Việc sử dụng các di tích lịch sử - văn hóa ở địa phương Quỳnh Lưu vào dạy học lịch sửnói chung và lịch sử địa phương nói riêng không chỉ giúp học sinh hiểu về mảnh... Xuất phát từ những
Trang 1GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
SỬ DỤNG DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH LƯU – NGHỆ AN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG LỚP 12 TẠI TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU 4
Môn: Lịch Sử
Tác giả: Lê Thị Thanh Huyền
Tổ bộ môn: Sử - Địa – GDCD - TDQP Năm thực hiện: 2021 – 2022
Số điện thoại: 0942120486
Trang 2
Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở Quỳnh Lưu – Nghệ
An để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phươnglớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
8
2.4
Các hình thức sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở QuỳnhLưu để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phươnglớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
Trang 3PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lý do chọn đề tài
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã từng dạy:
“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.
Trong giáo dục phổ thông hiện nay, các môn xã hội nói chung và môn Lịch sửnói riêng có vai trò quan trọng trong việc khơi nguồn, bồi dưỡng tâm hồn, nhâncách, bản lĩnh và tư duy của con người Do vậy, dạy học lịch sử không chỉ giúphọc sinh nắm được lịch sử hình thành của một quốc gia, dân tộc mà còn hình thành
ở các em lòng tự hào để từ đó các em thêm yêu quê hương, đất nước mình hơn.Tuy nhiên, việc dạy và học lịch sử nói chung và lịch sử địa phương nói riêng
ở trường học từ trước đến nay vẫn còn nặng nề về nội dung, lý thuyết, thường chỉ
đề cập đến việc mô tả, thống kê các sự kiện; phương pháp truyền đạt chưa thực sựđổi mới, hấp dẫn, thiếu tính liên hệ, các tư liệu, hình ảnh minh họa chưa thực sựsống động, các hoạt động trải nghiệm thực tế còn ít Vì thế, đa phần học sinh phổthông không chú ý đến lịch sử, hiểu biết về lịch sử hình thành và phát triển của địaphương nơi mình đang sinh sống còn rất hạn chế
Ngày 16 tháng 01 năm 2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Văn hóa –Thể thao và Du lịch ban hành Công văn liên ngành số 73/HD - BGD&ĐT-
BVHTTDL để chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện việc “Sử dụng di sản văn hóa trong
dạy học ở trường phổ thông, trung tâm GDTX” Theo đó, vai trò của di tích lịch sử
- văn hóa trong dạy học đã được khẳng định và chú trọng
Trong xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay, việc sử dụng di tích lịch sử - vănhóa trong tổ chức dạy học bộ môn lịch sử cần có những thay đổi Đó là việc đổimới phương pháp dạy học truyền thống, kết hợp với các kỹ thuật dạy học tích cực.Việc dạy học lịch sử bằng hệ thống di tích lịch sử - văn hóa là một nội dung củaviệc dạy học khám phá, dạy học bằng việc trao quyền chủ động cho học sinh Các
em sẽ là người tự tìm tòi, khám phá, làm sáng tỏ các sự kiện liên quan đến các sựkiện lịch sử dân tộc, địa phương trên cơ sở hướng dẫn của giáo viên Việc sử dụng
di tích lịch sử - văn hóa trong dạy học lịch sử địa phương sẽ góp phần phát huynăng lực học sinh, bồi dưỡng lòng yêu quê hương đất nước, góp phần hoàn thiệnnhân cách cho các em học sinh
Quỳnh Lưu – Nghệ An từ xưa đến nay không chỉ được biết đến là mảnh đấttrọng yếu, có vị trí chiến lược liên quan đến sự phát triển của quốc gia, dân tộc, màcòn là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, có hệ thống di tích lịch sử - văn hóaphong phú và đa dạng Di tích lịch sử - văn hóa tại địa phương Quỳnh Lưu đóngvai trò là nguồn tư liệu, phương tiện trực quan vô giá trong dạy học lịch sử Việc
sử dụng các di tích lịch sử - văn hóa ở địa phương Quỳnh Lưu vào dạy học lịch sửnói chung và lịch sử địa phương nói riêng không chỉ giúp học sinh hiểu về mảnh
Trang 4đất và con người nơi mình sinh ra và lớn lên, hun đúc niềm tự hào, giáo dục truyềnthống trách nhiệm công dân mà còn là cách giúp học sinh nhận thức sâu sắc thêmlịch sử dân tộc
Xuất phát từ những lý do trên đây, tôi quyết định chọn đề tài " Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn Quỳnh Lưu – Nghệ An nhằm nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử địa phương lớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4" để làm
đề tài nghiên cứu với mong muốn nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học lịch sửđịa phương ở trường THPT, hướng tới mục đích giáo dục con người một cách toàndiện
1.2 Tính mới của đề tài
Đây là đề tài hoàn toàn mới, chưa có đồng nghiệp nào đề cập đến Đề tàichứng minh được tính cần thiết và khả thi của việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóatrong dạy học lịch sử nói chung và lịch sử địa phương nói riêng Bên cạnh đó, đềtài cũng đưa ra được các hình thức, biện pháp sử dụng hiệu quả các di tích lịch sử -văn hóa địa phương, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, từ đó nâng cao chấtlượng dạy học bộ môn lịch sử ở trường THPT
Nếu áp dụng việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở địa bàn Quỳnh Lưu vàodạy học lich sử địa phương một cách hợp lí sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đổi mớiphương pháp dạy học, từ đó nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phương trongnhà trường
1.3 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở khẳng định tầm quan trọng của việc sử dụng di tích lịch sử - vănhóa ở Quỳnh Lưu trong dạy học lịch sử địa phương, đề tài đã đi sâu vào các hìnhthức sử dụng di tích lịch sử - văn hóa khi dạy lịch sử địa phương ở trên lớp và tạithực địa cho học sinh THPT Qua đó nhằm mục đích nâng cao hiệu quả giảng dạyphần lịch sử địa phương ở lớp 12, góp phần giáo dục tình yêu quê hương đất nướccho học sinh
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 12 trường THPT Quỳnh Lưu 4, các hình thức, biện pháp sửdụng các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu – Nghệ An nhằmgóp phần nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn lịch sử địa phương ở trường trunghọc phổ thông
Trang 5Vai trò, ý nghĩa và thực trạng của việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa tronggiảng dạy lịch sử địa phương ở trường THPT.
Giới thiệu khái quát các di tích lịch sử - văn hóa ở huyện Quỳnh Lưu, cáchình thức sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở Quỳnh Lưu, các biện pháp, hình thứcgiảng dạy tại trường THPT Quỳnh Lưu 4 để nâng cao chất lượng dạy học lịch sửđịa phương
1.6 Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết: Đọc và nghiên cứu SGK, tài liệu chuẩn kiến thức kỹnăng lịch sử lớp 12, tài liệu về lịch sử Quỳnh Lưu, lịch sử Đảng bộ Quỳnh Lưu, tàiliệu về các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn Quỳnh Lưu
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành dạy học có đối chứng để rút
ra những kết luận khái quát và đề xuất một số biện pháp sư phạm
- Phương pháp khảo sát: Thăm dò ý kiến đổi mới phương pháp dạy của giáoviên, ý kiến tiếp thu bài của học sinh, khảo sát những mong muốn của học sinh Từ
đó tổng kết, đánh giá để đưa ra các hình thức dạy học phù hợp
Trang 6
PHẦN 2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm
* Di tích:
Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất hoặc trên mặt đất có
ý nghĩa về mặt văn hóa và lịch sử Tiêu chí đầu tiên để xác định một di tích lịch sử
là nó phải có thực từ trước và lưu giữ đến ngày nay, bao giờ cũng gắn liền, phảnánh, ghi nhận, minh chứng một sự kiện, nhân vật lịch sử, đặc biệt là những sự kiệnlịch sử lớn, quan trọng
Ở Việt Nam, một di tích khi đủ các điều kiện sẽ được công nhận theo thứ tự:
Di tích cấp tỉnh, di tích cấp quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt Hệ thống di tíchViệt Nam được phân thành 4 loại hình cơ bản: Di tích lịch sử, di tích kiến trúc -nghệ thuật, di tích khảo cổ và danh lam thắng cảnh
* Di tích lịch sử:
Di tích lịch sử (hay di tích cách mạng - kháng chiến) là công trình xây dựng,địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó cógiá trị lịch sử, văn hóa, khoa học Di tích lịch sử là một bộ phận cấu thành hệ thốngcác di tích lịch sử - văn hoá, tuy nhiên, nó có những điểm khác với các di tích tôngiáo tín ngưỡng đó là những địa điểm cụ thể, công trình kiến trúc có sẵn (nhà ở,đường phố…), là những công trình được con người tạo nên phù hợp với mục đích
sử dụng (địa đạo, hầm bí mật…) gắn liền với những sự kiện, nhân vật lịch sử cụthể mà trở thành di tích
* Di tích lịch sử - văn hóa:
Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật,bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học
Di tích lịch sử - văn hóa phải có một trong các tiêu chí sau đây:
Công trình xây dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử, văn hóa tiêu biểu củaquốc gia hoặc của địa phương
Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anh hùngdân tộc, danh nhân, nhân vật lịch sử có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển củaquốc gia hoặc của địa phương trong các thời kỳ lịch sử
