(SKKN mới NHẤT) kế HOẠCH bài dạy văn bản HAI đứa TRẺ của THẠCH LAM (NGỮ văn11) THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG lực học SINH

Từ đó học sinh nắm được chương trình môn học, hiểu đượcgiá trị thẩm mỹ của tác phẩm văn chương, góp phần bồi dưỡng tư tưởng, nhâncách, năng lực tiếp nhận, kỹ năng giao tiếp

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

ĐỀ TÀI

KẾ HOẠCH BÀI DẠY VĂN BẢN

HAI ĐỨA TRẺ CỦA THẠCH LAM (NGỮ VĂN11)

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT,

NĂNG LỰC HỌC SINH

LĨNH VỰC: NGỮ VĂN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT HÀ HUY TẬP

ĐỀ TÀI

KẾ HOẠCH BÀI DẠY VĂN BẢN

HAI ĐỨA TRẺ CỦA THẠCH LAM (NGỮ VĂN11)

THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT,

NĂNG LỰC HỌC SINH

LĨNH VỰC: NGỮ VĂN

Tác giả: ThS Hoàng Thị Thanh Tĩnh

Số điện thoại: 0916 419278

Năm học: 2021-2022

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I Lý do chọn đề tài 1

II Quá trình hình thành và hoàn thiện 1

III Phương pháp nghiên cứu 2

IV Đối tượng và mục đích nghiên cứu 2

V.Cấu trúc của đề tài 2

NỘI DUNG 3

I.Cơ sở của đề tài 3

1.Cơ sở lý luận 3

2 Cơ sở thực tiễn 5

II Thiết kế mô hình thiết kế bài dạy 7

1.Xác định mục tiêu bài học 7

2 Xác định nội dung và phương tiện dạy học 9

3 Xác định phương pháp, hình thức dạy học và thiết kế mô hình kế hoạch bài dạy 10

III Thiết kế “Kế hoạch bài dạy văn bản Hai đứa trẻ củaThạch Lam (Ngữ văn 11) theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh” 18

IV Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá 31

V Thực hành dạy học văn bản Hai đức trẻ -Thạch Lam(Tổ chức dạy học) 37

KẾT LUẬN 45

I Tính mới của đề tài 45

II Tính khoa học 45

IV Đề xuất kiến nghị 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

Học sinh bắt đầu bằng việc động não tất cả những gì các em đã biết về chủ đề bài đọc Thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột K của biểu đồ.

NL : Năng lực

ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học văn là đổi mới cách dạy, cách học, cáchkiểm tra đánh giá Từ đó học sinh nắm được chương trình môn học, hiểu đượcgiá trị thẩm mỹ của tác phẩm văn chương, góp phần bồi dưỡng tư tưởng, nhâncách, năng lực tiếp nhận, kỹ năng giao tiếp và tạo lập văn bản cho học sinh.Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai nhiều hoạtđộng chuyên môn, góp phần đổi mới chương trình giáo dục hiện hành từ giáodục nội dung chuyển sang định hướng phát triển năng lực người học Đặc biệtChương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai thực hiện ở lớp 6 và cáclớp sau đó vào những năm tiếp theo Tất cả những hoạt động này đã góp phầnđáng kể trong việc nâng cao chất lượng dạy học ngữ văn hiện nay ở trường phổthông

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, thuận lợi, giáo viên trực tiếp dạyhọc ở các trường THPT nói chung và bản thân tôi nói riêng đang gặp nhiều khókhăn trong xây dựng kế hoạch dạy học mà trước hết là xây dựng kế hoạch bàihọc Phải xây dựng một kế hoạch đúng theo yêu cầu của việc phát triển phẩmchất năng lực mới đáp ứng mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh Trongnhiều năm trực tiếp dạy học ở trường phổ thông tôi không ngừng tìm tòi, nghiêncứu và thể nghiệm đổi mới phương pháp dạy học và đã đạt được hiệu quả, đượcđồng nghiệp và học sinh ghi nhận, áp dụng, triển khai nhân rộng tại TrườngTHPT Hà Huy Tập và nhiều đơn vị khác ở địa bàn tỉnh Nghệ An Thành quả đầutiên của nhiều năm tìm tòi, đúc rút và thể nghiệm là tôi đã và đang xây dựng kếhoạch dạy học môn Ngữ văn 11- THPT, trong đó có kế hoạch dạy văn bản “Haiđứa trẻ” (Thạch Lam) Đây là một trong những bài học hay, nhưng khá khótrong quá trình dạy học Vì lẽ đó, quá trình xây dựng kế hoạch dạy học bài “Haiđứa trẻ” cũng có nhiều khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải có một kế hoạch xâydựng bài học thật cụ thể, chi tiết để đem lại hiệu quả cho tiết học

Đó là lí do tôi xin trình bày đề tài “Kế hoạch bài dạy văn bản Hai đứa

trẻ của Thạch Lam (Ngữ văn11) theo định hướng phát triển phẩm chất,

năng lực học sinh” Đề tài được Tổ chuyên môn đánh giá cao và hội đồng khoa

học Cấp trường ghi nhận và đề xuất xét sáng kiến dạy học cấp Ngành năm học2021-2022

II Quá trình hình thành và hoàn thiện

Đây là đề tài mà bản thân tôi đã có trăn trở cả một quá trình từ hình thành ýtưởng đến khảo sát, áp dụng và hoàn thiện:

- Năm học 2017 – 2018 hình thành ý tưởng

- Năm học 2018 – 2019 tiến hành khảo sát thực tế ở một số trường THPTtrên địa bàn Thành Phố Vinh và một số đơn vị trong tỉnh

- Năm học 2019-2020 đúc rút kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp và hoànthành thiết kế dạy học và kế hoạch bài dạy.

- Từ năm học 2020-2021 và năm học 2021 -2022 triển khai áp dụng ởTrường THPT Hà Huy Tập và một số trường THPT ở Thành phố Vinh

III Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lý thuyết dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, nănglực học sinh

- Khảo sát thực tế dạy học Ngữ văn 11 tại Trường THPT Hà Huy tập vàmột số đơn vị khác ở địa bàn Nghệ An

- Khảo sát kết quả, kiểm tra đánh giá học sinh qua các lớp có áp dụng vàchưa áp dụng đề tài để so sánh

- Phân tích kết quả, đúc rút sáng kiến kinh nghiệm

IV Đối tượng và mục đích nghiên cứu

1 Đối tượng

- Truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam trong sách giáo khoa Ngữ văn

11, Tập 1 (chương trình cơ bản)

- Thực trạng dạy học truyện Hai đứa trẻ tại trường THPT Hà Huy Tập.

