáo viên

Gửi sản phẩm lên nhóm để thống nhất

Báo cáo sản phẩm Video clip Học sinh Trao đôi, thảo luận,

góp ý; nhận xét đánh giá từng nhóm và toàn

Sữa chữa và hoàn thiện sản phẩm để lưu

và giới thiệu nội bộ trong trường

Video clip Học sinh

Liên hệ với cơ với Ban giám đốc xi măng Hoàng Mai để tạo điều kiện cho học sinh thực hiện dự án

Bản kế hoạch phân công, tổ chức nhiệm vụ cho học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm sáng tạo tại thực địa

Giới thiệu các tài liệu, website cần thiết liên quan đến dự án cho học sinh Trước khi thực hiện dự án, giáo viên cung cấp cho học sinh phiếu học tập, phiếu đánh giá, nhật ký cá nhân

Trong khi thực hiện dự án: phiếu học tập định hướng, biên bản làm việc nhóm, phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động nhóm; phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động định hướng; phiếu đánh giá báo cáo

Kết thúc dự án: phiếu ghi nhận thông tin; báo cáo tổng kết

+ Đối với học sinh: Các dụng cụ quay phim, chụp hình, ghi âm, sổ tay, bút ;

Sưu tầm các tranh ảnh, video, tài liệu khác có liên quan đến nhà máy xi măng Hoàng Mai; Kết thúc dự án, cần có: biên bản các buổi họp nhóm trong quá trình

triển khai dự án, video clip sản phẩm tự thiết kế

2.3.1.3 Phương pháp tiến hành

+ Dạy học theo dự án

+ Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

+ Dạy học giải quyết vấn đề

2.3.1.4 Tiến trình triển khai và thực hiện dự án: Dự án thực hiện trong 2 tuần

* Giai đoạn 1: Chuẩn bị thực hiện dự án

Hoạt động 1: Xây dựng tên, cấu trúc dự án, thành lập nhóm và phân công

nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

1 Mục tiêu

- Xác định và lựa chọn chủ đề của dự án

- Thành lập được nhóm theo năng lực, sở thích và địa bàn cư trú của học sinh

- Phổ biến nhiệm vụ của nhóm và các thành viên trong nhóm

- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng hợp tác trong làm việc nhóm

2 Thời gian: hoạt động 1 thực hiện ở tuần 1 của kế hoạch

3 Cách thức tổ chức hoạt động

Bước 1: Xác định tên dự án và lựa chọn tên đề tài của dự án

Giáo viên định hướng chủ đề sau đó trao đổi và thảo luận với học sinh xác định chủ đề của dự án để học sinh thể hiện hiểu biết của mình về nhà máy xi măng Hoàng Mai cũng như sự đóng góp của nhà máy xi măng Hoàng Mai cho Nghệ An nói chung và Hoàng Mai nói riêng trong những năm qua… Từ đó, kích thích hứng thú và nhu cầu học tìm hiểu, trải nghiệm và nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc xây dựng Hoàng Mai thành đô thị công nghiệp và là một trong những cực tăng trưởng kinh tế của Nghệ An

Sau khi trao đổi giữa giáo viên và học sinh đi đến thống nhất dự án sẽ thực

hiện: “Khảo sát và giới thiệu về nhà máy xi măng Hoàng Mai”

Bước 2: Thành lập nhóm thực hiện dự án

- Cơ sở để lập nhóm: giáo viên phải căn cứ vào năng lực học tập, sở trường khả năng và địa bàn cư trú của học sinh phù hợp với nhiệm vụ và đặc điểm của dự

án để thành lập nhóm Đây là yếu tố tiên quyết để dự án hiệu quả cao

- Để có cở sở thành lập nhóm, trước tiên giáo viên phát phiếu thăm dò sở thích của học sinh, trên cơ sở đó giáo viên nắm bắt được sở thích cũng như sở trường của từng học sinh trong lớp, sau đó giáo viên tổng hợp phiếu, phân tích số liệu để thành lập nhóm theo sở thích và năng học học tập của học sinh