* Lịch sử địa phương:
Lịch sử địa phương là một bộ phận hữu cơ của lịch sử dân tộc, có quan hệ mậtthiết với lịch sử dân tộc Bất cứ một sự kiện nào của lịch sử dân tộc cũng đều mangtính địa phương vì nó diễn ra ở một địa phương cụ thể với không gian và thời gianxác định
Trang 7Dạy và học lịch sử địa phương không chỉ giúp học sinh hiểu về mảnh đất và
con người nơi mình sinh ra và lớn lên, hun đúc niềm tự hào, giáo dục truyềnthống trách nhiệm công dân mà còn là cách giúp học sinh nhận thức sâu sắc thêmlịch sử dân tộc
Nguồn tài liệu lịch sử địa phương, với những loại hình đa dạng, phong phú,sinh động, là cơ sở cho học sinh hiểu được những biểu tượng lịch sử và các kháiniệm, các sự kiện, hiện tượng được đúc kết ở các bài
2.1.2 Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa trong giảng dạy Lịch sử địa phương ở trường THPT
Công văn liên ngành số 73/HD - BGD&ĐT-BVHTTDL ngày 16 tháng 01năm 2013 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch
ban hành về việc “Sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông,
trung tâm GDTX” đã chỉ rõ vai trò quan trọng của di sản văn hóa trong dạy học ở
trường phổ thông, trung tâm GDTX: Hình thành và nâng cao ý thức tôn trọng, giữgìn, phát huy những giá trị của di sản văn hóa; Rèn luyện tính chủ động, tích cực,sáng tạo trong đổi mới phương pháp học tập và rèn luyện; Góp phần nâng cao chấtlượng và hiệu quả giáo dục, phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, tài năng của họcsinh" Như vậy, việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa trong dạy học lịch sử nóichung và dạy học lịch sử địa phương nói riêng là rất cần thiết và có ý nghĩa vôcùng to lớn
Việc sử dụng di tích lích sử - văn hóa trong dạy học lịch sử nói chung và dạyhọc lịch sử địa phương nói riêng góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, yêuquê hương, lòng kính yêu, khâm phục, biết ơn, tự hào về các anh hùng dân tộc.Giáo dục cho học sinh tính chân, thiện, mĩ, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạođức và phát triển nhân cách cho học sinh Giúp học sinh phát huy năng lực hoạtđộng tư duy độc lập cho học sinh, rèn luyện kỹ năng quan sát, đánh giá, phân tích
và rút ra kết luận, tạo ra được hứng thú học tập cho các em
Giáo dục cho học sinh biết tôn trọng, bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa Quaquá trình tìm hiểu, nghiên cứu nội dung lịch sử, văn hóa hàm chứa trong mỗi ditích lịch sử - văn hóa sẽ giúp các em biết quý trọng và ý thức bảo vệ di tích lịch sử
- văn hóa từ những việc nhỏ, như giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và trồng cây xanh… đếnviệc sưu tầm di vật, tài liệu về di tích lịch sử - văn hóa… Qua đó, góp phần bảo vệ,tôn tạo cảnh quan di tích lịch sử - văn hóa ngày càng sạch đẹp, nghiêm trang
Giúp học sinh có phương tiện để nhận thức các sự kiện trong quá khứ, tạođược biểu tượng cụ thể, chính xác, sinh động về các sự kiện, nhân vật lịch sử, gópphần khắc phục tình trạng "hiện đại hóa lịch sử"
Góp phần bổ sung những tri thức mà học sinh đã tiếp thu ở phần lịch sử dântộc (lịch sử Việt Nam), rút ra được những kết luận khái quát, phát hiện quy luậtvận động, phát triển của lịch sử
Trang 82.2 Cơ sở thực tiễn
2.2.1 Thực trạng của việc dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT
Dạy học lịch sử địa phương giúp học sinh hiểu biết về lịch sử hình thành vàphát triển, những truyền thống tốt đẹp, ý thức về trách nhiệm và bổn phận củamình để góp sức xây dựng quê hương Tuy nhiên trên thực tế, việc dạy học chươngtrình lịch sử địa phương ở trường trung học phổ thông hiện nay vẫn còn nhiều bấtcập
Thứ nhất: Nội dung kiến thức lịch sử địa phương kéo dài từ cội nguồn cho
đến nay, trong khi đó chương trình học lịch sử địa phương từ lớp 10 đến lớp 12 chỉ
có 4 tiết, dẫn đến tình trạng kiến thức còn nặng và sự lệch nhau giữa nội dung lịch
sử dân tộc và lịch sử địa phương, làm cho việc chuyển tải kiến thức đến các họcsinh gặp nhiều khó khăn
Thứ hai: Mặc dù trong phân phối chương trình bắt buộc tiến hành biên soạn
và giảng dạy nhiều giáo viên chưa đánh giá đúng được vai trò của các tiết học lịch
sử địa phương, thường hướng dẫn học sinh tự học, hoặc sử dụng làm tiết ôn tập,kiểm tra
Thứ ba: Nguồn tư liệu ở các địa phương rất hiếm, khó khai thác, chủ yếu dựa
vào nguồn tư liệu truyền miệng, chương trình lịch sử địa phương không có một bàidạy cụ thể nào, chính vì thế, thầy cô giáo muốn dạy tốt tiết lịch sử địa phươngthường phải bỏ ra rất nhiều thời gian, công sức tìm tòi, sưu tầm tài liệu, soạn bàigiảng Điều này làm cho giáo viên ngại giảng dạy, nếu có thực hiện thì chỉ mangtính hình thức
Thứ tư: Môn lịch sử từ lâu theo quan điểm là môn học phụ, có rất ít tiết dạy,
(thường mỗi khối lớp chỉ có 1- 2 tiết/tuần), nếu vì lý do gì đó mà phải nghỉ học tấtnhiên sẽ chậm chương trình, và 2 tiết dạy sử địa phương được thầy cô chủ yếudùng để dạy bù chương trình chậm Tiết dạy sử địa phương lại không có nội dung
cụ thể trong chương trình nên rất khó để kiểm tra đánh giá Vì vậy giáo viên có thể
“mạnh ai nấy làm”
Thứ năm: Chương trình giáo dục trong nhà trường hiện nay quá thiên về
truyền thụ kiến thức để phục vụ cho các kỳ thi cử, kiến thức lịch sử địa phương lạikhông có trong khung đề thi của kỳ thi THPTQG của Bộ giáo dục, nên đôi khi cáctrường ít chú trọng đến các kiến thức về lịch sử, văn hóa dân tộc, do đó, dạy họclịch sử địa phương nói chung và việc phối hợp đưa di sản văn hóa vào nhà trườngnói riêng càng bị coi là một hình thức mới mẻ, ít được quan tâm
Trên thực tế, nếu tổ chức được tiết dạy lịch sử địa phương chu đáo, bài bản,học sinh sẽ rất hào hứng với 2 tiết dạy ít ỏi này Bởi qua đó, các em được biết thêm
về những danh nhân văn hóa của quê hương mình Các em cũng được đi thamquan những di tích lịch sử văn hoá của nơi mình sinh sống, để hiểu thêm về quêhương với những truyền thống tốt đẹp và công trạng của các bậc tiền nhân
Trang 92.2.2 Thực trạng của việc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT hiện nay
Những năm gần đây, trên cơ sở công văn chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ giáodục, nhiều sở giáo dục và đào tạo đã có những chỉ đạo sát sao về vấn đề sử dụng ditích lịch sử - văn hóa trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT, nhiều côngtrình nghiên cứu về lịch sử địa phương được biên soạn, nhiều buổi học chuyên đề,trao đổi kinh nghiệm về hình thức, phương pháp dạy học lịch sử thông qua di sảnvăn hóa, di tích lịch sử, danh nhân… đã được tiến hành Việc giảng dạy lịch sử,đặc biệt là tiết lịch sử địa phương ở các trường trung học phổ thông đã có nhiềuthay đổi Tuy nhiên, việc khai thác các di tích lịch sử - văn hóa trong dạy học lịch
sử địa phương vẫn còn nhiều hạn chế
Thứ nhất, việc dạy và học lịch sử địa phương chỉ mới dừng ở mức như một
môn học ngoại khóa, mang tính chất giới thiệu, khái quát chứ chưa được chútrọng.Việc xếp thời gian để học các nội dung liên quan đến đưa di tích lịch sử - vănhóa vào nhà trường là cực kỳ khó khăn về mặt thời gian Do đó, đối với các trườngthật sự có tâm huyết, các giáo viên sẽ phải linh hoạt về thời khóa biểu, bố trí dạybù
Thứ hai, nội dung giáo dục di tích lịch sử - văn hóa mà giáo viên giảng dạy
cho học sinh chưa có tính liên hệ thực tiễn, thường chỉ dừng lại ở vai trò, ý nghĩa
và giá trị của di tích lịch sử - văn hóa Nhưng trên thực tế, các di tích lịch sử - vănhóa hiện nay hầu như đã xuống cấp trầm trọng, cần được bảo vệ, thì việc giáo dục
ý thức, trách nhiệm bảo tồn vẫn chưa được giáo viên quan tâm thỏa đáng và truyềnthụ sâu sắc cho học sinh
Thứ ba, phương pháp giáo viên sử dụng trong giáo dục di tích lịch sử - văn
hóa chủ yếu là phương pháp truyền thống, các phương pháp có tác động đến nhậnthức của học sinh còn ít được sử dụng thậm chí ít được áp dụng vì cho rằng không
có kinh phí và thiếu thời gian
Thứ tư, hình thức tổ chức dạy học lịch sử địa phương chưa đa dạng Theo
thống kê sơ bộ thì chủ yếu được tổ chức trên lớp, việc dạy học tại di tích lịch sử văn hóa, hoặc tổ chức ngoại khóa lịch sử địa phương, ứng dụng công nghệ thôngtin chưa được quan tâm thỏa đáng
-Thứ năm, kinh phí để sử dụng cho hoạt động tham quan trải nghiệm cũng hạn
chế, nhiều phụ huynh ngại yếu tố an toàn cho con em nên mỗi lần tổ chức gặp phảikhá nhiều khó khăn trong công tác vận động Chính vì vậy, hoạt động tham quan,trải nghiệm tại các di tích lịch sử chủ yếu chỉ diễn ra ở những trường nằm ở trungtâm, hoặc là gần các di tích Còn những trường ở xa, vùng khó khăn hầu nhưkhông được tiến hành, hoặc tiến hành nhỏ giọt, không đồng bộ
Thứ sáu, trong giờ học lịch sử địa phương, giáo viên chủ yếu sử dụng tài liệu
thành văn, các loại tài liệu khác như tài liệu đồ dùng trực quan, tài liệu truyền
Trang 10miệng dân gian, tài liệu điền dã ít được khai thác, sử dụng nên bài học thường khôkhan, nhàm chán, thiếu hấp dẫn.