2 Mục đích

- Xác lập kế hoạch dạy học bài Hai đứa trẻ đạt hiệu quả theo hướng phát

triển phẩm chất, năng lực

- Biết cách đọc- hiểu một tác phẩm hoặc một đoạn trích tự sự hiện đại theođặc trưng thể loại

- Đạt được mục tiêu phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh qua bàihọc

V Cấu trúc của đề tài

Cấu trúc đề tài gồm các phần: Đặt vấn đề, Nội dung, Kết luận, Phụ lục.Trong đó, phần Nội dung của đề tài tập trung vào các phần chính:

1.Cơ sở của đề tài

2.Thiết kế mô hình kế hoạch bài dạy

3.Thiết kế “ Kế hoạch bài dạy văn bản Hai đứa trẻ của Thạch Lam (Ngữ

văn11) theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh”

4.Thực hành dạy học văn bản “ Hai đứa trẻ” ( Thạch Lam)

5 Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá

NỘI DUNG

I.Cơ sở của đề tài

1.Cơ sở lý luận

1.1 Yêu cầu đổi mới trong giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học

Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam(khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệphoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

và hội nhập quốc tế Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày

28 tháng 11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổthông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Và ngày 27tháng 3 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổimới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến cănbản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ,dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng vềtruyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất vànăng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi họcsinh.”

Triển khai Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Công văn số5555/BGĐT-GDTH ngày 8/10/2014 của Bộ giáo dục và đào tạo đã hướng dẫnsinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, tổchức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học/ Trung tâmGDTX qua mạng Đồng thời nhiều tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm tra đánhgiá theo định hướng năng lực học sinh môn Ngữ văn THPT (2014) Bộ Giáo dụcĐào tạo đã được triển khai đến các địa phương và đến với giáo viên

Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Ngữ văn THPT (banhành kèm theo) Thông tư số 32/2018/TT-BGD ĐT ngày 26/12/2018 của Bộtrưởng Bộ GDĐT đã ghi rõ: Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúphọc sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với ngườilao động, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốtđời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện

và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộcsống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầuhoá và cách mạng công nghiệp mới

Gần đây nhất, Công văn số 5512/BGĐT ngày 18/12/2021 của Bộ giáo dụcĐào tạo đã hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục củatrường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông cónhiều cấp học Trong đó có hướng dẫn việc xây dựng Kế hoạch bài dạy đối vớigiáo viên.

Sở giáo dục đào tạo Nghệ An đã có nhiều văn bản Hướng dẫn nhiệm vụGiáo dục Trung học từ các năm 2017 đến 2021đều nhấn mạnh nội dung, yêu cầuđổi mới phương pháp dạy học

Trên đây là những văn bản định hướng, hướng dẫn cho giáo viên nắm đượcyêu cầu đổi mới dạy học Đồng thời, giúp giáo viên hiểu được: để đổi mới dạyhọc một trong những khâu cần người giáo viên thực hiện một cách nghiêm túc

đó là xây dựng Kế hoạch bài dạy Xây dựng kế hoạch dạy học cẩn thận, tốt sẽgiúp cho tiết dạy đạt hiệu quả cao và đạt được tốt nhất mục tiêu phát triển nănglực, phẩm chất cho học sinh

1.2 Khái niệm về dạy học phát triển theo năng lực

Dạy học phát triển theo năng lực là mô hình dạy học phát triển tối đa nănglực của người học, trong đó người học tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thứcdưới sự tổ chức, hướng dẫn của người dạy Quá trình giáo dục từ chủ yếu trangbị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học trênnguyên lý:

- Lý luận gắn với thực tiễn

- Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội

1.3 Dạy học định hướng phát triển năng lực

Việc dạy học định hướng năng lực được thể hiện ở trong các thành tố quátrình dạy học như sau:

- Về mục tiêu dạy học: Ngoài các yêu cầu về mức độ như nhận biết, tái hiện

kiến thức cần có những mức độ cao hơn như vận dụng kiến thức trong các tìnhhuống, các nhiệm vụ gắn với thực tế Các mục tiêu này đạt được thông qua cáchoạt động trong và ngoài nhà trường

- Về phương pháp dạy học: qua một hoạt động học tập, học sinh sẽ được

hình thành và phát triển không phải một loại năng lực mà là được hình thànhđồng thời nhiều năng lực hoặc nhiều năng lực thành tố mà ta không cần (và cũngkhông thể) tách biệt từng thành tố trong quá trình dạy học

- Về nội dung dạy học: Cần xây dựng các hoạt động, chủ đề, nhiệm vụ đa

dạng gắn với thực tiễn

- Về kiểm tra đánh giá: Về bản chất đánh giá năng lực cũng phải thông

qua đánh giá khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng thực hiện nhiệm vụ củahọc sinh trong các loại tình huống phức tạp khác nhau Trên cơ sở này, các nhà

nghiên cứu ở nhiều quốc gia khác nhau đề ra các chuẩn năng lực trong giáo dụctuy có khác nhau về hình thức, nhưng khá tương đồng về nội hàm Trong chuẩnnăng lực đều có những nhóm năng lực chung Nhóm năng lực chung này đượcxây dựng dựa trên yêu cầu của nền kinh tế xã hội ở mỗi nước Trên cơ sở nănglực chung, các nhà lí luận dạy học bộ môn cụ thể hóa thành những năng lựcchuyên biệt.

