Bên cạnh việc thực hiện các nhiệm vụ chung đối với lực lượng Cảnh sát nhân dân thì lực lượng Cảnh sát Vũ trang còn có các nhiệm vụ đặc thù của lực lượng Cảnh sát Vũ trang là; đấu tranh
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN THỊ THỦY
XÂY DỰNG PHẨM CHẤT CHÍNH TRỊ CHO HỌC VIÊN
CẢNH SÁT VŨ TRANG (QUA KHẢO SÁT TẠI TRƯỜNG
TRUNG CẤP CẢNH SÁT VŨ TRANG)
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-
NGUYỄN THỊ THỦY
XÂY DỰNG PHẨM CHẤT CHÍNH TRỊ CHO HỌC VIÊN
CẢNH SÁT VŨ TRANG (QUA KHẢO SÁT TẠI TRƯỜNG
TRUNG CẤP CẢNH SÁT VŨ TRANG)
Chuyên ngành:.Chính trị học
Mã số: 603120
LUẬN VĂN THẠC SĨ (ngành) Chính trị học
Người hướng dẫn khoa học: TS Lưu Minh Văn
Hà Nội-2013
Formatted: Font: 17 pt
Formatted: Font: 17 pt Formatted: Font: 17 pt
Formatted: Font: 14 pt, Bold Formatted: Centered Formatted: Font: 14 pt, Bold
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU……… 4
1 Tính cấp thiết của đề tài 4
2 Tình hình nghiên cứu ……… 6
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu……… 9
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn………… 9
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu……… 10
6 Ý nghĩa của luận văn……… 10
7 Kết cấu của luận văn……… 10
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 11 1.1 Khái niệm phẩm chất con người ……… 11
1.1.1 Khái niệm phẩm chất……… 12
1.1.2 Cấu trúc của phẩm chất……… 14
1.2 Khái niệm phẩm chất chính trị……… 17
1.2.1 Phẩm chất chính trị……… 17
1.2.1.1 Định nghĩa phẩm chất chính trị……… 17
1.2.1.2 Cấu trúc phẩm chất chính trị……… 21
1.2.2 Phẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ trang…… 27
1.2.2.1 Khái niệm phẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ trang………
27 1.2.2.2 Cấu trúc phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trang 29 1.2.3 Các nhân tố và phương thức xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trang………
33 1.2.3.1 Các nhân tố tác động đến sự hình thành phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trang……… 33
1.2.3.2 Phương thức xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trang……… 41
Formatted Table
Trang 4Tiểu kết chương 1……… 54
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG PHẨM
CHẤT CHÍNH TRỊ CHO HỌC VIÊN Ở TRƯỜNG
TRUNG CẤP CẢNH SÁT VŨ TRANG HIỆN NAY
56
2.1 Đặc điểm của Trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang 56
2.2 Các yếu tố quy định và yêu cầu công tác giáo dục, xây
dựng phẩm chất chính trị cho học viên trường Trung
cấp Cảnh sát Vũ trang……… 60
2.2.1 Các yếu tố quy định hiệu quả công tác giáo dục, xây dựng
phẩm chất chính trị cho học viên tại trường Trung cấp
2.2.1.1 Chất lượng giáo dục, rèn luyện của nhà trường và tự giáo
dục, rèn luyện của học viên……… 60
2.2.1.2 Đặc thù của ngành và nghề nghiệp của học viên cảnh sát 67
2.2.1.3 Môi trường sư phạm của nhà trường……… 69
2.2.2 Yêu cầu cơ bản của công tác giáo dục, xây dựng phẩm chất
chính trị cho học viên tại trường Trung cấp cảnh sát vũ trang
74
2.3 Kết quả công tác giáo dục, nội dung phẩm chất chính trị
cho học viên tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang
hiện nay
76
2.3.2 Một số hạn chế trong giáo dục, xây dựng phẩm chất chính
trị cho học viên tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang
2.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, xây
dựng phẩm chất chính trị cho học viên tại Trường trung
Formatted: Line spacing: 1.5 lines
Trang 52.4.1 Tiếp tục đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,
phương pháp giáo dục môn chính trị; đường lối, quan
điểm của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước
nhằm xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên trung cấp
Cảnh sát Vũ trang hiện nay ………
92
2.4.2 Nâng cao chất lượng toàn diện đội ngũ giáo viên, làm tốt
công tác nêu gương, kết hợp chặt chẽ giữa quá trình giáo
2.4.3 Phát huy vai trò của các đoàn thể, các phong trào đặc biệt
là đoàn thanh niên để nâng cao nhận thức chính trị, có tinh
thần trách nhiệm với ngành, nghề đã lựa chọn của học
viên………
100
2.4.4 Đầu tư, nâng cấp các trang thiết bị, phương tiện bảo đảm
công tác giáo dục chính trị, nâng cao đời sống vật chất -
PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: Kết quả học tập của học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ
trang từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 –
2012………
PHỤ LỤC 2: Kết quả phân loại rèn luyện học viên Trung cấp Cảnh
sát Vũ trang từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 –
2012………
PHỤ LỤC 3: Kết quả thực tập của học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ
trang từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 –
2012………
Trang 6PHỤ LỤC 4: Kết quả phân loại tốt nghiệp học viên Trung cấp Cảnh
sát Vũ trang từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 - 2012
Lực lượng vũ trang nhân dân LLVTND Nghị quyết trung ương NQTƯ
Formatted: English (United States)
Trang 7MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
MỞ ĐẦU 4
1 Tính cấp thiết của đề tài 4
2 Tình hình nghiên cứu 5
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 8
3.1 Mục đích 8
3.2 Nhiệm vụ 8
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 8
4.1 Đối tượng nghiên cứu 8
4.2 Phạm vi nghiên cứu 8
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 8
5.1 Cơ sở lý luận của luận văn 8
5.2 Phương pháp nghiên cứu 9
6 Ý nghĩa của luận văn 9
7 Kết cấu của luận văn 9
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 10
1.1 Khái niệm phẩm chất con người 10
1.1.1 Khái niệm phẩm chất 10
1.1.2 Cấu trúc của phẩm chất 12
1.2 Khái niệm phẩm chất chính trị 14
1.2.1 Phẩm chất chính trị 14
1.2.2 Yêu cầu phẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ trang 19
1.2.3 Các nhân tố và phương thức xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trang 25
Tiểu kết chương 1 44
Formatted: Font: 14 pt
Trang 8CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG PHẨM CHẤT CHÍNH TRỊ CHO HỌC VIÊN Ở
TRƯỜNG TRUNG CẤP CẢNH SÁT VŨ TRANG HIỆN NAY: THỰC
TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 45
2.1 Đặc điểm của Trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang 45
2.2 Các yếu tố quy định và yêu cầu công tác giáo dục, xây dựng phẩm chất
chính trị cho học viên trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang 47
2.2.1 Các yếu tố quy định hiệu quả công tác giáo dục, xây dựng phẩm
chất chính trị cho học viên tại trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang 47
2.2.2 Yêu cầu cơ bản của công tác giáo dục, xây dựng phẩm chất chính
trị cho học viên tại trường Trung cấp cảnh sát vũ trang 59
2.3 Kết quả công tác giáo dục, nội dung phẩm chất chính trị cho học viên
tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang hiện nay 61
2.3.1 Ưu điểm công tác giáo dục, xây dựng phẩm chất chính trị cho học
viên tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang hiện nay 61
2.3.2 Một số hạn chế trong giáo dục, xây dựng phẩm chất chính trị cho
học viên tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang hiện nay 67
2.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, xây dựng phẩm chất
chính trị cho học viên tại Trường trung cấp Cảnh sát Vũ trang 76
2.4.1 Tiếp tục đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, phương
pháp giáo dục môn chính trị; đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách
và pháp luật của Nhà nước nhằm xây dựng phẩm chất chính trị cho học
viên trung cấp Cảnh sát Vũ trang hiện nay 76
2.4.2 Nâng cao chất lượng toàn diện đội ngũ giáo viên, làm tốt công tác
nêu gương, kết hợp chặt chẽ giữa quá trình giáo dục đào tạo với hoạt
động tự giáo dục, tự đào tạo 80
Trang 92.4.3 Phát huy vai trò của các đoàn thể, các phong trào đặc biệt là đoàn
thanh niên để nâng cao nhận thức chính trị, có tinh thần trách nhiệm với
ngành, nghề đã lựa chọn của học viên 83
2.4.4 Đầu tư, nâng cấp các trang thiết bị, phương tiện bảo đảm công tác giáo dục chính trị, nâng cao đời sống vật chất - tinh thần, gắn nhà trường với đơn vị 86
Tiểu kết chương 2 88
KẾT LUẬN 89
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 91
PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Kết quả học tập của học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ trang từ năm
học 2006 - 2007 đến năm học 2011 - 2012
Phụ lục 2: Kết quả phân loại rèn luyện học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ trang
từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 - 2012
Phụ lục 3: Kết quả thực tập của học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ trang từ năm
học 2006 - 2007 đến năm học 2011 - 2012
Phụ lục 4: Kết quả phân loại tốt nghiệp học viên Trung cấp Cảnh sát Vũ trang
từ năm học 2006 - 2007 đến năm học 2011 - 2012
Phụ lục 5: Trình độ học vấn của đội ngũ giáo viên Trường Trung cấp Cảnh
sát Vũ trang