Thứ bảy, tâm lí e ngại học lịch sử đã ảnh hưởng đến thái độ học tập, khiến cho
các em chưa thật sự hào hứng với bộ môn lịch sử nói chung và lịch sử địa phươngnói riêng, điều này dẫn đến tình trạng một số tiết học chưa đảm bảo được nội dung
và yêu cầu của chương trình
2.3 Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở Quỳnh Lưu – Nghệ An để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phương lớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
2.3.1 Những nguyên tắc sử dụng di tích lịch sử - văn hóa trong giảng dạy lịch sử địa phương ở trường THPT
Thứ nhất, cần đảm bảo khai thác tính trực quan sinh động của di tích lịch sử
- văn hóa.
Nguyên tắc này xuất phát từ đặc điểm của hiện thực lịch sử, đặc điểm của quátrình nhận thức lịch sử và đặc điểm tâm lý học của học sinh THPT Di tích lịch sử -văn hóa là một loại phương tiện trực quan nên có ý nghĩa vô cùng quan trọng trongdạy học lịch sử Tuy nhiên, cần lưu ý những đặc điểm của di tích lịch sử - văn hóanhư: Không thể mang di tích vào lớp học, hiện đại hóa hay thần thoại hóa di tích…
Để khai thác tối ưu tính trực quan sinh động của di tích lịch sử - văn hóa, tốtnhất là tổ chức các bài học trải nghiệm thực tế tại các di tích
Thứ hai, cần đảm bảo tính khoa học, sư phạm.
Chọn các di tích lịch sử văn hóa để dạy học cần đảm bảo các di tích lịch sử văn hóa đó được các nhà khoa học xác định, lập hồ sơ, các di tích gần trường, quantrọng nhất là các di tích phản ánh những sự kiện lịch sử tiêu biểu của chương trìnhTHPT, các di tích còn nguyên vẹn, thường xuyên được tôn tạo, có cảnh quan đẹp,các di tích hàng năm tổ chức lễ hội
-+ Thời gian dạy học tại di tích lịch sử - văn hóa nằm trong khuôn khổ quyđịnh của chương trình và kế hoạch dạy học (tuy có phần linh hoạt hơn)
+ Tập trung khai thác các kiến thức chứa đựng trong các di tích lịch sử - vănhóa, phù hợp với yêu cầu bài học và trình độ của học sinh ở từng khối, lớp Trongquá trình thực hiện, cần sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thốngkết hợp với các phương pháp, phương tiện dạy học hiện đại theo tinh thần đổi mớiphù hợp với đặc trưng bộ môn
+ Giáo viên cần trau dồi kiến thức trên nhiều lĩnh vực liên quan như văn học,khảo cổ học, địa lý, văn hóa những kỹ năng chụp ảnh, vẽ bản đồ, tổ chức, giớithiệu
- Phát huy tính tích cực, chủ động trong nhận thức của học sinh.
Trang 11+ Tạo ra nhiều tình huống có vấn đề để học sinh tìm hiểu, hướng dẫn học sinhkhai thác các nguồn sử liệu, rèn luyện các thao tác nhận thức lịch sử, phát triển tưduy quan sát, tưởng tượng, miêu tả…
+ Khai thác triệt để tính trực quan sinh động của các hiện vật, tranh ảnh duytrì hứng thú học tập của học sinh để bài học đạt hiệu quả cao nhất
+ Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ngoài việc minh họa kiến thức sách giáokhoa, cần tạo ra các dữ liệu, tổ chức cho học sinh các hoạt động tìm kiếm, pháthiện tri thức lịch sử mới cho học sinh
+ Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng làm tốt các bài tập thực hành bộ môn từđơn giản đến phức tạp Những học sinh khá giỏi tập dượt các công việc của nhànghien cứu như sưu tầm, chỉnh lý tài liệu, hiện vật, lập hồ sơ di tích
2.3.2 Di tích lịch sử - văn hóa ở huyện Quỳnh Lưu được sử dụng để nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử địa phương lớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
Huyện Quỳnh Lưu hiện có 26 di tích lịch sử - văn hoá được xếp hạng cấp tỉnh
Đến thời nhà Hồ, vua Hồ Quý Ly sau khi lên làm vua được một năm thìnhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương, rồi làm Thái thượng hoàng cùng coi việcnước Năm Quý Mùi (1403), niên hiệu khai đại thứ nhất, vua Hồ Hán Thương theolệnh vua cha Hồ Quý Ly về Ngũ Bàu “Dựng miếu thờ ở làng Bàu Đột phủ LinhNguyên, để thờ cúng tổ tiên”
Đền thờ nằm trên đồi Thượng Đọt, tựa lưng vào hòn Rồng, bên trái là núiNgọc, bên phải là hòn Rết Cả 3 hòn này đều nằm trên dãy núi Y Sảo, gọi là thế
“long ngai” Đền làm theo kiểu nội công ngoại quốc, có cửa tam quan, một sân
Trang 12rộng là đến tòa chính điện 5 gian Sau tòa chính diện là 1 sân nhỏ, 2 bên có tả vu,hữu vu, tòa trung điện 3 gian 2 hồi, hậu cung, sân ngoài góc bên phải có miếu thờThái Dương công chúa… Cả một khu đền họ Hồ với quy mô hoành tráng trênvùng địa linh nhân kiệt đã được xây dựng và tồn tại suốt hàng trăm năm.
