Một số giải pháp quản lý phòng, chống, ngăn chặn hành vi bạo lực học đường, góp phần xây dựng trường đạt chuẩn ‘An toàn về an ninh, trật tự’ tại trường THPT Đô Lương 4

Có ý kiến cho rằng “Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn tới hiệntượng trên đó chính là tình trạng nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người làm giảmhiệu quả của việc giáo dục đạo đức, lối sốn

SƠ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT ĐÔ LƯƠNG 4

SÁNG KIẾM KINH NGHIỆM

“Một số giải pháp quản lý phòng, chống, ngăn chặn hành vi bạo lực học đường, góp phần xây dựng trường đạt chuẩn ‘An toàn về

an ninh, trật tự’ tại trường THPT Đô Lương 4”.

Người thực hiện: Nguyễn Quốc Dũng

Chức vụ: Hiệu trưởng Lĩnh vực: Quàn lý

Số điện thoại: 0914559598

Năm 2022

PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU

1 Bối cảnh của đề tài:

Nhằm tiếp tục quán triệt thực hiện nghiêm túc Chỉ thị 48 /CT - TW của bộchính trị gắn với thực hiện nghị quyết số 09/1998 NQ - CP ngày 31/7/1998 củachính phủ, giao cho lực lượng Công an, Quân sự tăng cường công tác tuần tra pháthiện kịp thời xử lý và thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin của xã vàcủa các xóm trên địa bàn nhằm giáo dục, răn đe những đối tượng có ý đồ phạm tội;Chỉ thị số 09 – CT/TW ngày 01/12/2011 của Ban bí thư Trung ương Đảng; Quyếtđịnh số 57/2006/ QĐ – UBND ngày 09/06/2006 của UBND tỉnh Nghệ An về việc

“ Ban hành quy chế tổ chức và hoạt động tự quản về ANTT”; Kế hoạch số 05/KH/UBND, ngày 04/01/2013 của Ủy ban nhân dân tỉnh về “ Xây dựng bảo vệANTQ”.Thực hiện có hiệu quả thông tư số 23/TT – BCA ngày 27/4/2012 của BộCông an quy định về khu dân cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, doanh nghiệp, nhàtrường đạt tiêu chuẩn "An toàn về An ninh trật tự” Quyết định số 79/QĐ-UBNDngày 02/11/2012 của UBND Tỉnh Nghệ An về việc ban hành Quy định khu dân

cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, doanh nghiệp, nhà trường trên địa bàn tỉnh Nghệ

An đạt tiêu chuẩn "An toàn về an ninh, trật tự"; Hướng dẫn số PV28 ngày 25/11/2012 của Công an tỉnh Nghệ An về hướng dẫn thực hiện xâydựng khu dân cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, doanh nghiệp, nhà trường đạt tiêuchuẩn "An toàn về an ninh, trật tự"; mới nhất là quyết định số 510 /QĐ-BCA.V05ngày 20/1/2022 của Bộ Công an về ban hành “Quy định tiêu chí đánh giá, phânloại phong trào toàn dân bảo về an ninh tổ quốc Đồng thời góp phần thực hiệnhiệu quả mô hình “Trường học an toàn, thân thiện, chấp hành tốt luật giao thông”,trong đó ngăn chặn, phòng, chống được bạo lực học đường là một trong những tiêuchí phải đạt được mà quy chế hoạt động của mô hình đã đề ra

2437/HD-CAT-Mặt khác sinh thời Bác Hồ luôn quan tâm và dành nhiều tình cảm thươngyêu sâu sắc đối với thế hệ trẻ Trong “Thư gửi các bạn thanh niên” ngày12/8/1947, Bác viết: “… Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là

do các thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngayhiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bịcái tương lai đó” Trong “Di chúc”, Bác cũng dành những lời lẽ tâm huyết nói vềthanh niên: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng háixung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáodục đào tạo cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựngchủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đờisau là một việc rất quan trọng và cần thiết” Bác xem đạo đức là yếu tố quantrọng hình thành nhân cách con người Đối với học sinh thì việc giáo dục đạo đức

lại là việc cần quan tâm trước tiên, như ông bà ta thường nói “dạy con từ thuởcòn thơ” Ý thức được tầm quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh,

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra chủ đề là “Học làm người trước khi học lấychữ” Chủ đề này được sự đồng tình của nhiều người, bởi những năm gần đâyhạnh kiểm của một số em học sinh có chiều hướng giảm sút gây nỗi lo âu cho xãhội cũng như những người công tác trong ngành giáo dục

Trong những năm gần đây vấn đề bạo lực học đường đang được dư luận rấtquan tâm và được coi là một hiện tượng xã hội đã đến mức nguy hiểm và nghiêmtrọng Có rất nhiều cuộc hội thảo về chuyên đề phòng chống bạo lực trong nhàtrường để đưa ra những biện pháp nhầm giải quyết hiện tượng bạo lực trong họcsinh Có ý kiến cho rằng “Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn tới hiệntượng trên đó chính là tình trạng nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người làm giảmhiệu quả của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, chưa quan tâm đầy đủ

và huy động các nguồn lực cần thiết cho công tác giáo dục đạo đức học sinh”.Việc giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng sống cho học sinh là việc làm thườngxuyên và cần phải thực hiện bằng nhiều kênh khác nhau Tuy nhiên, trong nhàtrường vấn đề tu dưỡng đạo đức cho học sinh là trách nhiệm của các thầy cô giáo,không thể phủ nhận vai trò của Ban Giám hiệu, đứng đầu là Hiệu trưởng, tổ chứcĐoàn thanh niên, giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc hình thành nhân cách củahọc sinh Với thực trạng bạo lực trong học đường hiện nay, nhà trường cần phảilàm gì để phòng, chống, ngăn chặn kịp thời và giúp học sinh phát triển nhân cáchtrở thành những con người lao động sáng tạo, làm chủ bản thân, làm chủ đấtnước, có đức có tài

2 Lý do chọn đề tài:

Góp phần xây dựng nhà trường đạt tiêu chuẩn "An toàn về an ninh, trật tự".Mặt khác thời gian gần đây chúng ta đã nghe và đọc rất nhiều đến cụm từ “Bạolực học đường”; sách báo đã dành rất nhiều trang để nói về điều này “Bạo lựchọc đường”: đó là những hành vi xâm phạm có chủ ý, có ý đồ, thường gây hậuquả nghiêm trọng và xảy ra trong phạm vi nhà trường Nếu nhìn từ góc độ lấyhọc sinh làm trung tâm thì bạo lực học đường là sự xâm hại của học sinh đối vớihọc sinh, sự xâm hại của học sinh đối với người bên ngoài nhà trường và ngượclại, là sự xâm hại của giáo viên đối với học sinh và ngược lại… Bạo lực ấy xâmphạm đến sức khoẻ hoặc danh dự của người bị hại, hoặc xâm phạm đến tínhmạng và nhân phẩm của người bị hại Bạo lực ấy không chỉ xảy ra trong phạm vinhà trường mà còn xảy ra ngoài nhà trường Bên cạnh đó ngoài việc phòng

cho học sinh Do đó tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý phòng, chống, ngănchặn hành vi bạo lực học đường, góp phần xây dựng trường đạt chuẩn ‘An toàn

về an ninh, trật tự’ tại trường THPT Đô Lương 4”

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Đứng trước những bức xúc của xã hội về bạo lực học đường ngày càng diễn

ra phức tạp và nguy hiểm Nếu chúng ta không có biện pháp ngăn chặn thì cácmâu thuẫn sẽ đẩy đến chỗ gay gắt hơn Ở đây tôi đưa ra một vài biện pháp quản

lý để giải quyết những mâu thuẫn tiềm ẩn trong các em học sinh nhằm xử lí, hòagiải những mâu thuẫn đó một cách triệt để, đồng thời triển khai các hoạt độngngoài giờ lên lớp thông qua mô hình “Trường học an toàn, thân thiện chấp hànhtốt luật giao thông”n Với những cách làm này nó sẽ ngăn chặn, răn đe các emcòn lại và đồng thời xóa hết những mâu thuẫn mà các em đã gây ra Đồng thờitriển khai tổ hợp các giải pháp xây dựng trường đạt chuẩn “An toàn về an ninhtrật tự”, duy trì ổn định, đẩy mạnh chất lượng giáo dục toàn diện