Phụ lục 6: Tổng hợp số vụ vi phạm kỷ luật của học viên (2006 - 2012)
CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ
ĐƯỢC CÔNG BỐ
Formatted: English (United States) Formatted: Font: 14 pt Formatted: Line spacing: 1.5 lines
Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực và trong nước tiếp tục diễn biến
phức tạp, ẩn chứa nhiều nhân tố gây mất ổn định, khó lường bởi sự tác động
của nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó phải kể đến, như:
tác động phức tạp của quá trình Ttoàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, đang là
xu thế khách quan; cuộc đấu tranh trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn
hóa; khủng hoảng kinh tế toàn cầu, của chủ nghĩa khủng bố, đã trở thành
mối đe dọa toàn cầunhững khó khăn mới đất nước ta đang phải giải quyết
Để ổn định và giữ được môi trường thuân lợi cho phát triển, thì một trong
những nhiệm vụNhiệm vụ quan trọng hiện nay là xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đã được Đảng xác định với tư cách là nhiệm
vụ chiến lược là kết hợp giữa xây dựng và bảo vệ tổ quốc, bảo vệ trật tự, an
ninh xã hội
Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt của lực lượng vũ trang nhân
dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc giaANQG và giữ gìn trật tự, an toàn
xã hội của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Có chức năng
tham mưu cho Đảng, Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc giaANQG và giữ gìn
trật tự, an toàn xã hộiATXH; thực hiện thống nhất quản lý về bảo vệ an ninh
quốcANQG gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng, chống âm
mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và các vi phạm
pháp luật về an ninh quốc giaANQG, trật tự, an toàn xã hội Nhiệm vụ đó
luôn đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sỹ công an nhân dânCAND có bản lĩnh chính
trị vững vàng, kiên định, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, góp
phần xây dựng đơn vị, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội trong
tình hình mới
Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 11Trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang là nơi đào tạo cán bộ, chiến sỹ
cảnh sát Vũ trang cho cả nước Bên cạnh việc thực hiện các nhiệm vụ chung
đối với lực lượng Cảnh sát nhân dân thì lực lượng Cảnh sát Vũ trang còn có
các nhiệm vụ đặc thù của lực lượng Cảnh sát Vũ trang là; đấu tranh chống các
loại tội phạm, đặc biệt là tội phạm có vũ trang, các đối tượng xâm phạm an
ninh quốc gia ANQG và giữ gìn trật tự an toàn xã hộiATXH; bảo vệ các mục
tiêu quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, văn hóa, khoa học kỹ thuật,
các cơ quan ngoại giao và bảo vệ vận chuyển các chuyến hàng đặc biệt, các
hội nghị, lễ hội quan trọng; Vũ trang tuần tra, kiểm soát, cơ động chiến đấu,
trấn áp các vụ gây rối trật tự, các cuộc tập trung đông người phá rối an ninh,
bạo loạn chính trị, bạo loạn vũ trang và truy bắt các loại tội phạm nguy hiểm
khác; Vũ trang tác chiến phòng chống khủng bố và truy bắt các loại tội phạm
nguy hiểm phá hoại; Vũ trang bảo vệ các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm
giữ, bảo vệ các phiên tòa, hỗ trợ việc thi hành án hình sự, kinh tế, mang tính
chất đặc biệt nghiêm trọng; Hợp tác quốc tế để đấu tranh, trấn áp đối với các
loại tội phạm hoạt động có tổ chức, tội phạm khủng bố…
Trước sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường, các tiêu cực xã hội và sự
chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, việc bồi dưỡng, xây dựng phẩm
chất chính trị của thanh niên Việt Nam, trong đó có học viên Trung cấp Cảnh sát
Vũ trang càng là vấn đề cấp thiết Bên cạnh đa số học viên có phẩm chất chính
trị thì có một bộ phận học viên còn nhiều hạn chế về phẩm chất chính trị, nhận
thức một số vấn đề về chính trị còn mơ hồ, lệch lạc, có biểu hiện phai nhạt niềm
tin, ý chí phấn đấu, chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn cách mạng và công
tác công an trong thời kỳ mới Những hạn chế đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất
lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và sức mạnh chiến đấu của lực lượng công
an
Trang 12Xuất phát từ yêu cầu xây dựng Công an nhân dânCAND, cách mạng,
chính quy, tinh nhuệ, và từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu mới về bảo vệ
An ninh quốc giaANQG và trật tự an toàn xã hộiATXH Đòi hỏi mỗi cán bộ,
chiến sỹ, học viên của nhà trường cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, không
hoang mang giao động trước mọi tình huống, sẵn sàng nhận và hoàn thành
mọi nhiệm vụ được giao Chính vì vậy, việc coi trọng xây dựng phẩm chất
chính trị cho học viên trở thành nhiệm vụ thường xuyên, mang tính tất yếu
khách quan, một hoạt động góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ sĩ quan công an
trẻ đủ năng lực, phẩm chất đáp ứng yêu cầu bảo vệ, xây dựng đất nước trong
tình hình mới
Với những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: Xây dựng phẩm chất
chính trị cho học viên cảnh sát Vũ trang (Qua khảo sát tại trường Trung cấp
cảnh sát Vũ trang) làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ chính trị của mình
2 Tình hình nghiên cứu
“Vấn đề pPhẩm chất chính trị”, từ lâu đã và đang được nhiều nhà khoa
học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứuđã thu hút sự chú ý không chỉ
của các nhà nghiên cứu, mà cả ở các nhà hoạt động chính trị Đó cũng là chủ
đề đã được đề cập trong không ítCó khá nhiều công trình khoa học đã được
công bố và ứng dụng vào thực tiễn thông qua hình thức công bốnhư các bài
báo, tham luận khoa học, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, các công trình
nghiên cứu các cấp, với nhiều góc độ khác nhau.bậc sau đại học Một số các
công trình sau là minh chứng
Dương Văn Lượng: “Nâng cao phẩm chất chính trị quân nhân của quân
đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới”, Luận án Phó tiến sĩ
khoa học triết học, Hà Nội, 1994 Công trình đã khẳng định: phẩm chất chính
trị quân nhân quân đội nhân dân Việt Nam là phẩm chất chính trị của giai cấp
công nhân, phản ánh tập trung bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân,
Formatted: Font: Not Bold
Trang 13tính dân tộc của quân đội; lợi ích kinh tế, chính trị của giai cấp công nhân,
nhân dân lao động và lợi ích của dân tộc Việt Nam Bản chất phẩm chất chính
trị quân nhân trong quân đội là phản ánh bản chất giai cấp công nhân, bản
chất cách mạng của Đảng, tập trung ở lợi ích kinh tế, chính trị của giai cấp
công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của
Đảng
Nguyễn Anh Tú: “Quan hệ giữa phát triển phẩm chất chính trị với nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của học viên đào tạo sĩ quan trinh sát kỹ
thuật ở Học viện Khoa học quân sự hiện nay", Luận văn Thạc sĩ triết học, Học
viện Chính trị quân sự, Hà Nội, 2007 Trong luận văn này tác giả đã đưa ra
khái niệm phát triển phẩm chất chính trị của học viên đào tạo sĩ quan trinh sát
kỹ thuật cấp phân đội ở Học viện Khoa học quân sự là quá trình tiếp nhận và
chuyển hoá ý thức thức chính trị của học viên, dưới tác động của chủ thể giáo
dục đào tạo ở Học viện thành hành vi và năng lực thực tiễn hoạt động chính
trị tích cực nhằm hoàn thiện nhân cách đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng
và chiến đấu của quân đội trong thời kỳ mới
Ngoài ra, một số công trình khác liên quan đến phát triển phẩm chất
chính trị như: Nguyễn Hùng Oanh, “Phát triển đạo đức cách mạng ở thanh
niên quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ Triết học, Hà
Nội, 2002; Tổng cục Chính trị, "Nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán
bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật thông tin quân sự trong giai đoạn hiện
nay", Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2002, v.v
Về xây dựng phẩm chất chính trị thì cũng có nhiều công trình khoa học
đã tiếp cận và làm sáng tỏ từ góc độ làm sáng tỏ lý luận và thực tiễn về nhân
cách, bản chất và quá trình phát triển nhân cách
Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt
Trang 14Ở Liên-Xô (cũ) có tác phẩm “Chủ nghĩa xã hội và nhân cách”, hai tập,
Nxb Sách giáo khoa Mác- Lênin, H 1983; A.N.Lêônchiep, “Hoạt động ý
thức , nhân cách”, Nxb Giáo dục 1989
Ở nước ta vấn đề con người - nhân cách ngày càng được quan tâm
nghiên cứu Liên quan đến luận án trước hết là công trình “Con người Việt
Nam - mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội”, mã số KX.07
Công trình đã làm rõ nhiều vấn đề cơ bản, hệ thống về con người, nhân cách
con người Việt Nam Công trình được chuyển tải nội dung ở tác phẩm: “Vấn
đề con người trong sự nghiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Nxb CTQG,
H 1996; Dương Phú Hiệp, “Sự hình thành và phát triển nhân cách người Việt
Nam trong điều kiện chuyển từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị
trường”, Tạp chí Triết học, số 4 - 1992; Nguyễn Văn Huyên, “Quá trình sáng
tạo và sự phát triển nhân cách”, Tạp chí Triết học, số 3-1995; Nguyễn Văn
Phúc, “Về sự khắc phục những tác động tiêu cực của công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đối với sự phát triển nhân cách”, Tạp chí Triết học, số l-1998; Văn
Cương, “Nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội trong
giai đoạn mới” Thông tin GDLLCTQS, số 4- 1 996; Trần Danh Bích, “Cán
bộ chính trị phân đội cơ sở- những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay”,
Tạp chí QPTD, Số 1-1994; Lê Văn Quang, “ Mối quan hệ khách quan và chủ
quan trong sự hình thành nhân cách quân nhân Quân đội nhân dân Việt
Nam” luận án phó tiến sĩ khoa học triết học, M 1984; Đặng Kim Bôi, “Nâng
cao đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ chính trị cấp cơ sở trong quân
đội ta trước tác động của kinh tế thị trường hiện nay”
Từ những góc độ tiếp cận nghiên cứu khác nhau các tác giả đã đề cập
đến vấn đề phẩm chất chính trị Tuy nhiên, nghiên cứu trực tiếp chủ đề này
với đối tượng là học viên Cảnh sát Vũ trang vẫn là đề tài mới vì vậy chúng tôi
chọn chủ đề “Xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên cảnh sát Vũ trang
Formatted: Vietnamese
Formatted: Font: Italic
Trang 15"(Qua khảo sát tại trường Trung cấp Cảnh sát Vũ trang) làm đề tài nghiên cứu
của luận văn
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích
Phân tích, làm rõ những một số vấn đề lý luận và thực tiễn của đề tài,
đề xuất một số giải pháp xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên tại trường
trung cấp cảnh sát Vũ trang hiện nay
3.2 Nhiệm vụ
Xác định cơ sở lý luận xây dựng phẩm chất chính trị,
Phân tích, làm rõ đặc điểm và yêu cầu xây dựng phẩm chất chính trị
cho học viên tại Trường trung cấp cảnh sát Vũ trang
Đánh giá thực trạng xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên tại
Trường trung cấp cảnh sát Vũ trang hiện nay
Đề xuất giải pháp xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên Trường
trung cấp cảnh sát Vũ trang hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Xây dựng phẩm chất chính trị cho học viên tại Trường trung cấp cảnh
Cảnh sát Vũ trang
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu thực địa và thu thập số liệu thống kê phục vụ cho đề tàiĐề
tài triển khai trên cơ sở nghiên cứu trường hợp học viên được thực hiện tại
TTrường trung cấp cảnh sát Vũ trang, thuộc Bộ Công An, trong khoảng thời
gian từ 2006 đến nay
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận của luận văn
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 16- Quan điểmLý luậncủa chủ nghĩaTriết học, Tâm lý học, Văn hóa học,
Chính trị học Mác – Lênin và tư tưởngquan điểm Hồ Chí Minh về liên quan
đến việc xây dựng phẩm chất chính trị
từ phương diện ý thức xã hội mà hình thành nhân cách con người,
trong đó có lực lượng vũ trang
- Chỉ thị, nghị quyết của Bộ Công an về cán bộ và đào tạo cán bộ
- Kế thừa các thành tựu nghiên cứu chuyên ngành về con người chính
trị, về văn hóa chính trị
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Ngoài những cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của
chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử; luận văn sử dụng
một số phương pháp nghiên cứu khác: phương pháp phân tích và tổng hợp,
điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia, phương pháp thống kê
6 Ý nghĩa của luận văn
Luận văn đưa ra khái niệm, chỉ rõ đặc điểm và đề xuất giải pháp xây
dựng phẩm chất chính trị cho học viên tại trường Trung cấp Cảnh sát Vũ
trang hiện nay
Luận văn có thể dùng làmtrước hết là tài liệu tham khảo phục vụcho
công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập cho học viên tại trường trung
Trung cấp cảnh Cảnh sát Vũ trang hiện nay và những người quan tâm về vấn
đề này
7 Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm phần mở đầu, 2 chương (6 7 tiết), kết luận, danh mục tài
liệu tham khảo và một số phụ lục
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt
Trang 17CHƯƠNG Chương 1: : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Khái niệm phẩm chất con người
1.1.1 Khái niệm phẩm chất
Phẩm chất theo đại từ điển tiếng Việt là "giá trị và tính chất tốt đẹp của
con người hay vật gì" [6,1323]
Phẩm chất là một khái niệm khó định nghĩa, khá trừu tượng về mức độ,
khác nhau về nội hàm và phạm vi biểu hiện, chẳng hạn khi đề cập đến: phẩm
chất chính trị tư tưởng; phẩm chất đạo đức, phẩm chất nghề nghiệp; v.v.v
Nên đã tồn tại khá nhiều cách hiểu, cách kiến giải khác nhau về khái niệm
này, Vì vậy, đĐó là một khó khăn không nhỏ khi tếp cân khái niện nàyđối với
thực hiện đề tài luận văn
Vì vậy, trong luận văn này, để hình dung khái niệm “phẩm chất” nói
chung và “phẩm chất chính trị” nói riêng, chúng tôi bắt đầu từ khảo cứu một
số luận điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, đặc biệt là quan điểm của các tác
gia kinh điển làm định hướng phương pháp luận
Về nguồn gốc, phẩm chất của con người không phải là cái tự nhiên mặc
định với tư cách là thực thể sinh học, dù yếu tố sinh học có vai trò nhất định,
nhưng về cơ bản nó là kết quả của quá trình xã hội hóa, hay mặt xã hội đóng
vai trò quyết định Tuy nhiên, mặt xã hội không phải là cái gì trừu tượng, nó
bị quy địnhNhư vậy, nói đến phẩm chất cá nhân là nói đến tổng hoà những
yếu tố, những thuộc tính của một con người cụ thể, hiện hữu gắn với bởi điều
kiện lịch sử cụ thể- xã hội, với bởi môi trường mà họ sống, và hoạt động của
cộng đồng, mà ở đó mỗi cá nhân vừa là một thành viên, vừa là chủ thể hoạt
Formatted: Font: 14 pt, Not Bold Formatted: Font: 14 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: 14 pt, Not Bold
Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 14 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Font: 14 pt, Not Bold
Formatted: Font: 14 pt, Not Bold, Vietnamese Formatted: Normal, Line spacing: 1.5 lines Formatted: Font: 14 pt, English (United States) Formatted: Font: Bold
Formatted: Space Before: 0 pt
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 18động Nó thể hiện, phản ánh các yêu cầu, chuẩn mực xã hội,; yêu cầu hoạt
động nghề nghiệp của cá nhân, các giá trị xã hội được con người cá thể hóa
Phẩm chất của con người là sản phẩm phát triển lâu dài của lịch sử -xã
hội Nó phản ánh các điều kiện sinh hoạt vật chất, tinh thần, các hoạt động
sống và quan hệ xã hội của con người ở những giai đoạn lịch sử nhất định
Với tính cáchĐồng thời và rất quan trọng nó là một sản phẩm của quá
trình phát triển nhân cách.,pPhẩm chất của con người là kết quả tổng hợp của
sự phát triển cá thể và của xã hội Phẩm chất con người khi đã hình thành có
tính ổn định tương đối, nhưng điều đó không có nghĩa nó không thay đổi dưới
sự tác động của hoàn cảnh sống
Chủ nghĩa Mác từ cách tiếp cận duy vật lịch sử, nhấn mạnh phương diện
phẩm chất của con người là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài về mặt
lịch sử - xã hội.Về đặc điểm quan trọng này C.Mác viết: “Trong khi tác động
vào tự nhiên ở bên ngoài và làm thay đổi tự nhiên, con người cũng đồng thời
làm thay đổi bản tính của chính nó Con người phát triển những lực lượng
tiềm tàng đang ngái ngủ trong bản tính đó và bắt sự hoạt động của những lực
lượng ấy phải phục tùng mình” [1221, tr.34] Lý giải phẩm chất con người với
tư cách là kết quả của quá trình xã hội hóa, chủ nghĩa Mác đặc biệt chú ý,
nhấn mạnh vai trò của quá trình con người tham gia vào các quá trình xã hội,
trong đó quan trọng nhất là quá trình lao động sản xuất Nói cách khác, đó là
quá trình con người thực hiện đối tượng hoá các “lực lượng bản chất người”
của mình vừa với tư cách là chủ thể sáng tạo ra thế giới đối tượng, và vừa là
quá trình mà còn sáng tạo ra bản thân mình Quá trình hình thành phẩm chất
của con người còn được hình dung là quá trình chiếm hữu đối tượng tương
ứng Nếu con người không có một nhu cầu nào về đối tượng để thúc đẩy việc
hình thành động cơ hoạt động, chiếm hữu đối tượng, không có một cảm xúc,
một tình cảm, một thái độ nào về đối tượng và do đó không có hoạt động
Formatted: Space After: 0 pt
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Trang 19chiến hữu đối tượng thì không thể có phẩm chất chuyên biệt về đối tượng đó
C.Mác đã viết: “Đối với lỗ tai không thính âm nhạc thì âm nhạc hay nhất cũng
không có ý nghĩa gì cả, đối với nó, âm nhạc không phải là đối tượng, bởi vì
đối tượng của tôi chỉ có thể là sự khẳng định một trong những lực lượng bản
chất của tôi, nghĩa là nó chỉ có thể tồn tại đối với tôi giống như lực lượng bản
chất của tôi tồn tại đối với tôi với tính cách là năng lực chủ quan”
[188,tr.137] và … “ Vì không những năm giác quan bên ngoài mà cả những
cảm giác gọi là tinh thần, những cảm giác thực tiễn (ý chí, tình yêu ) nói
