Những đóng góp của việt nam đối với nền văn minh khu vực đông nam á

Tiểu Luận Lịch Sử Văn Minh Thế Giới Đề tài Những đóng góp của Việt Nam đối với nền văn minh khu vực Đông Nam Á HÀ NỘI, 2022 MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 Chương 1 Điều kiện hình thành nền văn minh khu vực Đông Nam Á 1 1 1 Cơ sở hình thành nền văn minh Đông Nam Á 1 1 1 1 Điều kiện tự nhiên 1 1 1 2 Dân cư 3 1 2 Sự hình thành nền văn hoá của các quốc gia Đông Nam Á 3 Chương 2 Những thành tựu cơ bản của nền văn minh khu vực Đông Nam Á 4 2 1 Tôn giáo 5 2 2 Chữ viết 6 2 3 Văn học 7 2 4 Nghệ thuật 8 Chương 3 Nhữ.

Tiểu Luận Lịch Sử Văn Minh Thế Giới

Đề tài: Những đóng góp của Việt Nam đối với nền văn

minh khu vực Đông Nam Á

HÀ NỘI, 2022

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

Chương 1: Điều kiện hình thành nền văn minh khu vực Đông Nam Á 1

1.1 Cơ sở hình thành nền văn minh Đông Nam Á 1

1.1.1 Điều kiện tự nhiên 1

1.1.2 Dân cư 3

1.2 Sự hình thành nền văn hoá của các quốc gia Đông Nam Á 3

Chương 2: Những thành tựu cơ bản của nền văn minh khu vực Đông Nam Á 4

2.1 Tôn giáo 5

2.2 Chữ viết 6

2.3 Văn học 7

2.4 Nghệ thuật 8

Chương 3: Những đóng góp của Việt Nam đối với nền văn minh khu vực Đông Nam Á 10

3.1 Văn minh lúa nước 10

3.1.1 Cơ sở hình thành nền văn minh lúa nước 10

3.1.2 Một số đặc trưng nền văn minh lúa nước Việt Nam 11

3.2 Văn minh Sông Hồng (văn hoá Đông Sơn) 12

3.2.1 Cơ sở hình thành nền văn minh Đông Sơn 12

3.2.2 Một số đặc trưng nền văn minh Đông Sơn 13

3.3 Văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa 14

3.3.1 Đặc trưng văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa 14

3.3.2 Tăng cường xây dựng văn minh tinh thần xã hội chủ nghĩa 15

KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

MỞ ĐẦU

Đông Nam Á là một trong những trung tâm văn minh sớm, phát triển, độc đáo đã đóng góp cho sự phát triển chung của văn minh nhân loại Tại khu vực này, từ xưa đến nay có sự hiện diện rực rỡ của hầu như tất cả mọi nền văn hóa của thế giới, như

Ấn Độ, Trung Hoa, Ả-rập, châu Âu…

Đối với nền văn hóa Việt Nam do vị trí địa - chính trị, địa - kinh tế và trải qua một thời gian dài chịu ảnh hưởng của nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới, nên bản thân nền văn hóa Việt Nam đã tiếp thu những nét tinh hoa của các nền văn hóa có mặt trên đất nước mình Vì vậy, khi tìm hiểu văn hóa Việt Nam các nhà khoa học đã đặt nó trong mối quan hệ với các nền văn hóa để thấy được những nét tương đồng Cũng như những khác biệt của mỗi nền văn hóa và qua đó tìm thấy cái riêng trong bản sắc văn hóa Việt Nam

Mặc dù chịu ảnh hưởng của nhiều nền văn hóa như vậy, nhưng văn hóa Việt Nam vẫn giữ được những nét đặc trưng riêng Điều đó chứng minh rằng văn hóa Việt Nam rất giàu bản sắc, có sức sống mãnh liệt trong suốt các giai đoạn lịch sử, đó cũng là biểu hiện của một nền văn hóa luôn ở thế dung hòa, vừa có khả năng tiếp thu những giá trị văn hóa khác, vừa có thể bảo tồn những giá trị văn hóa của riêng mình, để không bị đồng hóa, chống lại sự chi phối bởi các nền văn hóa khác Chính

vì lý do đó, tác giả đã chọn đề tài "Những đóng góp của Việt Nam đối với nền văn minh khu vực Đông Nam á"

