Các biện pháp quản trị cảm xúc bản thân trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ

Quản lý cảm xúc được hiểu là khả năng quản trị cảmxúc của bản thân và những người xung quanh, quản trị cảmxúc của bản thân là biết bản thân suy nghĩ gì, nên làm gì,không bị tác động bởi

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Cảm xúc của mỗi người là hình thức biểu đạt tâm trạng, thái độ củacon người đối với một sự vật, hiện tượng nào đó khách quan Cảm xúc đóngvai trò rất quan trọng trong cuộc sống và hoạt động của con người

Trong cuộc sống hàng ngày, mỗi chúng ta đều bị những cảm xúc chiphối, ảnh hưởng bởi những cảm xúc tiêu cực nhưng lại muốn hướng đếnnhững cảm xúc tích cực hơn Cảm xúc bản thân là động lực thúc đẩy conngười hoạt động, là nhân tố điều khiển hành vi và hoạt động của cá nhân.Cảm xúc tích cực sẽ là động lực cho con người vươn lên, phát triển, ngượclại cảm xúc tiêu cực làm kìm hãm , và có thể dẫn đến cách hành động sailệch, ảnh hưởng tiêu cực đến tâm sinh lý cũng như như mối quan hệ xã hội

Quản lý cảm xúc được hiểu là khả năng quản trị cảmxúc của bản thân và những người xung quanh, quản trị cảmxúc của bản thân là biết bản thân suy nghĩ gì, nên làm gì,không bị tác động bởi những vấn đề hay yếu tố không tốtảnh hưởng đến cảm xúc của mình, quản trị cảm xúc đồngnghĩa với việc bản thân làm chủ trong cảm xúc của chínhmình

Kỹ năng quản trị cảm xúc là khả năng kiểm soát cảm xúc của conngười, giúp họ làm chủ những cảm xúc cá nhân trong mọi tình huống giaotiếp Cho dù trong hoàn cảnh tệ hại thế nào đi nữa họ vẫn có thể tự chủ được.Quản lý cảm xúc không đồng nghĩa với việc bạn loại bỏ hoàn toàn nhữngcảm xúc của mình, hoặc là khống chế hay kìm hãm nó Quản lý cảm xúc ởđây được hiểu là bạn hiểu rõ cảm xúc của chính mình và người đang giaotiếp với bạn Qua đó bạn có thể điều chỉnh cảm xúc một cách phù hợp, hàihòa Những người có trí tuệ cảm xúc cao thường hiểu rõ cảm giác của ngườikhác và họ biết cách tác động lên cảm xúc của người còn lại

Hiểu và nắm bắt được cảm xúc của bản thân sẽ giúp bạn có cách thểhiện suy nghĩ với người khác Nhận diện được cảm xúc hiện tại của chính

mình, bản thân sẽ điều khiển được cảm xúc theo lý trí, cân nhắc hành vi, lờinói để không mắc phải những sai lầm đáng tiếc Quản trị cảm xúc cánhân tốt giúp con người cư xử đúng mực và giữ gìn các mối quan hệ tốt đẹp.

Trẻ em mầm non là thời kỳ phát triển đặc biệt quan trọng, đây là đốitượng non nớt cả về sức khỏe, thể chất lẫn kiến thức kinh nghiệm và thiếukhả năng tự bảo vệ mình Nhưng lại là đối tượng phát triển nhanh và nhạycảm với môi trường xung quanh Vì thế đây cũng là nhóm đối tượng nếu khi

có yếu tố nguy cơ hay rơi vào tình huống bị bạo lực thì trẻ em thường có ítkhả năng tự phòng vệ hay kháng cự lại…do đó đây là nhóm đối tượng dễ bịbạo hành nhất trong xã hội Việc để trẻ đến trường được đảm bảo an toàn làtrách nhiệm của người giáo viên và những đối tượng trực tiếp chăm sóc trẻ