Khác với việc tổ chức hoạt động dạy học, các công cụ đánh giá cần chỉ rõthành tố của năng lực cần đánh giá và xây dựng được các công cụ đánh giá từngthành tố của các năng lực thành phần

1.4 Kế hoạch bài dạy

Kế hoạch bài dạy (hay còn gọi là giáo án) là bản thiết kế tổ chức các hoạtđộng dạy và học đối với mỗi bài học cụ thể, hướng đến những mục tiêu cụ thể;góp phần đáp ứng những yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực được quy địnhtrong chương trình Mỗi kế hoạch bài dạy hoàn chỉnh được thiết kế để thực hiệntrong một hoặc nhiều tiết học, bao gồm cả hoạt động trên lớp và ngoài lớp, trong

và ngoài nhà trường Một kế hoạch bài dạy hoàn chỉnh gồm có các mục quyđịnh về mục tiêu, thiết bị dạy học và học liệu, tiến trình dạy học (gồm 4 hoạtđộng chính: Mở đầu; Hình thành kiến thức; Luyện tập; Vận dụng)

Sở dĩ trước khi lên lớp, chúng ta phải có kế hoạch bài dạy vì: Kế hoạch bàidạy giúp cho giờ học tránh được sự tùy hứng, giúp cho các hoạt động dạy và họcdiễn ra theo một mục tiêu được định hướng, phù hợp với đối tượng học sinh, tạo

ra một quy chuẩn trong quá trình dạy học Ngoài ra, kế hoạch dạy học là mộttrong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng dạy học trên lớp Việcchuẩn bị kế hoạch bài dạy càng chu đáo thì khả năng thành công càng cao

Để kế hoạch bài dạy đạt hiệu quả, giáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau:+Kế hoạch bài dạy phải ngắn gọn, ghi đủ những thông tin cần thiết để phục

vụ cho việc thực hiện các hoạt động trong tiết dạy

+Kế hoạch bài dạy cần đảm bảo tính khoa học, có lớp lang, cấu trúc mạchlạc, lô gic

+Tính khả thi cao: Học sinh phải hiểu và thực hiện được các nhiệm vụ,tránh sáo rỗng, cưỡi ngựa xem hoa

+Kế hoạch bài dạy phải đa dạng hóa ở các hoạt động: phương pháp,phương tiện dạy học, công nghệ số làm cho bài dạy hấp dẫn, sinh động, tạohứng thú cho người học

2 Cơ sở thực tiễn

Đổi mới phương pháp dạy học và giáo dục theo định hướng hình thànhphẩm chất, năng lực học sinh là yêu cầu cần thực hiện trong đổi mới giáo dụcphổ thông hiện nay Dạy học và tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng hình

thành, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh không phải là chúng ta loại

bỏ phương pháp dạy học truyền thống, không phải là chúng ta loại bỏ hoàn toànhình thức tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống để đổi mới mà là sự kết hợphài hoà, nhuần nhuyễn giữa các phương pháp dạy học truyền thống, hình thức tổchức hoạt động giáo dục đã có với mục tiêu dạy học, tổ chức hoạt động giáo dụcnhằm phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác, độc lập, sáng tạo của người học.Vì vậy, Bộ giáo dục và Đào tạo đã thực hiện dự án đổi mới chương trình giáodục 2018 Chương trình đã được tập huấn đến với giáo viên theo các hình thứctrực tiếp và trực tuyến trong những năm gần đây Trong đó, một trong nhữngquan điểm quan trọng trong xây dựng chương trình giáo dục là: Chương trìnhgiáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học thôngqua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại;hài hoà đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đãhọc để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống; tích hợp cao ở các lớp họcdưới, phân hoá dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức tổchức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, cácphương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dụcđể đạt được mục tiêu đó

Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông là: Chương trình giáo dụctrung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lựccần thiết đối với người lao động, ý thức về nhân cách công dân, khả năng tự học

và ý thức học tập suốt đời, khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực

và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghềhoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khả năng thích ứng với những đổi thaytrong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới

Từ yêu cầu về đổi mới trong giáo dục, trong những năm gần đây, Sở giáo dục Nghệ An đã rất quan tâm đến việc tập huấn những nội dung về dạy học theođịnh hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh Những đợt tập huấn vừa giúp giáo viên thấy được tầm quan trọng của việc đổi mới, vừa nắm được nhữngyêu cầu đổi mới về chương trình, mục tiêu, phương pháp dạy học Vì vậy, dù chưa thực hiện chương trình phổ thông 2018, nhưng giáo viên trong tỉnh đã có những nhận thức, hành động để tiếp cận với việc dạy học theo tinh thần đổi mới

Sau những đợt tập huấn của Bộ giáo dục và Sở giáo dục Nghệ An, cácnhà trường và giáo viên đã có những đợt nghiên cứu, tìm tòi và những việc làmthể hiện tinh thần đổi mới của ngành giáo dục như: xây dựng kế hoạch hoạtđộng chuyên môn, xây dựng kế hoạch dạy học môn học của tổ chuyên môn, xâydựng kế hoạch cá nhân, xây dựng kế hoạch bài dạy Trong đó, việc xây dựng kếhoạch bài dạy theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực rất được giáo viênchú ý vì nó liên quan trực tiếp đến việc lên lớp của mỗi giáo viên

Trên địa bàn thành phố Vinh, ở các trường THPT nói chung và trườngTHPT Hà Huy Tập nói riêng, tổ chuyên môn và giáo viên khá chú trọng việc

thực hiện dạy học theo nghiên cứu bài học và xây dựng Kế hoạch bài học theoyêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Nhiều bài học được đưa ranghiên cứu, soạn giảng ở các buổi sinh hoạt chuyên môn Các buổi dự giờ, nhậnxét, đánh giá giờ dạy đã giúp giáo viên tiếp cận với yêu cầu đổi mới.

Tuy nhiên, chương trình hiện hành chưa đáp ứng được sự thay đổi về nộidung chương trình, nên quá trình soạn bài theo yêu cầu phát triển phẩm chất vànăng lực còn nhiều khó khăn đối với giáo viên Do vậy, ở trường THPT nóichung và trường Hà Huy Tập nói riêng, hầu hết giáo viên cũng mới tiếp cận đểlàm quen với yêu cầu đổi mới Việc thiết kế Kế hoạch bài dạy đáp ứng yêu cầuphát triển phẩm chất và năng lực cũng được tiến hành trong thời gian gần đây.Nhưng không phải bài học nào trong chương trình hiện hành cũng có thể thiết kếdễ dàng Dù vậy, giáo viên cũng rất tích cực thực hiện để việc đón nhận Chươngtrình giáo dục 2018 được dễ dàng hơn

Đối với bộ môn Ngữ Văn, tại trường THPT Hà Huy Tập, giáo viên bộ môncũng đã bắt đầu thiết kế bài dạy theo yêu cầu của Công văn số 5512/BGĐT ngày18/12/2021 của Bộ giáo dục Đào tạo Tuy nhiên, việc thiết kế còn nhiều khókhăn do nội dung và thời lượng dạy của chương trình hiện hành còn nhiều bấtcập Hơn nữa, nhiều bài soạn còn mang tính chất đối phó, chưa thực sự chútrọng đến yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực Có nhiều bản thiết kế bài họccòn mang tính chất chắp vá nên khó thực hiện trên thực tế giảng dạy

Trước thực trạng trên, bản thân tôi cũng cố gắng tìm tòi, nghiên cứu để xây

dựng Thiết kế bài học đáp ứng yêu cầu mới Vì lẽ đó tôi đã thực hiện đề tài “Kê

hoạch bài dạy văn bản Hai đứa trẻ của Thạch Lam (Ngữ văn11) theo định

hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh”.

