VẬN DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC đảo NGƯỢC TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN HOẶC TRỰC TIẾP NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH QUA DẠY HỌC CHỦ đề “TIN HỌC VÀ đời SỐNG” TIN HỌC 10

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN  SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN HOẶC TRỰC TIẾP NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN HOẶC TRỰC TIẾP NHẰM

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “TIN HỌC VÀ ĐỜI SỐNG”

TIN HỌC 10

Lĩnh vực: Tin học

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT QUỲ HỢP



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG MÔ HÌNH LỚP HỌC ĐẢO NGƯỢC TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN HOẶC TRỰC TIẾP NHẰM

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

QUA DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “TIN HỌC VÀ ĐỜI SỐNG”

TIN HỌC 10

Lĩnh vực: Tin học

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Hoa Lâm

Tổ bộ môn: Toán - Tin Năm thực hiện: 2021 – 2022 ĐTDĐ: 0965 609 324

MỤC LỤC

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Đóng góp của đề tài 3

7 Tính mới của đề tài 3

PHẦN B: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4

I Cơ sở khoa học 4

1 Cơ sở lí luận 4

1.1 Mô hình Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) 4

1.2 Đặc điểm của mô hình Lớp học đảo ngược 4

1.3 Tác dụng của mô hình Lớp học đảo ngược 6

1.4 Ưu điểm của mô hình Lớp học đảo ngược 7

1.5 Các bước thực hiện mô hình Lớp học đảo ngược 9

1.6 Cách thức đánh giá 9

2 Cơ sở thực tiễn 10

II Thực trạng dạy học của giáo viên và kĩ năng học tập của học sinh 10

1 Tổ chức điều tra 10

2 Kết quả điều tra 14

2.1 Kết quả điều tra dành cho giáo viên 14

2.2 Kết quả điều tra dành cho học sinh 15

3 Nhận xét 17

III Vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược dạy học chủ đề “Tin học và đời sống” 17

1 Hoạt động học tập trước giờ lên lớp 17

1.1 Mục tiêu cần đạt 17

1.2 Tiến trình tổ chức hoạt động 18

2 Hoạt động học tập trong giờ lên lớp 20

2.1 Mục tiêu cần đạt 20

2.2 Tiến trình tổ chức hoạt động 20

3 Hoạt động học tập sau giờ lên lớp 30

3.1 Mục tiêu cần đạt 30

3.2 Tiến trình tổ chức hoạt động 30

IV Thực nghiệm sư phạm 30

1 Mục đích thực nghiệm 30

2 Phương pháp thực nghiệm 30

3 Đối tượng thực nghiệm 30

4 Đánh giá định lượng 31

5 Đánh giá định tính 31

6 Kết quả đạt được 34

PHẦN C: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 36

1 Kết luận 36

2 Kiến nghị 36

TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

PHỤ LỤC 1:KẾ HOẠCH BÀI DẠYCHỦ ĐỀ “TIN HỌC VÀ ĐỜI SỐNG” 38

PHỤ LỤC 2:BÀI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ SAU HỌC TẬP 50

PHỤ LỤC 3:PHIẾU ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NHÓM 56

1

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Chương trình giáo dục phổ thông mới – mà trước hết là chương trình tổng thể

được xây dựng theo định hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển

chương trình của các nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số

88/2014/QH13 của Quốc hội: "Tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và

hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh" Chiến lược phát triển giáo dục giai

đoạn 2011 – 2020 ban hành kèm theo Quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của

Thủ tướng Chính phủ: "Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học

tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” Đổi mới phương pháp dạy học là một giải pháp được xem

là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình này

Dạy cách học - một trọng tâm trong đổi mới tư duy giáo dục hiện nay Theo

đó, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm đáp ứng bối cảnh của thời đại, nhu cầu

phát triển đất nước, nhu cầu phát triển nguồn nhân lực, mục tiêu giáo dục phổ thông,

yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực: "Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ

yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học"

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 diễn ra mạnh mẽ thì việc dạy học kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) nhằm thúc đẩy quá trình học tập bên ngoài lớp học là một xu thế đã và đang ngày càng phổ biến Để phù hợp với

xu thế đổi mới phương pháp theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh và trào lưu hội nhập quốc tế, các nhà nghiên cứu giáo dục đã nhận thấy cần phải quan tâm đến các mô hình dạy học lấy người học làm trung tâm, và mô hình “Lớp học đảo ngược” có sự hỗ trợ của CNTT, truyền thông đã thu hút được nhiều chú ý

Dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) là một trong những phương pháp hiện đại và đáp ứng được những yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Nguyên lý chung của phương pháp này là học sinh sẽ tự tìm hiểu nội dung bài học ở nhà qua mạng, sau đó tại lớp, học sinh sẽ tương tác cùng giáo viên và các bạn khác để củng cố nội dung kiến thức

Phương pháp này phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh,

mở rộng hình thức học tập với sự linh hoạt về thời gian, không gian, sự phong phú, hấp dẫn trong những học liệu đa phương tiện Do đó Lớp học đảo ngược chính là một mô hình dạy học hữu hiệu Với mô hình này, học sinh không còn bị áp đặt trong phương pháp dạy học truyền thụ một chiều Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh sẽ làm chủ quá trình nhận thức của mình, tự tin trong việc tích lũy kiến thức

Bên cạnh đó, với diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19 thì mô hình Lớp học đảo ngược vận dụng được cho cả hình thức dạy học trực tuyến lẫn trực tiếp

2

Xuất phát từ cơ sở trên tôi đã nghiên cứu đề tài “Vận dụng mô hình Lớp học

đảo ngược trong dạy học trực tuyến hoặc trực tiếp nhằm phát huy tính tích cực, phát triển năng lực học sinh qua dạy học chủ đề Tin học và đời sống, tin học 10”

2 Mục đích nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lí luận và thực tiễn về dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược

- Đề xuất giải pháp dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược cho hình thức dạy học trực tuyến hoặc trực tiếp một cách phù hợp

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài:

- Mô hình Lớp học đảo ngược

- Những ưu thế và tác dụng của mô hình Lớp học đảo ngược đối với học sinh

- Việc vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược trong dạy học trực tuyến hoặc trực tiếp

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Trong đề tài này, tôi nghiên cứu vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược vào dạy học chủ đề “Tin học và đời sống”, tin học 10 trong 2 năm học 2020-2021 và 2021-2022 Chủ đề này được dạy trong 2 tiết trên lớp, gồm 2 bài:

Bài 8: Những ứng dụng của tin học

Bài 9: Tin học và xã hội

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về mô hình Lớp học đảo ngược

- Mô tả thực trạng, phân tích đánh giá thực trạng việc dạy học hiện nay

- Phân tích các tác động tích cực từ việc dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược

- Vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược vào dạy học chủ đề “Tin học và đời sống”

- Phân tích kết quả thu được để cho thấy hiệu quả của mô hình này

5 Phương pháp nghiên cứu

Để trình bày sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã sử dụng phối kết hợp nhiều phương pháp như:

+ Phương pháp nghiên cứu cơ sở khoa học: Nghiên cứu các tài liệu về mô hình Lớp học đảo ngược

+ Phương pháp điều tra: Điều tra thực trạng dạy học và thực trạng vận dụng

mô hình Lớp học đảo ngược ở một số trường trung học phổ thông (THPT)

3

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm dạy học trên các đối tượng học sinh khác nhau, ở các trường khác nhau để kiểm tra tính đúng đắn, tính thực tiễn và thiết thực của đề tài Kết quả thực nghiệm được đánh giá qua phiếu khảo sát và bài kiểm tra của học sinh

+ Phương pháp thống kê toán học: Xử lí số liệu bằng thống kê toán học, vẽ biểu đồ

+ Đề xuất quy trình vận dụng dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược

+ Thiết kế bài dạy chủ đề Tin học và đời sống theo quy trình dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược phù hợp với đối tượng người học

7 Tính mới của đề tài

Đề tài có tính mới khi thể hiện được mô hình Lớp học đảo ngược áp dụng được ở cả hình thức dạy học trực tuyến hoặc trực tiếp, phù hợp với tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp như hiện nay Mô hình này có thể thực hiện được ở nhiều bài học, nhiều môn học, nhiều cấp học

Mô hình này đáp ứng được mục tiêu dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh Thay vì giáo viên dạy các bài học ở trên lớp để học sinh lĩnh hội một cách thụ động, thì các học sinh sẽ đọc hiểu, tìm tòi, nghiên cứu trước khi đến lớp; thảo luận, trao đổi các vấn đề để chủ động lĩnh hội tri thức

Rèn luyện cho học sinh năng lực tự học, đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, các kĩ năng giao tiếp, hợp tác, thuyết trình, báo cáo, phản biện… tạo nền tảng cho quá trình học tập ở bậc học tiếp theo

Đề tài có tính mới và tính sáng tạo về mặt khoa học giáo dục dựa trên nội dung các nhóm năng lực cần hình thành và phát triển trong chương trình giáo dục phổ thông mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

4

PHẦN B: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I Cơ sở khoa học

1 Cơ sở lí luận

1.1 Mô hình Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom)

Lớp học đảo ngược là một mô hình sư phạm mà ở đó lớp học truyền thống và các bài học tại nhà được đảo ngược cho nhau Với mô hình Lớp học đảo ngược, học sinh sẽ xem các bài giảng video ở nhà trước khi tham gia lớp học trên lớp

Thay vì thụ động nghe thầy cô giảng bài, học sinh sẽ có thời gian dành cho các bài tập, tham gia các cuộc thảo luận liên quan đến nội dung bài học đó Bài giảng Video thường được xem như thành phần chính trong cách tiếp cận học tập đảo ngược Bài giảng như vậy được tạo bởi người hướng dẫn và được đăng trực tuyến hoặc được chọn từ kho lưu trữ trực tuyến

Phương pháp học tập đảo ngược là việc chuyển lớp học từ học tập thụ động sang học tập chủ động, tập trung vào các kỹ năng tư duy bậc cao như đánh giá, phân tích và sáng tạo để thu hút học sinh vào học Cách tiếp cận dựa trên học sinh chủ động tìm hiểu thông tin và thu nhận kiến thức, cung cấp cho học sinh khả năng học tập tích cực Học sinh được tạo cơ hội để có trách nhiệm hơn với việc học của mình Giờ học tập trung nhiều hơn vào việc khám phá, tìm kiếm ý nghĩa và ứng dụng kiến thức

“Giá trị của một lớp học đảo ngược nằm trong việc tái định vị giờ học là một hội thảo…”

Giá trị của một lớp học đảo ngược nằm trong việc tái định vị giờ học là một hội thảo, nơi học sinh có thể hỏi về nội dung bài giảng, kiểm tra kỹ năng áp dụng kiến thức và tương tác của họ với nhau trong các hoạt động thực hành Trong các buổi học, giáo viên có chức năng như huấn luyện viên hoặc cố vấn, khuyến khích học sinh trong sự tìm hiểu cá nhân và nỗ lực hợp tác

1.2 Đặc điểm của mô hình Lớp học đảo ngược

Mô hình Lớp học đảo ngược được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết về học tập tích cực (active learning) Theo mô hình này, học sinh xem các bài giảng ở nhà qua mạng Giờ học ở lớp sẽ dành cho các hoạt động hợp tác giúp củng cố thêm các khái niệm đã tìm hiểu Học sinh chủ động trong việc tìm hiểu, nghiên cứu lí thuyết hơn, các em có thể tiếp cận Video bất kì lúc nào, có thể dừng bài giảng lại, ghi chú kiến thức, câu hỏi và xem lại nếu cần (điều này là không thể nếu nghe giáo viên giảng dạy trên lớp) Công nghệ E-Learning giúp học sinh hiểu kĩ hơn về lí thuyết, từ

đó sẵn sàng tham gia vào các buổi học nhóm, bài tập nâng cao tại giờ học của lớp Như vậy, việc học tập của học sinh sẽ hiệu quả hơn, người học chủ động hơn, tự tin hơn trong việc tích lũy kiến thức

Với Lớp học đảo ngược, việc tìm hiểu kiến thức được định hướng bởi người thầy (thông qua những giáo trình E-Learning đã được giáo viên chuẩn bị trước cùng thông tin do học sinh tự tìm kiếm), nhiệm vụ của học sinh là tự học kiến thức mới này và làm bài tập mức thấp ở nhà Khi ở lớp, các em được giáo viên tổ chức các hoạt động để tương tác và chia sẻ lẫn nhau Các bài tập bậc cao cũng được thực hiện tại lớp dưới sự hỗ trợ của giáo viên và các bạn cùng nhóm

Cách học này đòi hỏi học sinh phải dùng nhiều đến hoạt động trí não nên được gọi là “High thinking” Như vậy những nhiệm vụ bậc cao trong thang tư duy được thực hiện bởi cả thầy và trò

Vai trò của giáo viên trong Lớp học đảo ngược không bị hạ thấp mà trái lại càng được tôn cao Giáo viên sẽ phải làm việc vất vả hơn, chuẩn bị các bài giảng Online, link tài liệu, hệ thống phiếu học tập… và chia sẻ cho học sinh trước khi các

em đến lớp Trong giờ học, giáo viên là người tổ chức, dẫn dắt học sinh trao đổi thảo luận, phản biện, thuyết trình; phân tích các sản phẩm học tập của các em để nhận xét, đánh giá; khuyến khích các em sáng tạo thể hiện ý kiến cá nhân của mình, tôn trọng ý kiến của bạn; rèn luyện cho các em kĩ năng hợp tác, kĩ năng thuyết trình Bài giảng của giáo viên chỉ chiếm tối đa một phần ba thời gian tiết học và chủ yếu tập trung khắc sâu trọng tâm bài học