Bạo hành trẻ em là hành vi ứng xử tiêu cực với trẻ em trong nhữngtình huống khác nhau, vượt qua khả năng ứng phó của người chăm sóc, nuôidưỡng, gây tổn thương về mặt thực thể và tâm lý của trẻ Đáng ngại hơnchính là những nguy cơ bạo hành trẻ luôn tiềm ẩn ở những người làm côngtác giáo dục trẻ

Trước thực tế ngày càng xuất hiện tình trạng bạo hành trẻ mầm nonxuất phát từ sự không quản trị được cảm xúc của bản thân người giáo viên,hay những người trực tiếp chăm sóc trẻ ngày càng nhiều Những vấn nạn nàyxuất phát từ sự không biết kiềm chế cảm xúc, vì sự ảnh hưởng tâm lý củangười bạo hành do một số tác động tiêu cực trong cuộc sống của họ… Bêncạnh đó cũng một phần không nhỏ cũng xuất phát từ sự thờ ơ, sao nhãng, bỏmặc của những người thân của trẻ, phó mặc đứa trẻ cho nhà trường và xã hộihay những người chăm sóc trẻ, sự im lặng hay ngầm đồng ý thậm chí là tiếptay cho các hiện tượng bắt nạt trẻ, chưa đối xử công bằng, còn định kiến vớitrẻ

Nghề nhà giáo là một nghề cao quý, giáo viên là nhữngngười truyền đạt tri thức cho học sinh sinh viên trong nhiềulĩnh vực Đòi hỏi về một giáo viên chuyên nghiệp không chỉ

giỏi về kiến thức chuyên môn sâu rộng mà còn biết rèn luyệncác kỹ năng mềm quan trọng, một kỹ năng mà giáo viênkhông thể thiếu trong việc đem lại hiệu quả giảng dạy làquản trị cảm xúc bản thân Đặc biệt đội ngũ giáo viên mầm non làlực lượng quan trọng với trách nhiệm sẽ đào tạo những thế hệ tương lai chođất nước Vì vậy việc quản trị cảm xúc của người giáo viên mầm non lạicàng phải được chú ý và rèn luyện hơn Bởi vì cảm xúc của người giáo viên

nó ảnh hưởng rất lớn đối với đứa trẻ Giáo viên sẽ là hình mẫu để trẻ noitheo từ hành vi đến ngôn ngữ biểu lộ ra ngoài

Bản thân là một giáo viên trực tiếp đứng lớp.Đặc biệt có nhiều nămđược nhà trường phân công phụ trách chăm sóc và giáo dục trẻ độ tuổi 5-6tuổi Đây là một độ tuổi mà trẻ rất hiếu động, nghịch phá và nhiều áp lựctrong công việc, nên tôi luôn trăn trở việc làm thế nào để giáo dục trẻ tốthơn, đảm bảo được sự an toàn về thể chất cũng như tâm lý của trẻ tốt hơn.Tôi nhận ra việc hạn chế tối đa các biểu hiện, hành vi xúc phạm tâm lý, thânthể trẻ thì việc quản trị cảm xúc của người giáo viên góp phần rất quan trọn

Chính vì vậy tôi chọn đề tài: “ Các biện pháp quản trị cảm xúc bản thân trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ” làm đề tài nghiên cứu với mục

tiêu tạo các mối quan hệ tốt hơn giữa người giáo viên và những mối quan hệxung quanh, đặc biệt với trẻ nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của mìnhcũng như hoàn thiện bản thân trong cuộc sống

