NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH VẬN DỤNG CÁC TƯ THẾ, ĐỘNG TÁC CƠ BẢN VẬN ĐỘNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG PHÙ HỢP VỚI địa HÌNH, địa VẬT

SỞ GD&ĐT NGHỆ AN TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 2 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH VẬN DỤNG CÁC TƯ THẾ, ĐỘNG TÁC CƠ BẢN VẬN ĐỘNG TRÊN CHIẾN TRƯỜNG PHÙ HỢP VỚI ĐỊ

SỞ GD&ĐT NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT DIỄN CHÂU 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH VẬN DỤNG CÁC

TƯ THẾ, ĐỘNG TÁC CƠ BẢN VẬN ĐỘNG TRÊN CHIẾN

TRƯỜNG PHÙ HỢP VỚI ĐỊA HÌNH, ĐỊA VẬT

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH

Tác giả: Bùi Văn Mạnh – Trường THPT Diễn Châu 2

Nghệ An, tháng 04 năm 2022

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu. 1

3 Đối tượng nghiên cứu. 1

4 Phạm vi nghiên cứu: 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu. 2

6 Thời gian và địa điểm nghiên cứu. 2

7 Phương pháp nghiên cứu 2

8 Dự báo kết quả của đề tài. 3

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

1 Cơ sở khoa học 3

1.1 Cơ sở lý luận. 3

1.2 Cơ sở thực tiễn 4

2 Nguyên nhân và thực trạng của đề tài. 5

3 Các giải pháp giúp học sinh vận dụng các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường phù hợp với địa hình, địa vật. 5

3.1 Xây dựng phương án tập phù hợp và phổ biến cho học sinh nắm trước khi bắt đầu nội dung bài học. 5

3.2 Phân tích kỹ ý nghĩa, yêu cầu chung. 9

3.3 Phân tích và so sánh trường hợp vận dụng của các động tác. 9

3.4 Làm mẫu động tác bước làm nhanh sát với tình huống của động tác. 10

3.5 Tổ chức cho học sinh tập luyện tổng hợp trong khu vực bãi tập có địa vật đa dạng phù hợp với các động tác được mô phỏng bằng dây giăng. 11

4 Kết quả thực hiện 13

III PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 15

1 Kết luận 15

2 Kiến nghị 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục quốc phòng là một bộ phận quan trọng của nền giáo dục quốc gia, được giảng dạy chính khóa ở các trường trung học phổ thông (THPT) nhằm rèn luyện hình thành nhân cách, góp phần nâng cao ý thức quốc phòng, củng cố nền QPTD-ANND vững mạnh Nhận rõ vị trí, vai trò của nhiệm vụ trên, Ban giám hiệu, tổ TD - QP luôn quan tâm chỉ đạo và tổ chức, triển khai thực hiện tốt công tác GDQP cho học sinh

Trong những năm qua, Ban giám hiệu đã chỉ đạo, xây dựng kế hoạch, hướng dẫn các giáo viên dạy học theo hướng phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong hoạt động học tập, khắc phục thói quen học tập thụ động, lối truyền thụ kiến thức một chiều phổ biến ở các trường phổ thông hiện nay để đào tạo nên những người lao động có khả năng giải quyết các vấn đề quan trọng trong xã hội Muốn có tư duy sáng tạo thì phải rèn luyện cho học sinh biết tư duy, suy luận một cách logic

Các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường và lợi dụng địa hình, địa vật là bài học thuộc về nội dung chiến thuật cơ bản của chương trình GDQP – AN cấp THPT Mục đích của huấn luyện chiến thuật là rèn luyện động tác, tác phong của người chỉ huy, rèn luyện nâng cao năng lực hiệp đồng chiến đấu và thể lực, tâm lý, bản lĩnh chiến đấu cho người học nhằm hình thành kỹ năng, kỹ xảo để vận dụng linh hoạt sáng tạo trong điều kiện cụ thể Tuy nhiên do điều kiện bãi tập và đồ dùng dạy học phục vụ giảng dạy bộ môn còn chưa đáp ứng yêu cầu nên khi dạy nội dung này chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh biết và làm lại được động tác, người học chưa hiểu hết ý nghĩa của từng động tác và khó vận dụng tốt nó Để cải thiện tình trạng trên, tôi đưa ra

sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy bài học này với nội dung: “Những biện pháp giúp học sinh vận dụng các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường phù hợp với địa hình, địa vật”