tóm lại, cảm giác của con người, tính nhân loại của cảm giác - chỉ nảy sinh
nhờ có sự tồn tại của đối tượng tương ứng thông qua bản tính đã nhân loại
hoá” [1119, tr.137] Nếu như bản chất của con người trong tính hiện thực của
nó là tổng hoá các mối quan hệ xã hội thì các phẩm chất của con người chính
là thể hiện trong đời sống hiện thực cái bản chất đó, là phương thức tồn tại
của bản chất người trong thang bậc vận động và phát triển của nó Vì vậy,
theo nghĩa được đề cập trên, phẩm chất của con người có thể hiểu là đặc trưng
có tính xã hội của con người Nó phản ánh không chỉ trình độ phát triển, mà
còn là mức độ, xu hướng, sự sẵn sàng của chủ thể để tham gia hoạt động xã
hội của nó Nhờ có các phẩm chất xã hội mà con người trở thành một cá nhân,
một nhân cách, về vấn đề này chính C.Mác cũng đã từng nhấn mạnh rằng
“Bản chất của con người đặc thù” không phải là cái râu của nó, không phải là
máu của nó, không phải là bản chất thể xác trừu tượng của nó mà là phẩm
chất xã hội của nó” [2213.tr 320]
Từ những luận điểm chỉ dẫn về phương pháp luận như trên của các tác
gia kinh điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin , khái niệm phẩm chất với tư cách
là vấn đề của lý luận về nhân cách
Lý luận về nhân cách của trường phái mác xít về cơ bản được xây dựng
trên cơ sở nguyên tắc hoạt động đối tượng của chủ nghĩa Mác, tuy quan niệm
Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese, Not Highlight Formatted: Vietnamese
Trang 20thế nào là nhân cách, cấu trúc của nó ra sao và khái niệm phẩm chất nằm ở
đâu trong cấu trúc đó cũng có những quan điểm khác nhau Để định hình khái
niệm “phẩm chất” tác giả luận văn sẽ chỉ đề cập đến hai khung phân loại cấu
trúc nhân cách - khung 4 yếu tố (Platonov K.K) và khung hai yếu tố()
Platonov quan niệm nhân cách là hệ thống phức tạp, trong đó về cấu trúc gồm
bốn tiểu hệ thống: tiểu hệ thống có nguồn gốc sinh học (Khí chất, giới tính,
lứa tuổi và cả bệnh lý ); tiểu hệ thống về quá trình tâm lý (Cảm giác, tri giác,
trí nhớ, tư duy ); tiểu hệ thống về năng lực (kinh nghiệm, tri thức, kỹ
năng…); tiểu hệ thống xu hướng nhân cách (nhu cầu, hứng thú, phẩm chất…)
Như vậy, nếu theo hệ thống phân loại của Platonov, phẩm chất thuộc tiểu hệ
thống quyết định đến xu hướng nhân cách, nói cách khác nó đóng vai trò nền
tảng (basis) hành vi, ứng xử của con người Cách phân loại tiếp theo (hai yếu
tố) là mô hình phân loại đơn giản hơn, nhưng cũng có thể coi là biến thể của
khung phân loại 4 yếu tố Theo mô hình này, hệ thống nhân cách gồm 2 tiểu
cấu trúc cở bản: tiểu hệ thống “phẩm chất” [ Ở đây cũng có ít nhất 2 quan
niệm khá khác nhau về các yếu tố cấu thành của phẩm chất nhân cách, cách 1
gồm: “phẩm chất xã hội”; phẩm chất cá nhân; phẩm chất ý chí (trong đó phẩm
chất chính trị được xếp trong phầm chất xã hội) Cách 2 gồm: tri thức, tình
cảm, lý tưởng, niềm tin và thái độ]; tiểu hệ thống “năng lực” [gồm: năng lực
xã hội hóa, năng lực chủ thể hóa, năng lực hành động, năng lực giao tiếp]
Ưu điểm cơ bản của cách phân loại của hai mô hình trên là chỉ ra tính
phức tạp, tính linh hoạt, tính ổn định và tính chủ thể của nhân cách Trong đó
như đã nói trên, phẩm chất là yếu tố xác lập nền tảng, có vai trò quan trọng
trong định hình xu hướng hành vi của các chủ thể, trong đó đặc điểm quan
trọng nhất đó là hình dung làm thế nào cá nhân có thể làm chủ bản thân và xu
hướng hành động của họ khi tham gia vào các quá trình xã hội, hoạt động
nghề nghiệp với sẽ như thế nào
Trang 21
1.1.2 Cấu trúc của phẩm chất
Phẩm chất với tư cách là yếu tố bên trong của nhân cách nó có cấu trúc
bao gồm: Tri thức, tình cảm, lý tưởng, niềm tin, thái độ…các yếu tố đó đan
xen cùng tồn tại, tương tác với nhau để hình thành nên phẩm chất hoàn chỉnh
Tri thức, là kết quả của quá trình nhận thức của con người về thế giới
hiện thực, làm tái hiện trong tư tưởng những thuộc tính, những quy luật của
thế giới ấy và diễn đạt chúng dưới hình thức ngôn ngữ hoặc các hệ thống ký
hiệu khác
Tri thức bao gồm những kiến thức về tự nhiên, xã hội, con người, khoa
học kỹ thuật, công nghệ và nghệ thuật quân sự Tri thức mà con người đạt
được là thông qua các quá trình nhận thức phức tạp như: quá trình tri giác,
quá trình học tập, tiếp thu, quá trình giao tiếp, quá trình tranh luận, quá trình
lý luận, hay đó là sự kết hợp các quá trình này Nói cách khác tri thức có
nhiều cấp độ khác nhau như: tri thức thong thường được hình thành do hoạt
động hàng ngày của mỗi cá nhân, mang tính chất cảm tính, trực tiếp, bề ngoài
và rời rạc Tri thức khoa học phản ánh trình độ của con người đi sâu nhận
thức thế giới hiện thực
Tình cảm, là những cảm xúc, thái độ của con người đối với thế giới
xung quanh Lý luận nhận thức đã chỉ rõ, quá trình nhận thức tình cảm và cảm
xúc có vai trò to lớn trong khám phá chân lý, cải tạo hiện thực và tin vào hiện
thực Về điều này V.I Lênin viết: “Không có sự xúc cảm của con người thì xưa
nay không có và không thể có sự tìm tòi chân lý” [14,63, tr.131] Tình cảm của
người cách mạng sẽ ngày càng sâu sắc và bền vững khi chúng không ngừng
được củng cố, vun đắp trên nền tảng tri thức khoa học và trên lập trường của
giai cấp công nhân
Formatted: Font: Bold, Italic Formatted: Font: 14 pt, Bold, Italic, Vietnamese Formatted: Indent: First line: 1 cm
Trang 22Lý tưởng , là phạm trù thuộc ý thức xã hội, nó giữ vị trí rất quan trọng
trong thế giới quan, định hướng, chỉ đạo và hiện thực hoá các hoạt động nhận
thức, hoạt động thực tiễn của con người trong việc cải tạo tự nhiên, xã hội Sự
hình thành lý tưởng là một quá trình phức tạp luôn gắn liền với quá trình hình
thành và phát triển nhân cách ở những giai đoạn nhất định
Theo từ điển tiếng Việt, "Lý tưởng là mục đích cao nhất, tốt đẹp nhất,
có sức hấp dẫn lôi cuốn con người, cộng đồng người tạo nên sự chuyển biến
xã hội lịch sử" [3022, tr.566]
Lý tưởng thuộc ý thức xã hội, phản ánh và bị quy định bởi tồn tại xã hội,
đồng thời có vai trò to lớn tác động trở lại tồn tại xã hội Bản chất của lý tưởng là
sự phản ánh vượt trước của ý thức xã hội so với tồn tại xã hội Lý tưởng vừa là mục
tiêu, vừa là động lực thúc đẩy con người vươn tới Lý tưởng làm cho con người có
thái độ tích cực trong nhận thức, có tình cảm chân thành và niềm tin vững chắc
trong hành động tạo lên sức mạnh to lớn của con người Lý tưởng bao giờ cũng
mang bản chất xã hội cho dù chúng tồn tại dưới hình thức lý tưởng cá nhân hay
lý tưởng cộng đồng Bản chất xã hội quy định nội dung và phương thức thực
hiện lý tưởng của cá nhân hay tập đoàn đó Trong xã hội có giai cấp, lý tưởng bị
chi phối mạnh mẽ bởi hệ tư tưởng của giai cấp thống trị, vì vậy lý tưởng thường
mang tính giai cấp
Lý tưởng có thể được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau Nếu tiếp
cận từ phương thức tồn tại cá nhân và xã hội, có lý tưởng cá nhân và lý
tưởng xã hội Nếu tiếp cận từ lĩnh vực hoạt động có lý tưởng chính trị - xã
hội, lý tưởng nghề nghiệp, lý tưởng đạo đức, lý tưởng thẩm mỹ, còn khái
niệm được tiếp cận từ hình thái kinh tế - xã hội Lý tưởng cách mạng
được bàn đến trong luận văn thuộc phạm trù lý tưởng chính trị - xã hội
Từ điển Triết học giải thích: "Lý tưởng xã hội là những quan niệm phù
hợp với lợi ích kinh tế và chính trị của một tập đoàn xã hội, một giai cấp
Formatted: Vietnamese, Not Highlight Formatted: Vietnamese
Trang 23nào đó về một chế độ xã hội hoàn thiện nhất, chế độ đó là mục đích cuối
cùng của những ước vọng và hoạt động của tập đoàn xã hội ấy" [15,
tr.684]
Niềm tin, là một trạng thái tâm lý đặc biệt của con người, hình thành
trong sự thống nhất biện chứng của tri thức, tình cảm, lý tưởng, niềm tin
Chẳng hạn, khi niềm tin được dựa trên tri thức bao giờ cũng mang lại hiệu quả
cao trong quá trình thực tiễn Bởi niềm tin đó phải được xây dựng trên những
cơ sở khoa học nhất định mà cá nhân đó đạt được
Thái độ, là một trong những phẩm chất của con người, đó là cách nghĩ,
cách nhìn, cách hành động theo một hướng nào đó của cá nhân Thái độ được
dựa trên cơ sở tình cảm, niềm tin, tri thức…Phẩm chất này của con người
không thể thiếu trong quá trình tồn tại và phát triển Trước một sự vật, sự việc
nào đó con người luôn bày tỏ thái độ của mình, nhằm khẳng định hay phủ
định nó Đồng thời thái độ thể hiện sự am hiểu, lý tưởng của người đó ra sao
1.2 Khái niệm phẩm chất chính trị
1.2.1 Phẩm chất chính trị
a.1.2.1.1 Định nghĩa phẩm chất chính trị
Phẩm chất chính trị của con người là một loại phẩm chất tinh thần xã hội
đặc thù trong các xã hội có giai cấp nó được hình thành khi con người đang sống
đã có sự phân chia thành các giai cấp đối kháng về lợi ích kinh tế và quyền lực
chính trị; khi trong xã hội, quyền lực chính trị bắt nguồn sâu xa từ lợi ích kinh tế
đã trở thành một động lực to lớn chi phối ý thức, hành vi, hoạt động của mọi giai
cấp