Về sau, nhân dân trong vùng phối tế 2 vua (vua Hồ Quý Ly và vua QuangTrung), nên thường quen gọi là Đền vua Hồ, nhưng tên gọi chính xác là đền thờnguyên Tổ họ Hồ Trang Bào Đột năm xưa, còn có tên Bào Trạch, dần dần đổithành Bào Giang, rồi làng Ngũ Bàu (vì được chia làm 5 thôn: Ngọc Viên, Bào An,Bào Trung, Bào Ngọc và Bào Hậu)
Hằng năm, tại nơi đây tổ chức lễ hội vào ngày 12/3 âm lịch, rất trang nghiêm,linh đình, mang đậm màu sắc văn hóa dân gian Riêng Đại tế thì 3 năm một lần, từ
3 đến 5 ngày Còn có 300 mẫu đất công điền chia cho 5 thôn Ngũ Bàu, lấy hoa lợirồi luân phiên tổ chức tế lễ Các thôn đến đền vua Hồ làm lễ tế, rước thần qua 5thôn, giếng nền ở giữa đồng, rồi quay trở về đền Ngoài lễ, còn có hội như rướckiệu, cờ người, bài điếm, đánh đu, đấu vật, chọi gà, diễn tuồng chèo, đêm đại tếbắn pháo hoa…
Trải qua bao thăng trầm thời gian, cả một công trình kiến trúc tâm linh lớncũng theo đó mà chẳng còn lại vết tích Những người dân trong vùng kể lại, chođến trước năm 1971, vẫn còn nền cũ của Đền vua Hồ năm xưa, với những gạch đá
vỡ và 2 cột nanh phía trước Sau cuộc kháng chiến chống Mỹ, tất cả đã bị sanphẳng Luyến tiếc một công trình linh thiêng xưa, và cũng từ cái đạo nghĩa “uốngnước nhớ nguồn”, bà con họ Hồ cả nước quyết tâm phục dựng lại đền thờ nguyên
Tổ họ Hồ, làm linh từ của dòng họ Hồ Việt Nam trên nền đất cũ Dù có thể khônghoàn thành ngay được cả công trình, cũng là nơi để con cháu hằng năm đi về Bắtđầu khởi công từ năm 2006, đến nay, đền vua Hồ đã xây dựng được cổng, tườngbao xung quanh, mái nhà bia, hoàn thành điện chính Từ đó đến nay, cứ mỗi dịpđầu xuân năm mới, vào ngày 10, 11 tháng Giêng âm lịch, nơi đây lại tổ chức ngày
tế Tổ họ Hồ Việt Nam, đón con cháu khắp nơi hướng tâm về cội Và không chỉriêng con cháu họ Hồ, cứ đến ngày rằm và mùng một, ngày càng đông người dânlại về đây, thắp hương cúng bái, tỏ lòng thành kính đối với các vị thần được thờtrong đền
Ngày 12/12/2014, Bộ văn hóa thể thao và du lịch có quyết định số BVHTT&DL xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia - Đền thờ Nguyên tổ Họ HồViệt Nam, Trạng nguyên Hồ Hưng Dật - thần thành hoàng; thờ các vua Hồ và cácbậc tiên liệt họ Hồ Việt Nam Đây là sự ghi nhận của nhà nước và xã hội đối vớinhững người có công với dân, với nước; với một công trình có giá trị lớn về đờisống văn hóa tâm linh, lịch sử và nghệ thuật kiến trúc
4106/QĐ Mộ và nhà thờ họ Hồ Tùng Mậu
Mộ và nhà thờ họ Hồ Tùng Mậu, tọa lạc tại thôn 5, xã Quỳnh Đôi, QuỳnhLưu, tỉnh Nghệ An Tổng diện tích khuôn viên: 1.500 m2, nơi tôn thờ và tưởng
Ảnh: Đền thờ Nguyên tổ họ Hồ
Trang 13niệm cụ Hồ Tùng Mậu và các bậc hậu duệ trong dòng họ đã có công bảo quốc, hộdân trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Cụ Hồ Tùng Mậu, tên khai sinh là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896,quê ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An Cụ ra đời trong một giađình khoa bảng có truyền thống yêu nước Năm 1920 Hồ Tùng Mậu ra nước ngoài,với hoài bão tìm con đường giải phóng nước nhà khỏi ách thực dân Năm 1923, tạiQuảng Châu (Trung Quốc), ông cùng Lê Hồng Sơn thành lập Tâm Tâm xã (TânViệt Thanh niên đoàn)
Tháng 6 năm 1925, được sự chỉ dẫn của Nguyễn Ái Quốc, Hồ Tùng Mậu đãcùng Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong tập hợp những thanh niên tích cực nhất,chuyển Tâm tâm xã thành tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội.Đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản đoàn (trong lớp 9 người đầu tiên) là tổchức nòng cốt trong Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội
Những năm 1925 – 1927, Hồ Tùng Mậu làm phụ giảng và phụ trách công tác
tổ chức các khóa học Tháng 3 năm 1926, đồng chí gia nhập Đảng cộng sản TrungQuốc
Trong những năm hoạt động tham gia chống thực dân pháp Hồ Tùng Mậu bịbắt và bị tù đày nhiều lần Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp ở ĐôngDương, Hồ Tùng Mậu cùng anh em tù vượt ngục, trở về quê hương sau 14 năm bịgiam cầm, đồng chí tiếp tục vào Thừa Thiên Huế tham gia khởi nghĩa giành chínhquyền Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, đồng chí Hồ Tùng Mậu được cử làm Chủtịch uỷ ban hành chính kháng chiến Liên khu IV Tháng 8/1948, đồng chí đượcChính phủ điều động lên Việt Bắc giữ chức Tổng thanh tra Chính phủ Tháng 2năm 1951, tại Đại hội lần thứ hai của Đảng, đồng chí Hồ Tùng Mậu được bầu vàoBan chấp hành Trung ương, giữ chức Trưởng ban kiểm tra Trung ương Đảng.Đồng chí vẫn kiêm giữ chức Tổng thanh tra Chính phủ và Hội trưởng Hội Việt -Hoa hữu nghị
Đang lúc cuộc kháng chiến của nhân dân ta chống thực dân Pháp và can thiệp
Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, đồng chí được cử đi công tác Liên khu V.Khoảng 5 giờ chiều ngày 23/7/1951, trên đường quốc lộ 1A, đồng chí vừa ra khỏichợ Cồng (nay là thị trấn Tĩnh Gia, Thanh Hóa) liền bị máy bay giặc Pháp bắn Thihài đồng chí được Đảng bộ và nhân dân Thanh Hóa đưa về mai táng tại xã QuỳnhĐôi, Đồng chí Hồ Tùng Mậu thọ 55 tuổi
Nhà thờ và Mộ cụ Hồ Tùng Mậu ở Quỳnh Lưu, Nghệ An đã được xếp hạng
Di tích lịch sử văn hoá Quốc gia vào tháng 2/2000 theo Quyết định số 03/QĐ BVHTT
Trang 14-Hiện nay, di tích nhà thờ và mộ đồng chí Hồ Tùng Mậu đang được tu bổ, tôntạo với tổng dự toán công trình trên 17,5 tỷ đồng với các hạng mục công trình: Nhàtưởng niệm nhà cách mạng tiền bối Hồ Tùng Mậu được xây dựng với tổng diệntích 1.208,66m2, gồm các hạng mục chính là: Nhà thờ và nhà bái đường Nhà lưuniệm, sân, cổng, tường rào, bồn cây, ao cá, bể hoá vàng…; Tu bổ lăng mộ cụ HồTùng Mậu với diện tích 104m2 Đây sẽ là khu di tích lịch sử quan trọng của xãQuỳnh Đôi và huyện Quỳnh Lưu, là nơi tham quan học tập, nghiên cứu về thân thế
và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Hồ Tùng Mậu và là địa chỉ đỏ giáo dụctruyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ
- Đình làng Quỳnh Đôi
Đình làng Quỳnh Đôi thuộc xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.Khi đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, đa số sĩ phu, nhân dân Quỳnh Đôi đứng
về phe chủ chiến Tiêu biểu nhất là các cụ Văn Đức Giai, Dương Doãn Hài, Hồ Bá
Ôn Thời Cần Vương, sĩ phu Quỳnh Đôi như các ông Phan Duy Phổ, Hồ TrọngMiên đều nhiệt liệt hưởng ứng Tham gia khởi nghĩa chống Pháp có các cụ giảinguyên Nguyễn Quý Yêm bỏ quan theo Tống Duy Tân rồi bị Pháp bắt và xử tửnăm 1891 hay như cụ giải nguyên Dương Quế Phổ chống Pháp ở Quỳ Châu bị bắtgiải về Vinh đã uống thuốc độc tự tử để giữ tròn danh tiết (1887) Cũng trongphong trào chống Pháp sau đó ít lâu nổi bật lên những gương mặt khí tiết củangười Quỳnh Đôi như bà Lụa (Trần Thị Trâm), vợ ông Hồ Bá Trị, em ruột ám sát
Hồ Bá Ôn Bà Lụa đã bôn ba từ Việt Nam sang Xiêm mua vũ khí cho nghĩa quânPhan Đình Phùng, Nguyễn Xuân Ôn và làm liên lạc cho các chí sĩ cách mạng Bà