6

Những yếu tố chủ yếu của Lớp học đảo ngược bao gồm:

+ Môi trường linh hoạt: Bài giảng được đưa lên Internet cho phép học sinh truy cập, tự học ở nhà nên giáo viên có thể tận dụng tối đa thời gian ở lớp tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm hoặc nghiên cứu độc lập Học sinh có thể tự chọn không gian, địa điểm và học tập theo tốc độ riêng của mình

+ Học tập nhân văn: Dạy học theo định hướng lấy học sinh làm trung tâm Học sinh phải có trách nhiệm học tập và tích cực hoạt động để tự tìm lấy kiến thức Trong các hoạt động tương tác với bạn học, học sinh có thể mở rộng, khám phá sâu hơn về chủ đề bài học đồng thời có cơ hội trao đổi 1:1 với giáo viên khi có vấn đề thắc mắc

+ Nội dung có chủ ý: Giáo viên cung cấp các học liệu cần thiết, theo định dạng phù hợp cho học sinh tự học, tự nghiên cứu ở nhà Khi đến lớp học sinh có đủ kiến thức nền để tham gia, học tập hợp tác với bạn học, mở rộng, đào sâu kiến thức

+ Chuyên gia giáo dục: Giáo viên đóng vai trò rất quan trọng trong một lớp học đảo ngược: quan sát, đánh giá, cung cấp hỗ trợ, phản hồi kịp thời trong suốt thời gian lên lớp thay vì chỉ thuyết giảng đơn thuần Giáo viên chỉ thành công khi tạo ra được kết nối tốt với từng cá nhân học sinh và bao quát, kiểm soát toàn bộ hoạt động trong lớp theo chủ đích Như vậy, Lớp học đảo ngược là một hình thức dạy học hỗ trợ cho lớp học Giờ học ở lớp không dùng để giảng bài (vì học sinh đã xem các bài giảng video, các học liệu đa phương tiện ở nhà qua mạng), mà để tổ chức cho học sinh thực hiện dự án, hợp tác, làm việc nhóm,… giúp hiểu sâu hơn nội dung bài giảng, bồi dưỡng và rèn luyện các năng lực tự học Giáo viên có thêm thời gian tìm hiểu thực trạng học tập của học sinh mà kịp thời trao đổi, hỗ trợ, giúp học sinh nắm vững kiến thức theo đúng tốc độ tiếp thu riêng

Lớp học đảo ngược bao gồm hai thành phần: các hoạt động học tập nhóm tương tác bên trong lớp học và các hướng dẫn cá nhân thông qua máy tính, điện thoại

có nối mạng bên ngoài lớp học (các học liệu, bài giảng, trao đổi qua tin nhắn nhóm lớp…)

1.3 Tác dụng của mô hình Lớp học đảo ngược

Lớp học đảo ngược tạo một sự thay đổi vai trò cho người hướng dẫn, những

người phải từ bỏ vị trí đứng đầu trong lớp học của họ để ủng hộ, hợp tác và đóng góp vào quá trình dạy học với học sinh như một người đồng hành Đồng thời, vai trò của học sinh trong lớp học cũng được thay đổi Học sinh phải từ bỏ thói quen thụ động trong quá trình học tập để chủ động thu nạp kiến thức hơn Mô hình Lớp học đảo ngược đặt nhiều trách nhiệm hơn cho học sinh đồng thời tạo cho họ động lực để thực hành Các hoạt động có thể do học sinh lãnh đạo và việc giao tiếp với nhau có thể trở thành động lực quyết định cho sự tận tâm học hỏi thông qua công việc thực hành Lớp học đảo ngược đặc biệt tốt khi giúp học sinh không chỉ biết kiến thức mà còn làm chủ nó

7

Lớp học đảo ngược tạo ra môi trường học tập mới: Môi trường học tập mang

một cấu trúc mới đầy triển vọng với:

+ Hệ thống học tập tự tổ chức (có định hướng của người dạy)

+ Chuyển từ tư duy ngôn ngữ là chủ yếu sang tư duy tổng hợp nhờ đa giác quan hóa trong quá trình dạy học (người học có thể thao tác được với bài giảng có kèm theo hình ảnh, âm thanh, mô phỏng sinh động )

+ Cấu trúc ngang trong dạy học, không quan tâm tới thứ bậc, mức độ quan trọng của một trong ba đỉnh của tam giác sư phạm: Người dạy - Người học - Nội dung dạy học Đây là điểm khác biệt rõ nét so với cách dạy học truyền thống

+ Môi trường bình đẳng, dân chủ, tự nguyện giúp nâng cao hiệu quả chất lượng quá trình dạy học nhờ việc cải tiến hoạt động nhận thức tích cực mang định hướng cá nhân của người học, dạy học dựa trên năng lực và đánh giá thực

+ Môi trường học tập không có sự ràng buộc về thời gian, không gian đối với quá trình dạy học Người học có thể nghe, nhìn, học trên Web với số lần không hạn chế, mọi lúc, mọi nơi, với cấp độ và tốc độ tuỳ chọn

Lớp học đảo ngược tạo cơ hội đổi mới phương pháp và hình thức dạy học:

+ Chuyển từ chỗ người học chỉ chiếm lĩnh được một loại kiến thức (đơn ngành) sang việc tích hợp nhiều loại kiến thức (đa ngành, đa lĩnh vực)

+ Chuyển từ hoạt động với những người học có học lực khá là chủ yếu sang làm việc với toàn thể người học (thông qua cá nhân, cặp hoặc nhóm nhỏ để thực hiện các bài tập cụ thể với những chỉ dẫn và dữ liệu đã cho trên Web)

+ Chuyển từ hoạt động thông báo và ghi nhớ kiến thức sang hoạt động độc lập tìm kiếm, khám phá, nỗ lực hợp tác

Đổi mới phương pháp dạy học vừa là mục tiêu, vừa là yêu cầu của việc áp dụng mô hình Lớp học đảo ngược vào dạy học hiện nay Dạy học theo nhóm nhỏ, tranh luận và trình bày, nêu vấn đề và giải quyết, dạy học theo dự án càng ngày sẽ càng chiếm ưu thế trước hình thức thuyết giảng độc thoại một chiều Do giải quyết được vấn đề hạn chế không gian, thời gian học tập, nên người học và người dạy có thể không cần giáp mặt thường xuyên trong quá trình tổ chức một nội dung dạy học

cụ thể Chẳng hạn, chuẩn bị cho một giờ học sắp tới, người học có thể đến thư viện, lên mạng để xem, phân tích, đánh giá bài giảng từ trước với số lần không hạn chế