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Font: Bold Formatted: Vietnamese Formatted: Space After: 0 pt
Trang 24Phẩm chất chính trị là sự phản ánh vào nhân cách con người các mối
quan hệ chính trị - giai cấp và các hoạt động đấu tranh giai cấp, đấu tranh
chính trị của con người
Khẳng định phẩm chất chính trị của con người tức là khẳng định tính
giai cấp của nhân cách con người trong xã hội có giai cấp Song trong xã hội
có giai cấp, có đấu tranh giai cấp thì mọi phẩm chất của con người đều in dấu
giai cấp và cũng phải được xem xét ở phương diện chính trị – giai cấp
Trong xã hội có giai cấp, phẩm chất chính trị trước hết là phẩm chất
nhân cách của giai cấp thống trị xã hội, phản ánh bản chất giai cấp, lợi ích
kinh tế và chính trị của giai cấp đó Tuy nhiên như C.Mác và Ph.Ăngghen đã
từng nói, giai cấp thống trị không thể thống trị được xã hội nếu như nó không
biểu hiện lợi ích bản thân như là lợi ích của toàn xã hội và không gán cho
những tư tưởng của bản thân mình một hình thức phổ biến được coi là duy
nhất hợp lý, duy nhất có giá trị phổ biến đối với toàn xã hội [2314, tr 294,
317] Hình thức phổ biến và duy nhất hợp lý đó chính là các định hướng giá
trị nhân cách, các chuẩn mực chính trị, quy tắc đạo đức do giai cấp thống trị
xây dựng lên để quy định ý thức và hành vi chính trị, đạo đức của mọi người
Điều này chúng ta có thể thấy rõ trong lịch sử Việt Nam, các giai cấp thống trị
phong kiến Việt Nam, đã triệt để lợi dụng các quan điểm chính trị –xã hội và
nhân sinh của các nhà tư tưởng Trung Quốc, Việt Nam đương thời để đặt ra
các yêu cầu cơ bản về đạo đức nhằm định hướng giá trị cho toàn xã hội và
buộc thần dân tuân theo Nổi bật trong số đó là thuyết “Tam cương”, “Ngũ
thường”, “ Ngũ luân”, là triết lý Tu, Tề, Trị, Bình Hình mẫu con người mà
giai cấp phong kiến Việt Nam xây dựng là người “quân tử” với các phẩn chất
chính trị và đạo đức cơ bản: “Trung quân”, “ái quốc”, “nghĩa quân thân”,
Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín …
Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Trang 25Trong quá trình thống trị, xã hội, giai cấp thống trị ý thức sâu sắc vai trò
to lớn của quân đội, cảnh sát và do đó không thể không đặt lên hàng đầu việc
xây dựng cho cán bộ chiến sĩ những phẩm chất chính trị phù hợp
Như vậy, phẩm chất chính trị là một loại phẩm chất tinh thần xã hội
đặc thù, là sự phản ánh các mối quan hệ chính trị, các hoạt động chính trị,
hoạt động đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc của con người vào nhân
cách của họ Phẩm chất chính trị khi phát triển cao đạt tới trình độ tự giác sẽ
trở thành bản lĩnh chính trị
Đặc điểm của phẩm chất chính trị
Một là, Phẩm chất chính trị của con người là thành tố cơ bản của nhân
cách, hình thành và phát triển gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của chính
trị; thể hiện ở thái độ, hành vi, năng lực hoạt động chính trị thực tiễn để bảo
vệ lợi ích, mục tiêu chính trị của giai cấp, nhà nước
Phẩm chất chính trị không phải là quá trình tự phát, chủ quan mà là sản
phẩm của quá trình trau dồi, củng cố, hoàn thiện, liên tục giải quyết các mâu
thuẫn nảy sinh trong thực tiễn cuộc sống của mỗi người Việc giải quyết mâu
thuẫn ở đây diễn giữa các chủ thể nhằm tiếp thu, lĩnh hội, chuyển hoá tri thức
khoa học, tri thức lý luận và chuyên ngành thành khả năng tư duy độc lập,
sáng tạo, sự nhanh nhạy, linh hoạt trong xem xét, đánh giá tình hình, khả năng
đề xuất những chủ trương, biện pháp phù hợp và hiệu quả nhằm giải quyết tốt
các mâu thuẫn trong quá trình hoạt động thực tiễn Xây dựng tri thức chính trị
cho mỗi người phải đạt đến trình độ kiến thức vững vàng, thành thục và xử lý
có hiệu quả các tình huống chính trị thực tiễn nảy sinh
Hai là, Phẩm chất chính trị có quan hệ chặt chẽ, thống nhất biện chứng,
đan xen, hoà quyện với các phẩm chất khác như đạo đức, pháp luật, phẩm chất
nghề nghiệp, v.v., thành một chỉnh thể, toàn vẹn, hình thành phẩm chất tinh
thần của con người
Formatted: Space Before: 0 pt
Trang 26Thực chất của việc xây dựng phẩm chất chính trị của con người là sự
định hướng đúng đắn và điều chỉnh thái độ, hành vi chính trị nhằm biến quá
trình giáo dục thành quá trình tự điều chỉnh của con người đối với hành vi
hoạt động của mình theo phương hướng, mục đích chính trị đã xác định, đảm
bảo cho suy nghĩ và hành động của mình luôn đúng với đường lối, quan điểm
chính trị của Đảng, Nhà nước Trong thực tiễn, không ít người có tri thức
chính trị cao, nhưng do quan điểm, thái độ không đúng, thiếu tình cảm, ý chí
và niềm tin chính trị nên họ suy thoái về chính trịphẩm chất, đạo đức, lối
sống, thậm chí có cả một bộ phận cán bộ do thiếu phương pháp xem xét, thiếu
quan điểm đúng đắn về phẩm chất chính trị; đạo đức, lối sống nên suy thoái
về phẩm chất chính trị, không đáp ứng nhu cầu, đòi hỏi của tình hình cách
mạng
Phẩm chất chính trị giúp con người phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, giải quyết hài hoà giữa trách nhiệm,
nghĩa vụ với quyền lợi, giữa tập thể và cá nhân, cá nhân và xã hội Tích cực
rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị cho con người nhằm giữ vững lập
trường, quan điểm của giai cấp công nhân, nêu cao tinh thần cảnh giác cách
mạng, ý chí tiến công, sẵn sàng chủ động, ngăn chặn làm thất bại mọi âm
mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch
Phẩm chất chính trị giúp con người nhận thức và giải quyết có hiệu quả
các vấn đề trong thực tiễn, điều đó đòi hỏi mỗi người phải tuân thủ những
nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin là khách quan, toàn diện, lịch
sử - cụ thể và quan điểm phát triển Quán triệt nguyên tắc khách quan giúp
mỗi người kiên quyết đấu tranh khắc phục những biểu hiện chủ quan, duy ý
chí trong nhận thức và thực tiễn Khắc phục triệt để những biểu hiện coi
thường, bất chấp quy luật khách quan, phủ nhận sạch trơn quá khứ; giáo điều,
máy móc, xa rời thực tiễn, bảo thủ, kinh nghiệm chủ nghĩa
Formatted: Vietnamese
Formatted: Space Before: 0 pt
Trang 27Quan điểm toàn diện giúp cho con người xem xét, đánh giá sự vật, hiện
tượng một cách toàn diện, chống tư tưởng đánh giá hời hợt, phiến diện, một
chiều, qua loa, đại khái Đề cao hay tuyệt đối hoá một mặt này mà xem nhẹ,
phủ định, coi thường mặt kia và ngược lại, chỉ quan tâm thấy lợi ích trước mắt
mà bỏ qua mất lợi ích quan trọng lâu dài, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà
quên mất lợi ích tập thể
Quan điểm phát triển giúp cho con người xem xét, đánh giá sự vật, hiện
tượng trong sự vận động, phát triển; quan điểm lịch sử - cụ thể đòi hỏi khi
xem xét, đánh giá bất kỳ một vấn đề gì trong thực tiễn phải phân tích cụ thể
một tình hình cụ thể, xác định những vấn đề bản chất có tính chất quyết định
đến sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng Khắc phục thái độ xem
xét, đánh giá sự vật, hiện tượng trong sự đứng im hay phát triển đơn thuần về
lượng, chung chung, trừu tượng, giáo điều máy móc, xa rời thực tiễn
Trong tình hình hiện nay, trước xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế
quốc tế, ngày càng sâu rộng đang đặt ra những yêu cầu mới cho trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Vì vậy, mỗi người cần phải tích cực học
tập, nâng cao tri thức tổng hợp, đồng thời phải luôn cập nhật, nắm bắt kịp thời
những phát triển mới của tình hình
Ba là, Sự vững vàng, kiên định của người có phẩm chất chính trị gắn
liền với lòng tin vào sự tất thắng của lý tưởng chính trị mà mình theo đuổi, lòng
tin vào chế độ
Phẩm chất chính trị góp phần hoàn thiện nhân cách của con người nói
chung và người cán bộ cách mạng nói riêng Có như vậy, họ mới giữ vững
bản chất giai cấp công nhân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hộiCNXH, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân Nhận
thức đúng đắn chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư
tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng ta; hiểu rõ truyền thống tốt đẹp
Formatted: Space Before: 0 pt
Formatted: Space Before: 0 pt
Formatted: Vietnamese
Trang 28của dân tộc, có đạo đức cách mạng trong sáng, cần, kiệm, liêm, chính, chí
công vô tư Có năng lực quán triệt và hiện thực hoá lý luận chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối lãnh đạo của Đảng
Phẩm chất chính trị giúp con người nâng cao khả năng nhận thức, phát
triển tư duy biện chứng, khái quát hoá, trừu tượng hoá và nhận thức đúng đắn
bản chất sự vật, hiện tượng trong thực tiễn, khắc phục những hạn chế như trực
quan, cảm tính và phiến diện
b1.2.1.2 Cấu trúc phẩm chất chính trị
Phẩm chất chính trị của con người là một trong những phẩm chất xã hội cơ
bản, đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống các phẩm chất nhân cách của con
người, phản ánh chất lượng và giá trị của con người về mặt giác ngộ giai cấp,