bị giặc bắt, dụ dỗ, tra tấn song không hé răng một lời Đình làng Quỳnh Đôi đã trởthành nơi gặp gỡ của các sỹ phu yêu nước trong phong trào Văn Thân Cần Vương.Trong phong trào xuất dương cứu nước nhiều thanh niên Quỳnh Đôi đã hănghái ra đi như Hồ Học Lãm, Nguyễn Nhu, Hồ Ngọc Chương, tiêu biểu là đồng chí
Hồ Tùng Mậu, một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên của Quỳnh Lưu đượcchủ tịch Hồ Chí Minh đào tạo ở Quảng Châu, Trung Quốc năm 1924 Đồng chí làtấm gương tiêu biểu cho tinh thần yêu nước và cách mạng của nhân dân Việt Nam
Từ năm 1925 trở về sau, phong trào cách mạng ở Nghệ Tĩnh lên cao, đìnhQuỳnh Đôi trở thành nơi tập trung các cuộc đấu tranh, hội họp bí mật của các tổchức cách mạng như: Tân Việt và Thanh Niên Những thanh niên yêu nước làngQuỳnh thường tổ chức các hoạt động văn hoá tại đình làng, diễn kịch, tuồng, tròTrưng Trắc, Trưng Nhị, bình thơ để tuyên truyền, cổ động trong quần chúng nhândân
Trên cơ sở sự phát triển của các tổ chức Tân Việt và Thanh Niên, sau khiĐảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào tháng 3-1930 chi bộ Đảng làng Quỳnh đượcthành lập Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiều cuộc diễn thuyết, mít tinh biểu tình đãđược tổ chức tại đình làng đã lôi kéo nhân dân các làng đến tham dự
Ảnh: Nhà thờ và mộ cụ Hồ Tùng Mậu
Trang 15Tại đình làng đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử cách mạng tiêu biểu trong thời
kì 1930-1931 Ngày 20-6-1930 nhân dân Quỳnh Đôi cũng tham gia tích cực trongcuộc biểu tình tại xã Quỳnh Thuận Để chuẩn bị cho cuộc biểu tình tối hôm trước
đó, chi bộ Quỳnh Đôi đã tổ chức treo cờ và diễn thuyết tại đình làng để biểu dươnglực lượng và cổ vũ cho khí thế cách mạng
Ngày 1-8-1930 nhân kỷ niệm ngày thế giới đứng lên đấu tranh chống đế quốcthì chi bộ Đảng Quỳnh Đôi đã tổ chức treo cờ, rải truyền đơn tại đình làng và cácđịa điểm trọng yếu Đầu tháng 10-1930 chi bộ Quỳnh Đôi đã tổ chức cho nhân dântham gia vào phong trào đấu tranh ở Quỳnh Yên Tự vệ đỏ đã tổ chức treo cờ tạiđình làng để cổ vũ tinh thần cho nhân dân
Đội tự vệ đỏ làng Quỳnh hàng đêm tập trung diễn tập tại đình làng để chuẩn
bị tinh thần cho các cuộc đấu tranh Trong các cuộc biểu tình, tiếng trống lệnhđược phát ra từ đình làng đã kêu gọi, thúc dục quần chúng nhân dân tập trung tậphợp lực lượng tại đình rồi kéo lên phủ huyện đấu tranh, đưa yêu sách đòi quyền lợi.Khi chính quyền Xô Viết ra đời ở các thôn xã thì đình trở thành nơi làm việc củacác chính quyền xã Bộ Nông Mọi hoạt động chính trị, xã hội, văn hoá, quân sự,kinh tế và văn hoá đều được quy tụ tại đình làng Chính quyền Xô Viết ra đời đãđem lại một cuộc sống mới no ấm, tươi vui cho nhân dân Lần đầu tiên trong lịch
sử, tại ngôi đình làng Quỳnh Đôi, chính quyền Xô viết đứng ra gánh vác công việcnhư một chính quyền cách mạng theo gương cách mạng tháng Mười Nga Tại đâychính quyền đã đứng ra tuyên bố xoá bỏ địa tô, bãi miễn vụ mùa cho nhân dân.Các lớp học chữ quốc ngữ, lớp học văn hoá được tổ chức ngay tại đình làng
Không chỉ vậy đình làng Quỳnh Đôi còn là chứng tích tố cáo tội ác dã mancủa kẻ thù Tại nơi đây đã diễn ra nhiều hành động trắng trợn tàn bạo của bọn thựcdân phong kiến Sau các sự kiện đấu tranh và sự ra đời của chính quyền Xô Viết.Bọn đế quốc tay sai vô cùng căm tức, chúng mở nhiều cuộc khủng bố trắng để đàn
áp cách mạng Từ tháng 1-1931 tại Quỳnh Đôi thực dân Pháp kéo về đóng đồn tạiđình làng Quỳnh và đặt 9 điếm canh ở những nơi có phong trào mạnh Suốt ngàybọn lính lùng sục bắt bớ những người hoạt động cách mạng đem về tra khảo, giamgiữ Để uy hiếp tinh thần cách mạng của quần chúng, thực dân Pháp và lũ tay sai
đã tra tấn dã man các chiến sỹ ngày tại đình làng Chúng dùng vũ lực, dụ dỗ, muachuộc cũng không làm lay chuyển được ý chí cách mạng của những người conlàng Quỳnh gang thép, kiên cường, thuỷ chung Giữa tháng 2 năm 1931, chúng đãđem bắn 9 chiến sỹ cách mạng trước cửa đình làng, đó là các đồng chí: DươngNgọc Liễn, Hoàng Văn Hợp, Hồ Sỹ Nam, Hồ Phi Phồn, Hồ Sỹ Hoan, Phan MinhKhang…
Trong cách mạng tháng 8 năm 1945, đình làng Quỳnh Đôi cũng là nơi hộihọp làm việc của Mặt trận Việt Minh Đình được xây dựng từ năm 1850, nhưng bịchiến tranh và thiên tai tàn phá làm hư hỏng nhiều Năm Tự Đức thứ 17 (1854)đình được thiết kế sửa chữa lại Ông Phạm Đại Phu giúp làng đá, một số ngườicùng lo việc xây dựng đình như ông Hồ Văn Viễn - cựu lý trưởng, Dương Đức
Trang 16Quán, Phạm Đình Uyển, Phạm Đình Toái (cụ Hường Phạm) làm quan trong triềuđình Huế Toàn bộ số gỗ lim làm đình và ngói lợp đều do cụ Phạm Đình Toái bỏtiền ra để lo liệu Đến năm Tân Hợi 1861 toàn bộ công trình ngôi đình được hoànthành Cột đình 3 người ôm, đình cao hơn cả điện Thái Hòa triều Nguyễn ở Huế.Đình làng cao ráo thoáng mát, xung quanh có nhiều cây cối làm cho đình càngthêm vẻ uy nghiêm.
Đình làng Quỳnh Đôi khá đồ sộ, mặt ngoảnh hướng Đông Nam, gồm có 5gian, 2 hồi có 6 vì kèo, 24 cột, cột cao 5,3m có đường kính một người ôm khôngxuể Đình xây theo kiểu tứ trụ, mái chuông, lợp ngói nam ta, vì kèo được chạm trổhoa văn hoa lá Trước sân đình dựng 2 bia đá nói về lịch sử xây dựng và trùng tuđình
Đình làng là trung tâm hành chính, văn hoá của làng Đây là nơi diễn ra mọisinh hoạt chung của cả làng, hàng năm nhân dân thường tổ chức các kỳ tế lễ, vuichơi sinh hoạt trong các lễ hội như lễ kỳ yên, lễ kỳ phúc Các lễ hội tổ chức tạiđình khá long trọng, nhất là Lễ rước Thần từ Đền về đình Sau các nghi thức tế lễdân làng tổ chức các trò vui chơi, ca hát Đình làng Quỳnh Đôi còn là một di tíchcách mạng trong thời kỳ Xô Viết Nghệ Tĩnh Năm 1978 đình làng đã được chínhquyền địa phương dùng làm nhà truyền thống của xã để phục vụ công tác giáo dụctruyền thống cách mạng cho con em địa phương Trong đó có trưng bày một số tàiliệu hiện vật liên quan đến phong trào cách mạng Quỳnh Đôi như báo Lao Động,mâm chè, mác, gậy mun, va ly, sắc lệnh của Hồ Chủ Tịch…
Đình làng Quỳnh Đôi được công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc giangày 30/8/1991
- Nhà thờ họ Hồ
Nhà thờ họ Hồ Đại tộc, tọa lạc tại thôn 4, xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, tỉnhNghệ An Tổng diện tích khuôn viên: 6.200 m2, nơi tôn thờ và tưởng niệm cụ HồKha và các bậc hậu duệ trong dòng họ đã có công giúp nước, an dân trong hai cuộckháng chiến trường kỳ của dân tộc
Ảnh: Đình làng Quỳnh Đôi
Trang 17Cụ Hồ Kha sinh vào khoảng đầu thế kỷ 14 và lập nghiệp tại thôn Quỳ Trạch(nay là xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An ), ông là cháu đời thứmười ba của Trạng nguyên, thứ sử châu diễn Hồ Hưng Dật, sau đó ông dời sangtrang Tiên sinh xã Nghĩa Liệt, tổng đường Khê (thuộc địa phận 3 xã Nghĩa Thuận,Nghĩa Mỹ, Nghĩa Trung, huyện Nam Đàn - nay là thị xã Thái Hòa ).