II Thiết kế mô hình thiết kế bài dạy

Để xây dựng Kế hoạch bài dạy cho một bài học, giáo viên cần xác địnhđược những nội dung cụ thể cần dạy và mục tiêu về phẩm chất và năng lực theoyêu cầu cần đạt, từ đó xây dựng tiến trình dạy học của bài học và từ đó thiết kếKế hoạch bài dạy cụ thể.Tuy nhiên, trước khi xây dựng Kế hoạch bài dạy, chúng

ta cần thiết kế mô hình bài dạy theo các bước cụ thể sau:

1.Xác định mục tiêu bài học

Trên cơ sở kết quả cần đạt, giáo viên có thể xác định được các mục tiêu tốithiểu học sinh cần phải đạt được sau quá trình dạy học Yêu cầu cần đạt là mụctiêu tối thiểu của bài học Ở đây, khi dạy bài “Hai đứa trẻ”, giáo viên sẽ lựa chọncác yêu cầu cần đạt liên quan đến truyện ngắn thể hiện ở cả bốn kĩ năng đọc -viết - nói và nghe được quy định trong chương trình Khi dạy bài “Hai đứa trẻ”,

giáo viên có thể xác định phát triển phẩm chất nhân ái cho học sinh như: Yêu thương, đồng cảm với những con người nghèo khổ, sống tẻ nhạt, yêu thiên nhiên, trân trọng vẻ đẹp bình dị, yêu cái đẹp, trân trọng những ước mơ của mỗi con người, và nuôi dưỡng ước mơ, hướng tới cuộc sống tốt đẹp…

Căn cứ vào đặc điểm xây dựng nội dung kiến thức, vào phương tiện, thiếtbị và hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học: Tùy vào việc lựa chọn hìnhthức, phương pháp tổ chức hoạt động dạy học dựa trên tình hình thực tế về cơ sởvật chất, điều kiện dạy học của nhà trường và đặc điểm nội dung kiến thức, giáoviên có thể xác định các mục tiêu phẩm chất, năng lực chung và năng lực đặcthù tương ứng.

* Yêu cầu viết mục tiêu

(1) Trình bày mục tiêu theo biểu hiện của phẩm chất và năng lực

- Đối với năng lực đặc thù: Mục tiêu về năng lực đặc thù cần cụ thể đếnthành tố và biểu hiện của năng lực Viết mục tiêu về năng lực đặc thù cần ngắngọn, rõ ràng và được diễn đạt theo yêu cầu năng lực với các yêu cầu cụ thể chomỗi kĩ năng đọc - viết - nghe và nói

- Đối với năng lực chung và phẩm chất: Chỉ nêu tên và biểu hiện nổi bậtcủa năng lực chung và phẩm chất mà bài học có lợi thế phát triển; liên quan mậtthiết đến nội dung bài học Việc xác định mục tiêu phẩm chất, năng lực chungcần được liên hệ với cách thức tổ chức hoạt động của giáo viên, liên quan trựctiếp đến phương pháp, kĩ thuật, phương tiện dạy học, kể cả cách thức đánh giá

mà người dạy sử dụng trong mỗi hoạt động của bài học

(2) Mục tiêu về phẩm chất và năng lực được biểu đạt bằng động từ cụ thể,lượng hoá

(3) Mục tiêu cần được biểu đạt bằng động từ cụ thể, lượng hoá được Mỗiđộng từ thể hiện một dạng hoạt động mà HS phải tiến hành để qua đó lĩnh hộiđược kiến thức, phát triển được phẩm chất và năng lực và thông qua việc lượnghóa được

* Một số lưu ý khi xác định mục tiêu bài dạy:

- Năng lực: Cần xác định các biểu hiện của năng lực chung và năng lực đặcthù của bài học

- Phẩm chất: Nêu cụ thể các hành vi, thái độ ( biểu hiện cụ thể của phẩmchất cần phát triển gắn với nội dung bài học ) của học sinh trong quá trình thựchiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống

- Sử dụng các động từ Bloom để viết mục tiêu: Biết – hiểu – vận dụng –phân tích – tổng hợp - đánh giá

Chẳng hạn: Khi viết Mục tiêu về năng lực đặc thù của bài “Hai đứa trẻ”:

* Năng lực đặc thù:

- Biết thu thập thông tin liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn

“Hai đứa trẻ”

- Hiểu được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật vàmối quan hệ của chúng trong tác phẩm.

- Hiểu những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản

- Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu của truyệnngắn Thạch Lam

- Có khả năng tạo lập một văn bản nghị luận văn học: trình bày suy nghĩ,cảm nhận của cá nhân về một nhân vật, một chi tiết, nghệ thuật trong truyệnngắn “Hai đứa trẻ”

* Năng lực chung:

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề

Hoặc viết mục tiêu về phẩm chất:

Yêu thương, đồng cảm với những con người nghèo khổ, sống tẻ nhạt, yêu thiên nhiên, trân trọng vẻ đẹp bình dị, yêu cái đẹp, trân trọng những ước mơ của mỗi con người và nuôi dưỡng ước mơ, hướng tới cuộc sống tốt đẹp…

2 Xác định nội dung và phương tiện dạy học

2.1 Xác định nội dung

Để xác định được nội dung học cho bài “Hai đứa trẻ”, giáo viên cần căn cứvào yêu cầu cần đạt của bài học, mục tiêu bài học, vào đối tượng học sinh vàthực trạng nhà trường

Việc lựa chọn, xây dựng nội dung dạy học giúp giáo viên xác định đượcchính xác nội dung dạy học và tiến trình tổ chức thực hiện các hoạt động học tậptheo một trình tự nhất định để đạt được mục tiêu dạy học Ngoài ra, giáo viên cóthể bổ sung hoặc mở rộng thêm các nội dung dạy học có liên quan cho phù hợpvới trình độ của lớp học, đáp ứng mục tiêu đặt ra Dựa vào tính logic của các nộidung dạy học, giáo viên có thể bổ sung những nội dung này vào mạch nội dung