2 Mục đích nghiên cứu

- Đối với học sinh: Giúp học sinh nắm được ý nghĩa vận dụng các tư thế động tác cơ bản vận động trên chiến trường vào địa hình, địa vật cụ thể; làm tiền đề vận dụng cho thực tế chiến đấu

- Đối với giáo viên: SKKN đề xuất một số biện pháp vận dụng để dạy tốt hơn bài: Các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường và lợi dụng

địa hình, địa vật

3 Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh lớp 12A; 12C làm nhóm đối chứng

- Học sinh lớp 12B; 12D làm nhóm thực nghiệm

4 Phạm vi nghiên cứu:

Tìm hiểu, nghiên cứu phân phối chương trình, sách giáo khoa và thực tiễn dạy học môn GDQP ở lớp 10 + 11 + 12

Tập trung đi sâu vào các biện pháp giúp học sinh hiểu và vận dụng được các tư thế, động tác cơ bản phù hợp với địa hình, địa vật và các tình huống thực tế

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng của việc vận dụng được các tư thế, động tác cơ bản phù hợp với địa hình, địa vật và các tình huống thực tế

- Đưa ra những biện pháp giúp học sinh vận dụng các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường phù hợp với địa hình, địa vật

6 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

6.1 Thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ năm học 2020-2021 đến năm học 2021–2022

6.2 Địa điểm nghiên cứu

Tại trường tôi đang trực tiếp giảng dạy

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu

Khi xác định hướng nghiên cứu mảng đề tài này chúng tôi đã tìm hiểu, thu thập các tài liệu có liên quan Qua đó, chúng tôi chắt lọc, ghi chép, đánh dấu những nội dung cần thiết để đưa ra các giả định, hay kết luận quan trọng giúp chúng tôi tìm hiểu hoàn thành đề tài

7.2 Phương pháp khảo sát thực địa và xây dựng phương án tập luyện

Để xây dựng được phương án tập luyện đảm bảo, khoa học, hợp lý thì trước hết cần phải đi khảo sát thực địa, xem địa hình như thế nào, thời gian tổ

chức như thế nào cho phù hợp

7.3 Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

Trong quá trình giảng dạy tại trường, chúng tôi đã sử dụng quan sát sư phạm, dự giờ của các thầy cô giáo trong tổ nhóm Qua đó chúng tôi rút ra những kinh nghiệm thực tiễn kết hợp với lý luận để xác định áp dụng hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy

- Khi quan sát chúng tôi luôn đề ra mục đích và nhiệm vụ rõ ràng, xây dựng kế hoạch quan sát trong quá trình nghiên cứu theo từng buổi và quan sát

có chọn lọc

- Khi quan sát chúng tôi ghi chép lại những kết quả thu được thông qua

đó chúng tôi đánh giá được chính xác vấn đề

7.4 Phương pháp tổng hợp, đánh giá kết quả

Lấy kết quả học tập (theo thứ tự giỏi, khá, trung bình, yếu- kém) trong năm học 2020-2021 của học sinh khối 12 mà tôi và đồng nghiệp cùng giảng dạy

7.5 Phương pháp tính toán và xử lí số liệu

- Công thức tính trung bình cộng:

1

n i i

X X

n

=

Trong đó: X là số trung bình cộng

Xi là giá trị khảo sát của i

n: là số cá thể

8 Dự báo kết quả của đề tài

Đề tài này sẽ đóng góp vào sự nghiệp khoa học, làm phong phú thêm phương pháp giúp cho quá trình giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh đạt kết quả cao hơn

Với đề tài này việc vận dụng các tình huống và các hoạt động một cách

hệ thống, liên tục vào các tiết học sẽ làm cho các tiết học thêm phần sinh động hơn và tạo được hứng thú tập luyện cho học sinh Qua đó phát huy khả năng sáng tạo của học sinh trong việc nắm kiến thức cơ bản để vận dụng vào các tình huống và hoạt động đó