1.4 Ưu điểm của mô hình Lớp học đảo ngược

Mô hình Lớp học đảo ngược là phương thức tổ chức dạy học đã và đang chứng

tỏ sự phù hợp, có nhiều ưu thế trong tổ chức dạy học ở các nhà trường hiện nay Mô hình này có những ưu điểm sau:

Với người học:

+ Mô hình dạy học này phù hợp với sự phát triển tư duy của người học, giúp

+ Học sinh tiếp thu tốt hơn có thể được chuyển tiếp đến các chương trình học cao hơn mà không ảnh hưởng gì đến các bạn còn lại

+ Tăng cường khả năng tương tác, tương tác ngang hàng giữa các học sinh với nhau, giúp học sinh có nhiều cơ hội học hỏi với bạn, với thầy

+ Hỗ trợ các học sinh vắng mặt nhờ các bài học luôn trực tuyến và được lưu trữ lại

+ Phụ huynh có nhiều cơ hội hỗ trợ cho học sinh chuẩn bị bài tốt hơn trong thời gian tự học ở nhà

Với giáo viên:

+ Khai thác được thế mạnh của mô hình để tổ chức hoạt động dạy học hiệu quả

+ Tăng thời gian giao tiếp, làm việc với người học (không chỉ bó hẹp trong không gian lớp học)

+ Hệ thống bài giảng, học liệu dùng cho giảng dạy được sử dụng, khai thác khoa học, hiệu quả hơn, có thể sử dụng học liệu dùng chung, học liệu mở cho các môn học

+ Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh nên có nhiều thời gian để theo dõi quan sát hoạt động của học sinh, có điều kiện tập trung cho nhiều đối tượng học sinh khác nhau nhất là các đối tượng cần nhiều sự hỗ trợ hơn so với các bạn

Ngoài ra, khi tham gia lớp học đảo ngược, học sinh sẽ hình thành, phát huy được những năng lực, kĩ năng cần có như:

+ Hình thành thói quen nghiên cứu tài liệu trước khi tới lớp, phát triển kĩ năng

làm việc độc lập

+ Hình thành thói quen đặt vấn đề, lật ngược vấn đề, từ đó có kĩ năng vận

dụng kiến thức để giải quyết vấn đề

+ Tạo nhu cầu trao đổi, tương tác với bạn, với thầy, từ đó hình thành kĩ năng

hợp tác, làm việc nhóm

9

+ Hình thành và phát triển năng lực ngôn ngữ qua quá trình thảo luận, thuyết

trình, lập luận, phản biện… hình thành kĩ năng giao tiếp

+ Hình thành các kĩ năng khai thác, sử dụng các phương tiện công nghệ thông

tin và truyền thông hiện đại hiệu quả

1.5 Các bước thực hiện mô hình Lớp học đảo ngược

Mô hình Lớp học đảo ngược được thực hiện qua các bước như sau:

Bước 2:

Trong giờ

lên lớp

- Chủ trì tổ chức các hoạt động báo cáo, thuyết trình, thảo luận, trao đổi… các nội dung bài học

- Kết luận các vấn đề chính của bài dạy học

Thảo luận nhóm, trao đổi với nhau

và với giáo viên, nâng mức lĩnh hội kiến thức mới lên bậc hiểu, vận dụng; qua đó vừa bồi dưỡng các năng lực tự học vừa đào sâu mở rộng kiến thức

Thảo luận, trao đổi và thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên giao Tìm tòi thêm các nội dung kiến thức liên quan và các kiến thức mới

Như vậy, qua các hoạt động học tập trong mô hình Lớp học đảo ngược, học sinh sẽ được rèn luyện tính tự giác, tích cực, đúng kế hoạch, đặt vấn đề khi tự học ở nhà; được rèn luyện các kỹ năng trao đổi làm việc nhóm; học và rèn luyện các kỹ năng viết, nói, thuyết trình, phản biện…

10

thực hiện bài test Trong điều kiện lí tưởng nhất mà phương tiện cho phép, giáo viên

có thể thực hiện một đề thi trực tuyến, trong đó yêu cầu tất cả học sinh tham gia cùng một lúc Hình thức chủ yếu là trắc nghiệm với câu hỏi ngắn Kết quả bài thi sẽ do hệ thống kiểm tra và phản hồi cho học sinh Đây là giải pháp để giảm thiểu thời gian chấm bài của giáo viên, hạn chế tình trạng thiếu công bằng trong kiểm tra, đánh giá

- Đánh giá quá trình (đánh giá định tính): Giáo viên có thể dựa trên các tiêu chí sau để đánh giá tính tích cực trong quá trình tham gia bài học của học sinh:

+ Báo cáo của nhóm trưởng, đánh giá lẫn nhau giữa các thành viên về công tác làm việc nhóm

+ Tính tích cực trong thuyết trình, báo cáo, phản biện

+ Chất lượng nội dung ý kiến mà học sinh tham gia đóng góp thảo luận + Các kĩ năng học sinh thu nhận được sau học tập (các kĩ năng ở mục 1.4)

Để đánh giá chính xác, yêu cầu giáo viên phải theo sát những hoạt động của học sinh và thống kê kết quả từng hoạt động một cách chi tiết và toàn diện

2 Cơ sở thực tiễn

Hiện nay, xu hướng tìm tòi kiến thức trên Internet ngày càng nhiều Học sinh

có thể tìm kiếm thông qua các kênh như các lớp học Online, các bài giảng trên Youtube, các diễn đàn trao đổi, các Website uy tín… Ngoài ra, ngày càng có nhiều nội dung bài học được trình bày thành các đoạn Video ngắn thay vì các bài giảng dài dòng giúp học sinh dễ tiếp thu hơn, và cung cấp sự linh hoạt để hướng dẫn từng bước cho từng đối tượng học sinh Học sinh yếu hơn có thể thoải mái xem lại Video nhiều lần cho đến lúc thực sự hiểu bài mà không phải ngại ngùng với các bạn cùng lớp hay giáo viên của mình Ngược lại, học sinh giỏi hơn có thể tiếp tục học với các nội dung cao hơn, tránh sự chán nản Nói tóm lại, “mọi học sinh đều có quyền truy cập vào một trải nghiệm cá nhân tương tự như được dạy kèm” Với những thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông, giáo viên có thể áp dụng những phương pháp dạy học, phương pháp truyền đạt mới nhằm nâng cao tính tích cực trong dạy học giáo viên có thể làm các bài giảng video, quan trọng là phải hướng dẫn học sinh cách sử dụng, giữ liên lạc và cung cấp cho học sinh hướng dẫn kịp thời