- Tiếp theo giáo viên thông báo danh sách nhóm, cho học sinh tiến hành bầu

nhóm trưởng và thư kí của nhóm

Bước 3: Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm

- Giao nhiệm vụ theo năng lực học tập của học sinh

+ Những học sinh có năng lực học tập trung bình và yếu: tham gia xây dựng

kế hoạch nhóm, tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm, tham gia thu thập thông tin trên mạng internet và trong buổi trải nghiệm thực tế

+ Những học sinh có năng lực học tập khá trở lên: tham gia xây dựng kế hoạch triển khai dự án của nhóm; định hướng hệ thống thông tin cần thu thập; tóm tăt, chắt lọc và chỉnh sửa các thông tin thu thập được

- Giao nhiệm vụ theo năng lực sử dụng công nghệ thông tin và thiết bị công nghệ

+ Học sinh có năng lực tìm kiếm thông tin trên mạng: tìm kiếm các thông tin trên mạng; họ sinh có năng lực chụp ảnh, quay phim, ghi âm

+ Học sinh có năng lực sử dụng các phần mềm tin học văn phòng, phần mềm chỉnh sửa ảnh, tạo video (Photoshop, Proshow, Movie Maker )

Bước 4: Phiếu định hướng

- Giáo viên phát phiếu định hướng và gợi ý cho học sinh một số nguồn tài

liệu có thể tham khảo giúp hoàn thành nhiệm vụ

- Học sinh nghiên cứu phiếu học tập định hướng; lắng nghe, ghi chép, trao đổi với giáo viên những vấn đề cần sáng tỏ thêm

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch thực hiện dự án

1 Mục tiêu

- Giáo viên cùng với nhóm thảo luận về chủ đề của dự án trên cơ sở đó xây

dựng đề cương nghiên cứu cũng như xây dựng kế hoạch cho việc thực hiện dự án

- Nhóm xác định những đầu việc việc cần làm, dự kiến thời gian hoàn thành các đầu việc cũng như vật liệu và phương pháp tiến hành các công việc đã xác định

- Dựa trên các đầu việc đã xác định nhóm trưởng phân công các thành viên trong nhóm tìm hiểu, nghiên cứu tư liệu, sưu tầm tranh ảnh, video có liên quan đến chủ đề dự án của nhóm thực hiện

- Qua hoạt động này nhằm rèn luyện được kĩ năng làm việc nhóm; góp phần hình thành kĩ năng thu thập thông tin, phỏng vấn, điều tra thực tế; kỹ năng trình

bày vấn đề và viết báo cáo,…

2 Thời gian: Hoạt động này cũng thực hiện trong tuần 1 của kế hoạch

3 Cách thức tổ chức hoạt động: Hoạt động này học sinh thực hiện ngoài giờ học, báo cáo kết quả cho giáo viên thông qua nhóm Zalo

Bước 1: Nhóm xây dựng kế hoạch dự án có sự định hướng của giáo viên

Nhóm thảo luận xây dựng kế hoạch thực hiện dự án

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên học sinh tiến hành thảo luận, xác định số đầu công việc của dự án, dự kiến phân công nhiệm vụ cho các hành viên trong nhóm, định hướng viêch thu thập thông tin trên sách, báo và Internet và trên thực địa

Bước 2: Giáo viên hỗ trợ học sinh giải quyết những khó khăn, vướng mắc

trong quá trình thực hiện kế hoạch

Bước 3: Nhóm dựa trên phiếu định hướng hoạt động của giáo viên, xây dựng

kế hoạch của nhóm xây dựng, bảng phân công nhiệm vụ và dự kiến thời gian thực hiện các đầu việc để hoàn thành nhiệm vụ