đã xác định trong KHGD một cách phù hợp

Cách xác định nội dung dạy học

Sau khi xác định được mục tiêu dạy học, giáo viên cần lựa chọn được nộidung dạy học phù hợp để đáp ứng mục tiêu đã xác định Chẳng hạn:

- Xuất phát từ yêu cầu cần đạt: biết thu thập thông tin liên quan đến tácgiả Thạch Lam và truyện ngắn “Hai đứa trẻ”, giáo viên xác định được nộidung dạy học là “ Tìm hiểu chung” trong đó tìm hiểu những nét chính về tácgiả và tác phẩm

- Xuất phát từ các mục tiêu:

+ Hiểu được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật vàmối quan hệ của chúng trong tác phẩm

+ Hiểu những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản.+ Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu củatruyện ngắn Thạch Lam

Giáo viên có thể lựa chọn và xác định nội dung dạy học chi tiết cho bài “Hai đứa trẻ” qua phần Đọc- hiểu với các nội dung trọng tâm:

1 Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn

2 Bức tranh phố huyện lúc đêm xuống

3 Bức tranh phố huyện lúc đoàn tàu đến và đi qua: Cảnh đợi tàu

2.2 Xác định phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học trước hết phải phù hợp với điều kiện của nhà trường

và phải là những phương tiện gắn liền với quá trình tổ chức tiết dạy và phục vụđắc lực cho quá trình tổ chức các hoạt động dạy học Vì vậy, phương tiện dạyhọc cho bài “Hai đứa trẻ” cần có là:

- Sách giáo khoa, các nguồn học liệu khác, mạng, mô hình, hình ảnh, videoclip liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn “Hai đứa trẻ”…

- Máy chiếu, tivi, giấy A0, A4,…

Giáo viên xây dựng chuỗi các hoạt động dạy học mà thực chất là các hoạtđộng học của học sinh Với việc xác định chuỗi các hoạt động, giáo viên có thểhình dung tổng thể phương án dạy học để đảm bảo giải quyết trọn vẹn mà không

bỏ sót bất kì mục tiêu nào của bài dạy và đảm bảo chúng được triển khai theotrình tự phù hợp Đây là bước trung gian để làm cơ sở cho việc thiết kế các hoạtđộng học cụ thể trong tiến trình dạy học Ngoài mạch nội dung kiến thức đã xácđịnh trong bài, giáo viên có thể bổ sung hoặc mở rộng thêm các kiến thức có

liên quan cho phù hợp với trình độ của lớp học, đáp ứng mục tiêu đặt ra, nhưngvẫn đảm bảo tính logic của kiến thức.

Chuỗi hoạt động dạy học cần thể hiện được tiến trình tổ chức dạy học gồm:Mở đầu/xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Hình thành kiến thức mới-giảiquyết vấn đề-thực thi nhiệm vụ đặt ra/ Luyện tập/Vận dụng

3.1 Cách tiến hành việc xác định phương pháp, hình thức dạy học

- Xác định nội dung trọng tâm của bài học: giáo viên cần xác định nội dungkiến thức trọng tâm của bài học “Hai đứa trẻ” Để xác định được kiến thức trọngtâm, người dạy cần rà soát lại mục tiêu của Kế hoạch bài dạy, chọn ra đơn vịkiến thức/kĩ năng thực sự mới đối với học sinh như:

+ Có kĩ năng đọc hiểu văn bản truyện hiện đại;

+ Hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản “Hai đứa trẻ”

+ Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu củatruyện ngắn Thạch Lam

- Xác định mục tiêu của các hoạt động: Từ mục tiêu chung của kế hoạch bàidạy, giáo viên xác định mục tiêu cụ thể của các hoạt động tương ứng Chẳng hạn:

Ở hoạt động khởi động thì cần xác định được mục tiêu là: kết nối kiến thức,

học sinh hứng khởi, có động lực, nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới của bài học.

Ở hoạt động hình thành kiến thức cần xác định được mục tiêu tương ứng là:

- Thu thập thông tin liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn

+ Phân tích được vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Liên

+ Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

+ Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu củatruyện ngắn Thạch Lam

- Định hướng hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học và phương án đánhgiá đáp ứng mục tiêu cụ thể của các hoạt động và mục tiêu chung của bài dạy.Nếu hoạt động cá nhân có thể giải quyết được thì sử dụng phương pháp gợi mở,

kết hợp với kĩ thuật KWL để các em làm việc cá nhân và hoàn thiện phiếu họctập Sau đó cho các em tự đánh giá, nhận xét phiếu học tập của bạn Nếu vấn đềcần làm việc nhóm thì giáo viên cẩn tổ chức hoạt động thảo luận nhóm để tìmhiểu Sau đó, học sinh đánh giá nhận xét bằng bảng kiểm hoặc Rubic.

- Xác định thời lượng: Tùy thuộc vào thời lượng được phân bố cho cả bàihọc, dựa trên kinh nghiệm giảng dạy, dung lượng kiến thức, độ khó của nhiệm

vụ, trình độ của HS, điều kiện cơ sở vật chất…Giáo viên có thể dự kiến đượcthời lượng tương ứng của từng hoạt động Chẳng hạn: Tìm hiểu “Cảnh phốhuyện về đêm” giáo viên cần thời lượng khoảng 30 phút để tổ chức hoạt độngtìm tòi

PP/KTDH chủ đạo

Phương án đánh giá

Huy động,kíchhoạt kiến thức trải nghiệm nền của học sinh về tác giả

và tác phẩm

- Nêu và giải quyết vấn đề-Đàmthoại,gợi mở

- Đánh giá của giáo viên qua câu trả lời của cá nhân

- Nhận xét được những

chi tiết quan trọng trongviệc thể hiện nội dungvăn bản

- Phân tích và đánh giá

được chủ đề tư tưởng,thông điệp mà văn bảngửi gắm

- Nhận biết và phân tíchđược một số yếu tố nghệ

thuật tiêu biểu của thể

loại truyện ngắn

- Biết cảm nhận, trình

I Tìm hiểuchung

1 Tác giả

2 Tác phẩm

II Đọc hiểuvăn bản

1 Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn

2 Bức tranh phố huyện lúc đêm xuống

3 Bức tranh phố huyện lúc đêm khuya- Cảnh đoàn tàu đến và tâm trạng đợi

Đàm thoại gợi

mở;Dạy học hợp tác(Thảo luận nhóm, thảoluận cặp đôi);

Thuyết trình; Trực quan;

Đánh giáqua sảnphẩm vớicông cụ làbảng KWL;qua hỏiđáp; quatrình bày

do giáoviên đánhgiá

Đánh giáqua quansát thái độcủa HS khithảo luận

do GV

PP/KTDH chủ đạo

Phương án đánh giá

bày ý kiến của mình vềcác vấn đề thuộc giá trị

nội dung và nghệ thuật

của tác phẩm Hai đứa trẻ.