II Thực trạng dạy học của giáo viên và kĩ năng học tập của học sinh

1 Tổ chức điều tra

1.1 Mục đích điều tra

- Tìm hiểu thực trạng về dạy học theo định hướng phát triển năng lực, khảo sát khả năng học tập, các kĩ năng hiện tại của học sinh

- Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên

- Kết quả điều tra làm cơ sở cho việc đề xuất dạy học theo mô hình Lớp học đảo ngược nhằm phát triển năng lực, rèn luyện các kĩ năng học tập cho học sinh

11

1.2 Nhiệm vụ điều tra

- Liên hệ với các trường THPT trên địa bàn các huyện

- Tổ chức, sắp xếp thuận lợi cho các giáo viên, học sinh hoàn thành các câu hỏi trong phiếu điều tra một cách khách quan, trung thực, chính xác theo yêu cầu

1.4 Mẫu điều tra

Để tìm hiểu thực trạng dạy học theo định hướng phát triển năng lực và khả năng học tập, các kĩ năng của học sinh, tôi đã khảo sát 100 giáo viên và 1417 học sinh của trường THPT Quỳ Hợp, THPT Quỳ Hợp 3, THPT Nam Yên Thành

1.5 Phiếu điều tra

1.5.1 Phiếu điều tra đối với giáo viên

Tạo phiếu điều tra trực tuyến trên Google Form với nội dung như sau:

Link phiếu điều tra: https://forms.gle/q2WJYwTt41u7ddWP6

Kính đề nghị Thầy/Cô dành thời gian đọc kỹ và trả lời chính xác, khách quan các câu hỏi dưới đây bằng cách đánh dấu ( ) vào ô của phương án trả lời phù hợp

1 Thầy (cô) có cho rằng dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh là rất cần thiết hay không?

a Trình độ chưa cao, không đồng đều

b Không hứng thú với môn học

c Chưa làm quen với hướng tiếp cận này

d Chưa tích cực hoạt động

12

Với giáo viên:

a Chưa có kinh nghiệm, phương pháp

b Chưa có tài liệu hướng dẫn

Nội dung chương trình:

a Chưa gắn với thực tiễn

b Có biết đến nhưng chưa vận dụng

c Chưa biết đến mô hình này

5 Thầy (cô) đã áp dụng phương pháp dạy học tích cực nào?

………

………

………

1.5.2 Phiếu điều tra đối với học sinh

Tạo phiếu điều tra trực tuyến trên Google Form với nội dung như sau:

Link phiếu điều tra: https://forms.gle/7vo2YGEa19PM27TJ8

PHIẾU KHẢO SÁT KỸ NĂNG HỌC TẬP VÀ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG

NGHỆ THÔNG TIN TRONG HỌC TẬP

Các em vui lòng điền các thông tin sau:

Họ và tên: ………

Học sinh lớp: ……… Trường THPT ………

13

Đánh dấu X vào ô được chọn:

Câu 1 Theo em, học tập như thế nào là hiệu quả?

 Chỉ học trên lớp là đủ

 Chỉ có hiệu quả khi tự nghiên cứu SGK

 Phải nghiên cứu và tìm thêm tài liệu ngoài SGK

 Phải nghiên cứu SGK, tìm thêm tài liệu tham khảo, có giáo viên hướng dẫn

Câu 2 Em hãy tự đánh giá mức độ các kĩ năng trong học tập của bản thân

5 Kỹ năng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề    

6 Kỹ năng khai thác tài liệu học tập bằng

8 Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá trong học tập    

Câu 3 Mức độ sử dụng Internet của em như thế nào?

Mức độ sử dụng

Thường xuyên

Thỉnh thoảng

Rất

ít

Không

sử dụng

2 Lướt facebook, zalo, tiktok, instagram    

4 Tra cứu tài liệu, tham gia các diễn đàn trao đổi về học tập    

14

2 Kết quả điều tra

2.1 Kết quả điều tra dành cho giáo viên

2.1.1 Sự cần thiết của dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Không cần thiết

Sự cần thiết của dạy học theo định

Sự cần thiết của các kĩ năng trong học

Bảng 1-Sự cần thiết của dạy học theo định hướng phát triển năng lực

Từ bảng số liệu cho thấy đa số giáo viên nhận thức được sự cần thiết của dạy học theo định hướng phát triển năng lực (67%) Phần lớn giáo viên thấy được sự cần thiết của các kĩ năng trong học tập cũng như trong cuộc sống đối với học sinh THPT (89%)

2.1.2 Các khó khăn khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực

Các khó khăn khi sử dụng phương pháp dạy học tích cực

Với học sinh

a Trình độ chưa cao, không đồng đều 26,0%

b Không hứng thú với môn học 37,0%

c Chưa làm quen với hướng tiếp cận này 8,0%

b Chưa có tài liệu hướng dẫn 36,0%

Nội dung chương

15

Tìm hiểu một số khó khăn khi sử dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy năng lực cho học sinh thấy rằng: về phía học sinh đa số không hứng thú với môn học (37%); nhiều giáo viên chưa có kinh nghiệm và phương pháp (64%), nội dung chưa gắn với thực tiễn (27%) và không gây hứng thú với học sinh (25%)

2.1.3 Việc vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược vào dạy học

Chưa biết đến

mô hình này

Bảng 3-Việc vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược vào dạy học

Để thực hiện đổi mới trong giáo dục, các trường THPT đã cố gắng đổi mới PPDH, qua khảo sát thực tế cho thấy phong trào đổi mới PPDH bước đầu

đã thu được nhiều kết quả khả quan Đa số giáo viên đã chú trọng hơn trong việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy các năng lực, phẩm chất của người học Tuy nhiên vì còn chưa có kinh nghiệm và nguồn tài liệu học hỏi còn ít bên cạnh đó sách giáo khoa hiện hành cũng chưa phù hợp cho phương pháp dạy học tích cực được ứng dụng, vì thế việc dạy học còn nhiều hạn chế Bên cạnh những giáo viên nghiêm túc, tâm huyết với nghề, năng động, mạnh dạn tìm tòi, áp dụng các phương pháp dạy học tích cực thì cũng còn một bộ phận không nhỏ giáo viên chưa chịu cải tiến phương pháp dạy học: phương pháp chủ đạo trong dạy học vẫn là diễn giảng, thuyết trình; vẫn còn hiện tượng “đọc - chép” trong các giờ dạy; giáo viên vẫn ôm đồm kiến thức, làm việc quá nhiều mà chưa tạo điều kiện, chưa hướng dẫn