- Việc thực hiện dự án, thư kí của nhóm nên ghi chép biên bản hoạt động của nhóm cũng như ghi chép nhật kí đầy đủ để làm cơ sở đánh giá kết quả hoạt động của các thành viên trong nhóm khi dự án kết thúc

- Nhóm tiến hành thu thập thông tin, số liệu về các vấn đề liên quan đến dự án đang thực hiện của nhóm Việc thu thập thông tin và số liệu từ các nguồn được xác thực, đảm bảo độ chính xác

+ Bản phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

+ Thời gian thực hiện và hoàn thành công việc

* Giai đoạn 2: Thực hiện dự án

1 Mục tiêu: Quá trình thực hiện dự án học sinh làm việc cá nhân và nhóm

theo kế hoạch đề ra:

- Học sinh tiến hành thu thập thông tin: tìm kiếm các thông tin về quá trình xây dựng và phát triển của nhà máy xi măng Hoàng Mai, về sự đóng góp của nhà máy cho địa phương Hoàng Mai nói riêng và Nghệ An nói chung trên mạng Internet; sưu tầm tranh ảnh, sách báo liên quan đến chủ đề cần nghiên cứu; tổ chức trải nghiệm thực tế tại nhà máy xi măng Hoàng Mai để tìm hiểu về dây chuyền sản xuất của nhà máy

- Sau khi thu thập thông tin học sinh phân tích và xử lí thông t in, tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong nhóm Qua đó học sinh phải định hướng đến các vấn đề đã xác định ở bản đề cương chi tiết, các thông tin và số liệu đó phải phục vụ cho chủ đề của dự án

- Trên cơ sở kết quả phân tích và xử lí thông tin thu thập được học sinh thiết

kế và hoàn thiện sảm phẩm là Video, Clip

2 Thời gian: Học sinh thực hiện nhiệm vụ cuối tuần 1 và tuần 2

3 Cách thức tổ chức hoạt động

- Học sinh thực hiện trải nghiệm ngoài giờ học chính khoá ở lớp theo hướng dẫn của giáo viên về các khung thời gian thuận lợi cho cơ quan mà học sinh đến thực hiện dự án tại thực địa

- Nhóm trưởng thực hiện chế độ báo cáo cho giáo giên về tiến độ thực hiện công việc cũng như những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án

- Giáo viên căn cứ vào những báo cáo của nhóm trưởng về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện dự án bằng việc đặt ra những câu hỏi gợi mở

để giúp đỡ học sinh hoàn thành nhiệm vụ

- Các thành viên tập trung thiết kế, sửa chữa và hoàn thiện sản phẩm

4 Yêu cầu về sản phẩm

- Hoạt động này học sinh tạo được một Video Clip giới thiệu về nhà máy xi măng Hoàng Mai theo phiếu định hướng nhiệm vụ của giáo viên cung cấp

- Thời lượng của Video Clip tối thiểu 5 đến 7 phút

- Sau khi hoàn thiện sản phẩm nhóm chuyển vào trang thông tin chung trên Zalo của dự án để giáo viên và các thành viên trong nhóm dự án nghiên cứu, xem xét và chỉnh sửa (nếu cần)

* Giai đoạn 3: Báo cáo sản phẩm và đánh giá

1 Mục tiêu

- Học sinh cử đại diện báo cáo được sản phẩm của các nhóm

- Biết tự đánh giá sản phẩm của nhóm

- Hình thành được một số kĩ năng: thảo luận, nêu vấn đề và thuyết trình

- Bồi dưỡng ý thức trách nhiệm của công dân đối trong học tập và rèn luyện, góp phần mục tiêu xây dựng Hoàng Mai thành một đô thị công nghiệp phát triển