PHẦN II NỘI DUNG

1 Cơ sở khoa học

1.1 Cơ sở lý luận

Cảm xúc con người luôn là vấn đề khó giải thích nhất,vui buồn tức giận có thể thay đổi một cách nhanh chóngtrong mọi tình huống Để quản trị bản thân trong mọi hànhđộng, lời nói, suy nghĩ sao cho đúng đắn không phải điều dễdàng khi xung quanh chúng ta có rất nhiều yếu tố không tácđộng ảnh hưởng đến Quản trị cảm xúc là kỹ năng cần phảitrau dồi đối với tất cả mọi người , đặc biệt không thể thiếuđối với những người truyền đạt tri thức Quản lý cảm xúc đốivới giáo viên khi giảng dạy là quan trọng để đánh giá chấtlượng giáo dục hay chất lượng giáo viên có thực sự tốtkhông

Sự hình thành cảm xúc là một điều kiện tất yếu của sự phát triển conngười như là một nhân cách Cảm xúc có nhiều loại: cảm xúc đạo đức, cảmxúc thẩm mỹ, cảm xúc trí tuệ Một đặc trưng của cảm xúc là có tính đốicực: yêu và ghét, ưa thích và không ưa thích, xúc động và dửng dưng

Trong thực tế hàng ngày trẻ đến trường được tiếp xúc, được tham giarất nhiều các hoạt động trong trường, ở mọi nơi như trong lớp, ngoài sântrường được chơi , học… Việc giáo viên là người luôn theo sát trẻ mà vẫncòn có cách nhìn nhận sai lầm về cách giáo dục trẻ Chỉ cố gắng làm thế nàocho trẻ phải nhận thức tiếp thu được lượng kiến thức theo yêu cầu trongchương trình giáo dục vì vậy bằng mọi cách giáo viên ép trẻ tiếp thu kiếnthức cho bằng được, phải gò bó vào khuôn khổ theo định kiến của mình mộtcách cứng nhắc thì điều này vô tình giáo viên gây áp lực đối với trẻ như:nghiêm khắc trong hoạt động, dọa nạt quát tháo mà quên đi rằng những

điều mình làm đang ảnh hưởng đến vấn đề đạo đức nhà giáo, ảnh hưởng đếngiao tiếp ứng xử giữa cô với trẻ.

1.2 Cơ sở thực tiễn

Trong thực tiễn công tác dạy học, giáo viên mầm non sẽ không tránhkhỏi những tình huống khó khăn, phức tạp, có thể làm nảy sinh những cảmxúc tiêu cực với trẻ Đối với lứa tuổi mầm non, lứa tuổi mà tình cảm chi phốitất cả các mặt trong hoạt động phát triển tâm lý của trẻ, việc thể hiện cảmxúc của giáo viên mầm non trong quá trình giáo dục sẽ ảnh hưởng trực tiếptới đời sống tâm lý của trẻ Để đạt được hiệu quả cao trong giáo dục, mộttrong những kỹ năng giáo viên mầm non cần có là rèn luyện kỹ năng kiềmchế cảm xúc trong mọi tình huống, mọi thời điểm trong một ngày Với môitrường chăm sọc giáo dục trẻ và cả với đồng nghiệp và những người xungquanh

Qua quá trình giảng dạy tại trường và nghiên cứu đề tài tôi nhận thấy

có những điều kiện thuận lợi và những khó khăn như sau:

1.2.1 Thuận lợi

- Trường Mầm non Hoa Sen là trường mầm non công lập, trực thuộc

Sở Giáo dục và đào tạo có đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản, trình độchuyên môn cao, có kỹ năng sư phạm tốt, yêu nghề, mến trẻ, tận tình, chuđáo trong công việc

- Ban giám hiệu nhà trường quan tâm giúp đỡ về mọi mặt, đi sâu, đisát uốn nắn về nội dung, phương pháp chương trình chăm sóc giáo dục trẻ,luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên trong công tác giảng dạy

- Môi trường nơi làm việc an toàn, thân thiện, lành mạnh,

- Trẻ ngoan ngoãn, có nền tảng giáo dục tốt

- Phụ huynh luôn quan tâm và chăm soc con cái chu đáo, tôn tronggiáo viên

- Bản thân là người luôn tự tin trong giao tiếp với các mối quan hệ vớiđồng nghiệp và những mối quan hệ xung quanh