4 Phạm vi và đối tượng của đề tài:

Đề tài tập trung nghiên cứu “Một số giải pháp quản lý phòng, chống, ngănchặn hành vi bạo lực học đường, góp phần xây dựng trường đạt chuẩn “An toàn

về an ninh, trật tự” nhằm giải quyết tình trạng bạo lực đang leo thang trong cáctrường phổ thông, giúp để giải quyết những mâu thuẫn của học sinh THPT nóichung và tập trung tại trường THPT Đô Lương 4, đồng thời tổ chức các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp, rèn luyện, phát triển các kỹ năng cho học sinh vùng nôngthôn, vùng khó xa trung tâm huyện Đô Lương

Đối tượng nghiên cứu là học sinh ở bậc THPT, tập trung chủ yếu tại trườngTHPT Đô Lương 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

5.1 Xác định cơ sở khoa học của việc quản lý chỉ đạo hoạt động giáo dục họcsinh rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống và nâng cao trí lực, phòng chống, ngăn chặnbạo lực học đường cho học sinh

5.2 Phân tích, điều tra thực trạng việc quản lý, chỉ đạo hoạt động giáo dụchọc sinh rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống và nâng cao trí lực, phòng chống, ngănchặn bạo lực học đường cho học sinh ở trường THPT Đô Lương 4, Tỉnh Nghệ An.5.3 Đề xuất và lý giải một số biện pháp chỉ đạo nhằm phòng, chống, ngănchặn bạo lực học đường cho học sinh vùng khó, vùng xa trung tâm thông qua hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên trong giai đoạn hiện nay Từ đó có cơ sở để từng bướcxây dựng trường đạt chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự” lớp ở trường THPT Đô

Lương 4, tỉnh Nghệ An.

6 Phương pháp nghiên cứu.

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các Văn kiện Đại hội Đảng, Hiến pháp, Luật Giáo dục, Điều lệtrường trung học, Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục nói chung vàHĐGDNGLL nói riêng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở GD-ĐT tỉnh Nghệ An,Trường THPT Đô Lương 4

- Giáo trình, các bài giảng về công tác quản lý giáo dục

- Tài liệu, Tạp chí viết về bạo lực học đường

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát, đàm thoại, trao đổi, khảo sát

- Triển khai bài bản các hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Tổ chức các hoạt động mô hình “Trường học an toàn, thân thiện, chấp hànhtốt luật giao thông”

- Tổ chức các câu lạc bộ “Văn học dân gian”; “Tiếng Anh”…

- Tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục

- Thông tin từ các chính quyền, địa phương, thực tế địa bàn…

- Thông tin từ Công An 5 xã có học sinh học tại trường (Hiến Sơn, Trù Sơn,Đại Sơn, Mỹ Sơn, Thượng Sơn); Công An Huyện Đô Lương

6.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

- Thống kê, tổng hợp, toán học, biểu bảng, sơ đồ

7 Khẳng định tính sáng tạo về khoa học và thực tiễn của vấn đề:

Đây là một trong những biện pháp quản lý mà tôi, cùng ban Giám hiệu,Đoàn thanh niên đã áp dụng trong công tác quản lý, chỉ đạo theo dõi việc thựchiện nội qui của học sinh và trực tiếp xử lí các mâu thuẫn đánh nhau của học sinhTHPT, nhất là tại trường THPT Đô Lương 4, thuộc vùng nông thôn, vùng khó, xatrung tâm huyện Đô Lương Các biện pháp quản lý này nó đã giúp cho nhàtrường rất nhiều và đã hạn chế đến mức thấp nhất những hành vi bạo lực trongtrường, góp phần quan trọng trong việc xây dựng trường đạt chuẩn “An toàn về

an ninh, trật tự”, duy trì ổn định, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Đồngthời tạo tiền đề cho việc tổ chức thành công các hoạt động ngoài giờ lên lớp

8 Kết cấu của đề tài:

Đề tài gồm có ba phần:

- Phần một: Phần mở đầu.

- Phần hai: Phần nội dung

- Phần ba: Bài học kinh nghiệm-kết luận-kiến nghị

PHẦN HAI: PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA VIỆC QUẢN LÝ PHÒNG, CHỐNG CÁC HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG, GÓP PHẦN XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠT CHUẨN “AN TOÀN VỀ AN NINH, TRẬT

TỰ”

1 Cơ sở lý luận của vấn đề bạo lực học đường

1.1 Vì sao chúng ta phải quan tâm giáo dục học sinh có hành vi không mong đợi:

- Trong tập thể nhà trường luôn tồn tại những học sinh dễ giáo dục vànhững học sinh khó giáo dục, hay có những hành vi không mong đợi Những họcsinh khó giáo dục là những em thường có những thái độ, hành vi không phù hợpvới giá trị, nội quy, truyền thống của tập thể, không thực hiện tròn bổn phận vàtrách nhiệm của người học sinh, hoặc thiếu văn hóa, thiếu đạo đức trong quan hệứng xử với mọi người mặc dù đã được nhà trường, gia đình quan tâm chỉ dẫn,giáo dục… Nếu hành vi không mong đợi của các em lặp lại thường xuyên và trởthành hệ thống thì trong thực tiễn nhà trường hiện nay được gọi là học sinh cábiệt Những học sinh này được giáo viên coi là khó dạy, thậm chí hư hỏng

- Trách nhiệm của giáo dục nói chung và giáo viên nói riêng về lý thuyếtkhông được để còn những học sinh có hành vi chưa phù hợp với giá trị, chuẩnmực xã hội và những qui định chung của nhà trường, lớp học, cộng đồng Bởigiáo dục có sứ mạng là hình thành và phát triển nhân cách vừa có cá tính (mangbản sắc riêng của mình) nhưng phải biết sống hài hòa với các giá trị chung củaloài người, dân tộc và cộng đồng để có cuộc sống hạnh phúc

- Nếu trong lớp tồn tại những học sinh cá biệt, luôn có những hành vi tiêucực, không phù hợp thì sẽ ảnh hưởng đến tập thể, những thành viên khác Trongthực tế nhiều giáo viên chủ nhiệm cảm thấy rất bị áp lực, có khi bất lực khi tronglớp có những học sinh được gọi là cá biệt Bởi vì giáo viên chủ nhiệm không chỉgặp khó khăn trong ứng phó với chính học sinh đó , mà đôi khi còn gây ảnh

hưởng đến học sinh khác, đến tập thể lớp Biểu hiện phổ biến của học sinh đượccoi là cá biệt có thể như sau:

+ Có những thay đổi khác lạ trong thái độ, cách cư xử: trở nên lãnh đạm,không chan hòa, không muốn hòa đồng, cáu kỉnh, xúc phạm người khác, thậmchí gây gổ dẫn đến đánh nhau

+ Không quan tâm, hứng thú với những trường học và việc học, học sa sút,thậm chí là bỏ học

+ Thiếu tự tin vào bản thân Không tin cậy người khác

+ Thường xuyên vi phạm nội qui của lớp, trường

+ Cố thu hút sự chú ý của người khác bằng những hành vi như phá phách,

vô lễ, ăn cắp, nói dối…

+ Hay đánh đập bạn, hay ồn trong giờ học, bỏ học trốn học để đi chơi

+ Thậm chí có những em rơi vào con đường nghiện ngập ma túy và các tệnạn xã hội khác…

Tóm lại học sinh cá biệt là những học sinh có sự bất thường về tính cách,không có động cơ học tập, tâm lý không ổn định

+ Trong số những học sinh được coi là cá biệt, đôi khi có những em có tiềmnăng về cá tính, do giáo viên không hiểu được, không có cách tiếp cận và tácđộng phù hợp hoặc không được sự giúp đỡ kịp thời, đúng cách… mà dẫn đến sựbiểu hiện những hành vi không phù hợp của học sinh