2 Thời gian: việc báo cáo và đánh giá sản phẩm được thực hiện vào thời

điểm cuối tuần 2

3 Thành phần tham dự

- Giáo viên mời thêm 1 số giáo viên trong nhóm Lịch sử

- Toàn thể học sinh lớp 12A4 của trường THPT Hoàng Mai 2

4 Nhiệm vụ của học sinh và giáo viên

4.1 Đối với học sinh

- Đại diện nhóm giới thiệu sản phẩm đã chuẩn bị (Video Clip)

- Tiến hành thảo luận về sản phẩm của dự án

- Tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình

4.2 Đối với giáo viên

- Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận

- Quan sát, đánh giá, hỗ trợ, cố vấn

- Thu hồi các sản phẩm và các phiếu đánh giá cá nhân trong nhóm

- Nhận xét và đánh giá các sản phẩm của học sinh

5 Phương thức tiến hành

Bước 1: Chuẩn bị báo cáo

- Giáo viên phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá và tự đánh giá sản phẩm của nhóm

- Dẫn dắt vấn đề cho học sinh tiến hành báo cáo và thảo luận

Bước 2: Báo cáo sản phẩm

- Nhóm cử đại diện lên giới thiệu và mở Video clip của nhóm

- Sau phần báo cáo sản phẩm của nhóm, giáo viên đặt câu hỏi phát vấn Nhóm lắng nghe, thảo luận và giải đáp các thắc mắc liên quan Giáo viên thu phiếu đánh giá cá nhân của nhóm; phiếu đánh giá bài báo cáo của người dự liên quan

Bước 3: Nhận xét, đánh giá, tổng kết dự án

Đại diện nhóm nhận xét về sản phẩm của nhóm mình, đánh giá quá trình thực hiện dự án của nhóm mình bằng phiếu đánh giá

Giáo viên nhận xét và đánh giá quá trình triển khai thực hiện; trao đổi, đàm thoại với học sinh để kết luận và rút ra một số vấn đề cần lưu ý khi thực hiện dự án trải nghiệm sáng tạo cho học sinh

Bước 4: Hoàn thiện sản phẩm cuối cùng

Trên cơ sở nhận xét, đánh giá của giáo viên và của các thành viên trong nhó

m, học sinh tự chỉnh sửa, hoàn thiện clip cho phù hợp để nộp lại cho giáo viên Giáo viên lưu lại làm tài liệu dạy học

2.3.2 Dự án 2: Khảo sát việc sử dụng các thiết bị công nghệ hiện đại vào đánh bắt và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai

Dự án được thực hiện chủ yếu thông qua việc tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo của 1 nhóm học sinh lớp 12A4 của trường THPT Hoàng Mai 2 tại 3 phường xã có nghề đánh bắt và chế biến thuỷ sản đó là xã Quỳnh Lập, phường Quỳnh Phương và Quỳnh Dị của thị xã Hoàng Mai

2.3.2.1 Mục tiêu của dự án

+ Về kiến thức: Thông qua hoạt động trải nghiệm học sinh nắm được nghề

đánh bắt và chế biến thuỷ sản của các phương, xã ven biểm của thị xã Hoàng Mai; hiểu được vai trò của to lớn của khoa học- kĩ thuật đối với đời sống của con người nói chung và của nghề đánh bắt và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai nói riêng; biết được quy trình chế biến và bảo quản thuỷ sản ở Hoàng Mai; biết được sự đóng góp của nghề đánh bắt thuỷ sản xa bờ với sự nghiệp bảo vệ biểm đảo Tổ quốc nói chung và sự phát triển kinh tế của địa phương nói riêng

+ Về thái độ, tình cảm: Học sinh say mê, hứng thú trong học tập; bồi dưỡng

tình yêu quê hương, đất nước; ý thức và trách nhiệm của học sinh trong việc bảo vệ biển đảo của Tổ quốc của thế hệ trẻ; cảm phục tinh thần lao động cần cù, vượt khó của nhân dân Hoàng Mai; trân trọng, gìn giữ những tinh hoa của nghề chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai; nâng cao ý thức và trách nhiệm của công dân đối với sự phát triển kinh tế biển của địa phương