- Năng lực giao tiếp- hợptác

- Năng lực giải quyếtvấn đề

tàu.

III.Tổng kết:

Rút ra nhữngthành côngđặc sắc về nộidung và nghệ

thuật của tácphẩm

Vấn đáp,dạy họcnêu vấn

đề, thựchành; Kỹthuật:

động não

Đánh giáqua hỏiđáp; quatrình bày

do GV và

HS đánhgiá

HĐ 4: Vận

dụng (10

phút)

- Viết thu hoạch của cá

nhân sau khi học xongtác phẩm

- Biết vận dụng bài họcvào cuộc sống

Liên hệ thựctế đời sống để

làm rõ thêmthông điệp tácgiả gửi gắmtrong tácphẩm

Đàm thoạigợi mở;

Thuyếttrình;

Đánh giádo

Đánh giáqua quansát thái độcủa họcsinh

3.2 Xây dựng mô hình dạy học thông qua các hoạt động dạy học cụ thể

Cách thức tổ chức hoạt động bao gồm:

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Nhiệm vụ học tập rõ ràng và phù hợp với

khả năng của học sinh, thể hiện ở yêu cầu về sản phẩm mà học sinh phải hoànthành khi thực hiện nhiệm vụ; hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kíchthích được hứng thú nhận thức của học sinh; đảm bảo cho tất cả học sinh tiếpnhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ

- Thực hiện nhiệm vụ học tập: Khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi

thực hiện nhiệm vụ học tập; phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh và

có biện pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị “bỏ quên”

- Báo cáo kết quả và thảo luận: hình thức báo cáo phù hợp với nội dung

học tập và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng; khuyến khích cho học sinhtrao đổi, thảo luận với nhau về nội dung học tập; xử lí những tình huống sưphạm nảy sinh một cách hợp lí

- Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ: nhận xét về quá trình thực hiện

nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực hiệnnhiệm vụ và những ý kiến thảo luận của học sinh; chính xác hóa các kiến thức

mà học sinh đã học được thông qua hoạt động

Như vậy, trên cơ sở chuỗi hoạt động, mục tiêu, thời lượng và định hướngphương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá của từng hoạt động, giáo viên tiến hànhxây dựng các hoạt động dạy học cụ thể cho bài “Hai đứa trẻ”

* Cách thức thực hiện

- Thu thập và thiết kế dữ liệu dạy học nhằm đáp ứng mục tiêu của từnghoạt động và phù hợp phương pháp, kĩ thuật dạy học; phương pháp đánh giá nhưcác phương tiện trực quan (tranh, ảnh,vi deo ), câu hỏi, phiếu học tập, bài tập…

- Biên soạn nội dung: “Nội dung” là nội dung của nhiệm vụ mà giáo viêngiao cho học sinh trong bước “Chuyển giao nhiệm vụ” hay nội dung hoạt độnghọc của học sinh “Nội dung” có thể là câu hỏi, bài tập, xử lí tình huống… có tácdụng kích thích học sinh huy động kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm đã có đểthực hiện các thao tác tư duy và các hành động học tập cụ thể, từ đó tạo ra “kếtquả” thực hiện nhiệm vụ

- Xác định sản phẩm cần đạt được: “Sản phẩm” chính là câu trả lời tươngứng với “nội dung” do giáo viên biên soạn “Sản phẩm” chính là căn cứ để giáoviên định hướng cho học sinh thực hiện nhiệm vụ, định hướng thảo luận và đánhgiá kết quả thực hiện nhiệm vụ của học sinh Đồng thời, “sản phẩm” cũng chính

là vấn đề giáo viên cần kết luận, cần “chốt” kiến thức/ kĩ năng cho học sinh ghivào vở sau mỗi hoạt động học tập “Sản phẩm” cần tương thích và đáp ứng mụctiêu dạy học

- Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động dạy học cụ thể Tiến trình “tổ chứchoạt động” bao gồm: (1) Chuyển giao nhiệm vụ; (2) Thực hiện nhiệm vụ; (3)Báo cáo, thảo luận; (4) Kết luận, nhận định Trong quy trình này giáo viên cần lưu

ý bước thứ (2), thứ (3) và thứ (4) Trong bước thứ (2), giáo viên cần dự kiến việcmình cần làm để hỗ trợ, định hướng cho học sinh thực hiện nhiệm vụ như gợi ý,hướng dẫn cách thức thực hiện nhiệm vụ; giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh; lưu

ý những cá nhân hoặc nhóm có kết quả đúng/chưa đúng, kết quả hay/chưa hay,kết quả khác biệt…Điều này hỗ trợ rất lớn cho việc thực hiện nhiệm vụ của họcsinh và việc tổ chức thảo luận; đồng thời là cơ sở để giáo viên thực hiện việcđánh giá quá trình Ở bước thứ (3), giáo viên cần dự kiến tiến trình thảo luận,bao gồm những câu hỏi phân tích, làm rõ, phát triển kết quả thực hiện nhiệm vụ.Những vấn đề/câu hỏi thảo luận giúp giáo viên có được “thông tin ngược” về

việc học sinh hiểu hay không hiểu rõ vấn đề học tập, là con đường đưa đến sảnphẩm và cũng là cách thức để mở rộng, nâng cao kiến thức, kĩ năng Đối vớibước thứ (4), giáo viên “kết luận/ nhận định” về kết quả đạt được của học sinh,bao gồm cả kết quả cụ thể của hoạt động (câu trả lời, cách thức xử lí tình huống,bài tập được giải, kết quả thí nghiệm…) và cả kết quả về thái độ, kĩ năng, thaotác tư duy, bài học kinh nghiệm …mà học sinh có được trong quá trình thựchiện và báo cáo kết quả.