Vì vậy, đối với học sinh cá biệt, cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm thực

sự cần là kỹ sư tâm hồn, có trách nhiệm phối hợp với các lực lượng giáo dụctrong và ngoài nhà trường, mà trước hết là với tập thể lớp giúp những em nàyđiều chỉnh, thay đổi niềm tin, thái độ, hành vi của mình để các em có tương laitốt đẹp hơn

1.2 Tìm hiểu các căn nguyên của hành vi không mong đợi:

1.2.1 Để hiểu được nội dung và biện pháp giáo dục học sinh cá biệt cần tìmhiểu nguyên nhân của hiện tượng này

a Nguyên nhân do yếu tố sinh học:

Một số em sinh ra đã có vấn đề, bản thân tính hay gây gổ, hung hăng… dotình trạng cha mẹ yếu về thể chất, tinh thần, học sinh kém dinh dưỡng…

b Nguyên nhân do yếu tố tâm lí – xã hội:

Các chuyên gia tâm lí và những người nghiên cứu về hành vi của học sinh ởtrường học kết luận rằng những vấn đề thái độ và cách cư xử bất thường của các

em phần lớn bắt nguồn từ những vấn đề thực tế mà các em phải đối mặt trongcuộc sống Đó là những vấn đề có liên quan đến môi trường, hoàn cảnh sống củacác em Có thể các em gặp các vấn đề trong gia đình, hoặc trong quan hệ với bạn

bè, thầy cô, hoặc những trở ngại khác… nên luôn gây khó chịu trong các mốiquan hệ khiến mọi người không bằng lòng Do đó mọi người lại đối xử khắt khe,không thông cảm Chính sự khắt khe, thiếu quan tâm, bỏ mặc, không lắng nghe,thiếu thông cảm và tha thứ của mọi người lại càng làm cho các em thấy cô đơn,d

ẫn đến sa sút trong học tập, buông thả trong lối sống

Trong số những học sinh có những hành vi không mong đợi , thậm chí trởthành học sinh cá biệt có cả những học sinh tiềm năng nhưng vì nguyên nhânnào đó cảm thấy chán nản về năng lực của mình, mất dần hứng thú, động cơ họctập, hoạt động Học sinh đó tin rằng mình không thể “khá” lên được, đánh giáthấp về bản thân mình, không vượt qua được khó khăn, dễ bỏ giữa chừng, kém

tự tin

Các nhà nghiên cứu về giáo dục đã kết luận rằng “tất cả những học sinh

“hư” hay có hành vi không phù hợp đều là những học sinh chán nản” Khi chánnản, học sinh không còn hứng thú hoạt động và động cơ hoạt động nữa Chánnản là nguyên nhân của hầu hết những thất bại học đường, đặc biệt với nhữnghọc sinh mới lớn Một số em cho rằng mình không đáp ứng được mong mỏi củathầy cô, cha mẹ Cảm giác, tâm trạng chán nản của học sinh nảy sinh còn donhững nhu cầu cơ bản như: an toàn, yêu thương, tôn trọng… không được đápứng, hoặc gặp những vấn đề trong tình cảm, học sinh sẽ buồn rầu, có cảm xúctiêu cực, cảm thấy bất hạnh, có thể không kiềm chế được bản thân

1.2.2 Mục đích hành vi tiêu cực của học sinh:

Giáo viên cần phải tìm hiểu mục đích hành vi tiêu cực của học sinh Có rấtnhiều lí do được đưa ra nhưng lại không giúp lí giải được mục đích hành vi tiêucực của học sinh Xét cho cùng tất cả các hành vi đều có mục đích và có lí do, nókhông xảy ra một cách ngẫu nhiên Giáo viên cần xác định được mục đích hành

vi tiêu cực hay cư xử không phù hợp của học sinh để hiểu được tại sao học sinhlại làm như vậy và có cách xử trí thích hợp, hiệu quả

Mục đích hành vi tiêu cực của học sinh thường tồn tại dưới các dạng sau:

1.2.2.1 Thu hút sự chú ý: Đằng sau hành vi thu hút sự chú ý là suy nghĩ sai

lệch của học sinh “Mình chỉ cảm thấy quan trọng khi nhận được sự quan tâm,

chú ý của cha mẹ, thầy cô” Đến tuổi mới lớn, học sinh thường hướng hành vinày tới bạn cùng tuổi nhiều hơn Muốn được chú ý là nhu cầu, động cơ phổ biến

ở bất cứ học sinh nào Nếu không thu hút được sự chú ý thông qua việc đượcđiểm cao, thành tích thể thao, hoạt động nhóm lành mạnh thì học sinh sẽ làmbằng cách tiêu cực khác

1.2.2.2 Thể hiện quyền lực: Học sinh liên tục cố gắng khám phá xem mình

“mạnh” đến mức nào Đằng sau hành vi chứng tỏ mình cũng có “quyền lực” cóthể để ra oai với bạn bè, hoặc muốn chứng tỏ mình xứng đáng làm thủ lĩnh…

“Mình chỉ cảm thấy quan trọng nếu là người điều khiển và có những gì mìnhmuốn” là suy nghĩ sai lệch của học sinh Hoặc là một số học sinh chỉ cảm thấyquan trọng khi chúng thách thức quyền lực của người lớn, vi phạm nội quy,không làm theo lời cha mẹ, thầy cô

1.2.2.3 Trả đũa: Học sinh cho rằng “Mình cảm thấy bị tổn thương và

không được yêu quý, không được đối xử tôn trọng, công bằng, bị trừng phạt,mình phải đáp trả” Học sinh làm người khác (anh chị em hay bạn cùng lớp) vàcha mẹ, thầy cô bị tổn thương vì trước đó học sinh cảm thấy bị tổn thương, bịđối xử không công bằng Do đó để tránh học sinh có thái độ và hành vi với mụcđích là trả đũa nhà trường, cha mẹ học sinh cần rất thận trọng trong ứng xử vớicác em sao cho không để lại những ấn tượng tiêu cực này

1.2.2.4 Thể hiện sự không thích hợp: Hành vi thể hiện sự không thích hợp

chính là hành vi rút lui, né tránh thất bại của học sinh vì cảm thấy nhiệm vụ quásức so với mong mỏi của thầy cô Trong trường hợp này học sinh sẽ thiếu tựgiác, không muốn thực hiện các nhiệm vụ, bổn phận của người học sinh, có thể

có biểu hiện của sự tự ti trước những yêu cầu chung của lớp

1.2.3 Những dạng suy nghĩ không hợp lí cũng dẫn đến học sinh có hành vi

không mong đợi trong quan hệ với người khác hoặc đối với những sự việc, hiệntượng hay những việc cần làm

- Suy nghĩ trắng – đen: nhìn sự vật, hiện tượng một cách tuyệt đối hoặctrắng hoặc đen

- Khái quát hóa quá mức: Nhìn sự vật hiện tượng như một khuôn mẫu luônnhư vậy

- Định kiến: Chỉ tập trung vào điểm tiêu cực, bỏ qua điểm tích cực

- Hạ thấp các điểm tích cực: Cho rằng những gì đã đạt được là không đáng kể

một cách tiêu cực khi chưa có bằng chứng rõ ràng.