+ Về kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tự học, tự nghiên cứu; kĩ năng khai thác các

nguồn tài liệu để thu thập và xử lí thông tin; kĩ năng khảo sát và tìm hiểu thông tin trên thực địa; Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm; kĩ năng phỏng vấn; kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin; kĩ năng thuyết trình, giao tiếp, thảo luận; Góp phần rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh: hợp tác, giao tiếp khéo léo, làm việc khoa học, điều hành tập thể

+ Định hướng các năng lực cần hình thành, phát triển: Năng lực tự học; năng

lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; Năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; năng lực sử dụng ngôn ngữ; Năng lực xác định và giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau; năng lực vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết vấn đề đặt ra trong thực tiễn

2.3.2.2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

+ Đối với giáo viên

Lập kế hoạch và xin phép nhà trường, lấy ý kiến tổ chuyên môn, thông qua

giáo viên chủ nhiệm lớp

Bảng Kế hoạch chung

Thời

gian Nội dung công việc Văn bản hoặc

thiết bị sử dụng Người thực hiện

Tuần 1

Xin phép Ban giám hiệu

về việc thực hiện dự án Văn bản Word

Giáo viên, Ban giám hiệu

Lấy ý kiến tổ chuyên môn Văn bản Word

Giáo viên, địa diện tổ chuyên môn

Thông báo với giáo viên chủ nhiệm về kế hoạch và thời gian thực hiện dự án

Trao đổi trực tiếp Giáo viên, giáo

viên chủ nhiệm

Thành lập nhóm, xác định tên chủ đề dự án, phân công nhiệm vụ cho nhóm

Trao đổi trực tiếp, văn bản Word

Giáo viên, học sinh

Trao đổi trực tiếp

Giáo viên, đại diện chính quyền địa phương và chủ

cơ sở sản xuất Thu thập và tìm kiếm

thông tin trên Internet, sách báo, báo cáo của các địa phương, cơ sở

Bản Word, file ảnh, clip Học sinh

Thực hiện trải nghiệm dự

án tại thực địa

Quan sát, phỏng vấn, ghi âm, quay phim, chụp ảnh

Học sinh

Học sinh, giáo viên

Nộp bản kế hoạch làm việc của nhóm và hồ sơ của nhóm

Văn bản Word Học sinh

Báo cáo sản phẩm

Thuyết trình, văn bản của bài báo cáo, bài trình chiếu Powerpoint Trao đổi, thảo luận, góp

ý; nhận xét đánh giá từng nhóm và toàn bộ thành viên trong nhóm

Trao đổi trực tiếp Học sinh và giáo

viên

Sữa chữa và hoàn thiện sản phẩm để lưu, chia sẻ, học tập

Liên hệ với Uỷ ban nhân dân phường Quỳnh Lập, Quỳnh Phương và Quỳnh Dị; liên hệ với cơ sở chế biến thuỷ sản Phương Mai ở Quỳnh Dị, chủ các thuyền đánh bắt xa bờ, chủ các kho đông ở Quỳnh Phương và Quỳnh Lập để thống nhất kế hoạch, thời gian và chuẩn bị điều kiện, thiết bị cần thiết cho việc thực hiện dự án Lập bản kế hoạch phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong nhóm; Giới thiệu các tài liệu, website cần thiết liên quan đến dự án hướng dẫn cho học sinh; Cung cấp cho học sinh phiếu học tập, các bảng biểu, phiếu đánh giá hoạt động nhóm, phiếu đánh giá cá nhân

Trước khi bắt đầu dự án: phiếu điều tra người học, nhật ký cá nhóm; Trong khi thực hiện dự án: phiếu học tập định hướng, biên bản làm việc nhóm, phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động nhóm; phiếu đánh giá báo cáo; Kết thúc dự án: phiếu ghi nhận thông tin; nhật ký cá nhân; báo cáo tổng kết