2 Chỉ có hiệu quả khi tự nghiên cứu SGK 215 15.17%

3 Phải nghiên cứu và tìm thêm tài liệu ngoài SGK 437 30.84%

4 Phải nghiên cứu SGK, tìm thêm tài liệu tham khảo,

Bảng 4-Thực trạng phương pháp học tập

Từ số liệu trên cho thấy, nhiều học sinh đã nhận thức được cách học hiệu quả Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều em chỉ phụ thuộc vào 45 phút học trên lớp Giáo viên cần có các biện pháp định hướng, rèn luyện cho các em cách học phù hợp

có kĩ năng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề; 23.08% học sinh có kĩ năng khai thác tài liệu học tập bằng phương tiện công nghệ thông tin; 22.37% học sinh có kĩ năng lập

kế hoạch học tập; 22.02% học sinh có kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập

2.2.3 Ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông trong học tập

Bảng 6-Thực trạng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập

Phân tích số liệu cho thấy có 97.11% học sinh thường xuyên lướt Facebook, Zalo, Tiktok, Instagram; 64.43% học sinh thường xuyên chơi game, xem phim, nghe nhạc Trong khi đó chỉ có 6.63% học sinh thường xuyên tra cứu tài liệu học tập trên Internet; có 66.41% học sinh không sử dụng Internet cho mục đích học tập

Như vậy, mục đích chính khi học sinh sử dụng Internet là giải trí, sống ảo trên mạng xã hội

17

3 Nhận xét

Từ thực trạng nêu trên, tôi rút ra một số kết luận như sau:

- Việc khảo sát cho thấy có một bộ phận học sinh thường xuyên nỗ lực trong học tập, chịu khó học hỏi bạn bè và thầy cô Tuy nhiên, vẫn còn một lượng không nhỏ học sinh học thụ động, đối phó, chưa biết cách học tốt, chủ yếu là nghe giảng

và ghi chép trong suốt thời gian học, ghi nhớ thuộc lòng kiến thức chứ chưa nắm được bản chất nội dung đã học

- Đa số giáo viên nhận thức được sự cần thiết của dạy học theo định hướng phát triển năng lực Tuy nhiên vẫn còn nhiều giáo viên ôm đồm kiến thức, làm việc quá nhiều mà chưa tạo điều kiện, chưa hướng dẫn và khích lệ học sinh làm việc

- Học sinh nghĩ đơn giản rằng chỉ cần biết sử dụng máy tính là học tốt môn tin học, học sinh không nhận thức được tầm quan trọng cũng như không hứng thú với môn học

- Có một bộ phận học sinh đã biết ứng dụng công nghệ thông tin để khai thác nguồn tài nguyên học tập, nhưng một số khác lại chỉ lên mạng chép lời giải hoặc đi xin bài giải từ người khác

- Đa số học sinh mới dừng lại ở việc thu nhận kiến thức mà chưa hình thành được các kĩ năng cần thiết như giao tiếp, thuyết trình, phản biện, làm việc nhóm…

III Vận dụng mô hình Lớp học đảo ngược dạy học chủ đề “Tin học và đời sống”

Chủ đề “Tin học và đời sống”-Tin học 10 gồm nội dung của 2 bài (Bài 8-Những ứng dụng của tin học và Bài 9-Tin học và xã hội), được học trong 2 tiết trên lớp

Quá trình dạy học chủ đề này theo mô hình Lớp học đảo ngược được thực hiện như sau:

1 Hoạt động học tập trước giờ lên lớp

1.1 Mục tiêu cần đạt

Kết thúc hoạt động này, học sinh cần đạt được:

a Về kiến thức

- Biết được những ứng dụng của tin học trong các lĩnh vực đời sống xã hội

- Nêu được ảnh hưởng to lớn của tin học đối với sự phát triển của xã hội

- So sánh được sự khác nhau của xã hội có sử dụng Tin học và xã hội không có Tin học Sử dụng được tin học trong một số lĩnh vực của xã hội

- Chỉ ra được những vấn đề thuộc văn hóa và pháp luật trong xã hội tin học hóa

- Nêu được một số văn bản luật trong lĩnh vực tin học, nhận thức được các hành vi

vi phạm pháp luật trên Internet

- Học sinh cần học tập không ngừng để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội

- Học sinh cần nhận thức được tầm quan trọng của môn học, vị trí của môn học trong

hệ thống kiến thức phổ thông và những yêu cầu về mặt đạo đức trong xã hội tin học hóa

1.2 Tiến trình tổ chức hoạt động

* Giáo viên:

- Giáo viên thiết kế bài giảng, Video, các tài liệu học tập

- Tạo lớp học trực tuyến, chia sẻ các tài liệu cho học sinh

- Chuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh

- Kiểm tra, đánh giá kết quả tự học ở nhà của cá nhân học sinh

Để thúc đẩy học sinh chuẩn bị bài trước khi đến lớp, giáo viên sẽ nhắc nhở trước 1 tuần và nhắc lại lần nữa trước 2 ngày

Nhiệm vụ học tập như sau:

PHIẾU HỌC TẬP CỦA MỖI CÁ NHÂN:

Sau khi xem các clip bài giảng, các video minh họa, nghiên cứu các tài liệu học tập, em hãy trả lời các câu hỏi sau:

19

Câu 1: Hãy kể một số ứng dụng của tin học Hãy cho biết những ứng dụng

tin học ở trường em

Câu 2: Hãy kể một số phần mềm giải trí mà em thích? Những phần mềm

đó ngoài việc giải trí còn rèn thêm cho em được kĩ năng, thói quen nào?

Câu 3: Theo em chơi game có phải luôn luôn xấu không? Phụ huynh có

nhất thiết phải cấm tuyệt con con cái chơi game không?

Câu 4: Theo em có lĩnh vực nào mà tin học khó có thể ứng dụng được? Câu 5: Trong gia đình em đã ứng dụng tin học như thế nào? Ưu điểm của

quan đến công nghệ thông tin ở nước ta

Câu 10: Em suy nghĩ gì về trách nhiệm của thế hệ các em đối với sự phát

triển tin học của nước ta?