NỘI DUNG

Chương 1: Điều kiện hình thành nền văn minh khu vực Đông Nam Á

1.1 Cơ sở hình thành nền văn minh Đông Nam Á

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

Điều kiện tự nhiên của Đông Nam Á thuận lợi cho những bước đi đầu tiên của con người Vì thế có thể hiểu được tại sao con người đã có mặt ở vùng đất ày từ rất xa

xưa Cùng sinh tụ trên một khu vực địa lý, cư dân Đông Nam Á đã sang tạo ra một nền văn hóa bản địa có cội nguồn chung từ thời tiền sử và sơ sử trước khi tiếp súc với văn hóa Trung Hoa và Ấn Độ Theo những vật chứng để lại nhờ sự phát hiện của các nhà khảo cổ có thể thấy Văn hóa Đông Nam Á cũng đã trải qua rất nhiều giai đoạn phát triển khác nhau và rồi dần hình thành lên một nền văn minh mới của nhân loại

Đông Nam Á chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa, tạo nên hai mùa tương đối rõ rệt: mùa khô lạnh, mát và mùa mua tương đối nóng và ẩm Đông Nam Á từ lâu đã trở thành quê hương của những cây gia vị, cây hương liệu đặc trưng như hồ tiêu, sa nhân, đậu khấu, hồi, quế, trầm hương và cây lương thực đặc trưng là lúa nước Theo một số nhà nghiên cứu thì cư dân Đông Nam Á có những nét chung thống nhất về mặt văn hóa là vì cư dân ở đây có chung một nền tảng văn hóa Nam Á, lấy sản xuất nông nghiệp lúa nước làm phương thức hoạt động kinh tế chính Đông Nam Á được coi là “cái nôi” của cây lúa nước và là một trong năm trung tâm cây trồng lớn trên thế giới Cùng với việc trồng lúa nước, người ta đã thuần dưỡng trâu

bò làm sức kéo, xuất hiện các nghề thủ công, đặc biệt là nghề sông biển Từ đó nông nghiệp trồng lúa nước đã trở thành cội nguồn, thành mẫu số chung của nền văn minh khu vực Đó là một “nền văn minh có đủ sắc thái đồng bằng, biển, nửa đồi núi, nửa rừng với đủ các dạng kết cấu đan xen phức tạp nhưng mẫu số chung là văn minh nông nghiệp trồng lúa nước, văn hóa xóm làng.”

Do vị trí địa lý của mình nằm án ngữ trên con đường hàng hải nối liền giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, Đông Nam Á từ lâu vẫn được coi là hành lang, là cầu nối giữa Trung Quốc, Nhật Bản với Ấn Độ, Tây Á và Địa Trung Hải Thậm chí cho đến gần đây, một số nhà nghiên cứu vẫn gọi khu vực này là “ống thông gió” hay

“ngã tư đường”

1.1.2 Dân cư

Có thể thấy rằng điều kiện tự nhiên của Đông Nam Á thuận lợi cho những bước đi đầu tiên của con người Điều đó giải thích vì sao con người đã có mặt ở đây từ rất

xa xưa Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy nhiều dấu vết của quá trình chuyển biến từ vượn thành người ở Đông Nam Á

Cùng sinh tụ trên một khu vực địa lý, cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo ra một nền văn hóa bản địa có cội nguồn chung từ thời tiền sử và sơ sử trước khi tiếp xúc với văn hóa Trung Hoa và Ấn Độ Quá trình phát triển liên tục của các nền văn hóa khảo cổ ở Đông Nam Á đã chứng tỏ điều đó

Điển hình của thời đại đồ đá giữa của khu vực là văn hóa Hòa Bình với loại hình công cụ đặc trưng là những viên cuội được ghè đẽo trên cả hai mặt, rìu đá cuội có lưỡi ở một đầu, chày nghiền

Cũng bắt đầu từ thời đá mới hậu kỳ, cư dân Đông Nam Á chuyển dần từ nông nghiệp trồng vườn (rau, củ) sang trồng lúa