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở khoa học

1.1 Cơ sở lý luận

Nhận thức của con người luôn đi các mức độ từ Biết → Hiểu → Vận dụng Biết là nhận biết, ghi nhớ, tái hiện thông tin; Hiểu là khả năng nắm được, hiểu được ý nghĩa của các khái niệm, sự vật, hiện tượng, giải thích được, chứng minh được; Còn vận dụng là khả năng vận dụng việc biết, hiểu thông tin

để giải quyết vấn đề đặt ra

Với các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường phù hợp với địa hình, địa vật người học phải nắm được ý nghĩa của toàn bộ các động tác và từng cử động của các động tác; nắm và lí giải được tại sao phải thực hiện động

tác đó với những yêu cầu như vậy; phân biệt được sự khác nhau cơ bản về nội dung, ý nghĩa, yêu cầu của từng động tác cũng như phân biệt được điều kiện địa hình, địa vật và tình hình địch cụ thể để vận dụng động tác đó; hiểu được trong điều kiện như thế nào thì vận dụng động tác là phù hợp Từ đó, tùy vào địa hình, địa vật và tình huống chiến đấu cụ thể khác nhau của chiến trường, người học chọn được động tác vận động phù hợp và đạt được yêu cầu cơ bản của việc vận động chiến đấu

Muốn vậy, bên cạnh việc giúp học sinh biết động tác, giáo viên cần phác họa được cho học sinh hình dung thế nào là chiến trường với những yêu tố môi trường tác chiến trực tiếp tác động quá trình chiến đấu; cùng những quy luật hoạt động của địch và nhiệm vụ cụ thể của chiến sĩ ta (nhiệm vụ của người tập động tác) Đặt việc hướng dẫn các động tác cho người học trong chiến trường

cụ thể đó để các em không ngừng tư duy khi quan sát động tác mẫu của giáo viên và khi các em tập luyện các động tác sau đó

Mặt khác, giáo viên phân tích giúp học sinh hiểu ý nghĩa và yêu cầu khi thực hiện động tác, hiểu và so sánh được sự khác biệt về trường hợp vận dụng giữa các động tác Động tác mẫu của giáo viên sinh động, sát với các tình huống đặt ra để học sinh có được kiến thức, kỹ năng đúng Khi luyện tập động tác, cần bố trí bãi tập có địa hình đa dạng phù hợp với điều kiện nhà trường để học sinh có thể vận dụng được động tác sát với địa hình thực tế, phù hợp yêu cầu của trường hợp vận dụng và tình huống đặt ra Đồng thời, phải thường xuyên kiểm tra kiến thức, kỹ năng của học sinh để đánh giá kịp thời điều chỉnh

1.2 Cơ sở thực tiễn

Ở các trường THPT hiện nay, tuy không gian sân trường không rộng, bãi tập chưa được đầu tư, đồ dùng dạy học môn GDQP-AN còn thiếu nhưng nếu chủ động nghiên cứu kỹ địa hình, có một ít tưởng tượng phong phú thì với điều kiện sẵn có, giáo viên vẫn có thể phác họa được một tình huống tập phù hợp Bãi tập các động tác trong sân trường không đầy đủ địa vật nhưng có thể

bố trí mô phỏng thêm được bằng các vật đơn giản Sự tìm tòi và chủ động của giáo viên sẽ đưa ra được nhiều hoạt động dạy học và thiết kế được những mô hình, bãi tập phù hợp giúp học sinh bước đầu vận dụng được động tác

Với học sinh, đa số tích cực tiếp thu kiến thức, đặc biệt là kiến thức mới của lĩnh vực quân sự Những tình huống có vấn đề, những hoạt động nhằm phát huy tính sáng tạo luôn được học sinh đặc biệt chú ý khi các em hiểu biết được những kiến thức cơ bản để tham gia vào hoạt động đó Vì vậy, nếu người dạy thiết kế và tổ chức được nhiều hoạt động dạy học sinh động, chắc chắn học sinh tích cực tiếp thu được kiến thức, hình thành kỹ năng và biết cách vận dụng chúng