- Nội dung thuyết trình của các nhóm như sau:

+ Nhóm 1: Ứng dụng của tin học trong các lĩnh vực: khoa học kĩ thuật; quản lí; tự động hóa và điều khiển; truyền thông

+ Nhóm 2: Ứng dụng của tin học trong các lĩnh vực: soạn thảo, in ấn, lưu trữ, văn phòng; trí tuệ nhân tạo; giáo dục; giải trí

+ Nhóm trình bày sẽ thuyết trình nội dung được giao: 5 phút

+ Các nhóm đặt câu hỏi, thắc mắc, tranh luận: 10 phút

+ Giáo viên củng cố kiến thức: 5 phút

* Học sinh: Tham gia lớp học trực tuyến:

- Xem, nghiên cứu bài giảng, tài liệu, Video

- Trao đổi về nội dung bài học, ghi lại các vấn đề còn thắc mắc

- Mỗi học sinh hoàn thành nhiệm vụ học tập cá nhân

- Học sinh chụp phiếu học tập của cá nhân gửi lên hệ thống để giáo viên kiểm tra

- Các nhóm thảo luận, hoàn thành nhiệm vụ nhóm được giao

2 Hoạt động học tập trong giờ lên lớp

Kế hoạch bài dạy: Phụ lục 1

2.1 Mục tiêu cần đạt

Ở hoạt động này, học sinh tiến hành thuyết trình, tranh luận, trao đổi với nhau

và với giáo viên, nâng mức lĩnh hội kiến thức mới lên bậc vận dụng, qua đó vừa bồi dưỡng các năng lực tự học vừa đào sâu mở rộng kiến thức

Kết thúc hoạt động này, ngoài phần kiến thức, năng lực, phẩm chất cần đạt được ở hoạt động trước thì học sinh còn cần phải đạt được một số kĩ năng sau:

- Kĩ năng báo cáo, thuyết trình

- Kĩ năng lập luận, phản biện

- Kĩ năng tư duy, làm việc độc lập

- Kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm

- Kĩ năng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

- Kĩ năng giao tiếp

2.2 Tiến trình tổ chức hoạt động

1 Hãy cho biết một số ví dụ thực tế nói lên vai trò của tin học trong lĩnh vực này giải các bài toán khoa học kĩ thuật?

2 Hãy nêu 6 công nghệ truyền thông hiện đại đã thay thế cho các công nghệ truyền thông truyền thống

3 Khi những dây chuyền sản xuất tự động thay thế công việc chân tay của công nhân thì những công nhân này sẽ mất việc làm Giải pháp nào được đưa ra để giải quyết việc làm cho nguồn lao động thất nghiệp này?

4 Hệ thống dây chuyền sản xuất tự động tại các nhà máy cũng sẽ đến lúc lỗi thời Vậy theo bạn, nên ưu tiên thay thế toàn bộ máy móc mới hay sửa chữa hệ thống cũ?

Giáo viên tổng hợp các ý kiến tranh luận, giải đáp các thắc mắc, hệ thống hóa lại các kiến thức cơ bản của bài học trong 5 phút

- Sử dụng máy tính trong các lĩnh vực thiết kế kỹ thuật, xử lý các số liệu thực nghiệm có thể tính được nhiều phương án và mô tả trực quan trên màn hình hoặc in

ra giấy Do vậy quá trình thiết kế nhanh hơn, hiệu quả hơn

22

- So với việc quản lí thủ công thì việc ứng dụng tin học sẽ giúp lưu trữ được lượng lớn và đa dạng các loại thông tin Các thao tác lưu trữ, sắp xếp, cập nhật, tìm kiếm, thống kê thông tin đảm bảo nhanh chóng, chính xác

- Với sự trợ giúp của máy tính, con người có được các quy trình công nghệ tự động hóa linh hoạt, chuẩn xác, chi phí thấp, hiệu quả và đa dạng

- Xu hướng tất yếu là sự liên kết giữa các mạng truyền thông và các mạng máy tính Các giải pháp tin học cùng với những công nghệ truyền thông hiện đại đã tạo ra được mạng máy tính toàn cầu Internet, nhờ đó phát triển nhiều dịch vụ tiện lợi, đa dạng như E-commerce (thương mại điện tử), E-learning (đào tạo điện tử), E-government (chính phủ điện tử)

- Người lao động bị dôi dư từ các bộ phận tự động hóa có thể được chuyển

sang các bộ phận mở rộng sản xuất của doanh nghiệp Cần ưu tiên thực hiện chính

sách kép, bao gồm: giảm bớt kích thích bằng lao động giá thấp (thông qua chính sách tăng lương và giảm giờ làm) để khuyến khích chuyển đổi công nghệ đi kèm với

hỗ trợ và đào tạo chuyển đổi tay nghề cho người lao động nhằm tạo ra sự dịch chuyển từ từ và bền vững Các kỹ năng làm việc trong cách mạng công nghiệp 4.0

là rất khác so với kỹ năng hiện tại người lao động đang có, không chỉ kỹ năng chuyên môn ngành nghề mà còn cả kỹ năng tin học, ngoại ngữ và tư duy hệ thống như tư duy phản biện, sáng tạo, xử lý và giải quyết vấn đề hệ thống…

- Sửa chữa máy móc có xu hướng là lựa chọn tiết kiệm hơn trong ngắn hạn, nhưng việc thay thế hoặc nâng cấp có bảo hành lại đảm bảo các vấn đề an toàn hoặc khi các yếu tố kinh tế yêu cầu Việc quyết định nâng cấp hệ thống mới hoặc sửa chữa

hệ thống cũ liên quan đến việc phân tích tình trạng thiết bị và bảo trì trong quá khứ, chi phí và hiệu quả Cân nhắc đầu tiên là an toàn Các quyết định nâng cấp hoặc sửa chữa máy móc, thiết bị được thực hiện dễ dàng nếu cải thiện an toàn cho người hoặc tài sản, cần xem xét tuổi tác của máy móc, quá trình bảo trì trong quá khứ cũng như các hoạt động của máy móc Các nhà quản lý nhà máy cần phải cân bằng giữa lợi ích chi phí ngắn hạn của việc sửa chữa máy móc với chi phí dài hạn và lợi ích doanh

thu của việc nâng cấp Người quản lý nhà máy có thể sử dụng quy tắc sau: Nếu hơn

3/4 tuổi thọ của thiết bị đã bị tiêu hao và việc sửa chữa lớn hơn 1/3 chi phí thay thế thì có thể đã đến lúc phải nâng cấp máy móc

2 Theo bạn có lĩnh vực nào mà tin học khó có thể ứng dụng được?

3 Chơi game có phải luôn có hại không? Theo bạn các bậc phụ huynh có nhất thiết phải cấm tuyệt đối con cái chơi game không?

4 Trợ lí ảo Siri của Apple, Cortana của Microsoft hay Google Assistant có thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo không? Tại sao?

5 Công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng phát triển có dẫn tới tình trạng người máy thống trị con người không?