Vào năm 1314 (Giáp Dần, năm đầu đời Trần Minh Tông niên hiệu ĐạiKhánh) ông từ Tiên sinh qua Bào Đột đến xem xét vùng đất sa bồi ở Đông bắc xãHoàn Hậu Từ đường thiên Lý vượt qua Đồi Thần, ông thấy phong thủy, hữu tình,với nhận thức và tâm linh thửa ấy, cụ cho đất này là “Đinh long dẫn mạch, đinhthủy dáo đường” con cháu đời sau sẽ khai thác những cảnh vật thiên tạo ấy như làđiểm trợ lực về tinh thần để gây sự phấn chấn trong học tập, trong sự nghiệp Saumột thời gian khai phá ông đã giao khu đất này lại cho con trai là Hồ Hồng kế tục
sự nghiệp khai hoang lập ấp Ông Hồ Kha được phong làm phúc thần của làngQuỳnh, “Hồ khai cơ ”
Nhà thờ họ Hồ được công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia ngày22/01/1992
- Nhà thờ họ Nguyễn Triệu Cơ
Nhà thờ họ Nguyễn Triệu Cơ, tọa lạc ở thôn 4 xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu,Nghệ An Tổng diện tích khuôn viên: 1.587 m2, nơi tôn thờ, tưởng nhớ công đức
cụ Nguyễn Thạc và các bậc tiền nhân đã có công giúp nước, giúp dân trong cuộcsống đời thường Cụ Nguyễn Thạc húy là Ma Lạnh công, hiệu là An tâm cư sĩ, ông
là hậu duệ của Đinh Quận Công Nguyễn Bặc Ông sinh ra và lớn lên ở thôn HàGiang, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương Nay là thôn Bình Hàn, huyện NamSách, tỉnh Hải Dương Cuối thời Trần chế độ phong kiến trung ương tập quyềnthối nát, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân
nổ ra trong cả nước Năm 1344, Ngô Bệ ở Trà Hưng, Hải Dương dựng cờ khởinghĩa Ông đã tham gia chiến đấu tích cực trong hàng ngũ nghĩa quân Cuộc khởinghĩa kéo dài 16 năm gây tiếng vang rất lớn, tháng 3 năm 1960 cuộc khởi nghĩa bịquân đội triều Trần dật tắt, Nguyễn Thạc đã lẩn trốn vào vùng Hoan Diễn Trongmột thời gian khảo sát tìm hiểu địa lý trong vùng và liên hệ cộng tác được với HồHồng; Hành Khiển, Châu Diễn, Hoàng Khánh, ba người quyết định về định cư ởthổ đôi chiêu dân lập ấp, khai hoang quyết tâm biến mảnh đất hoang vu này thànhnơi sinh sống lâu dài và con cháu đời sau Sau khi Hồ Hồng hy sinh, Hoàng Khánhbận việc quan, tất cả việc xây dựng cơ sở tổ chức thôn trang giao cho Nguyễn Thạctrông coi Hai công trình thủy lợi: đập Hói, đật Bờ Re hoàn thành dưới sự chỉ huycủa Nguyễn Thạc, diện tích canh tác của Thổ Đôi được mở rộng Ngày 25 tháng 7năm Khải Định thứ 9 (1924) cụ được phong làm phúc thần của làng Quỳnh cùngvới các ông Hồ Kha, Hồ Hồng và Hoàng Khánh Hiện nay, tại nhà thờ còn lưu giữnhiều hiện vật, tài liệu có giá trị, tiêu biểu Sắc phong của vua trao cho cả bốn Cụ
Ảnh: Nhà thờ Hồ đại tộc sau khi được tôn tạo
Trang 18
Nhà thờ họ Nguyễn Triệu Cơ được công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa cấpquốc gia ngày 19/02/1998
- Nhà thờ họ Hoàng Khánh
Nhà thờ họ Hoàng Khánh, tọa lạc tại thôn 4, xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ
An Tổng diện tích khuôn viên: 2.660 m2, nơi tôn thờ và tưởng niệm cụ HoàngKhánh và các bậc hậu duệ trong dòng họ đã có công bảo quốc, hộ dân trong cuộcđấu tranh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Ảnh: Nhà thờ họ Nguyễn Triệu Cơ
Trang 19Ảnh: Nhà thờ họ Hoàng Khánh
Cụ Hoàng Khánh sinh năm 1358 ở Diễn Vạn - huyện Diễn Châu, là cháu nộicủa Sát Hải đại vương Hoàng Tá Thốn - người có công lao to lớn trong cuộc khángchiến chống Mông - Nguyên lần thứ 2 (1258) Tuổi trưởng thành ông theo cha đitiểu phạt thổ phỉ ở vùng núi phía tây Thanh Hóa và một số cuộc chinh phạt giặcChiêm ở Phương Nam; Ông thi đậu Hương cống và lập được nhiều công lao nêndần dần được cân nhắc, ông được nhà Trần (Trần Duệ Tông 1375 - 1377) phonghàm hành Khiển và được giao Quản thủ Lộ Diễn Châu Trong thời gian đó ông vừatiếp tục củng cố cơ sở kinh tế, quân sự, vừa tổ chức xây dựng những cơ sở phòngthủ và mở mang kinh tế, văn hóa trong vùng Người chăm lo kinh tế xã hội của LộDiễn Châu, Hoàng Khánh đã tổ chức chiêu dân lập ấp, tạo nên một xã ở huyệnQuỳnh lưu trong đó có Thổ Đôi xưa (nay là xã Quỳnh Đôi )
Đền thờ Hoàng Khánh được công nhận Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốcgia ngày 12/02/1999
2.4 Các hình thức sử dụng di tích lịch sử - văn hóa ở Quỳnh Lưu để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phương lớp 12 tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
Trên cở sở các văn bản hướng dẫn của Bộ giáo dục để tài liệu chương trìnhbám sát hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho người học, nhiều năm gần đây,nhiều sở giáo dục và đào tạo đã giao quyền tự chủ cho các đơn vị trường xây dựngphân phối chương trình, nội dung dạy học lịch sử địa phương cho phù hợp với từngtrường, từng địa phương Trong phân phối chương trình của các trường THPT,phần lịch sử địa phương lịch sử 12 gồm 2 tiết học
Khi sử dụng di tích trong dạy học lịch sử địa phương, giáo viên có thể lựachọn nhiều hình thức dạy học đa dạng: Dạy học tiết lịch sử địa phương trên lớp(nội khóa); Tổ chức hoạt động ngoại khóa; hoạt động trải nghiệm tại di tích
Căn cứ vào điều kiện thực tế của từng trường, từng địa phương mà giáo viênlựa chọn các hình thức khác nhau để giáo dục, phát triển phẩm chất, năng lực chohọc sinh
2.4.1 Dạy học tiết lịch sử địa phương trên lớp (nội khóa)
Đây là hình thức dạy học chủ yếu được giáo viên lựa chọn bởi nó phù hợp vớithời lượng của chương trình, đồng thời còn phù hợp vào điều kiện và kinh phí củamỗi trường Khi sử dụng hình thức này, giáo viên có thể đưa di tích lịch sử làm tưliệu cho tiết lịch sử địa phương trên lớp theo phân phối chương trình làm nguồnminh chứng thực tế, sinh động, cụ thể gần gũi với sự kiện lịch sử
Giáo viên có thể sử dụng tư liệu về di tích dưới hình thức sử dụng tài liệu nhưtranh ảnh, video, sưu tầm các tài liệu có liên quan, kết hợp với phương tiện dạy họchiện đại (máy tính, máy chiếu, một số phần mềm tiện ích…) Cụ thể:
* Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa để dạy lịch sử địa phương Nghệ An lớp 12
Trang 20Phần Lịch sử địa phương Nghệ An được dạy trong 2 tiết:
- Tiết 1: Tìm hiểu di tích lịch sử - văn hóa: Đình làng Quỳnh Đôi
- Học sinh trình bày được một số hiểu biết về đình làng Quỳnh Đôi
- Học sinh trình bày được được bối cảnh xây dựng, vai trò và các sự kiện lịch
sử quan trọng diễn ra tại đình làng Quỳnh Đôi
- Học sinh đánh giá được vai trò, vị trí của thế hệ trẻ nói chung và học sinhnói riêng trong việc giữ gìn và phát huy đình làng Quỳnh Đôi
2 Phẩm chất
- Nhận thức đúng giá trị, vai trò của di tích lịch sử - văn hóa địa phương
- Bồi dưỡng tình cảm, lòng biết ơn cội nguồn, quê hương
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính, điện thoại thông minh, mạng Internet
- Các hình ảnh, video về đình làng Quỳnh Đôi
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Hoạt động 1
Tạo tình huống: Thực hiện trò chơi Mảnh ghép lịch sử.
a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện
nhiệm vụ học tập của mình Học sinh khắc sâu kiến thức nội dung bài học
b Tổ chức thực hiện:
- Bước 1: GV công bố luật chơi
- Bước 2: HS lựa chọn mảnh ghép có chứa câu hỏi
- Bước 3: HS trả lời, HS khác bổ sung
- Bước 4: GV công bố đáp án, từ khóa mảnh ghép
c Dự kiến sản phẩm:
1 Lịch sử
2 Di tích
3 Quỳnh Đôi
Trang 21- HS trình bày được những hiểu biết về đình làng Quỳnh Đôi.
- HS giải thích được nguồn gốc và vai trò của đình làng Quỳnh Đôi
b) Tổ chức thực hiện
- Bước 1:
GV thông báo cách đánh giá, cho điểm từng phần, giải thưởng cho nhómthắng cuộc
Nội dung: Đúng, đủ, chọn lọc (20 điểm)
Hình thức: Sáng tạo, phù hợp, công phu (20 điểm)
Thời gian: Dưới 6 phút cho mỗi hoạt động của 3 nhóm (10 điểm)
- Bước 2:
GV tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm, chuẩn bị ở nhà
Chủ đề: Tìm hiểu về di tích lịch sử - văn hóa: Đình làng Quỳnh Đôi
Lần lượt hai nhóm lên trình bày sản phẩm đã chuẩn bị
- Bước 3:
+ Các thành viên của các nhóm nhóm đánh giá phần trình bày, hình thức tổchức và nội dung của nhau, phản biện và chất vấn
+ GV đánh giá, nhận xét, cho điểm từng nhóm
+ GV sử dụng tư liệu, hình ảnh trình chiếu powerpoint để giới thiệu thêm cho
HS về đình làng Quỳnh Đôi.