- Phóng đại hoặc đánh giá thấp:Phóng đại sự việc, hiện tượng hoặc hạ thấptầm quan trọng của sự việc, hiện tượng

- Suy đoán cảm tính: Suy đoán từ trạng thái cảm xúc

- Suy nghĩ là “phải” thế này hay thế kia: phê phán bản thân hay người khác,cho rằng mình hay người khác “phải” hay “không được” thế này hay thế kia

- Chụp mũ: Đồng nhất mình với những khiếm khuyết của bản thân Đáng lẽnghĩ “mình có sai lầm” thì lại nghĩ “mình đúng là thằng ngu”

- Cá nhân hóa và đổ lỗi: Đổ lỗi cho bản thân và người khác về những gì màbản thân hay họ không phải chịu trách nhiệm hoàn toàn

1.3 Nội dung và biện pháp giáo dục học sinh có hành vi không mong đợi:

1.3.1 Nội dung cần giáo dục học sinh có hành vi không mong đợi:

Từ nguyên nhân và mục đích của những hành vi không mong đợi, để chocác em có thể tự thấy cần phải thay đổi… cho phép đề xuất nội dung cốt lõi cấngiáo dục các em bao gồm:

* Nhận thức đúng điểm mạnh và điểm yếu của bản thân:

Để học sinh có những ứng xủ phù hợp trong mối quan hệ, trong các tìnhhuống, trước hết cần giúp học sinh nhận thức đúng được bản thân, trong đó xácđịnh được đúng mình là ai? Mình có điểm mạnh, điểm yếu gì Đây vừa là một kĩnăng sống quan trọng của mỗi cá nhân, nó càng trở nên quan trọng đối vớinhững người hay có những thái độ, hành vi ứng xử không phù hợp, gây khóchịu, phản cảm cho mọi người

* Nhận thức được những giá trị đối với bản thân:

Việc nhận thức được điều gì có nghĩa và quan trọng đối với mình và nhữngđiều đó có phải thực sự là chân giá trị của con người và đời người không? Rấtquan trọng nữa là cần nhận thấy bên cạnh những hạn chế nhất định, mình làngười có giá trị thì học sinh mới có nhu cầu, động lực để hoàn thiện bản thân

* Tự tin về giá trị và những điểm mạnh của mình để làm điểm tựa chonhững hành vi và ứng xử một cách tích cực:

Trên cơ sở làm cho học sinh nhận thức được những điểm mạnh, giá trị củabản thân khích lệ để các em tự tin phát huy những điểm mạnh và giá trị đó, đồngthời cố gắng khắc phục những hạn chế, những niềm tín vào cái phi giá trị hoặc

phản giá trị để thay đổi hành vi, thói quen xấu, tiêu cực theo hướng lành mạnh

Nếu không thay đổi hành vi, thói quen tiêu cực thì sẽ ảnh hưởng đến tươnglai, đến sự thành công và chất lượng cuộc sống của bản thân Thay đổi hay làchấp nhận mọi sự rủi ro, thất bại?

Sau khi nhận thức được điều này và học sinh có nhu cầu thay đổi hành vi,thói quen tiêu cực thì giáo viên cần giúp các em xây dựng kế hoạch thay đổihành vi, thói quen cũ Thay đổi thói quen, hành vi tiêu cực không phải là chuyện

dễ, không chỉ cần có kế hoạch thực hiện mà còn phải có ý chí, quyết tâm, kiênđịnh thực hiện kế hoạch để biến kế hoạch thành hiện thực, do đó giáo viên và tậpthể lớp cần luôn theo dõi sự tiến bộ để khích lệ và phòng ngừa hoặc hỗ trợ, giúp

đỡ khi có dấu hiệu lập lại thói quen cũ

* Suy nghĩ tích cực và suy nghĩ trước khi hành động:

Cùng với việc khắc phục những suy nghĩ, niềm tin, thói quen, hành vi tiêucực của học sinh, giáo viên cần tạo cho học sinh thói quen suy nghĩ cẩn trọngtrước khi hành động để tránh những hành vi không mong đợi và các hậu quảđáng tiếc khác

* Giáo dục kỉ luật tích cực:

Thông thường đối với những học sinh có hành vi không mong đợi, giáoviên thường khó kiểm soát cảm xúc nên rất dễ có những lời nói hoặc hành vi gâytổn thương cho học sinh về tinh thần hoặc thể chất Cách ứng xử này đang bịngành giáo dục nghiêm khắc xử lý Để tránh xảy ra những trường hợp đáng tiếcnhư giáo viên sử dụng hình thức trừng phạt đối với học sinh có hành vi tiêu cực,một mặt giáo viên cần học cách kiểm soát cảm xúc, mặt khác cần giáo dục kỉluật tích cực cho các em Giáo dục kỉ luật tích cực thay thế cho trừng phạt là giảipháp không chỉ có ý nghĩa nhân văn, mà còn đem lại hiệu quả giáo dục cao

kiểm soát bên ngoài Giáo dục kỉ luật tích cực là giáo dục dựa trên nguyên tắc vì

lợi ích tốt nhất của học sinh, mang tính phòng ngừa, tôn trọng trẻ, không làm tổnthương đến thể xác và tinh thần của các em, có sự thỏa thuận của giáo viên vàhọc sinh và phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lí của học sinh

1.3.2 Giáo viên cần phải làm như thế nào để thay đổi thái độ, hành vi tiêu cực của học sinh:

1.3.2.1 Giáo viên cần phải quan tâm đến những khó khăn của học sinh

Việc tìm hiểu những trở ngại trong học tập và những khó khăn về mặt tâm lícủa học sinh để kịp thời hỗ trợ, khích lệ các em hành động đúng sẽ giúp các emtránh được những hành vi không mong đợi

1.3.2.2 Giáo viên cần phải tìm hiểu mục đích hành vi tiêu cực của học sinh

để có cách ứng xử phù hợp.

Nhiều người cho rằng học sinh hư vì bản thân học sinh có tính hay gây gổhoặc được nuông chiều quá mức, hư vì cha mẹ hay anh chị đều hư, vì gia đìnhquá nghèo hoặc quá giàu… có rất nhiều lí do được đưa ra nhưng lại không giúp

lí giải được mục đích hành vi tiêu cực của học sinh Xét cho cùng tất cả các hành

vi đều có mục đích và lí do, nó không xảy ra một cách ngẫu nhiên Hành vi tiêucực hay cư xử không phù hợp của học sinh cũng vậy Giáo viên cần xác địnhđược mục đích hành vi tiêu cực của học sinh để hiểu được tại sao học sinh lạilàm như vậy và có cách xử trí thích hợp, hiệu quả Điều đáng lưu ý là nhiều khihọc sinh không ý thức được những suy nghĩ, niềm tin sai lệch của mình Nếu saunày giáo viên có hỏi học sinh tại sao lại cư xử như vậy, các em thường trả lời là

“không biết” hoặc đưa ra một vài lí do, nguyên cớ để bao biện Nguyên tắc chủyếu là trong các tình huống đó, giáo viên cần cố gắng bình tĩnh, hiểu học sinh,tôn trọng học sinh và dùng các phương pháp kỷ luật tích cực, lắng nghe tích cực,khích lệ, kiềm chế bản thân để giải quyết

Cách ứng xử đối với những hành vi không mong đợi của học sinh

* Với loại hành vi nhằm thu hút sự chú ý giáo viên nên:

- Giảm thiểu hoặc không để ý đến hành vi của học sinh khi có thể, chủ độngchú ý học sinh vào lúc khác, những lớp phù hợp dễ chịu hơn

- Nhìn nghiêm nghị nhưng không nói gì Hướng học sinh vào hành vi có ích hơn

- Nhắc nhở cụ thể (tên, công việc phải làm), cho học sinh lựa chọn có giới hạn

- Dùng hệ quả lôgic

- Lập nội quy hay lịch trình mà giáo viên sẽ thường xuyên dành thời gian chohọc sinh.

* Với hành vi nhằm thể hiện quyền lực, giáo viên nên:

- Bình tĩnh, rút khỏi cuộc đôi co, xung đột, không “tham chiến” để học sinhnguôi dần

- Sử dụng các bước khuyến khích học sinh hợp tác (hiểu cảm xúc của họcsinh, thể hiện mình hiểu cảm xúc đó, chia sẽ cảm xúc của mình về tình huống đó,cùng nhau trao đổi để phòng tránh vấn đề tương tự trong tương lai)

- Giúp học sinh thấy có thể sức mạnh, quyền lực theo cách thức tích cực.Giáo viên cần biết rằng tham gia đôi co quyền lực hoặc nhượng bộ chỉ làm họcsinh mong muốn có “quyền lực” hơn

- Quyết định xem mình sẽ làm gì, chứ không phải sẽ bắt học sinh làm gì

- Lập nội quy hay kế hoạch mà giáo viên sẽ thường xuyên dành thời gian chohọc sinh

* Với hành vi nhằm trả đũa thì giáo viên nên:

- Kiên nhẫn, rút khỏi vòng luẩn quẩn “trả miếng” lẫn nhau Tránh những hìnhthức trừng phạt học sinh