2 Nguyên nhân và thực trạng của đề tài

Để hiểu và từ đó biết cách vận dụng các động tác vận động trên chiến trường phù hợp địa hình, địa vật cần đặt việc thực hiện các động tác đó trong điều kiện chiến trường Các em học sinh đều sinh ra và lớn lên trong thời bình, không biết được chiến trường là như thế nào Vì vậy, để học sinh hiểu và bước đầu biết vận dụng thì trước hết phải cho người học hình dung được thực tế chiến trường Tuy nhiên, ở đa số các trường THPT, khu vực dạy học môn GDQP-AN là sân trường nhưng có khi lại không được cố định do chia sẻ các hoạt động khác của nhà trường; địa hình, địa vật trên sân trường không thể sát với địa hình, địa vật để vận dụng; đồ dùng dạy học chưa đầy đủ, nên một số giáo viên cho rằng chỉ cần hướng dẫn học sinh biết và làm lại được động tác là đạt

Mặt khác, khi học sinh chỉ biết mà chưa hiểu tư thế động tác sẽ tạo ra một tâm lý thời ơ Nhiều học sinh đặt ra câu hỏi: Tại sao phải thực hiện những động tác cực khổ đến như vậy? Từ tâm lý đó, học sinh không tích cực khi tiếp thu và luyện tập Việc không hiểu hết ý nghĩa, yêu cầu của các động tác còn làm cho người học khó phân biệt được những đặc điểm cơ bản của từng động tác Từ đó, người học mau quên và dễ lẫn lộn các động tác Như vậy, cuối cùng kết quả của công việc truyền đạt không cao và không bền vững Học các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường người học phải hiểu tại sao thực hiện như vậy, hình thành được tư duy quân sự linh hoạt cho phù hợp thực

tế

Từ thực trạng trên,tôi xin đề xuất một số biện pháp giải quyết như sau:

1 Xây dựng phương án tập phù hợp và phổ biến cho học sinh nắm trước khi bắt đầu nội dung bài học

2 Phân tích kĩ ý nghĩa, yêu cầu chung

3 Phân tích và so sánh trường hợp vận dụng của các động tác

4 Làm mẫu động tác bước làm nhanh (bước 1) sát với tình huống của động tác

5 Tổ chức cho học sinh tập luyện tổng hợp trong khu vực bãi tập có địa vật đa dạng phù hợp với các động tác được mô phỏng bằng dây giăng

6 Thường xuyên tổ chức hội thao, kiểm tra đánh giá sự tiếp thu của học

sinh theo hướng yêu cầu hiểu và vận dụng động tác phù hợp

3 Các giải pháp giúp học sinh vận dụng các tư thế, động tác cơ bản vận động trên chiến trường phù hợp với địa hình, địa vật

3.1 Xây dựng phương án tập phù hợp và phổ biến cho học sinh nắm trước khi bắt đầu nội dung bài học

Có một phương án tập cụ thể, gần gũi với địa hình thực tế: có địch, có ta gắn trong địa hình, địa vật cụ thể, có nhiệm vụ người chiến sĩ phải hoàn thành,… cùng với những tác động qua lại của các điều kiện tác chiến xung quanh sẽ giúp học sinh hiểu được sự ác liệt của quá trình chiến đấu, đánh giá được những thuận lợi và khó khăn trong quá trình vận động; giúp học sinh hiểu được tại sao giáo viên phải hướng dẫn động tác như vậy và tại sao họ phải thực hiện các yêu cầu của động tác trong hoàn cảnh đó Từ đó, học sinh sẽ tư duy được những cách hành động thích hợp để ứng phó với các điều kiện tương tự của địa hình, địa vật khi vận dụng

Để xây dựng được một phương án tập cụ thể cho nội dung này, giáo viên cần dành thời gian quan sát, chọn địa hình bãi tập và đưa ra phương án tập hợp lý Phương án tập cơ bản cần xác định rõ những nội dung sau đây:

+ Thời gian tác chiến: Chiến đấu vào thời gian nào? ( Cần lưu ý cho thời gian từng mùa trong năm theo đặc trưng vùng)

+ Vị trí đứng chân: Vị trí người học đang đứng? (Để người học xác định được vị trí của mình trong địa hình chiến đấu)