Trong bài dạy “Hai đứa trẻ”, ở quá trình tổ chức hoạt động dạy học, giáo viêncần sử dụng kĩ thuật phản hồi tích cực nhằm động viên, khuyến khích, tạo động lựccho học sinh trong quá trình học tập

* Mô hình dạy bài “ Hai đứa trẻ”

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: kết nối kiến thức, học sinh hứng khởi, có động lực, nhu cầu

tìm hiểu kiến thức mới của bài học

b Nội dung: Giáo viên sử dụng kĩ thuật KWL (Là hình thức tổ chức dạy

học hoạt động đọc hiểu Học sinh bắt đầu bằng việc động não tất cả những gì các em đã biết về chủ đề bài đọc Thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột K của biểu đồ) để yêu cầu học sinh hoàn thành bảng hoặc tổ chức trò chơi.

c Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.

d Tổ chức thực hiện

Tổ chức trò chơi “ Đi tìm ẩn số”

Giáo viên yêu cầu học sinh trả lời 4 câu hỏi để tìm các ô chữ theo hàngngang Sau khi trả lời được 4 ô chữ hàng ngang qua 4 câu hỏi, học sinh sẽ tìm từchìa khóa Ẩn số được tìm ra

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

a Mục tiêu Học sinh tiến hành thực hiện các nhiệm vụ để:

- Thu thập thông tin liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn

“Hai đứa trẻ”

- Hiểu được các chi tiết tiêu biểu trong truyện ngắn, trong việc thể hiệnnội dung văn bản.

- Phân tích được bức tranh phố huyện ở những thời điểm chiều xuống, về

đê và đêm khuya khi đoàn tàu đi qua Từ đó, hiểu được cuộc sống, số phận conngười

- Phân tích được vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Liên

- Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu củatruyện ngắn Thạch Lam

b.Nội dung

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu chung

- Trình bày những nét chính về tiểu sử,

- Sự nghiệp sáng tác và phong cách Thạch Lam

Nhiệm vụ 2: Đọc hiểu bức tranh phố huyện lúc chiều tàn

- Cảnh thiên nhiên ở phố huyện lúc chiều tàn

- Cảnh chợ tàn nơi phố huyện

- Tâm trạng của Liên

Nhiệm vụ 3: Đọc hiểu bức tranh phố huyện lúc đêm xuống

- Các không gian lúc đêm xuống

- Con người phố huyện trong đêm tối

Nhiệm vụ 4: Đọc hiểu bức tranh phố huyện lúc đêm khuya - Chuyến tàu đêm vàtâm trạng đợi tàu

- Lí do đợi tàu

- Hình ảnh đoàn tàu

- Tâm trạng khi tàu đến và đi qua

- Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh đoàn tàu

- Thông điệp của nhà văn muốn gửi gắm

- Tổng kết, đánh giá về giá trị văn bản;

Lưu ý: Gắn với từng nhiệm vụ học tập, giáo viên lựa chọn phương pháp kỹ thuật

và hình thức dạy học phù hợp văn bản, trình độ học sinh và điều kiện học tậpcủa học sinh, nhà trường nhằm đạt hiệu quả của mục tiêu bài dạy

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu:

Củng cố và khắc sâu bài học thông qua:

- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu củatruyện ngắn Thạch Lam

- Có khả năng viết một đoạn văn: trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cánhân về nghệ thuật trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ”

- Ấn tượng nhất của em về đặc sắc nghệ thuật của ngòi bút Thạch Lam

trong truyện Hai đứa trẻ.

c Sản phẩm: Theo yêu cầu của từng nội dung, yêu cầu trình bày gọn.

d Tổ chức thực hiện

- Trên lớp: Trình bày gọn các nội dung yêu cầu.

- Về nhà: Tiếp tục hoàn thiện: Viết bài thu hoạch; hồ sơ học tập….

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu

- Viết thu hoạch của cá nhân sau khi học xong tác phẩm

- Biết vận dụng bài học vào cuộc sống

- Tìm đọc một số truyện của Thạch Lam

b Nội dung

- Viết thu hoạch của cá nhân sau khi học xong tác phẩm

- Biết vận dụng bài học vào cuộc sống

- Tìm đọc một số truyện của Thạch Lam

c Sản phẩm: Bài viết, sản phẩm thuyết trình, phiếu học tập theo yêu cầu

của bài học; nhật ký đọc sách; vi deo tự làm

d Tổ chức thực hiện

- Phân chia nhiệm vụ cho học sinh thực hiện ở nhà

- Phân chia học sinh tự đánh giá sản phẩm, chuyển sản phẩm cho bạnđánh giá theo tiêu chí

- Chấm một số sản phẩm của học sinh

- Cách thức nộp bài qua hệ thống quản lý học tập: giáo viên nhận xét,đánh giá sản phẩm của học sinh.

III Thiết kế “Kế hoạch bài dạy văn bản Hai đứa trẻ củaThạch Lam

(Ngữ văn 11) theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh”

KẾ HOẠCH BÀI DẠY “HAI ĐỨA TRẺ” (Thạch Lam)

1.2 Năng lực

* Năng lực chung: Năng lực giao tiếp; NL hợp tác; NL giải quyết vấn đề

* Năng lực đặc thù:

- Biết thu thập thông tin liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn

“Hai đứa trẻ”

- Hiểu được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật vàmối quan hệ của chúng trong tác phẩm

- Hiểu những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản

- Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng, thông điệp Thạch Lam muốngửi gắm qua truyện ngắn

- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu của truyệnngắn Thạch Lam

- Có khả năng tạo lập một văn bản nghị luận văn học: trình bày suy nghĩ,cảm nhận của cá nhân về một nhân vật, một chi tiết, nghệ thuật trong truyệnngắn “Hai đứa trẻ”

2 Phương tiện và học liệu dạy học

- Phương tiện: Sử dụng tài khoản Microsoft Teams, một số phần mềmkhác,

- Sách giáo khoa, các nguồn học liệu khác, mạng, mô hình, hình ảnh, videoclip liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn “Hai đứa trẻ”…

- Máy chiếu, tivi, giấy A0, A4,…

- Phiếu học tập,…

3 Tiến trình dạy học

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: kết nối kiến thức, học sinh hứng khởi, có động lực, nhu cầu

tìm hiểu kiến thức mới của bài học

b Nội dung: Giáo viên sử dụng kĩ thuật KWL để yêu cầu học sinh hoàn

thành bảng

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS

d Tổ chức thực hiện

Bước 1 Giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên tổ chức trò chơi “ Đi tìm ẩn số”, yêu cầu học sinh trả lời 4 câuhỏi để tìm các ô chữ theo hàng ngang Sau khi trả lời được 4 ô chữ hàng ngangqua 4 câu hỏi, học sinh sẽ tìm từ chìa khóa Ẩn số được tìm ra

Câu hỏi 1: Hàng ngang gồm 7 chữ cái Đây là nét đặc sắc trong giọng văncủa Thạch Lam (Đáp án: Chất thơ.)