- Duy trì tâm lí bình thường trong khi đợi học sinh nguôi dần

- Khích lệ sự hợp tác, xây dựng lòng tin từ học sinh

- Tâm sự riêng với học sinh để giải quyết khó khăn

- Sử dụng kỹ năng khích lệ, cho học sinh thấy học sinh được thương yêu tôn trọng

- Lập nội quy hay kế hoạch mà giáo viên thường xuyên dành thời gian chohọc sinh

* Với loại hành vi thể hiện sự không thích hợp giáo viên nên:

- Không phê phán, chê bai học sinh

- Dành thời gian rèn luyện, phụ đạo cho học sinh, đặc biệt về học tập

- Chia nhỏ nhiệm vụ, bắt đầu từ việc dễ để học sinh có thể đạt thành công ban đầu

- Sử dụng kỹ năng khích lệ, tập trung vào điểm mạnh, vốn quý của học sinh

- Không thể hiện thương hại, không đầu hàng

- Dành thời gian thường xuyên cho học sinh, giúp học sinh

1.3.2.3 Tiếp cận cá nhân đối với những học sinh có hành vi không mong đợi theo quan điểm tích cực:

Giáo viên một mặt cần phát huy tối đa được những điểm mạnh, phát triển tiềmnăng, mặt khác phải hạn chế, phòng ngừa những hành vi không mong đợi của từng họcsinh Muốn đạt được điều đó, giáo viên cần quán triệt cách tiếp cận cá nhân

1.3.2.4 Trong tình huống học sinh thực hiện các hành vi không mong đợi,

giáo viên cần đặt mình vào vị thế của các em để lắng nghe tích cực các vấn đề củacác em, khích lệ những suy nghĩ và thái độ hành vi tích cực đối với những vấn đềcác em đang phải đương đầu

Tôn trọng quyền tự ra quyết định và giải quyết vấn đề của các em Giáo viênchỉ giữ vai trò khơi gợi những hướng giải quyết tích cực, hoặc phản biện nhữngsuy nghĩ, thái độ có thể dẫn đến hành vi có nguy cơ rủi ro

Nguyên tắc chủ yếu là trong các tình huống đó, giáo viên cần cố gắng bìnhtĩnh, hiểu học sinh, tôn trọng học sinh và dùng các phương pháp kỷ luật tích cực,khích lệ, kiềm chế bản thân để giải quyết Giáo viên cần kiềm chế, không nên thểhiện thái độ quá nóng nảy, căng thẳng trước mặt học sinh Nếu giáo viên khôngkiểm soát được cảm xúc thì có thể khiến học sinh trở nên tức giận hơn, làm họcsinh suy nghĩ tiêu cực dẫn đến hậu quả không lường Đồng thời cũng cần tránh hồ

đồ và quan liêu đưa ra những lời chỉ trích chưa tìm hiểu nguyên nhân, mục tiêucủa hành vi không mong đợi

1.3.2.5 Muốn thay đổi hành vi của học sinh một cách hiệu quả, giáo viên cần

có sự hợp tác của học sinh, được học sinh tin cậy Do đó, giáo viên cần chủ độngtiếp xúc với học sinh để nắm bắt về điều kiện, hoàn cảnh, tâm sự, sức khỏe… củahọc sinh Học sinh cần được giáo viên hiểu những khó khăn, nhu cầu tình cảm củamình Do đó giáo viên cần quan sát và tìm ra nguyên nhân không được đáp ứngnhững nhu cầu tình cảm của các em và phải quan tâm đến những khó khăn củahọc sinh Việc tìm hiểu những trở ngại trong học tập và những khó khăn về mặttâm lí của học sinh sẽ giúp giáo viên không phải dùng biện pháp xử phạt mà vẫngiáo dục học sinh có kết quả

1.3.2.6 Sử dụng biện pháp khích lệ và củng cố tích cực:

Khi giáo viên giao cho các em nhiệm vụ gì cần thức tỉnh lòng tự trọng, kếthợp với tin tưởng và tôn trọng học sinh, kể cả trong quá trình các em thực hiệnbằng những câu hỏi mang tính khích lệ như: “thầy/cô tin tưởng ở em đấy; thầy/cônghĩ em có thể làm được hơn thế.”

1.3.2.7 Phương pháp sử dụng hệ quả tự nhiên và hệ quả lôgic:

Mục đích chủ yếu của việc sử dụng hệ quả tự nhiên và hệ quả lôgic dạy chohọc sinh có ý thức trách nhiệm về các hành vi của chính mình, khích lệ học sinhđưa ra những quyết định có trách nhiệm, do đó cách làm này có thể thay thế chotrừng phạt: học sinh vẫn học được cách ứng xử tốt giúp cho mối quan hệ ấm áphơn, ít xung đột hơn

1.3.2.8 Những hình thức xử phạt phù hợp nhất quán:

Khi những yêu cầu, mong đợi đã được đặt ra rõ ràng thì cũng cần có nhữngbiện pháp xử phạt cụ thể, rõ ràng đối với những hành vi vi phạm và các biện phápphải được áp dụng một cách nhất quán Giáo viên cần lưu ý những điều sau đâykhi sử dụng các biện pháp xử phạt:

Các biện pháp xử phạt phải nhằm mục đích dạy học sinh biết rằng thái độ,hành vi của các em như vậy là sai Không bao giờ sử dụng những hình phạt khiếnhọc sinh cảm thấy mình là đồ bỏ đi, vô dụng Tuyệt đối không sử dụng hình thứcphạt mang tính bạo lực Sử dụng những hình phạt bạo lực không những không cótác dụng đối với học sinh mà chỉ thể hiện sự bất lực và còn vi phạm những điềugiáo viên không được làm và vi phạm pháp luật Các hình thức phạt cần phù hợpvới mức độ vi phạm

Những hình phạt nên mang tính tích cực để thông qua những hình phạt họcsinh có thể học thêm được một kỹ năng nào đó

Biện pháp xử phạt có thể vận dụng là:

- Tước bỏ hoạt động yêu thích cho đến khi khắc phục được lỗi

- Tạm dừng việc học tập để học sinh tự kiểm điểm bản thân với mục đích đểgiúp học sinh thoát ra khỏi trạng thái căng thẳng để kiềm chế bản thân và tạo điềukiện cho học sinh bình tĩnh trở lại

- Yêu cầu viết báo cáo hằng ngày với mục đích là để học sinh nhận biết đượcnhững lỗi thường xuyên mắc phải và tạo cho các em cơ hội điều chỉnh

Lưu ý: không nên phạt học sinh bằng cách giao thêm bài tập, hoặc nhiệm vụlao động cho học sinh sẽ khiến cho các em nghĩ rằng học tập hay lao động là sựtrừng phạt

1.3.2.9 Phát huy tối đa vai trò của tập thể thân thiện, các mối quan hệ gắn bó,

chia sẻ, thiện chí, tạo điều kiện để các em tham gia vào các hoạt động đa dạng củalớp để các em được trãi nghiệm những cảm xúc tích cực

1.3.2.10 Giáo viên cần phải nói chuyện với cha mẹ các em về vấn đề của các

em để cùng phối hợp hỗ trợ Trong những trường hợp đó, tình yêu thương, sựđộng viên của cha mẹ, thầy cô sẽ có sức thuyết phục giúp các em phát triển nhữngsuy nghĩ tích cực khắc phục được những tâm trạng căng thẳng

1.3.2.11 Những điều cần tránh trong giáo dục học sinh có hành vi không

mong đợi, học sinh cá biệt:

- Không dùng các biện pháp trừng phạt thể chất hoặc tinh thần đối với họcsinh Nếu giáo viên trừng phạt học sinh thì không những không mang lại hiệu quả

mà còn gây hại cho học sinh, làm học sinh lo âu và hạn chế kết quả học tập vàphát triển của bản thân Nếu dùng các hình phạt mang tính xúc phạm sẽ đẩy họcsinh đi xa hơn, làm cho học sinh muốn chống đối hơn là hợp tác Nếu học sinh cóthay đổi thì có thể vì ép buộc nhiều hơn là muốn hay tự nguyện thay đổi