Vào những thế kỷ tiếp giáp của công nguyên, trên cơ sở phát triển của đồ đồng, đồ sắt bắt đầu được sử dụng phổ biến ở Đông Nam Á Với đồ sắt phát triển, các dân tộc Đông Nam Á nói chung (trừ cư dân đồng bằng sông Hồng phát triển sớm hơn) bắt đầu đứng trước ngưỡng cửa của xã hội có giai cấp và nhà nước

1.2 Sự hình thành nền văn hoá của các quốc gia Đông Nam Á

Sự hình thành các quốc gia Đông Nam Á còn gắn liền với việc tiếp thu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ và Trung Hoa Những ảnh hưởng này là khá toàn diện và sâu sắc, cả

về chữ viết, văn chương, tôn giáo, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc

Có thể bắt đầu từ đầu công nguyên, từ cái nền chung là cơ tầng văn hóa bản địa Đông Nam Á, những cư dân ở đây đã bắt đầu gặp làn sóng văn hóa Ấn Độ đến đây theo chân các thương gia và những nhà truyền đạo một cách hòa bình và tiếp nhận nền văn hóa Trung Hoa từ những người Trung Quốc thống trị Chính sự tiếp xúc văn hóa này đã làm cho các tộc người ở đây định hình và phát triển hơn với sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á

Song, không vì thế mà có thể nói, các cư dân Đông Nam Á đã tạo dựng được một nền văn hóa “phi Ấn”, “phi Hoa”, mà phải thừa nhận thuộc tính tiếp thụ, thâu hóa của văn hoá Đông Nam Á để làm nên bản sắc đa dạng của mình Có lẽ, chính vì tính thích nghi, tính mở, tính uyển chuyển của Đông Nam Á mà ở đây có sự hòa đồng tôn giáo

Trong những điều kiện lịch sử cụ thể, với cách ứng xử không giống nhau trong quá trình tiếp xúc với văn hóa Trung Hoa, Ấn Độ và sau này là văn hóa Âu - Mỹ, các cư dân Đông Nam Á đã xây dựng nên một nền văn hóa quốc gia - dân tộc độc đáo, đa dạng, phong phú, vừa có sự khác biệt trong tính đa dạng, vừa có nét tương đồng khu vực và đã đóng góp vào kho tàng văn hóa chung của loài người những giá trị tinh thần độc đáo

Bắt đầu từ khoảng thế kỷ VII đến thế kỷ X ở Đông Nam Á đã diễn ra quá trình hình thành các quốc gia “dân tộc” lấy một bộ tộc tương đối đông đúc và phát triển hơn cả làm nòng cốt Bên cạnh những quốc gia đã xuất hiện từ trước như Âu Lạc của người Việt, Chămpa của người Chăm, đây là thời kỳ hình thành các vương quốc Chân Lạp của người Khơme, Xri Vijaya trên đảo Xumatơra, Kalinga ở Giava

Chương 2: Những thành tựu cơ bản của nền văn minh khu vực Đông Nam Á

Cùng sinh tụ trên một khu vực địa lý, cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo nên một nền văn hóa bản địa có cội nguồn chung từ thời tiền sử và sơ sử trước khi tiếp xúc với

văn hóa Trung Hoa và Ấn Độ Trong tính thống nhất khu vực, nền văn hóa đó có nguồn gốc và bản sắc riêng của mỗi dân tộc được phát triển liên tục trong suốt chiều dài lịch sử Xét về cội nguồn, Đông Nam Á có những đặc điểm văn hóa chung, tạo nên tính thống nhất của cư dân toàn vùng Theo một số nhà nghiên cứu thì cư dân Đông Nam Á có những nét chung, thống nhất về mặt văn hóa vì cư dân ở đây có chung một nền tảng văn hóa Nam Á, lấy sản xuất nông nghiệp lúa nước làm phương thức hoạt động kinh tế là chính Là cộng đồng các cư dân nông nghiệp trồng lúa nước, Đông Nam Á không những bao chứa những nét tương đồng trong canh tác với hệ thống thủy lợi, mà còn có đời sống văn hóa tinh thần hết sức phong phú trong đó bao trùm tất cả là chu trình của đời sống nông nghiệp lúa nước Vì thế từ những truyện thần thoại đến lễ hội; từ phong tục tập quán đến âm nhạc nghệ thuật,

kể cả múa hát đều ít nhiều chịu ảnh hưởng và phản ánh đời sống của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước

2.1 Tôn giáo

Trước khi các tôn giáo được truyền bá vào Đông Nam Á, cư dân nơi đây đã dùng thuyết vạn vật hữu linh để chỉ tất cả những hình thức tín ngưỡng Trong đó, sớm nhất là bái vật giáo với những ý niệm về sức mạnh siêu nhiên của tự nhiên

Từ những thế kỷ đầu công nguyên, những tôn giáo lớn từ Ấn Độ (Phật giáo và Ấn

Độ giáo) và từ Trung Quốc (Nho giáo, Đạo giáo) bắt đầu du nhập và phát huy ảnh hưởng tới đời sống văn hóa tinh thần của các dân tộc Đông Nam Á

Đến cuối thế kỷ XIV đầu XV hàng loạt các tiểu quốc Hồi giáo đã ra đời ở Đông Nam Á Ngày nay ở Đông Nam Á, đạo Hồi có khoảng trên 165 triệu tín đồ và con

số đó đang không ngừng tăng lên… Từ khi người phương Tây bắt đầu có mặt ở Đông Nam Á, Đạo Kitô cũng theo họ và dần dần thâm nhập vào khu vực này…

Có thể thấy bức tranh tôn giáo ở Đông Nam Á đa dạng, phức tạp Ở đây không chỉ

có một tôn giáo duy nhất mà đã từng tồn tại nhiều tôn giáo; Ấn Độ giáo, Phật giáo,

Hồi giáo, Kitô giáo và đạo Tin lành Đó là chưa kể Khổng giáo và Đạo giáo từ Trung Quốc truyền bá vào Mỗi tôn giáo có một vai trò nhất định trong giai đoạn lịch sử của khu vực

2.2 Chữ viết

Qua các văn bia, người ta biết rằng chữ Phạn của Ấn Độ đã được du nhập vào Đông Nam Á từ rất sớm Bia Võ Cạnh có niên đại thế kỷ III - IV là bia chữ Phạn cổ nhất

ở Đông Nam Á và cũng là bằng chứng đầu tiên về sự du nhập chữ Phạn vào Chămpa Từ đó cho đến khi vương quốc Chămpa chấm dứt sự tồn tại của mình, chữ Phạn luôn luôn là chữ viết được dùng trong triều đình Chămpa Song cũng như nhiều dân tộc khác ở Đông Nam Á, người Chăm đã sớm tiếp thu văn tự cổ Ấn Độ

để sáng tạo ra chữ viết của chính mình

Chữ viết Khơme bắt nguồn từ chữ ở miền Nam Ấn Độ và theo truyền thuyết xuất hiện vào khoảng thế kỷ II, nhưng tấm bia đầu tiên của người Khơme bằng chữ Khơme cổ mà hiện nay ta biết là bia Ăngco Bôrây (Takeo) có niên đại năm 611

Theo những dấu tích đã biết, có thể là chữ Thái cổ đã hình thành khoảng đầu thế kỷ XIII ở vùng dân cư Thái quần tụ ở phía Bắc Đông Dương - phía Tây Nam Trung Quốc Qua chữ Shan ở Bắc Mianma, người ta thấy văn tự Thái cổ có mang nhiều yếu tố của chữ Pêgu cổ Còn chính chữ Pêgu cổ từ khi xuất hiện vào đầu công nguyên lại chịu ảnh hưởng của chữ cổ Ấn Độ Chữ Thái - Xiêm, chữ viết của những

cư dân nói tiếng Thái ở khu vực Chao Phaya đã ra đời vào khoảng thế kỷ XIII trên

cơ sở đó

Trên nền tảng của chữ Xiêm cổ, chữ Lào có lẽ được hình thành muộn một chút Hiện nay chưa biết rõ chữ Lào xuất hiện vào lúc nào, chỉ biết rằng lời huấn thị của Pha Ngừm năm 1353 đã là một văn bản có niên đại chính xác

Như thế việc sáng tạo ra chữ viết và quá trình cải tiến nó của các cư dân Đông Nam

Á không phải là một sự bắt chước đơn giản mà là cả một quá trình công phu và sáng tạo, một thành tựu đáng kể về văn hóa của khu vực