- Sản phẩm:
Đình làng Quỳnh Đôi thuộc xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An Đây là di tích lịch sử - văn hóa có ý nghĩa hết sức quan trọng, gắn liền với quá trình đấu tranh cách mạng của nhân dân huyện Quỳnh Lưu.
Đình làng Quỳnh Đôi khá đồ sộ, mặt ngoảnh hướng Đông Nam, gồm có 5 gian, 2 hồi có 6 vì kèo, 24 cột, cột cao 5,3m có đường kính một người ôm không xuể Đình xây theo kiểu tứ trụ, mái chuông, lợp ngói nam ta, vì kèo được chạm trổ
Trang 22hoa văn hoa lá Trước sân đình dựng 2 bia đá nói về lịch sử xây dựng và trùng tu đình.
Đình làng là trung tâm hành chính, văn hoá của làng Đây là nơi diễn ra mọi sinh hoạt chung của cả làng, hàng năm nhân dân thường tổ chức các kỳ tế lễ, vui chơi sinh hoạt trong các lễ hội như Lễ kỳ yên, lễ kỳ phúc Các lễ hội tổ chức tại đình khá long trọng, nhất là Lễ rước Thần từ Đền về đình Sau các nghi thức tế lễ dân làng tổ chức các trò vui chơi, ca hát
Khi đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, đa số sĩ phu, nhân dân Quỳnh Đôi đứng về phe chủ chiến Tiêu biểu nhất là các cụ Văn Đức Giai, Dương Doãn Hài,
Hồ Bá Ôn Thời Cần Vương, sĩ phu Quỳnh Đôi như các ông Phan Duy Phổ, Hồ Trọng Miên đều nhiệt liệt hưởng ứng Đình làng Quỳnh Đôi đã trở thành nơi gặp gỡ của các sỹ phu yêu nước trong phong trào Văn Thân Cần Vương.
Trong phong trào xuất dương cứu nước nhiều thanh niên Quỳnh Đôi đã hăng hái ra đi như Hồ Học Lãm, Nguyễn Nhu, Hồ Ngọc Chương, tiêu biểu là đồng chí
Hồ Tùng Mậu, một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên của Quỳnh Lưu được chủ tịch Hồ Chí Minh đào tạo ở Quảng Châu, Trung Quốc năm 1924 Đồng chí là tấm gương tiêu biểu cho tinh thần yêu nước và cách mạng của nhân dân Việt Nam.
Từ năm 1925 trở về sau, phong trào cách mạng ở Nghệ Tĩnh lên cao, đình Quỳnh Đôi trở thành nơi tập trung các cuộc đấu tranh, hội họp bí mật của các tổ chức cách mạng như: Tân Việt và Thanh Niên Những thanh niên yêu nước làng Quỳnh thường tổ chức các hoạt động văn hoá tại đình làng, diễn kịch, tuồng, trò Trưng Trắc, Trưng Nhị, bình thơ để tuyên truyền, cổ động trong quần chúng nhân dân.
Trên cơ sở sự phát triển của các tổ chức Tân Việt và Thanh Niên, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời vào tháng 3-1930 chi bộ Đảng làng Quỳnh được thành lập Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiều cuộc diễn thuyết, mít tinh biểu tình
đã được tổ chức tại đình làng đã lôi kéo nhân dân các làng đến tham dự.
Tại Đình làng đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử cách mạng tiêu biểu trong thời
kì 1930-1931 Khi chính quyền Xô Viết ra đời ở các thôn xã thì đình trở thành nơi làm việc của các chính quyền xã Bộ Nông Mọi hoạt động chính trị, xã hội, văn hoá, quân sự, kinh tế và văn hoá đều được quy tụ tại đình làng Chính quyền Xô Viết ra đời đã đem lại một cuộc sống mới no ấm, tươi vui cho nhân dân Lần đầu tiên trong lịch sử, tại ngôi đình làng Quỳnh Đôi, chính quyền Xô viết đứng ra gánh vác công việc như một chính quyền cách mạng theo gương cách mạng tháng Mười Nga Tại đây chính quyền đã đứng ra tuyên bố xoá bỏ địa tô, bãi miễn vụ mùa cho nhân dân Các lớp học chữ quốc ngữ, lớp học văn hoá được tổ chức ngay tại đình làng.
Không chỉ vậy Đình làng Quỳnh Đôi còn là chứng tích tố cáo tội ác dã man của kẻ thù Tại nơi đây đã diễn ra nhiều hành động trắng trợn tàn bạo của bọn thực dân phong kiến Sau các sự kiện đấu tranh và sự ra đời của chính quyền Xô
Trang 23Viết Bọn đế quốc tay sai vô cùng căm tức, chúng mở nhiều cuộc khủng bố trắng
để đàn áp cách mạng Chúng dùng vũ lực, dụ dỗ, mua chuộc cũng không làm lay chuyển được ý chí cách mạng của những người con làng Quỳnh gang thép, kiên cường, thuỷ chung Giữa tháng 2 năm 1931, chúng đã đem bắn 9 chiến sỹ cách mạng trước cửa đình làng, đó là các đồng chí: Dương Ngọc Liễn, Hoàng Văn Hợp, Hồ Sỹ Nam, Hồ Phi Phồn, Hồ Sỹ Hoan, Phan Minh Khang…
Trong cách mạng tháng 8 năm 1945, đình làng Quỳnh cũng là nơi hội họp làm việc của Mặt trận Việt Minh
Đình làng Quỳnh Đôi được công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia ngày 30/8/1991
2.2 Nội dung 2 - “Theo dòng lịch sử”
a) Mục tiêu
- HS trình bày được các kiến thức về đình làng Quỳnh Đôi
- HS giải thích được một số sự kiện cơ bản về đình làng Quỳnh Đôi
b) Tổ chức thực hiện
- Bước 1: Hai nhóm lần lượt trả lời 8 câu hỏi, mỗi câu hỏi có thời gian trả lời
15 giây, trả lời đúng được 5 điểm
+ Nội dung:
1 Đình làng Quỳnh Đôi được xây dựng năm nào?
2 Đình làng Quỳnh Đôi là điểm gặp gỡ của các chí sĩ yêu nước trong phong trào gì?
3 Tên của một trong những đảng viên đảng cộng sản đầu tiên của Quỳnh Lưu gắn liền với phong trào xuất dương cứu nước?
4 Nhà nước phong tặng danh hiệu di tích lịch sử - văn hóa cho đình làng Quỳnh Đôi vào năm nào?
5 Lễ hội quan trọng nhất được tổ chức tại đình làng Quỳnh Đôi là?
6 Tên của lực lượng cách mạng trong thời kỳ 1930 – 1931 ở đình làng Quỳnh Đôi?
7 Giữa tháng 2 năm 1931, đình làng Quỳnh Đôi đã diễn ra sự kiện gì?
8 Tổ chức nào trong cách mạng tháng Tám năm 1945 đã từng hội họp và làm việc tại đình làng Quỳnh Đôi?
- Sản phẩm:
1 Đáp án: 1850
2 Đáp án: Cần Vương
3 Đáp án: Hồ Tùng Mậu
Trang 24- HS đánh giá vai trò của di tích lịch sử - văn hóa đình làng Quỳnh Đôi.
- HS rút ra được bài học của thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ, giữ gìn di tích lịch
sử, văn hóa
b) Tổ chức thực hiện
- Bước 1: GV cho 2 nhóm trình bày vai trò, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong
việc bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa đình làng Quỳnh Đôi nói riêng và các di tíchlịch sử - văn hóa của đất nước nói chung
- Bước 2: GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.
- Bước 3: GV tổng kết, đánh giá bài học, nhận xét, cho điểm 2 nhóm và trao
thưởng
- Sản phẩm:
+ Vai trò:
Lưu giữ một bộ phận văn hóa của địa phương, đất nước
Có giá trị lớn về đời sống văn hóa tâm linh, lịch sử và nghệ thuật kiến trúc
Thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” răn dạy các thế hệ sau về công lao
của các anh hùng dân tộc đã có công với đất nước
+ Trách nhiệm thế hệ trẻ:
Biết ơn những anh hùng có công với đất nước
Giữ gìn, bảo tồn, phát huy và quảng bá di tích
3 Hoạt động 3: Luyện tập (Thực hiện trên lớp, hướng dẫn thực hiện 5 phút) a) Mục tiêu: Hệ thống hóa kiến thức
b) Tổ chức thực hiện
- Bước 1: GV chia sẻ màn hình trò chơi Chiếc nón kỳ diệu
- Bước 2: HS tham gia trò chơi, trả lời câu hỏi
- Bước 3: GV chiếu đáp án, nhận xét.