- Đánh giá học sinh thiếu khách quan, thiếu thận trọng Trong trường hợp bịđánh giá không đúng, học sinh sẽ quyết định không đáp lại các mong mỏi, các yêucầu do người lớn đặt ra cho học sinh nữa Học sinh mất dần hứng thú và cố gắng.Hầu hết người lớn thường nhìn nhận học sinh đang có vấn đề về cảm xúc hoặchành vi một cách tiêu cực hơn thực tế (“bôi đen”) Khi đó, các em có thể biểu hiện

sự chán nản, cảm thấy giận dữ, bất lực, có khi trầm cảm Học sinh cảm thấy chánđến trường, dần dần học sinh sợ đi học và không cố gắng nữa Học sinh mất dầnđộng cơ hoạt động Khi các hành vi của người lớn ở nhà và ở trường tạo cho họcsinh cảm xúc bất lực, đau đớn, sợ hãi, ngượng ngùng và bất an thì học sinh khóphát triển bình thường, khỏe mạnh Giáo viên cũng cảm thấy căng thẳng và bất lựckhi có những học sinh hư, gây rối trong lớp

- Tập thể lớp không nên có thái độ thiếu thiện chí đối với bạn Nếu một họcsinh cảm thấy bất lực và gặp thêm những thất bại, học sinh sẽ càng cảm thấykhông có hy vọng Nếu bị bạn học trêu chọc thêm, học sinh càng cảm thấy chánnản hơn

Nếu giáo viên trừng phạt, đánh giá không đúng, bạn bè thiếu thiện chí sẽ làmđộng cơ của các em học sinh giảm dần, học sinh càng ngày càng ít cố gắng, chánnản, bất lực và buồn bả, thậm chí bị tổn thương Càng ít cố gắng học sinh lại càng

dễ thất bại Trong trường hợp này, vòng xoắn tròn ốc sẽ tiến triển theo chiều đixuống Điều đó tạo ra sự củng cố tiêu cực

Những tiêu cực sau đây khiến cho một vòng xoắn tiêu cực ở học sinh tiếp tục

đi xuống:

+ Môi trường sống trong gia đình tiêu cực.

+ Bị coi thường, chê trách, sỉ nhục, la mắng, đánh phạt

+ Khi cần không được ai giúp đỡ

+ Những lời nhận xét không hay của bạn bè

+ Bị bạn bè gán tội hay tẩy chay

2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

2.1 Mục tiêu giáo dục của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Chương trình “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” (HĐGDNGLL) chohọc sinh THPT nhằm thực hiện các mục tiêu sau:

2.1.1 Củng cố, bổ sung những kiến thức trong giờ học trên lớp:

Với các chủ điểm hoạt động giáo dục trong 12 tháng, chương trìnhHĐGDNGLL giúp củng cố và mở rộng sự hiểu biết của các em qua các môn họctrên lớp

Đặc biệt với hình thức hoạt động phong phú, đa dạng và hệ thống trong suốtnăm học, HĐGDNGLL nhằm nâng cao trí lực của học sinh, là điều kiện giúp họcsinh liên hệ kiến thức lý thuyết với thực tế, phát triển vốn sống thực tế về mọi mặt

Đặc biệt trong hoàn cảnh hiện nay, khi cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác, mặttích cực và tiêu cực đang đan xen tồn tại thì rất cần cho các em tham gia vào cáchoạt động xã hội, hoạt động tập thể Kết quả hoạt động sẽ tạo ra cho học sinh lòngham muốn, sự say mê học tập để trở thành một con người có ích cho xã hội

HĐGDNGLL còn góp phần bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm đạo đứctrong sáng, biết tôn trọng những cái tốt, cái đẹp, biết ghét những cái xấu, cái lạchậu, xây dựng lối sống phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật, với truyềnthống tốt đẹp của dân tộc

HĐGDNGLL còn đồng thời giáo dục cho học sinh tình đoàn kết hữu nghị vớibạn bè quốc tế, với các dân tộc khác trên thế giới Qua HĐGDNGLL, học sinh sẽđược rèn luyện ý thức tự giác tham gia các hoạt động xã hội, sống hòa đồng vớitập thể, với mọi người

2.1.3 HĐGDNGLL nhằm rèn luyện các kỹ năng sống, phát triển các năng lực hoạt động ở học sinh:

Chúng ta đang bước vào thế kỷ bùng nổ thông tin, hội nhập cùng phát triển,

vì vậy rất cần hình thành ở học sinh những kỷ năng sống cụ thể để phát triển nănglực tự hoàn thiện, năng lực tổ chức, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động nghềnghiệp Các kỹ năng, năng lực đó chỉ có thể được phát triển khi tham gia, rènluyện qua các loại hình hoạt động tập thể

Nội dung và các hình thức hoạt động trong chương trình HĐGDNGLL ởtrường THPT bước đầu góp phần hình thành kỹ năng tự quản, kỹ năng tổ chứctrong hoạt động tập thể, hoạt động giao tiếp, vui chơi giải trí và hoạt động xã hội ởhọc sinh

2.2 Nội dung chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:

Các hoạt động có thể lựa chọn bao gồm:

- Hoạt động của các câu lạc bộ học sinh như: Câu lạc bộ văn thơ, Câu lạc bộToán học, Câu lạc bộ Vật lý, Câu lạc bộ Tiếng Anh v.v…

- Các hội diễn văn nghệ

- Hoạt động của các đội thể thao theo lớp, khối lớp hay toàn trường như: độibóng đá, điền kinh, cờ vua v.v…

- Tổ chức các cuộc cắm trại, du lịch, tham quan danh lam thắng cảnh hay ditích lịch sử

- Tổ chức đi xem phim, biểu diễn nghệ thuật

- Tham gia trồng cây làm đẹp cho quê hương đất nước

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ PHÒNG CHỐNG CÁC HÀNH VI BẠO LỰC LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG CÁC TRƯỜNG THPT VÀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠT TIÊU CHUẨN “AN

làm lâu dài Trong những năm gần đây vì áp lực chất lượng bộ môn đã đè nặnglên giáo viên; nên giáo viên bộ môn chỉ tập trung sâu vào chuyên môn Vì vậyviệc dạy đạo đức cho học sinh không được thường xuyên, chỉ khi nào phát hiệnhọc sinh vi phạm thì mới nhắc nhở nên dần dần các học sinh cá biệt đã lôi kéotheo các em khác trong lớp gây mất trật tự trong giờ học cũng như gây mâu thuẫnđánh nhau Như vậy, để giáo dục đạo đức cho học sinh và góp phần nâng caochất lượng giáo dục thì cần giải quyết phần gốc của vấn đề chứ không phải làphần ngọn Phong trào xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đếnnay đã và đang tiếp tục nhận được sự đồng thuận cao của toàn xã hội vì sự hướngđến giáo dục một nhân cách toàn diện cho những chủ nhân tương lai Tuy nhiên,

để tới đích, vẫn có không ít khó khăn, trở ngại Nhất là trong thời gian gần đây,một số tệ nạn xã hội vẫn tiếp tục xâm nhập vào trường học, trong đó, đáng báođộng là tình trạng bạo lực học đường có chiều hướng gia tăng ở tất cả các bậchọc, cấp học Nhận thức rõ điều này, chúng ta cần phải tìm ra các giải pháp phốikết hợp “Ngăn chặn và phòng chống bạo lực học đường”

Bạo lực học đường đang là một vấn nạn ở trường học Không ít học sinh đãtừng, đang và có thể sẽ là nạn nhân, hoặc chứng kiến các hành vi bạo lực xảy ravới bạn bè của mình Khi Bạo lực học đường xảy ra, đồng nghĩa với việc học sinhgặp các thương tổn về thể chất và tâm lý dù ở bất kỳ vị trí hay lứa tuổi nào Bạolực học đường Bạo lực học đường diễn ra khi một học sinh phải chịu hành độngtiêu cực lặp đi lặp đi suốt một khoảng thời gian dài bởi một hoặc nhiều HS khác.Bạo lực là gây hấn có tính đa dạng cao mà trong đó việc sử dụng sức mạnh có hệthống và lạm dụng Bạo lực có thể bao gồm gây hấn về mặt thể lý như đánh, xôđẩy và gây hấn lời nói Bạo lực là lạm dụng sức mạnh có hệ thống trong các mốiquan hệ liên cá nhân Bạo lực học đường có thể chia làm hai hình thức là trực tiếp(thể lý) và gián tiếp (cảm xúc, tâm lý, tương quan) Bạo lực học đường cũng có thểđược phân chia theo các khía cạnh như: về mặt thể lý (đánh, đấm, ), về mặt ngôn

từ (đe dọa bằng ám hiệu, chửi bới, sỉ nhục, ), về mặt tương quan (cách ly, cô lập,không cho chung nhóm, ) và thông qua phương tiện, truyền thông (đe dọa, quấyrối, sỉ nhục, mạo danh qua điện thoại, internet, các mạng xã hội, )