giác ngộ dân tộc, hình thành trong quá trình tham gia các quan hệ xã hội Qua
đó, họ có thể tự quyết định một cách độc lập, sáng tạo ý nghĩ và hành vi chính trị
của mình, có lòng tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
đường lối lãnh đạo của Đảng, không dao động trước những tình huống tác động
phức tạp bên ngoài Cấu trúc của phẩm chất chính trị bao gồm các yếu tố sau:
Tri thức chính trị, là những hiểu biết của người cách mạng về chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, con
đường đi lên CNXH của đất nước, mục tiêu lý tưởng chiến đấu của Đảng, nhà
nước ta, nhận thức và quán triệt sâu sắc mục tiêu, nhiệm vụ học tập, rèn luyện
ở Nhà trường
Tri thức chính trị có vai trò to lớn trong toàn bộ quá trình hình thành phẩm
chất chung và phẩm chất chính trị nói riêng của người cách mạng trong từng giai
đoạn cụ thể Hiện nay sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, trước
hết là công nghệ thông tin, tạo ra những phương tiện mới hiện đại giúp cho sự
học hỏi, trao đổi, giao lưu quốc tế diễn ra nhanh hơn, đưa con người đến gần
nhau hơn Toàn cầu hóa cũng là một nhân tố ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp
Formatted: Font color: Auto Formatted: Indent: First line: 0.95 cm Formatted: Font color: Auto, Vietnamese, Not Highlight Formatted: Font color: Auto
Commented [U1]: Trình bày cấu trúc phẩm chất chính trị phải
đúng với mô hình cấu trúc của khái niệm phầm chất đã trình bày ở mục 1.1.2 tức là gồm: tri thức chính trị, tình cảm,…, thái độ chính trị
Vì vậy, mục này đề nghị chị Thủy viết lại
Formatted: Font: 14 pt Formatted: Font color: Auto Formatted: Line spacing: 1.5 lines
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 29đến tri thức chính trị, tạo điều kiện cho các lực lượng chính trị tham gia vào
đời sống quốc tế, bày tỏ quan điểm của mình, bảo vệ lợi ích, tập hợp lực
lượng…nhằm mục tiêu thực hiện chiến lược của mình
Con người không thể có phẩm chất chính trị vững vàng, khi trong họ
không có một lượng tri thức chính trị đúng đắn và sâu sắc, nhất là về mục tiêu, lý
tưởng cộng sản, về chủ nghĩa cộng sản Để có được phẩm chất chính trị một
cách bền vững, không gì lay chuyển, người cách mạng trước hết phải hiểu và
thừa nhận trong ý thức của họ những điều cần phải tiếp nhận một cách có cơ sở
khoa học, phải suy nghĩ và hành động như thế nào để biến nhận thức thành
hoạt động thực tiễn Tri thức chính trị sẽ trang bị cho người cách mạng một hệ
thống tri thức khoa học đúng đắn, sự giác ngộ sâu sắc về chủ nghĩa Mác -
Lênin, về Đảng Cộng sản, để xây dựng nên bản lĩnh chính trị và nền tảng tư
tưởng cho mỗi người Về vấn đề này Ph.Ăng ghen đã từng nói: “Sự khinh
thường lý luận là con đường chắc chắn nhất đưa chúng ta đến chỗ suy nghĩ
theo lối tự nhiên chủ nghĩa tức là suy nghĩ sai” [42, ]
Mặt khác có được tri thức chính trị đúng đắn đứng trên lập trường của
Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thì người cách mạng sẽ biết
đặt lợi ích của mình trong lợi ích chung của tập thể; sẵn sàng hy sinh cống
hiến hết mình vì mục tiêu lý tưởng của Đảng, luôn tỉnh táo để đấu tranh chống
những biểu hiện tiêu cực, những nhận thức và hành động sai lầm phản động
của thế lực thù địch để thực hiện những nhiệm vụ cụ thể được phân công Đó
là thực hiện trung với nước, hiếu với dân
Trong giai đoạn hiện nay để nâng cao tri thức chính trị cần: Đổi mới
công tác giáo dục lý luận chính trị, tư tưởng trong Đảng, trước hết là cho đội
ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý chủ chốt các cấp; đổi mới nội dung, phương
pháp học tập và giảng dạy trong hệ thống trường chính trị, nâng cao tính thiết
thực và hiệu quả của chương trình
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Trang 30Tình cảm chính trị, là những cảm xúc, thái độ của người cách mạng đối
với chế độ XHCN trong đó phải có tinh thần yêu nước luôn gắn liền với
CNXH Tình cảm chính trị phải được xây dựng trên lập trường, quan điểm
của Đảng ta, đó là lòng yêu nước, yêu CNXH, tinh thần sẵn sàng chiến đấu hy
sinh vì độc lập dân tộc và CNXH, vì hạnh phúc của nhân dân
Tình cảm chính trị của mỗi người cách mạng còn thể hiện ở tình yêu Tổ
quốc, yêu nhân dân, yêu chế độ XHCN, có thái độ tích cực trong cuộc sống,
biết quý trọng lao động, nhân cách, phẩm giá con người, có lòng nhiệt tình
cách mạng, tích cực đấu tranh chống mọi biểu hiện tham ô, lãng phí, sa đoạ
về phẩm chất đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội khác Lý luận nhận thức
đã chỉ rõ, khi con người đã có được một tình cảm trong sáng, sâu sắc, có được
một hệ thống rung động mãnh liệt đạt tới cảm xúc say mê, sẽ thôi thúc họ tìm tòi
khám phá chân lý, cải tạo hiện thực và tin vào hiện thực Để có được phẩm chất
chính trị vững vàng, nếu chỉ được trang bị hệ thống tri thức đơn thuần thì
chưa đủ, sự rung cảm, thái độ đúng đắn, tình cảm trong sáng, tinh thần yêu
nước và tình cảm giai cấp, dân tộc, tình yêu quê hương đất nước, tình đồng
chí, đồng đội trở trành một yếu tố quan trọng để chuyển hoá những tri thức
tiếp nhận được thành phẩm chất chính trị tốt đẹp vì lợi ích của giai cấp và dân
tộc Hệ thống tri thức chính trị chỉ có thể trở thành tài sản riêng của mỗi người
cách mạng và được xây dựng thành một phẩm chất tốt đẹp phù hợp với chuẩn
mực và mục tiêu lý tưởng của Đảng Sẽ là sai lầm khi cho rằng việc việc xây
dựng phẩm chất chính trị của người cách mạng chỉ bằng con đường tiếp nhận
tri thức đơn thuần Điều đó được lý giải tại sao có những người được đào tạo
cơ bản, được trang bị một khối lượng kiến thức lớn, có sự hiểu biết sâu rộng
trên các lĩnh vực, nhưng vẫn phản bội lại Tổ quốc, dân tộc, phủ nhận thành
quả của cách mạng, đi ngược lại mục tiêu, lý tưởng cộng sản Bởi vì, trong họ
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 31thiếu một tình cảm cách mạng trong sáng, thiếu những phẩm chất đạo đức
cách mạng cần thiết của một người cộng sản chân chính
Lý tưởng chính trị, là yếu tố quan trọng trong cấu trúc của phẩm chất
chính trị, bởi chỉ có lý tưởng mới biến những tri thức, tình cảm của chủ thể
thành hiện thực Lý tưởng chính trị vừa là mục tiêu cần phải hướng tới vừa là
động lực thôi thúc con người hành động để thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích Nếu
không có lý tưởng chính trị, con người mất phương hướng, thiếu niềm tin
trong cuộc sống “Lý tưởng của con người sẽ làm cho họ có thái độ tích cực
trong nhận thức, nồng nhiệt trong tình cảm, mãnh liệt trong ý chí, quyết tâm
trong hành động” [59, tr.3] Nếu không có lý tưởng chính trị thì không có đức
hy sinh và lòng dũng cảm, sự cao thượng và lòng vị tha, dám nghĩ dám làm
Lý tưởng cộng sản là mục đích cao nhất, tốt đẹp nhất mà con người
phấn đấu để đạt tới, nó không phải là cái gì xa vời mà nó bắt nguồn từ đời
sống chính trị – xã hội Được xây dựng trên cơ sở thế giới quan khoa học là
sự thống nhất giữa khoa học và niềm tin, giữa lý trí và tình cảm phù hợp
với xu thế phát triển của cuộc sống, của thời đại Yêu cầu của một nhân
cách phát triển toàn diện là những con người “có lý tưởng cao đẹp, ý thức,
trách nhiệm công dân, có tri thức, có sức khỏe và lao động giỏi, sống có
văn hóa và có tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân
chính” [21, Tr.83]
Lý tưởng chính trị không chỉ bó hẹp trong mỗi chủ thể mà luôn vươn lên,
gắn với xã hội, với lý tưởng chung của các tầng lớp trong xã hội trở thành lý
tưởng và hoài bão lớn đó là lý tưởng cách mạng, là lý tưởng phấn đấu vì nước
Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh” vững bước
đi lên CNXH Đó là lý tưởng chính trị cao cả mà chúng ta luôn hướng tới để
hiện thực hóa trong đời sống chính trị
Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese Formatted: Font: 14 pt
Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese
Formatted: Vietnamese, Not Highlight Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese, Not Highlight Formatted: Vietnamese
Formatted: Font: Times New Roman, 14 pt, Vietnamese Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Indent: First line: 0.95 cm, Line spacing: 1.5
Formatted: Line spacing: 1.5 lines
Trang 32Niềm tin chính trị, là sự vững tin của con người đối với sự lãnh đạo của
Đảng, chế độ XHCN, vào tương lai tươi sáng của dân tộc theo con đường
XHCN, ý chí quyết tâm khắc phục mọi khó khăn hoàn thành xuất sắc mọi
nhiệm vụ, sự tin tưởng và kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và
CNXH Niềm tin chính trị có vai trò to lớn trong hình thành phẩm chất chính trị
của người cách mạng Không có niềm tin chính trị thì không thể có quyết tâm
phấn đấu, không thể có hành động xả thân quên mình vì mục tiêu chiến đấu cao
cả, không thể nhìn thấy được tương lai vận mệnh của đất nước, tuyệt đối trung
thành với Đảng và Nhà nước ngay cả những lúc khó khăn, gian khổ nhất
Chính vì vậy niềm tin chính trị luôn giữ một vai trò vô cùng quan trọng