+ Phương hướng: Đâu là hướng Bắc, Nam, Đông, Tây (Để người học hình dung được tổng thể địa hình tác chiến)

+ Vật chuẩn: Cần lấy những sự vật, cây cối độc lập, dễ quan sát (Vật làm chuẩn để người chỉ huy chỉ đạo quá trình tác chiến)

+ Địa hình: Đặc điểm về làng mạc, đường xá, những đặc trưng khác trong khu vực tác chiến có thể ảnh hưởng đến việc chiến đấu

+ Tình hình địch: Vị trí địch hiện tại, lực lượng, vũ khí trang bị, đặc điểm mục tiêu, quy luật hoạt động, thủ đoạn

+ Nhiệm vụ của chiến sĩ ta: Vị trí của chiến sĩ ta, trang bị, hành động, nhiệm vụ, các lực lượng phối hợp (nếu có)

Ví dụ: với không gian sân vận động trường, giáo viên lên lớp lúc 14h20 ngày 16/03/2022 tôi xây dựng phương án tập như sau:

- Thời gian tác chiến là lúc 14h20 ngày 16/09/2021 Tại vị trí chúng ta đang đứng chân là phía Bắc của Trường

- Thẳng hướng tay trái tôi chỉ là sân bóng chuyền đất , kéo dài thẳng tiếp ra phía sau là hướng Tây, các hướng khác các em có thể xác định

- Vật chuẩn như sau: Về hướng Tây Nam thẳng theo hướng tay tôi chỉ là cây Xà cừ cao đó là vật chuẩn số 1, kéo sang hướng Nam cách vật chuẩn số 1 khoảng 150m thẳng theo hướng tay tôi chỉ là 3 cây xà cừ đó là vật chuẩn số 2

- Về địa hình: Xung quanh đây là khu dân cư có truyền thống đoàn kết, yêu nước; Về phía tây cách đây khoảng 200m, có đường QL1A, sau lưng có đường bê tông lien xóm nối giữa Khối Bắc và Xóm Bắc Hồng – Xã Diễn Hồng

- Về tình hình địch: Thẳng theo hướng tay tôi chỉ về phía Tây Nam cách đây khoảng 150m là lô cốt nơi địch đóng quân, lực lượng khoảng một trung đội bộ binh, được trang bị nhiều loại vũ khí, khí tài hiện đại Chúng đã xây dựng nơi đây thành một cứ điểm kiên cố, bên trong đã bố trí nhiều công sự trận địa, bên ngoài đã xây bờ rào bao quanh và nhiều hầm che đỡ bằng bao cát để cảnh giới Thủ đoạn của địch ở lô cốt, công sự: Bình thường, chúng tăng cường quan sát ra xa để phát hiện lực lượng ta tiến công, thỉnh thoảng dùng hỏa lực bắn mạnh về các hướng và bắn mạnh về hướng đội hình của ta Khi phát hiện lực lượng ta tấn công, chúng dựa vào công sự, sử dụng vũ khí hiện có để tiêu diệt lực lượng ta từ xa đến gần Khi có nguy cơ bị ta tiêu diệt, chúng lợi dụng địa hình có lợi, co cụm cố thủ chờ lực lượng bên trong ra ứng cứu hoặc rút chạy về phía trong rồi dùng hỏa lực mạnh của cấp trên bắn trùm lên trận địa để tiêu diệt lực lượng ta, sau đó quay trở ra triển khai lực lượng chiếm lại công sự đã mất

- Về ta: Chiến sĩ Nguyễn Văn A, nằm trong đội hình chiến đấu của cấp trên, được trang bị súng tiểu liên AK và một số vật chất đảm bảo chiến đấu đang vận động đến vị trí tôi đang đứng chân, đã nhận được lệnh của chỉ huy là nhanh chóng, bí mật vận động để tiếp cận lô cốt, dùng vũ khí tiêu diệt địch

Sơ đồ địa hình sân vận động trường THPT

ĐƯỜNG LIÊN XÃ

Đ Ư Ờ N

G B

Ê

T Ô N

G

LÔ CỐT

ĐỊCH

Sân bóng chuyền