Trang 25- Bước 1: GV chia sẻ màn hình giao nhiệm vụ cho HS:
HS và thế hệ trẻ cần có những hành động thiết thực gì để bảo tồn và phát huycác di tích lịch sử văn hóa ở địa phương
- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà GV theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm
vụ và hướng dẫn cách thực hiện đối với những HS gặp khó khăn thông qua hệ thốngquản lí học tập
- Sản phẩm:
Đây là câu hỏi mở, tùy thuộc vào ý tưởng và khả năng suy luận của HS … nhưng phải đáp ứng được yêu cầu của câu hỏi.
- Bước 3: GV tạo trang Padlet và yêu cầu HS gửi bài viết hoàn thiện lên trang
Padlet, thời gian: Trước tiết học tiếp theo hai ngày
- Bước 4: GV sẽ truy cập vào trang Padlet kiểm tra, nhận xét, đánh giá kết
quả thực hiện nhiệm vụ của HS GV có thể chọn một số bài làm tiêu biểu của HS
để giới thiệu trước lớp vào thời điểm phù hợp
Trang 26Ảnh: Một số hình ảnh về tiết dạy nội khóa lịch sử địa phương 12
* Sử dụng di tích lịch sử - văn hóa để dạy tiết giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh: Có thể xây dựng giáo án các tiết dạy Giáo dục truyền thống yêu
nước cho học sinh thông qua một hoặc một số di tích lịch sử: Đền thờ nguyên tổ họ
Hồ, mộ và đền thờ họ Hồ Tùng Mậu, nhà thờ họ Hồ, đình làng Quỳnh Đôi, nhà thờ
họ Hoàng Khánh, nhà thờ họ Nguyễn Triệu Cơ
2.4.2 Tổ chức hoạt động ngoại khóa
Mục đích: Hoạt động ngoại khoá giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn kiến thức đã
học, tạo điều kiện cho học sinh vừa học vừa chơi, gắn việc giảng dạy, học tập trongnhà trường với thực tiễn cuộc sống Khi tham gia các hoạt động ngoại khóa, họcsinh có cơ hội nắm bắt chi tiết nội dung bài học lịch sử, hiểu và dễ dàng ghi nhớcác dữ kiện lịch sử, cơ hội hóa thân các nhân vật lịch sử, trải nghiệm những diễnbiến lịch sử quan trọng, rèn luyện tinh thần hợp tác, đồng đội, tư duy sáng tạo, linhhoạt xử lý tình huống, vận dụng và rèn luyện các kỹ năng Đây là hình thức vừa cótác dụng nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn lịch sử, vừa có ý nghĩa bồi dưỡngkiến thức, phát triển kỹ năng và giáo dục học sinh
Cách thức tiến hành:
Bước 1: Tổ nhóm chuyên môn lên kế hoạch thực hiện
Bước 2: Trình ban giám hiệu duyệt và xin ý kiến chỉ đạo
Bước 3: Phối hợp cùng Đoàn trường tổ chức thực hiện, tùy vào hình thức hoạtđộng có thể linh động tổ chức phối hợp vào những buổi thực hiện ngoài giờ lên lớp
và hướng nghiệp, giờ chào cờ hoặc sinh hoạt 15 phút đầu giờ
Các hình thức ngoại khóa có thể thực hiện:
* Dạ hội lịch sử:
- Mục đích: Học sinh rèn luyện sự tự tin, khả năng thể hiện ngôn ngữ, thể hiện
tình yêu đối với lịch sử Đây còn là dịp để giáo viên và học sinh cùng hòa vào hoạtđộng tập thể, xóa đi khoảng cách thầy trò Ngoài ra, trong buổi dạ hội, việc cụ thểhóa các tác phẩm lịch sử, những sự kiện, nhân vật lịch trên sân khấu không nhữnglàm phong phú thêm kiến thức mà còn rèn luyện năng lực độc lập làm việc, bồi
Trang 27dưỡng năng khiếu biểu diễ và khả năng cảm thụ nghệ thuật cho học sinh, hướngcác em tới giá trị chân, thiện, mĩ của cuộc sống.
- Những lưu ý khi tổ chức dạ hội lịch sử: Để buổi dạ hội đạt hiệu quả, giáo viên
cần tuân thủ các yêu cầu sau:
Dạ hội phải có mục đích bồi dưỡng kiến thức, phát triển và giáo dục Buổi dạhội phải có sự tham gia đông đảo của học sinh để rèn luyện cho các em thói quensinh hoạt tập thể
Giáo viên cần có kế hoạch chu đáo để học sinh sắp xếp tập luyện các tiết mục
mà không ảnh hưởng đến việc học tập của các em
Hình thức tổ chức phải gọn nhẹ, đa dạng, ít chi phí nhưng hiệu quả giáo dụccao, không chỉ có ảnh hưởng đối với học sinh, nhà trường mà đối với cả nhân dânđịa phương.Vì vậy khôi phục lại bức tranh quá khứ vừa có tác dụng giáo dục vừagây hứng thú cho học sinh là một điều quan trọng
- Ví dụ: Trong qui mô đề tài này, tôi xin trình bày một buổi dạ hội lịch sử đã
thực hiện tại trường THPT Quỳnh Lưu 4
Nhân kỷ niệm 70 năm ngày hi sinh của đồng chí Hồ Tùng Mậu, anh hùng Cù
Chính Lan, giáo viên tổ chức dạ hội lịch sử với chủ đề “Quỳnh Lưu – Vùng đất
can trường nơi cửa biển” cho học sinh toàn trường tham gia Để tạo không khí cho
buổi dạ hội, giáo viên và học sinh khi tham gia chương trình đều hóa trang thànhmột nhân vật lịch sử địa phương mà mình yêu thích
Chương trình dạ hội gồm có 7 phần như sau:
Phần 1: Nói chuyện lịch sử: “Quỳnh Lưu đất mẹ anh hùng”
Phần này do giáo viên phụ trách, chủ yếu trình bày khái quát những nét cơbản về Quỳnh Lưu, Quỳnh Lưu trong hai cuộc chiến tranh thần thánh của dân tộc,các di tích liên quan đến các nhân vật lịch sử, anh hùng dân tộc như Mộ và nhà thờ
họ Hồ Tùng Mậu, bia tưởng niệm anh hùng Cù Chính Lan hay các di tích lịch sử
- văn hóa có liên quan đến các cuộc kháng chiến của dân tộc như đình làng QuỳnhĐôi Để minh họa cho phần này, giáo viên thể lựa chọn các tranh ảnh, phim tưliệu thiết kế trên các slide về các nhân vật, địa điểm có liên quan để trình chiếu đểgiúp học sinh dễ dàng hình dung các sự kiện lịch sử đã qua
Phần 2: Lên đường
Các đội sẽ bước vào phần thi đầu tiên với nội dung thi chủ yếu là đánh giákhả năng ghi nhớ và phản xạ trả lời nhanh, do đó đáp án và câu hỏi phải thật ngắngọn Mỗi đội có 30 giây để trả lời câu hỏi Nội dung câu hỏi tập trung và các sựkiện liên quan đến lịch sử Quỳnh Lưu, các di tích văn hóa lịch sử của Quỳnh Lưu.Các câu hỏi được thiết kế sẵn trên màn hình 30 giây, các đội đưa ra phương án trảlời
Phần 3: Văn nghệ.
Trang 28Chọn khoảng từ 4-5 tiết mục được học sinh chuẩn bị, hóa trang chu đáo, cóthể loại phong phú và phù hợp với chủ đề dạ hội Phần này có tác dụng giúp nhữngngười tham gia được sống trong không khí lịch sử và tạo thời gian để các độichuẩn bị cho phần thi sau.
Phần 4: Lời ca ăn mừng chiến thắng.
Là nội dung thi tìm hiểu tên tác giả, tác phẩm, lời của những bài hát ca ngợicon người và quê hương Quỳnh Lưu Các đoạn nhạc nằm trong nội dung câu hỏi,câu trả lời được chuẩn bị sẵn trên Powerpoil Các đội nghe và lựa chọn đáp ánđúng
Phần 5: Nhận diện lịch sử.
Là phần thi các đội thi tìm hiểu về các nhân vật lịch sử, anh hùng cách mạng
có công với quê hương Quỳnh Lưu Ban tổ chức sẽ sắp xếp để các đội lựa chọn cáccon số tương ứng với các câu hỏi Mỗi con số sẽ được liên kết với một slide về một
sự kiện, nhân vật lịch sử liên quan với các dạng câu hỏi kèm theo đáp án
Phần 6: Theo dòng lịch sử.
Ban tổ chức đưa ra các bức ảnh và trình tự thời gian bị đảo lộn Mỗi đội đoán
để trả lời nhanh, chọn phương án đúng Mục đích là giúp học sinh nhìn nhận, ghinhớ các sự kiện lịch sử một cách logic theo thời gian
Phần 7: Hùng biện.
Ban tổ chức chuẩn bị sẵn các chủ đề hùng biện và đánh số thứ tự Các đội lênbốc thăm, trúng chủ đề nào thì hùng biện về chủ đề ấy trong thời gian không quá 5phút Mục đích của phần thi này là giúp học sinh có cơ hội trình bày quan điểm,cách nhìn nhận và đánh giá của mình về một vấn đề lịch sử cụ thể, rèn luyện kỹnăng sử dụng nhôn ngữ và tự tin thể hiện trước đám đông