trong quá trình hình thành phẩm chất chính trị của người cách mạng Nó sẽ là
một yếu tố không thể thiếu được trong phẩm chất chính trị của người cách
mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng,
cho cách mạng Đó là điều chủ chốt nhất Ra sức làm việc cho Đảng, giữ
vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối chính sách của Đảng Đặt lợi
ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá
nhân mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh
quên mình, gương mẫu trong mọi việc Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin,
luôn luôn dùng tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công
tác của mình và cùng đồng chí mình tiến bộ [29, tr.285]
Thái độ chính trị, là một trong những yếu tố nằm trong phẩm chất của
con người nói chung và phẩm chất chính trị nói riêng, nhằm hình thành và
xây dựng động cơ phấn đấu học tập, rèn luyện đúng đắn; có ý chí quyết tâm
thực hiện thắng lợi mục tiêu lý tưởng của Đảng, nhiệm vụ cách mạng Mỗi
người có một thái độ chính trị khác nhau, có người nhận ra được sự đúng đắn,
tin tưởng tuyệt đối vào mục tiêu lý tưởng của Đảng và nhà nước nhưng ngược
lại cũng có những người lập trường tư tưởng chưa vững vàng, luôn hoang
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 33mang dao động trước những luận điệu xuyên tạc và chống phá của kẻ thù
Điều đó vô cùng nguy hiểm cho quá trình học tập, rèn luyện phấn đấu để xây
dựng phát triển bản thân nói riêng và xã hội nói chung
Cần phải xây dựng được một thái độ chính trị đúng đắn, vững vàng cho
mỗi chiến sĩ cách mạng Tuyệt đối trung thành với tổ quốc, với Đảng với
nhân dân Luôn luôn tin tưởng vào mục tiêu, lý tưởng, tương lai vận mệnh của
đất nước Không ngừng nỗ lực học tập, trau dồi, rèn luyện bản thân mình cả
về chuyên môn nghiệp vụ lẫn đạo đức lối sống
Phẩm chất chính trị gồm hai bộ phận cơ bản là ý thức chính trị và hành
vi chính trị
Ý thức chính trị là bộ phận quan trọng trong phẩm chất chính trị, chỉ
đạo toàn bộ hoạt động của cá nhân, của giai cấp trong việc bảo vệ lợi ích của
giai cấp, chỉ ra mục tiêu, con đường, biện pháp đạt tới mục đích chính trị của
giai cấp ấy Ý thức chính trị bao gồm: nhận thức chính trị, tình cảm, ý chí và
niềm tin chính trị
Hành vi chính trị là những cử chỉ, lời nói, thái độ, hành động và hoạt
động của con người, sự ứng xử của con người trong các mối quan hệ chính trị - xã
hội xác định, hành vi chính trị phản ánh một trình độ nhất định của ý thức
chính trị Hành vi chính trị trong ý thức chính trị của con người đòi hỏi và cần
thiết phải là hành vi "tự do" trên cơ sở nắm được cái "tất yếu" Hành vi chính
trị là thước đo, là căn cứ để nhận biết và đánh giá trình độ phát triển của phẩm
chất chính trị ý thức chính trị tuy là cái bên trong, cái trừu tượng không nhìn
thấy được, nhưng nó là cái "điều khiển", "chỉ đạo" hành vi chính trị nên thông
qua hành vi chính trị có thể nhận biết và thẩm định được phẩm chất chính trị
Phẩm chất chính trị của con người là một trong những phẩm chất xã hội cơ
bản, đóng vai trò chủ đạo trong hệ thống các phẩm chất nhân cách của con
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Highlight Formatted: Line spacing: 1.5 lines Commented [U2]: Tri thức chính trị Formatted: Font: 14 pt, Highlight Formatted: Highlight
Trang 34người, phản ánh chất lượng và giá trị của con người về mặt giác ngộ giai cấp,
giác ngộ dân tộc, hình thành trong quá trình tham gia các quan hệ xã hội Qua
đó, họ có thể tự quyết định một cách độc lập, sáng tạo ý nghĩ và hành vi chính trị
của mình, có lòng tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
đường lối của Đảng, không dao động trước những tình huống tác động phức tạp
bên ngoài
Phẩm chất chính trị của con người được kế thừa và phát triển bởi các
phẩm chất tinh thần quý báu của dân tộc ta qua hàng nghìn năm đấu tranh
dựng nước và giữ nước; được hình thành và phát triển trực tiếp từ phong
trào đấu tranh cách mạng của nhân dân và lực lượng công an nhân dân ta
dưới sự lãnh đạo của Đảng Những phẩm chất quý báu đó đã phát triển trên
cơ sở thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, là thống nhất
biện chứng giữa tính giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc, tính
nhân đạo cộng sản và tính quốc tế sâu sắc
1.2.2 Yêu cầu pP hẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ trang
a1.2.2.1 Khái niệm phẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ
trang
Trên cơ sở nghiên cứu về phẩm chất chính trị nói chung, phẩm chất
chính trị của người cán bộ công an nhân dânCAND Việt Nam nói riêng,
tác giả luận văn quan niệm:
Phẩm chất chính trị của học viên Cảnh sát Vũ trang là giá trị chủ đạo
trong nhân cách, phản ánh trình độ giác ngộ chính trị, lợi ích giai cấp, dân tộc
và thái độ, trách nhiệm chính trị đối với nhiệm vụ cách mạng của Đảng, Nhà
nước, Bộ Công an và nhân dân; hành vi và năng lực hoạt động thực tiễn chính
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Bold Formatted: Font: Bold, Vietnamese Formatted: Font: Bold
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Line spacing: 1.5 lines
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Trang 35trị của học viên trong môi trường Cảnh sát Vũ trang, phát triển trong quá trình
học tập, rèn luyện tại Nhà trường
Phẩm chất chính trị cho học viên Cảnh sát Vũ trangCSVT thống nhất
về bản chất với phẩm chất chính trị của người Công an nhân dânCAND nói
chung, nhưng mang tính đặc thù của lĩnh vực CSVT Cảnh sát Vũ trang nói
riêng Phẩm chất chính trị cho học viên CSVTCảnh sát Vũ trang ở năm thứ
nhất được xây dựng trang bị một cách có cơ bản, hệ thống, đến năm thứ hai -
tốt nghiệp ra trường thì phẩm chất chính trị của họ được xây dựng đến trình
độ tự giác, sự hình thành bản lĩnh chính trị đạt độ nét rõ ràng hơn Thể hiện
tập trung ở năng lực làm chủ về chính trị của họ; ở sự vững vàng, kiên định và
nhạy cảm trước những biến động chính trị - xã hội cũng như thực tiễn hoạt
động công tác công an; ở sự giải quyết chính xác và mau lẹ những vấn đề
chính trị mà thực tiễn đặt ra Bản lĩnh chính trị của học viên CSVTCảnh sát
Vũ trang có tác dụng định hướng và điều chỉnh hành vi chính trị của họ cho
phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Bộ công anBCA và của đơn vị; là
sự thống nhất biện chứng giữa nhận thức bên trong và hành vi bên ngoài của
học viên Là quá trình làm cho suy nghĩ và hành động của học viên biến đổi
sao cho phù hợp với sự vận động, biến đổi trong nhiệm vụ chính trị của Đảng,
Bộ công anBCA, của ngành và của đơn vị
Phẩm chất chính trị giúp học viên luôn có ý thức và thái độ, động cơ đúng
đắn trong học tập, rèn luyện, yêu mến, gắn bó với nhiệm vụ của ngành, say mê
học tập, rèn luyện đảm bảo thường xuyên, liên tục và tự giác cao Tự ý thức, tự
đánh giá bản thân mình và vị trí của mình trong cuộc sống, là cơ sở quan trọng
giúp người học viên điều chỉnh hành vi trong các mối quan hệ giữa giáo viên và
học viên, quan hệ cấp trên với cấp dưới, quan hệ với đồng chí, đồng đội, quan hệ
với nhân dân
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Space Before: 0 pt
Trang 36Thực tiễn hoạt động bảo vệ an ninh quốc giaANQG và trật tự an toàn
xã hộiATXH của công an nhân dânCAND Việt Nam trong suốt 68 gần 70
năm qua đã chứng minh rằng: Trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào, thời
bình hay thời chiến, thuận lợi hay khó khăn, người cán bộ công an nhân
dânCAND trong thực hiện nhiệm vụ nếu xa rời nguyên tắc của chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xa rời sự lãnh đạo của Đảng thì chính lúc đó
thoái hoá biến chất và mất sức chiến đấu
Hoạt động công tác của CSVT Cảnh sát Vũ trang là loại hình lao
động đặc biệt, đó là sự khó khăn, căng thẳng, thậm chí hy sinh cả tính
mạng, luôn đòi hỏi phải có sức chịu đựng khó khăn, sức ép tâm lý, thần
kinh rất lớn, đặc biệt là nếu hoạt động trong đấu tranh với các tội phạm
nguy hiểm, thì tính chất nguy hiểm và sức ép tâm lý lại càng cao, thậm chí
sẵn sàng phải hy sinh cả tính mạng để bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân
dân và của quốc gia Nếu không có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng
trong sáng, thể lực dẻo dai, tâm lý vững vàng thì khó có thể vượt qua được
sự khắc nghiệt, gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ Đòi hỏi, học viên phải
tích cực rèn luyện bản lĩnh, tác phong công tác, rèn luyện thể lực để đáp
ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh, điều kiện khắc nghiệt của hoạt
động công tác công an
Phẩm chất chính trị giúp học viên CSVTCảnh sát Vũ trang nâng cao
khả năng nhận thức, phát triển tư duy biện chứng, khái quát hoá, trừu tượng
hoá và nhận thức đúng đắn bản chất sự vật, hiện tượng trong thực tiễn hoạt
động học tập, rèn luyện, khắc phục những hạn chế như trực quan, cảm tính và
phiến diện