- Tôi luôn tự tìm tòi, học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, giaotiếp

- Sự quan tâm giúp đỡ của phụ huynh trong việc phối hợp chămsóc, giáo dục trẻ nên đưa trẻ đi học đều đặn

Tuy nhiên cũng có nhiều hạn chế trong nhiều lĩnh vực khác

- Trẻ em được gia đình nuông chiều, khó hòa nhập, kỹ năng tự phục vụkém, hay vòi vĩnh, ương bướng

2 Các giải pháp thực hiện

2.1 Rèn luyện sự tự tin để quản lý cảm xúc hiệu quả

Kỹ năng quản trị cảm xúc không phải tự nhiên mà có Để có thểkiểm soát và giữ cho cảm xúc của bản thân luôn ở trạng thái tích cựcbản thân tôi cần cố gắng rèn luyện và điều chỉnh mỗi ngày Mà điềucốt lõi để rèn luyện kỹ năng quản trị cảm xức bản thân thì việc trướctiên bản thân tôi thấy cần phải rèn luyện sự tự tin trước đã Bởi vì mỗicon người khi làm một công việc gì muốn thành công phải có sự tựtin Tự tin để làm việc tự tin để giao tiếp… có tự tin mới chiến thắng

Khi một người thiếu tự tin, họ dễ trở nên bi quan, thường cáu gắt hoặc

là tức giận vô cớ Không tự tin cũng khiến họ luôn cảm thấy sợ hãi mọi thứ.Bản thân tôi cũng vậy khi thiếu tự tin cũng luôn có xu hướng cảm thấy mọiviệc sao lại khó khăn đến như vậy? nào áp lực công việc nào trẻ quấy khócnào phụ huynh đòi hỏi phải thế này thế kia….Những lúc như vậy nếu cứchìm đắm trong cảm xúc mệt mỏi và cảm thấy mình không đủ tự tin, mìnhkhông có sức lực để làm tốt công việc này thì sẽ nghi ngờ sự lựa chọn của

mình Để thoát khỏi ma trận của những cảm xúc tiêu cực, tôi cần lấy lại sự

tự tin để quản lý cảm xúc của bản thân bằng cách luôn nhìn về phía trước,suy nghĩ tích cực, luôn suy nghĩ mình sẽ vượt qua mọi áp lực, mọi côngviệc khó khăn để bình tĩnh giữ được cảm xúc của mình và mọi việc sẽ đượcgiải quyết một cách ổn thỏa hơn

Nếu đủ tự tin, bản thân sẽ có khả năng đương đầu với khó khăn nên

dễ kiểm soát được cảm xúc bản thân Điều này cũng giúp cho chính mìnhkhông bị ảnh hưởng bởi những lời phán xét của người khác, từ đó lạc quan

và tràn đầy năng lượng

Để rèn luyện sự tự tin nhằm quản trị cảm xúc trong khi giao tiếp bạncần nghiêm khắc rèn luyện các quy tắc sau: luôn nhìn trực diện vào mắtngười đang nói chuyện với bạn

Ví dụ: Khi trao đổi với người khác như phụ huynh, cấp trên đồng

nghiệp bạn bè cần nhìn thẳng vào vấn đề, nhìn trực diện vào mắt người đốidiện đang nói chuyện

Trao đổi với phụ huynh

Bên cạnh đó bản thân luôn hành động một cách quyết liệt không đểbản thân chìm đắm trong nỗi sợ hãi

Ví dụ: như luôn cố gắng kìm nén những bực tức nhất thời những sợ

hãi nhất thời để tránh những biểu hiện ra những xử sự gây hối hận về sau

Luôn rèn cho mình sự can đảm, tự tin thử sức những điều mới mẻ nhưnhững gì trước đây mình luôn né tránh thì giờ đây lại chủ động trải nghiệmnó