2.3 Văn học

Nền văn học dân gian có một vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của các cư dân Đông Nam Á Các loại hình văn học dân gian thường xuất hiện trong các ngày hội lớn, nhỏ trong những đêm vui chơi hò hẹn của trai gái, trong lao động sản xuất và chiến đấu với thiên nhiên, với kẻ thù Vì thế nó cũng gắn bó chặt chẽ với các phong tục tập quán của cư dân; nó phản ánh những tình cảm của con người đối với thiên nhiên, đất nước, tình cảm giữa con người với con người sống chung trong một cộng đồng, ca ngợi những đức tính quý báu của con người lao động, phản ánh những sự kiện lịch sử và những nhân vật lịch sử có ý nghĩa quan trọng đối với toàn thể cộng đồng và đất nước

Kho tàng văn học dân gian của các dân tộc Đông Nam Á hết sức phong phú về thể loại Đó là những truyện thần thoại (như Punha - Nhu - Nhơ của người Lào, Đẻ đất,

đẻ nước của người Thái, công cuộc tạo dựng đất nước của người Mông, Prea Thoong của người Khơme ), truyện truyền thuyết, truyện cổ tích Nội dung của những truyện này thường gắn liền với quá trình tạo dựng thế giới và vũ trụ, với quá trình hình thành các bản, làng và các vương quốc cổ

Các truyện cười, truyện ngụ ngôn, truyện trạng không chỉ có tác dụng giải trí lành mạnh, mà còn có ý nghĩa răn đời, đấu tranh chống những thói hư, tật xấu, chế nhạo bọn vua quan và cả tầng lớp sư sãi Thơ ca dân gian bao gồm những bài ca dao, tục ngữ, những bài hát dân ca phản ánh những tình cảm của con người với thiên nhiên, với cuộc sống và với cả cộng đồng

Dòng văn học viết xuất hiện muộn hơn, nhưng phát triển nhanh và dần dần trở thành nền văn học của toàn dân tộc Dòng văn học viết được hình thành trên cơ sở của dòng văn học dân gian và văn học nước ngoài

Văn học nước ngoài sớm nhất có văn học Ấn Độ và Trung Quốc, về sau thêm văn học Arập và Tây Âu, các dòng văn học này đã đóng vai trò đặc biệt trong quá trình hình thành dòng văn học viết Đông Nam Á Dòng văn học viết Đông Nam Á không chỉ tiếp thu văn học Ấn Độ và Trung Quốc về mẫu tự (chữ viết) mà cả về đề tài và thể loại Trong giai đoạn đầu, bộ phận văn học này chiếm ưu thế, song nó phát triển chủ yếu trong giới quý tộc, quan lại, vì thế được coi là văn học chính thống, cao quý, bác học hay có người gọi là văn học cung đình

Trong quá trình phát triển, nền văn học viết có xu hướng dần dần trở về với dân tộc Bên cạnh những đề tài, những “điển tích văn học” khai thác từ nước ngoài, những tác phẩm văn học khai thác đề tài trong nước xuất hiện ngày càng nhiều Quang cảnh quê hương, đất nước, làng bản, hình ảnh những con người gần gũi, thân thiết, những vấn đề day dứt của cuộc sống thực được mô tả trực tiếp dần dần thay thế cho những xứ sở xa xôi tưởng tượng, những nhân vật huyền thoại trong các sử thi Dòng văn học bằng tiếng dân tộc cũng phát triển nhanh chóng, chiếm lĩnh văn đàn, thay thế cho dòng văn học bằng tiếng vay mượn Khi ý thức dân tộc trỗi dậy, văn học viết có xu hướng tìm về với văn học dân gian Những huyền thoại, truyền thuyết trước kia đã được văn học viết tái tạo lại, có những truyện đã được nâng lên, trở thành biểu tượng chung cho cả dân tộc Văn học dân gian đã có tác dụng làm nền tảng cho văn học viết hình thành và ngược lại văn học viết đã tái tạo và thúc đẩy văn học dân gian phát triển

2.4 Nghệ thuật

Ngay từ thời đại kim khí, ở Đông Nam Á đã có một phong cách nghệ thuật riêng mà nhiều người gọi là phong cách Đông Sơn Điều đó thể hiện qua những hoa văn trang