b1.2.2.2 Cấu trúc phẩm chất chính trị cho học viên CSVTCảnh sát Vũ
trang
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Line spacing: 1.5 lines Formatted: Vietnamese
Trang 37Cấu trúc của phẩm chất chính trị cho học viên CSVT gồm: tri thức
chính trị, tình cảm chính trị, lý tưởng chính trị, niềm tin chính trị và thái độ
chính trị
Tri thức chính trị có hai trình độ phản ánh là tri thức chính trị thực tiễn
thông thường và tri thức lý luận chính trị
Thứ nhất, tri thức chính trị thực tiễn - thông thường của học viên
CSVTCảnh sát Vũ trang chính là những hiểu biết của họ về những vấn đề
chính trị - xã hội liên quan trực tiếp đến bản thân họ, hình thành trong quá
trình học tập, rèn luyện trong xã hội, đáp ứng yêu cầu nhận thức và phản ánh
hiện thực khách quan Kết quả của tri thức chính trị thực tiễn - thông thường
là các tri thức chính trị thực tiễn - kinh nghiệm Đây là cấp độ thấp của nhận
thức, tuy đã có tính khái quát nhưng mới chỉ phản ánh bề ngoài, chứ chưa
phản ánh được bản chất, quy luật của các quá trình, các vấn đề trong thực tiễn
hoạt động học tập, rèn luyện hàng ngày của họ Tuy vậy, tri thức kinh nghiệm
vẫn là cơ sở, là "tài liệu" giúp cho sự khái quát nhận thức chính trị ngày càng
sâu sắc hơn
Thứ hai, tri thức lý luận chính trị là sự phản ánh hiện thực khách
quan bằng khái niệm, ở trình độ lý luận khoa học; phản ánh các thuộc
tính, các mối liên hệ, các mặt, các bộ phận bên trong của chúng; phân
tích, tổng hợp, khái quát thành các quan điểm chính trị, thành thế giới
quan của mỗi học viên Trong đó, tư tưởng chính trị là kết quả cốt lõi của
tri thức lý luận chính trị, là sự kết hợp của nhiều yếu tố, tình cảm chính
trị, niềm tin chính trị, được kiểm nghiệm bằng hoạt động thực tiễn Tư
tưởng chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang phản ánh hệ
tư tưởng của giai cấp công nhân Việt nam trên nền tảng chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Bởi vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:
"Lý luận là tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Italic, Vietnamese
Trang 38tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử" [28[15, ,
tr.497] Tuy nhiên, không phải mọi tri thức lý luận chính trị đều xuất phát
từ những tri thức kinh nghiệm mà nó còn được đúc kết, khái quát thông
qua hoạt động nghiên cứu khoa học
Hai trình độ tri thức chính trị thực tiễn - thông thường và tri thức lý luận
chính trị có mối quan hệ biện chứng, đều phản ánh hiện thực của đời sống
chính trị - tinh thần xã hội Tuy khác nhau về cấp độ nhưng đều tuân theo con
đường biện chứng của quá trình nhận thức chân lý khách quan: "Từ trực quan
sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn"
[2414, tr.179] Trong đó, tri thức chính trị thực tiễn - thông thường là cơ sở để
hình thành tri thức lý luận chính trị Còn tri thức lý luận chính trị có khả năng
nâng cao trình độ phản ánh hiện thực khách quan của tri thức chính trị thực tiễn
- thông thường Nếu tuyệt đối hoá tri thức kinh nghiệm thì sẽ rơi vào chủ nghĩa
kinh nghiệm, coi thường lý luận Ngược lại, nếu tuyệt đối hoá vai trò của lý
luận thì thường dẫn đến giáo điều, lý luận suông, xa rời thực tiễn
Đây là cơ sở nhận thức của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang trong hoạt
động thực tiễn, đảm bảo học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với xã hội và
thực tiễn bảo vệ an ninh quốc giaANQG và trật tự an toàn xã hộiATXH, đảm
bảo lý luận gắn liền với thực tiễn Ngày nay, trong quá trình toàn cầu hoá và
hội nhập quốc tế, tri thức lý luận chính trị của con người có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng Để hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị của mình, mỗi học viên
CSVT Cảnh sát Vũ trang không chỉ có tri thức chính trị thực tiễn - thông
thường mà còn phải có tri thức lý luận chính trị để nhận thức và phản ánh đúng
đắn, bản chất các hiện tượng chính trị - xã hội của thời đại, của đất nước, của
Bộ Công anBCA
Tình cảm chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang được thể hiện
ở tình yêu Tổ quốc, tình yêu giai cấp, lòng trung thành với lý tưởng cộng sản,
Formatted: Vietnamese, Not Highlight Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Formatted: Vietnamese, Not Highlight
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese
Trang 39yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hộiCNXH, vì mục tiêu độc lập dân tộc
vàvàchủ nghĩa xã hộiCNXH Tình cảm chính trị giữ vai trò hết sức quan trọng
trong đời sống chính trị - tinh thần của người học viên Những kiến thức chính
trị, xã hội và chuyên môn nghiệp vụ Công an được trang bị ở nhà trường chỉ có
thể biến thành thế giới quan, niềm tin, hành động cách mạng tích cực khi học
viên có một tình cảm chính trị sâu sắc V.I.Lênin đã từng nói rằng: nếu con
người ta không có sự say sưa thì không thể có sự sáng tạo, không thể có sự tìm
tòi chân lý Tình cảm chính trị của người học viên là động lực tinh thần mạnh
mẽ chi phối mọi hành vi, hoạt động của họ Người học viên có tư tưởng và
hành vi đúng đắn nếu ở họ có sự thôi thúc mãnh liệt của tình cảm chính trị như
tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và sự căm thù giặc cao độ Tình cảm
chính trị biểu hiện sự tán thành hay phản đối, vui vẻ hay tức giận đối với các sự
kiện, hiện tượng chính trị trong đời sống hàng ngày của người học viên
Lý tưởng chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang là những quan
niệm và mục đích sống của mỗi học viên phù hợp với các chuẩn mực giá trị,
mục tiêu cách mạng của Đảng, nhân dân và Công an nhân dânCAND Việt Nam
Lý tưởng chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang thống nhất mục
tiêu, lý tưởng chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, là ra sức học tập, rèn
luyện, nâng cao nhận thức mọi mặt, về tri thức, tình cảm, niềm tin, thái độ phấn
đấu vì độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hộiCNXH, vì mục tiêu dân giàu,
nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Lý tưởng chính trị của học viên CSVT Cảnh sát Vũ là những quan niệm
của họ về chủ nghĩa xã hộiCNXH, con đường đi lên CNXH chủ nghĩa ở Việt
Nam, vai trò lãnh đạo của Đảng, những quan niệm của học viên ngày càng rõ
ràng, sáng tỏ trong nhận thức, tạo cơ sở vững chắc để xác định mục đích sống,
hành động trong thực hiện nhiệm vụ Lý tưởng chính trị được biểu hiện trong
những hành động cụ thể của mỗi học viên trong quá trình học tập và rèn luyện,
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Formatted: Font: Not Bold, Not Italic
Formatted: Vietnamese Formatted: Font: Not Bold, Not Italic
Formatted: Vietnamese
Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese Formatted: Vietnamese
Trang 40hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, tích cực tham gia các hoạt động xung kích
của đoàn, xây dựng chi bộ, Đảng bộ trong sạch vững mạnh, đồng thời đấu
tranh với những biểu hiện tiêu cực, đi ngược lại với mục tiêu lý tưởng của
Đảng; sẵn sàng hy sinh phấn đấu vì độc lập dân tộc và CNXHchủ nghĩa xã hội,
cho thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mục
tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Niềm tin chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang dựa trên cơ sở,
nền tảng giá trị truyền thống văn hoá chính trị của dân tộc và chủ nghĩa Mác -
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phát triển thành bản lĩnh chính trị của người
học viên Niềm tin chính trị trực tiếp thôi thúc hành động của con người, thể
hiện ở sự thống nhất giữa lời nói với việc làm, suy nghĩ và hành động Có tình
thương yêu đồng chí, đồng đội, bảo vệ cái đúng, nghiêm khắc với khuyết
điểm, không dao động trước khó khăn, thử thách, kiên quyết chiến đấu chống
kẻ thù, ngăn chặn, phòng ngừa với các loại tội phạm
Thái độ chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang sự thể hiện ở
cách ứng xử, hành vi trong giải quyết các mối quan hệ chính trị - xã hội, quan
hệ đồng chí, đồng đội Tính chất và mức độ biểu hiện hành vi chính trị của
học viên CSVTCảnh sát Vũ trang bao giờ cũng thống nhất với tính chất và
trình độ phát triển của tri thức và tình cảm và niềm tin chính trị Đây chính là
sự thống nhất biện chứng giữa ý thức và hành vi, giữa tâm lý và hoạt động,
giữa hoạt động bên trong và hoạt động bên ngoài của một nhân cách
Thái độ chính trị của học viên CSVTCảnh sát Vũ trang là yếu tố cấu
thành phẩm chất chính trị, nếu thiếu yếu tố này sẽ dẫn đến sự nhận thức
lệch lạc trong quan niệm về phẩm chất chính trị cũng như con đường hình
thành, phát triển nó Thái độ chính trị của học viên thể hiện ở năng lực bảo
vệ những tư tưởng, quan điểm chính trị, năng lực giải quyết những tình
huống, nhiệm vụ chính trị trong quá trình học tập ở nhà trường cũng như
Formatted: Vietnamese
Formatted: Font: Not Italic
Formatted: Font: Not Italic