Ví dụ: Có phụ huynh thường hay gây gổ với giáo viên, hay tìm lỗi của

cô giáo để bắt bẻ gây sự, thay vì trước kia quan điểm chọn giải pháp im lặnghoặc bơ đi kiểu “tránh voi chẳng xấu mặt nào”, thì bây giờ tôi lại chọn việcthẳng thắn tiếp xúc, lắng nghe ý kiến của họ, đồng cảm cùng họ và cùng giữbình tĩnh đối mặt với nó để cùng nhau giải quyết vấn đề với họ Và sau khi

áp dụng như vậy tôi thấy đạt được những hiểu quả ngoài mong muốn đó làbản thân tự tin hơn nhiều trước những va vấp hay tình huống nhạy cảm, cảmxúc của bản thân cũng được quản trị một cách tích cực và mọi việc trongcuộc sống cũng đến với mình 1 cách nhẹ nhàng hơn

Việc rèn luyện sự tự tin để quản trị cảm xúc hiệu quả của mình cònđược bản thân rèn luyện ở việc không ngừng khám phá bản thân như khigiao tiếp cần điều chỉnh ngôn ngữ cơ thể, ngôn ngữ lời nói… sao cho phùhợp bởi vì ngôn ngữ chính là chất xúc tác lên cảm xúc của đối trượng mìnhđang giao tiếp

Ví dụ: Cùng 1 sự việc nhưng câu nói hay hành vi cơ thể khác nó sẽ

cho ra một kết quả giao tiếp khác nhau Chính vì vậy tôi thấy việc điều chỉnhngôn ngữ rất quan trọng và bản thân nhận thức được điều đó nên thườngxuyên trau dồi ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày như suy nghĩ trước khi nói, vàhành động Chú ý sử dụng từ ngữ sao cho không làm quan trọng hóa vấn đề,xem và đọc các video về luyện các nói và tác phong giao tiếp, cụ thể cácbiện pháp như sau:

- Thường xuyên sử dụng ngôn từ đẹp để giao tiếp với trẻ, phụ huynh, vàđồng nghiệp xung quanh

-Loại bỏ những ngôn từ tiêu cực khỏi từ điển hàng ngày của mình, thay vào đó bằng những ngôn từ tích cực, tươi sáng

và những lời khen

Từ những biện pháp này tôi thấy bản thân tôi được tự tin hơn rấtnhiều, cụ thể như nói trước đám đông, giao tiếp với các đối tượng mà trước

đây mình cho là sợ sệt né tránh không còn ngại, trong giáo dục trẻ cũng mềmmại hơn.

2.2 Nhìn sự việc tiêu cực ở góc độ tích cực

Cùng đứng trước những tình huống có vấn đề của cuộc sống, có ngườimạnh mẽ vượt qua để thành công chinh phục thử thách nhưng cũng có ngườigục ngã và mãi không thể bước qua và bị động trước hoàn cảnh Sự khácbiệt ấy không chỉ nằm ở năng lực, mà còn được quyết định bởi thái độ sống,cách nhìn nhận sự việc ở góc độ khác nhau

Cuộc sống của con người cũng như trong công việc cũng vậy, khôngchỉ có những thuận lợi, thời cơ mà đầy rẫy những khó khăn, thách thức đòihỏi con người phải đương đầu, vượt qua nếu như muốn đi đến điểm đíchcuối cùng của thành công Bất cứ ai trong cuộc sống cũng sẽ phải đối mặtvới những buồn vui, hạnh phúc, đau khổ, thời cơ và cả những bất trắc trongđời, đó là quy luật tất yếu của cuộc sống

Trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ cũng vậy, có nhiều khi trẻ liêntục quấy khóc, nghịch phá, la hét, không nghe lời, không chịu ăn mà bảnthân giáo viên nhiều lúc cảm thấy bất lực, không biết cách giải quyết tìnhhuống Đặc biệt là khi tình trạng này bị lặp đi lặp lại khiến giáo viên bị ứcchế khó kiểm soát cảm xúc và hành vi Có những tình huống thường gặpphải như trẻ đùa với bạn bị ngã, hoặc đánh bạn gây thương tích… giáo viênkhông nhận được sự thông cảm của phụ huynh, có khi còn nhận những lờinói, hành động xúc phạm… Đây cũng là nguyên nhân tích tụ gây ra nhữnghành vi mất kiểm soát trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ Nếu đứng ởgóc độ cảm xúc tiêu cực thì người giáo viên sẽ thấy đây là sự chịu đựng, một

áp lực rất mệt mỏi và chắc chắn sẽ dẫn đến những suy nghĩ và hành độngtiêu cực như ức chế hay đánh trẻ hoặc có những thái độ phản ứng dữ dội vớiphụ huynh… Vì thế để tránh những cảm xúc tiêu cực xảy ra bản thân tôi đã

sử dụng một số biện pháp nhằm giúp mình có cách chuyển đổi từ cảm xúctiêu cực sang tích cực bẳng cách nhìn nó ở góc độ khác Chẳng hạn như trẻ

quấy khóc, nhịch phá la hét … thay vì nhìn ở góc độ bực tức của ngườingoài thì mình đặt mình vào vị thế mình là như là mẹ của trẻ, dùng nhữngtình yêu thương của người mẹ vỗ về, lắng nghe, an ủi và coi sự việc của trẻnhư là lẽ đương nhiên trong quá trình phát triển và trưởng thành của nó đểchấp nhận, để vị tha, để yêu thương Hoặc với phụ huynh mình cũng đứng

về góc nhìn mình là phụ huynh để thấu hiểu họ cũng có tâm trạng lo lắngcho con mình để kìm chế được cảm xúc, để chia sẻ, để đồng cảm với họ hơn

Hoặc đối với cá nhân trẻ khi có các sự việc xảy ra có thể gây ra nhữngcảm xúc tiêu cực cho chính bản thân đưa trẻ thì người giáo viên cũng chính

là người cần biết giúp trẻ điều chỉnh trạng thái cảm xúc bằng cách giúp chotrẻ có cách nhìn sự việc ở góc độ tiêu cực thành cảm xúc tích cực hơn

Ví dụ: Trong lớp có 1 bạn rất nhút nhát có hôm bị 1 bạn trai khác dọa

bằng cách hù ma làm cho bé khóc ré lên khiếp đảm Sau khi tìm hiểu sự việctôi đã xử lý bằng cách sau: Sau khi dỗ cho cháu nín nhưng cháu vẫn khôngnín và vẫn sợ hãi thì tôi nói với trẻ:

- Con nghe cô nói nhé! Bạn kia dọa cho con khóc là không đúng rồi,nhưng chính ra con vẫn nên cảm ơn bạn ấy

- Bạn ấy dọa con, tại sao con lại cảm ơn bạn ạ? – bé tỏ ra khó hiểu, lậptức nín khóc hỏi lại cô

- Con nhút nhát, bạn dọa như thế để giúp con rèn luyện can đảm Conthử nghĩ xem, nếu con bị dọa vài lần nữa sẽ quen, dần dần sau này con sẽkhông sợ bị ai dọa nữa đúng vậy không? Bé nghe cô nói xong gật gật đầu,lúc đó tôi tiếp tục động viên con bé: “Con đi ra chỗ bạn hỏi xem bạn đangchơi gì, chắc lúc nãy bạn muốn chơi với con nên đùa một chút, bỏ qua chobạn nhé!” Bé nghe theo lời cô, sau đó hai bé vui vẻ cùng nhau chơi trốntìm.Từ đó về sau mỗi lần bị ai dọa bé không khóc, chỉ nghĩ rằng mình lại cóthêm một lần rèn luyện can đảm