Theo thống kê, hiện nay, tỉ lệ học sinh bị bạo hành (dưới bất kỳ hình thứcnào) ở Việt Nam là 71% Có 43% học sinh cho biết đã không làm gì khi chứngkiến hành vi bạo lực tại nhà trường Vì vậy, Bạo lực học đường đang là vấn đềkhiến cả gia đình, nhà trường và xã hội quan tâm do biểu hiện ngày càng phongphú, phức tạp, đối tượng gây ra chủ yếu ở lức tuổi vị thành niên, mức độ thiệt hại

và ảnh hưởng sâu sắc tới sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần và tâm lý cá nhân ở

cả nạn nhân và đối tượng gây ra bạo hành Nhiều hiện tượng học sinh có biểu hiệngiảm hứng thú với trường lớp và các hoạt động học tập, ngày càng có nhiều hiện

đó vấn đề các nhà giáo dục, quản lý giáo dục, giáo viên, phụ huynh và cả xã hộicần quan tâm không chỉ là vấn đề thực trạng, mà vấn đề cần quan tâm hơn cả làphải tìm ra nguyên nhân gây ra tình trạng này ở học sinh, để trên cơ sở đó đề xuất

và tiến hành các giải pháp nhằm ngăn ngừa có hiệu quả và hạn chế tình trạngBLHĐ ở học sinh

2 Thực trạng bạo lực học đường và việc xây dựng trường đạt chuần

“An toàn về an ninh trật tự” tại trường THPT Đô Lương 4.

Trong thời gian qua, trường THPT Đô Lương 4 do đã làm tốt công tácphòng chống bạo lực học đường như công tác tham vấn, tư vấn học đường, trị liệutâm lý… nên số học sinh vi phạm BLHĐ được hạn chế đáng kể

Để đánh giá chính xác tình hình, mức độ bạo lực học đường tại trườngTHPT Đô Lương 4, chúng tôi đã tiến hành thống kê và khảo sát số liệu trong cácnăm học 2020-2021và thu được kết quả như sau:

Mẫu nghiên cứu:

- Tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Đô Lương 4 ( Khảo sát

889 học sinh trường THPT Đô Lương 4)

Kết quả nghiên cứu:

Bảng 1: Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Đô Lương 4.

Số vụ xảy raNăm học

2020-2021

Năm học2021-2022

6 Ép buộc bạn phải làm việc bạn không

muốn (Bắt cho nhìn bài, chép bài, )

10 Vẽ bậy lên quần áo bạn 1 0

ác ỷ)

hình dáng(mập, lùn,đen, xẩuxí, )

Như vậy có thể khẳng định rằng, hiện nay tình trạng BLHĐ phổ biến ở họcsinh trường THPT Đô Lương 4 bao gồm cả bạo lực thể chất và bạo lực tinh thầnxảy ra ở mức độ thấp so với thực trạng chung trên địa bàn và so với các năm họctrước Trong đó, phổ biến đa dạng các hình thức bạo lực tinh thần và bạo lực tươngquan; là những hình thức bạo lực không gây tổn thương về mặt thể lý học sinhnhưng lại chính là những hình thức bạo lực có tác động sâu sắc tới sức khỏe tinhthần học sinh THPT

Bảng 2: Đánh giá của học sinh nhà trường về nguyên nhân gây bạo lực học đường ở học sinh trung học phổ thông.

(%)

Đồng ý( %)

Không đồng ý(%)

Ýkiếnkhác

Ảnh hưởng của phim và

Ảnh hưởng của các trò

Thiếu tình thương và sự

Người gây bạo lực là

nạn nhân của bạo hành

lệ tương xứng vì đa số học sinh còn lưỡng lự do không chắc chắn và không biết.Đây cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nên tình trạng BLHĐ dohọc sinh gặp lúng túng trong ứng xử và giải quyết các mâu thuẫn trong quan hệbạn bè; và mâu thuẫn bạn bè là một trong những nguyên nhân căn bản dẫn đến tìnhtrạng bạo lực học đường ở học sinh THPT (theo kết quả phỏng vấn HS)

Như vậy có thể khẳng định rằng, có rất nhiều nguyên nhân gây bạo lực họcđường ở học sinh THPT, trong đó các yếu tố về mâu thuẫn cá nhân, bạo lực quagame, phim và các trò chơi bạo lực được đánh giá là ảnh hưởng nhiều tới hành viBLHĐ ở học sinh Bên cạnh đó các yếu tố về đặc điểm tâm lý lứa tuổi như nhu cầuthể hiện và khăng định bản thân, lôi cuốn sự quan tâm chú ý của mọi người; và bayếu tố mà đối tượng gây bạo lực lại chính là nạn nhân của bạo hành, cùng với sựthiếu hụt tình cảm như: thiếu tình thương, sự quan tâm của gia đình, bị bạo hànhgia đình cũng là các nguyên nhân gây bạo lực học đường ở học sinh.

Kết quả khảo sát cho thấy, thực trạng hành vi bạo lực thể xác và tinh thầnđối với học sinh tại trường THPT Đô Lương 4 được đánh giá xảy ra ở mức độ thấp

và có chiều hướng tích cực Tuy nhiên, vấn đề bạo lực học đường vẫn còn âm thầmdiễn ra mọi lúc, mọi nơi và hết sức phức tạp Qua tìm hiểu và kết quả phỏng vấnhọc sinh cho thấy, phần lớn học sinh tổ chức đánh nhau bên ngoài nhà trường, nằmngoài sự kiểm soát và can thiệp của giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường Do đó,bên cạnh việc giáo dục và răn đe bằng nội quy nhà trường, các nhà trường cầntrang bị và rèn luyện kỳ năng sống cho học sinh để các em có kỹ năng ứng phó vàgiải quyết các mâu thuẫn trong quan hệ bạn bè một cách tích cực, hạn chế dùngbạo lực Bên cạnh đó, phần lớn các hành vi bạo lực tinh thần, dù được đánh giá xảy

ra ở mức độ thỉnh thoảng, nhưng đó là những hành vi có ảnh hưởng rất lớn đến sứckhỏe tinh thần của học sinh

Kết quả khảo sát về các nguyên nhân gây bạo lực học đường ở học sinhTHPT tai trường THPT Đô Lương 4 cũng cho thấy có rất nhiều nguyên nhân gây

ra tinh trạng bạo lực học đường ở học sinh THPT, nhưng đáng lưu ý là các nguyênnhân do mâu thuẫn cá nhân từ ảnh hưởng của game, phim và các trò chơi bạo lực;đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT; thiếu tình thương, sự quan tâm của giađình; bị bạo hành gia đình và thiếu kỹ năng sống cũng là các nguyên nhân cơ bảngây ra tình trạng bạo lực học đường ở học sinh hiện nay

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác đảm bảo an ninh trật tự tạitrường THPT Đô Lương 4 tôi có những thuận lợi, khó khăn sau:

1.1 Thuận lợi:

Nhìn chung đa số đoàn viên thanh niên trong trường đều rất tốt, có lậptrường tư tưởng vững vàng, kiên định, chấp hành tốt mọi chủ trương, đường lốicủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mọi qui định của địa phương vàtrường, lớp đề ra; luôn thể hiện sự nhiệt tình và tính tiên phong gương mẫu trongmọi lĩnh vực của đời sống xã hội