- Đối với học sinh

+ Các dụng cụ quay phim, chụp hình, ghi âm, sổ tay, bút

+ Sưu tầm các tranh ảnh, video, tài liệu khác có liên quan đến nghề đánh bắt

và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai

+ Kết thúc dự án, cần có: tài liệu báo cáo theo các nhóm, bài trình chiếu Powerpoint sản phẩm của học sinh tự thiết kế

2.3.2.3 Phương pháp tiến hành

+ Dạy học theo dự án

+ Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo

+ Dạy học giải quyết vấn đề

+ Trao đổi, thảo luận

2.3.2.4 Tiến trình triển khai và thực hiện dự án: Dự án thực hiện trong 3

tuần

* Giai đoạn 1: Chuẩn bị thực hiện dự án

Hoạt động 1: Xác định tên đề tài, thành lập nhóm và phân công nhiệm vụ

1 Mục tiêu

- Học sinh xác định được tiêu đề chủ đề dự án trải nghiệm sáng tạo

- Thành lập các nhóm theo năng lực, sở thích và địa bàn của học sinh

- Phổ biến và phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm

2 Thời gian: thực hiện trong tuần 1

3 Cách thức tổ chức hoạt động

Bước 1: Xác định tên dự án

Giáo viên đặt câu hỏi nêu vấn đề, trao đổi, thảo luận để học sinh thể hiện hiểu biết của mình về nghề đánh bắt và chế biến thuỷ sản ở Hoàng Mai; về tiềm năng phát triển kinh tế biển ở Hoàng Mai Tạo ra sự hứng thú muốn trải nghiệm thực tế

và nhận thức trách nhiệm của mình trong việc góp phần của mình trong phát triển kinh tế biển ở địa phương Trên cơ sở đó giáo viên và họ sinh thống nhất tên dự án

Bước 2: Thành lập nhóm

- Cơ sở để lập nhóm: giáo

viên phải căn cứ vào năng lực học

tập, sở trường khả năng và địa

bàn cư trú của học sinh phù hợp

với nhiệm vụ và đặc điểm của dự

án để thành lập nhóm Đây là yếu

tố tiên quyết để dự án hiệu quả

cao

- Để có cở sở thành lập

nhóm, trước tiên giáo viên phát

phiếu thăm dò sở thích của học

sinh, trên cơ sở đó giáo viên nắm

bắt được sở thích cũng như sở

trường của từng học sinh trong

lớp, sau đó giáo viên tổng hợp

phiếu, phân tích số liệu để thành

lập nhóm theo sở thích và năng

học học tập của học sinh

- Tiếp theo giáo viên thông

báo danh sách nhóm, cho học

sinh tiến hành bầu nhóm trưởng

và thư kí của nhóm

Bước 3: Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm, hướng dẫn

học sinh lập kế hoạch nhóm

- Giao nhiệm vụ theo năng lực học tập của học sinh trong nhóm

+ Những học sinh có năng lực học tập trung bình và yếu: tham gia xây dựng

kế hoạch nhóm, tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm, tham gia thu thập thông tin trên mạng internet và trong buổi trải nghiệm thực tế

+ Những học sinh có năng lực học tập khá trở lên: tham gia xây dựng kế hoạch triển khai dự án của nhóm; chuẩn bị kịch bản của buổi trải nghiệm, định hướng hệ thống thông tin cần thu thập; tóm tăt, chắt lọc và chỉnh sửa các thông tin thu thập được

- Giao nhiệm vụ theo năng lực sử dụng công nghệ thông tin và thiết bị công nghệ

+ Học sinh có năng lực tìm kiếm thông tin trên mạng: tìm kiếm các thông tin trên mạng; họ sinh có năng lực chụp ảnh, ghi âm

+ Học sinh có năng lực sử dụng các phần mềm tin học văn phòng, phần mềm