Câu hỏi 2: Hàng ngang gồm 14 chữ cái Điền vào dấu ( ): Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” có sự hòa quyện hai yếu tố hiện thực và (Đáp án: Lãng mạn trữtình.)

Câu hỏi 3: Hàng ngang gồm 13 chữ cái: Tên tập truyện ngắn của ThạchLam gồm 12 tác phẩm ra đời năm 1938 (Đáp án: “Nắng trong vườn”.)

Câu hỏi 4: Hàng ngang gồm 8 chữ cái Tên của phố huyện đã trở thànhkhông gian nghệ thuật trong nhiều sáng tác của Thạch Lam?(Đáp án: CẩmGiàng.)

Từ khóa: Gồm 7 chữ cái Đây là biểu tượng của ước mơ, của khát khaohạnh phúc vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống trong truyện ngắn “Hai đứatrẻ” của Thạch Lam (Đáp án: ĐOÀN TÀU)

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ: học sinh làm việc cá nhân, suy nghĩ các câu

hỏi theo hàng ngang và trả lời nhanh suy nghĩ để tìm từ chìa khóa

Bước 3 Báo cáo, thảo luận:

- Cá nhân trình bày đáp án, lật ô chữ ở các hàng ngang, nếu học sinh trả lờisai, các bạn khác bổ sung

- Học sinh trả lời từ chìa khóa phải kết nối các ngữ liệu với bài học

Bước 4 Kết luận, nhận định

- Giáo viên nhận xét tinh thần tham gia trò chơi của lớp.

- Giáo viên giới thiệu bài học

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a Mục tiêu: Học sinh tiến hành thực hiện các nhiệm vụ để:

- Thu thập thông tin liên quan đến tác giả Thạch Lam và truyện ngắn

“Hai đứa trẻ”

- Hiểu được các chi tiết tiêu biểu trong truyện ngắn, trong việc thể hiện nộidung văn bản

- Phân tích được bức tranh phố huyện ở những thời điểm chiều xuống, về

đê và đêm khuya khi đoàn tàu đi qua Từ đó, hiểu được cuộc sống, số phận conngười

- Phân tích được vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Liên

- Phân tích và đánh giá được chủ đề tư tưởng mà Thạch Lam muốn gửigắm qua truyện ngắn

- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật tiêu biểu của truyệnngắn Thạch Lam

b Nội dung

- Hoạt động cá nhân hoàn thành bảng KWL để nắm bắt thông tin về tác giả

Thạch Lam và truyện ngắn “Hai đứa trẻ” hoàn thành mục “Tìm hiểu chung”

- Hoạt động nhóm để thảo luận, phân tích bức tranh phố huyện trong các

thời điểm: khi chiều tàn, khi đêm xuống và lúc về khuya

c Sản phẩm

- Cá nhân hoàn thiện bảng KWL thông tin chính về tác giả Thạch Lam và

truyện ngắn “ Hai đứa trẻ”

- Sản phẩm thảo luận nhóm để tìm hiểu các chi tiết, phân tích cảnh phốhuyện ở những thời điểm khác nhau; hiểu được giá trị nghệ thuật, ý nghĩa tưtưởng của tác phẩm thông qua hệ thống câu hỏi và phiếu học tập cho mỗi nhiệm

vụ học tập

d.Tổ chức thực hiện

I Tìm hiểu chung

Bước 1 Giao nhiệm vụ học tập: Qua phần Tiểu dẫn kết hợp với việc tìm

hiểu về tác giả, em hãy hoàn thiện bảng KWL sau:

Hãy trình bày

Sau khi đọc phần Tiểu dẫn, em

đã học được điều gì?

- Tài năng sáng tác củaThạch Lam?

- Tấm lòng của tác giả đốivới con người?

Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ: học sinh làm việc cá nhân trong thời gian 5

phút và hoàn thành bảng KWL

Bước 3 Báo cáo, thảo luận: Giáo viên gọi một số học sinh trình bày từng

nội dung:

Hãy trình bày những

điều đã biết về tác giả

Thạch Lam và truyện

ngắn “Hai đứa trẻ”

Trước khi đọc- hiểu vănbản, các em có muốnbiết thêm gì về tác giảThạch Lam và văn bản

“Hai đứa trẻ” không?

Sau khi đọc phần Tiểudẫn, em đã học đượcđiều gì?

- Tài năng sáng tác củaThạch Lam?

- Tấm lòng của tác giảđối với con người?

1 Tác giả: 1 Tấm lòng đối với

- Là con người điềm đạm,

nồng hậu và rất đỗi tinh

tế

- Có biệt tài về truyện

ngắn

- Truyện của ông không

có chuyện, chủ yếu khai

thác nội tâm nhân vật

- Mỗi truyện như một bài

thơ trữ tình, giọng điệu

điềm đạm, chứa đựng tình

Học sinh khác nhận xét về bảng KWL của bạn: những điều bạn đã nhậnbiết, bạn cần biết và bạn đã học được Bổ sung thêm những bài học của cá nhânmình

Bước 4 Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét chung và chốt những

kiến thức cần ghi nhớ

II Đọc hiểu văn bản

1 Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn

Bước 1 Giao nhiệm vụ học tập

- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đoạn văn miêu tả cảnh phố huyện lúcchiều tàn, yêu cầu giọng đọc truyền cảm, nhẹ nhàng

- Tổ chức 4 nhóm thảo luận 6 phút:

+ Nhóm 1: Toàn bộ cảnh vật thiên nhiên, cuộc sống con người nơi phốhuyện được cảm nhận qua cái nhìn và tâm trạng của nhân vật nào? Cách lựachọn điểm nhìn miêu tả ấy có tác dụng nghệ thuật gì?

+ Nhóm 2: Tìm những chi tiết miêu tả bức tranh nơi phố huyện lúc chiềutàn (âm thanh, hình ảnh, màu sắc, đường nét)? Cảnh này gợi cho em những suynghĩ, xúc cảm gì?