6 Tại sao lĩnh vực trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển?

Giáo viên tổng hợp các ý kiến tranh luận, giải đáp các thắc mắc, hệ thống hóa lại các kiến thức cơ bản của bài học trong 5 phút

- Tin học đã giúp cho việc biên soạn các văn bản hành chính, lập kế hoạch công tác, luân chuyển văn thư, công nghiệp in ấn… ngày càng thuận lợi Từ đó, văn phòng điện tử, xuất bản điện tử… ngày càng phổ biến

- Ứng dụng tin học thiết kế các máy đảm đương một số hoạt động thuộc các lĩnh vực trí tuệ, các hoạt động đặc thù của con người (đọc được văn bản viết tay, nghe và hiểu được tiếng nói, phiên dịch, chẩn đoán bệnh…)

- Ứng dụng tin học có thể làm cho việc dạy và học sinh động hơn, hiệu quả hơn, các hình thức học tập trực tuyến ngày càng phổ biến

- Ứng dụng tin học có thể giúp con người có nhiều phương tiện giải trí mới, phong phú như nghe nhạc, xem phim, học nhạc, học vẽ…

+ Nên chú ý chọn những game lành mạnh phù hợp với lứa tuổi cũng như tính cách của trẻ

+ Cân bằng giữa việc học tập, sinh hoạt và vui chơi, mang lại lợi ích tốt nhất cho sức khỏe

+ Chỉ nên chơi game tối đa trong vòng 1 giờ sau khi đã hoàn thành xong các bài tập trên lớp, để trẻ có thể thư giãn và như một phần thưởng “tinh thần”

+ Cần tạo một không gian an toàn khi chơi game, phòng ốc thoáng mát, đủ dưỡng khí, đủ ánh sáng…

- Trợ lí ảo Siri của Apple, Cortana của Microsoft hay Google Assistant thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) AI được xem là một trong những công nghệ cốt lõi của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 Nhiều quốc gia bắt đầu ghi nhận xu thế phát triển tất yếu và tác động chuyển đổi to lớn của AI trong mọi mặt đời sống xã hội AI góp phần thay đổi cách thức vận hành của nhiều doanh nghiệp, tổ chức; thúc đẩy quá trình tự động hóa, loại bỏ các quy trình thủ công tốn nhiều thời gian, giúp nâng cao hiệu quả công việc, tiết kiệm thời gian và sức lao động; cải thiện chất lượng cuộc sống con người; giải quyết các vấn đề mà tư duy con người khó, không hoặc phải mất rất nhiều thời gian mới có thể làm được; có khả năng tự học hỏi để xử lý thông tin, dữ liệu ở quy mô lớn hơn, khoa học hơn so với con người; thúc đẩy quá trình tự động hóa, số hóa nền kinh tế, tối ưu hơn về chi phí; là nền tảng để hình thành và phát triển rất nhiều ứng dụng, dịch vụ trong tương lai Tuy nhiên có những lĩnh vực mà

AI khó có thể ứng dụng được như vấn đề linh cảm, tâm lí con người… Do đó khó

có thể dẫn tới tình trạng người máy thống trị con người

Giáo viên nhận xét, dặn dò chuẩn bị cho tiết học sau

- Tiết 2:

Nhóm 3 thuyết trình:

Nhóm 3 cử đại diện trình bày kết quả tự học, những kiến thức nhóm mình tìm hiểu được trong 5 phút

25

Các nhóm còn lại đưa ra nội dung cần góp ý, phản biện hoặc các câu hỏi còn thắc mắc Nhóm 3 sẽ tiếp thu các góp ý hoặc đưa ra các lập luận bảo vệ ý kiến của

nhóm mình Các nhóm tranh luận trong 15 phút

Hình ảnh lớp 10D thuyết trình trong giờ học trực tiếp

Hình ảnh lớp 10A1 thuyết trình trong giờ học trực tuyến Một số câu hỏi thảo luận được các nhóm đưa ra:

1 Trong thời đại công nghệ 4.0 như hiện nay theo các bạn làm thế nào để đưa nền tin học đến gần với người dân ở vùng sâu vùng xa? Giải pháp nào để giảm thiểu sự chênh lệch về công nghệ thông tin giữa thành thị và nông thôn?

2 Bên cạnh những tác động tích cực của tin học đối với sự phát triển của xã hội, liệu

có những ảnh hưởng tiêu cực nào không? Làm thế nào để khắc phục những tiêu cực đó?

26

3 Trong xã hội xã hội tin học hóa, các công cụ, máy móc, các thế hệ robot với nhiều loại dành cho các ngành nghề khác nhau sẽ được dùng phổ biến dẫn đến lao động chân tay giảm dần, lúc này sẽ dôi dư nhân lực, lao động thất nghiệp gia tăng Vậy vấn đề việc làm cho các lao động dôi dư sẽ được giải quyết như thế nào?

4 Trong xã hội tin học hóa có không ít hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tin học Theo các bạn có những biện pháp nào để giảm thiểu các hành vi này?

Giáo viên tổng hợp các ý kiến tranh luận, giải đáp các thắc mắc, hệ thống hóa lại các kiến thức cơ bản của bài học trong 5 phút

- Các thành tựu của tin học được áp dụng ở hầu hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội và đem lại nhiều hiệu quả to lớn, làm thay đổi nhiều nhận thức về tổ chức hoạt động, nâng cao dân trí, đào tạo các nguồn nhân lực chất lượng cao

- Để phát triển tin học cần 2 điều kiện quan trọng, đó là một xã hội có tổ chức trên cơ sở pháp lí chặt chẽ và đội ngũ lao động có tay nghề, trí tuệ

- Sự phát triển tin học đóng góp được phần đáng kể vào nền kinh tế quốc dân và kho tàng tri thức chung của thế giới

- Để đưa được nền tin học đến với vùng sâu vùng xa, cần có sự phối hợp đều tay giữa các cấp chính quyền, các tổ chức doanh nghiệp và các cá nhân đầu tư cơ

sở vật chất, đồng thời cần có các chính sách, chế độ đãi ngộ hợp lý nhằm thu hút nhân lực, vật lực, từ đó giảm thiểu sự chênh lệch về công nghệ thông tin giữa thành thị và nông thôn

- Lợi ích của xã hội tin học hóa:

+ Các giao diện mặt đối mặt ít đi

+ Phối hợp làm việc hiệu quả hơn, năng suất lao động tăng

+ Tiết kiệm thời gian để có thể sáng tạo, nghỉ ngơi

+ Lao động chân tay giảm dần và tập trung vào lao động trí óc

+ Thế hệ robot giúp thay thế con người trong những môi trường làm việc nguy hiểm

+ Nâng cao chất lượng cuộc sống con người

- Bên cạnh những tác động tích cực của tin học đối với sự phát triển của xã hội thì vẫn có những ảnh hưởng tiêu cực như:

+ Con người bị thụ động, lười lao động chân tay

+ Ảnh hưởng đến sức khỏe, gây nên một số vấn đề về tâm lí

+ Hình thành những nhóm tội phạm về công nghệ

+ Giao tiếp “mặt đối mặt” giảm nên con người ít có nhu cầu nói chuyện trực tiếp hoặc ít thể hiện cảm xúc