- Có Quyết định 1118/QĐ., ngày 2 tháng 12 năm 1987 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo, về việc quy định về quyền hạn, nhiệm vụ khen thưởng và kỷ luật họcsinh các trường phổ thông; có luật Giáo dục 2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

tạo điều khiện thuận lợi cho việc ngăn chặn hành vi bạo lực học đường

- Có Thông tư liên tịch số 34/2009/TTLT-BGDĐT-BCA ngày 20/11/2009của Liên Bộ Giáo dục & Đào tạo và Bộ Công an về Hướng dẫn phối hợp thựchiện công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáodục quốc dân

- Có văn bản ký kết Quy chế phối hợp giữa công an huyện Đô Lương vớiBan giám hiệu trường THPT Đô Lương 4, về việc bảo đảm an ninh trật trự trong

và ngoài trường học

- Được sự chỉ đạo và lãnh đạo đoàn kết thống nhất của Chi bộ Đảng, Bangiám hiệu nhà trường, các tổ chức Đoàn thể như Đoàn thanh niên, Công đoàn,các giáo viên chủ nhiệm,…

- Có sự phối hợp chặt chẽ giữa Đoàn thanh niên với giáo viên chủ nhiệmtrong việc giáo dục hoàn thiện nhân cách cho học sinh

- Trong năm học đoàn viên thanh niên học sinh trong toàn trường luôn nỗlực học tập, có chí hướng vươn lên để lập thân, lập nghiệp, nhạy bén tiếp cận vớicái mới, tiếp thu tốt những thành tựu khoa học công nghệ Đa số các em có nhậnthức tốt, chấp hành tuyệt đối mọi quy định của nhà trường, tham gia tốt cácphong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ do Đoàn –Hội tổ chức, cũng nhưcác phong trào trong nhà trường và địa phương phát động tổ chức

- Hội Cha, Mẹ học sinh là thành viên của ban thực hiện mô hình “Trườnghọc an toàn, thân thiện, chấp hành tốt luật giao thông”, luôn đồng hành cùng nhàtrường trong công tác giáo dục, nắm bắt tình hình, phối hợp xử lý nhanh, dứtđiểm các vụ việc, tình huống

1.2 Khó khăn:

Tuy nhiên vẫn còn một số ít đoàn viên thanh niên còn hạn chế trong nhậnthức, có lối sống thực dụng, thờ ơ với những vấn đề chính trị, xã hội, chỉ biếtsống hưởng thụ nên đôi khi vi phạm pháp luật, vi phạm nội qui nhà trường…

- Đoàn viên thanh niên nhiều rất hiếu động, đây cũng là nhược điểm lớn củacác em khi thực hiện Vì nếu có một mâu thuẫn nhỏ các em cũng có thể dẫn đếncác hành vi bạo lực học đường Các hành vi bạo lực học đường diễn ra rất phứctạp nó diễn ra ở mọi lúc mọi nơi; nên giáo viên chủ nhiệm chưa xử lí kịp thời

- Các hành vi bạo lực học đường không chỉ đơn thuần là giữa các thành viêntrong lớp chủ nhiệm, giữa lớp này với lớp kia trong trường, mà còn diễn ra phức

tạp hơn khi có sự tham gia của các thanh niên ngoài trường học và cả thân nhâncủa học sinh với nhau…

- Phần lớn giáo viên chủ nhiệm còn trẻ chưa có kinh nghiệm xử lí triệt đểkhi có các hành vi bạo lực học đường diễn ra, giáo viên chỉ xử lí qua loa cho các

em viết tự kiểm là xong; nên đôi khi các vấn đề càng diễn ra nghiêm trọng hơn.Mặt khác giáo viên chủ nhiệm còn dành nhiều thời gian cho chuyên môn nên thờigian dành cho công tác rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống cho các em còn hạnchế…

- Phu huynh vùng tuyển sinh cơ bản thuần nông, làm ăn, buôn bán xa, nhiềuphụ huynh đi xuất ngoại gửi con cho ông bà, ít có điều kiện giáo dục, trực tiếpvới học sinh, tất cả phó mặc cho nhà trường và người bảo hộ

1.3 Nguyên nhân khó khăn:

Qua nhiều năm làm công tác đảm bảo an ninh trật tự trong nhà trường, tôinhận thấy nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực học đường là từ nhiều phía cónhững mâu thuẫn ở địa phương, những mâu thuẫn do cá tính hay cách ăn nói củacác em, do quan hệ nam, nữ,… Nhưng nguyên nhân chủ yếu của những hành vibạo lực là do lứa tuổi học sinh phổ thông dễ bốc đồng và khó tự chủ, thường bịbạn bè kích động Các em chịu ảnh hưởng rất nhiều những thông tin bạo lực từbên ngoài như phim ảnh, internet, game,… dần dần nhiễm các tư tưởng bạo lực,thích thể hiện, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực Do đó, có những lý do tưởngchừng như rất đơn giản vẫn có thể dẫn đến bạo lực học đường như bị bạn nóixấu, tẩy chay, bị bạn ức hiếp, bị bạn phụ tình…Phần lớn học sinh tham gia vàocác vụ bạo lực học đường là con em những gia đình có nhiều khó khăn, bất hạnh(lam lũ, đói nghèo, ly hôn, rượu chè, cờ bạc, hung bạo…) thiếu sự quan tâm đếncon em hoặc giáo dục không đúng cách

Gần đây chúng ta thấy được hành vi sử dụng bạo lực của các em không chỉgiới hạn trong trường học, các địa điểm được chọn để thực hiện hành vi bạo lực

là bất cứ nơi nào, từ trong lớp học, sân trường, nhà vệ sinh trường học mà có thểxảy ra mọi lúc, mọi nơi và có thể nói rằng, dấu hiệu này báo động cho toàn thể xãhội một nguy cơ lớn hơn đang dần hình thành trong giới trẻ ngày nay đó là sự coithường trật tự kỷ cương của xã hội, các em không biết “sợ” là gì Mức độ bạo lực

từ những hành động ban đầu như chửi mắng, tát tai dần dần tiến đến túm tóc, đạp

đá vào người nạn nhân một cách ngẫu nhiên, rồi cấp độ tàn bạo nâng cao hơn nữakhi nhằm vào những chỗ dễ tổn thương trên người nạn nhân (mặt, bụng, vùngbụng dưới ) Như vậy có thể thấy cấp độ có sự thay đổi, từ việc sử dụng bạo lực

để giải tỏa bức xúc cá nhân, chuyển dần lên đến hành vi làm nhục người khác vàchưa biết chừng sẽ có lúc dẫn đến án mạng.

CHƯƠNG III: CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ PHÒNG, CHỐNG CÁC HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG GÓP PHẦN XÂY DỰNG TRƯỜNG

ĐẠT CHUẨN “AN TOÀN VỀ AN NINH, TRẬT TỰ”

Trong năm học này thực hiện việc đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học ởtrường THPT, sau thời gian 3 năm xây dựng và hình thành đã ra mắt được mô hìnhđiểm “Trường học an toàn, thân thiện, chấp hành tốt luật giao thông” Việc đượcđồng ý chọn và ra mắt mô hình điểm này là một minh chứng, một sự ghi nhận củacác cấp chính quyền về công tác giáo dục toàn diện trong nhà trường.Với tư cách

là một cán bộ quản lý, tôi nhận thấy để giải quyết vấn đề về bạo lực học đường cầnquan tâm đến HĐGDNGLL của trường mình, chỉ đạo cán bộ giáo viên, học sinhdạy - học ngoài giờ lên lớp, bản thân cũng đã trực tiếp hướng dẫn học sinh hoạtđộng ngoài giờ lên lớp đã đạt được một số kết quả tương đối khả quan Đây là chủtrương đúng lấy hoạt động thực tế có ích, hiệu quả để giảm thiểu các biểu hiện tiêu

cự, trong đó có bạo lực học đường

Tôi xin đề cập đến một số giải pháp sau đây:

1 Tổ chức tập huấn nghiệp vụ về HĐGDNGLL cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường.

- Trước hết từ tập thể Ban giám hiệu, đứng đầu là hiệu trưởng phải nhận thứcđúng đắn về tầm quan trọng của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và đưa nộidung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào kế hoạch năm học cụ thể Hơn thếnữa phát huy vai trò nêu gương, đi đầu trong các hoạt động, làm gương cho họcsinh noi theo