(LUẬN văn THẠC sĩ) chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh ở hải dương

Trong thực trạng trên, vấn đề chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đôi ngũ cán bô chủ chốt là vấn đề cần quan tâm giải quyết hàng đầu, trước hết là đội ngũ cán bộ chủ chốt, trong đó

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Nguyễn Đức Bách Các số liệu trong luận văn là chính xác, tôi xin chịu mọi trách nhiệm trước nhà trường và pháp luật nếu phát hiện đây là công trình nghiên cứu của người khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Học viên

Trần Thị Cương

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng trân trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS TS Nguyễn Đức Bách - Người đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn Thạc sỹ này Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Triết – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc Gia Hà Nội cùng các thầy cô bộ môn thuộc Chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội Khoa học đã giảng dạy, cung cấp cho tôi những kiến để tôi hoàn thành luận văn Thạc sỹ này trong điều kiện tốt nhất

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Học viên

Trần Thị Cương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 7

6 Những đóng góp của luận văn 7

7 Ý nghĩa của luận văn 8

8 Kết cấu của luận văn 8

NỘI DUNG 9

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỐI VỚI ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP TỈNH 9

1.1 Quan niệm về “lý luận chính trị” và “giáo dục lý luận chính trị” 9

1.1.1 Quan niệm về “ lý luận chính trị” 9

1.1.2 Quan niệm về “chất lượng giáo dục lý luận chính trị” 14

1.2 Quan niệm về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh quản lý và chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý 27

1.2.1 Quan niêm về “đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý” 28

1.2.2 Quan niệm về chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý 33

Chương 2 THỰC TRẠNG, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT DO CẤP TỈNH QUẢN LÝ Ở HẢI DƯƠNG TRONG THỜI GIAN TỚI 38

2.1 Khái quát về tỉnh Hải Dương và đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 38

2.1.1 Khái quát một số đặc thù của tỉnh Hải Dương 38

2.1.2 Đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý và cơ sơ vật chất cho công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 40

2.2 Thực trạng chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 44

2.2.1 Nhiệm vụ trọng yếu của công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 44

2.2.2 Thực trạng chất lượng giáo dục chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 51

2.2.3 Một số vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương 60

2.3 Phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương trong thời gian tới 63

2.3.1 Phương hướng 63

2.3.2 Những giải pháp chủ yếu 65

KẾT LUẬN 73

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ là vấn đề có tính thời sự và cấp bách, nhất là giai đoạn hiện nay, thời kỳ cả nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, mở rộng hội nhập quốc tế đi lên chủ nghĩa xã hội Đây là thời kỳ chúng ta có nhiều cơ hội tiếp cận những tri thức mới, tiếp tục đổi mới tư duy đúng đắn hơn, trong đó có tư duy lý luận chính trị Chúng ta từng bước nâng cao hơn nữa công tác giáo dục lý luận chính trị cho phù hợp với tình hình mới

Thứ nhất, công tác tư tưởng, lý luận là bộ phận hữu cơ trong toàn bộ

công tác xây dựng Đảng để bảo đảm Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng

và tổ chức, làm cho Đảng thực sự tiêu biểu về bản lĩnh, đạo đức, trí tuệ của giai cấp công nhân và của dân tộc, có đủ năng lực đề ra đường lối, chiến lược, sách lược đúng đắn, sáng tạo, đưa cách mạng Việt Nam vững bước

đi lên

Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở rộng hội nhập quốc tế vừa là thời cơ vừa là thách thức, khó khăn mới đối với công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt Bên cạnh nhiều cán bộ chủ chốt có phẩm chất, năng lực làm công tác lãnh đạo hiện nay, cũng có một bộ phận không nhỏ đã suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, như Nghị Quyết Trung ương 4 khóa XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ Vì vậy việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt góp phần làm trong, sạch bộ máy lãnh đạo, quản lý các cấp ở nước ta

Thứ Hai, thực tiễn phong phú sinh động của cách mạng Việt Nam cho

chúng ta nhiều bài học lớn về công tác tư tưởng, lý luận Đó là bài học phải tập trung xây dựng Đảng về chính trị, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định những nguyên tắc cơ bản của Đảng, luôn luôn chủ động, tích cực

tiến công trên mặt trận tư tưởng, lý luận Kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng với công tác tổ chức, công tác kiểm tra, bài học phát huy sức mạnh tổng hợp của công tác tư tưởng, lý luận v.v Những kinh nghiệm quý báu đó cần được vận dụng và phát huy mạnh mẽ trong điều kiện mới

Thứ ba, hiện nay công tác giáo dục lý luận chính trị đang đứng trước

những thuận lợi mới, đồng thời phải đối mặt với những khó khăn thách thức

to lớn, cục diện chính trị thế giới thay đổi, chủ nghĩa tư bản hiện đại đang tìm cách chi phối đời sống chính trị, kinh tế thế giới Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh "diễn biến hòa bình" kết hợp bạo loạn lật đổ với những thủ đoạn và biện pháp vừa trắng trợn vừa tinh vi, thâm hiểm trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa, xã hội mưu toan xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng, xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Các phần tử phản động lợi dụng tôn giáo ráo riết hoạt động phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, kích động biểu tình chống đối, gây mất ổn định chính trị

Thứ ba, cơ chế thị trường một mặt làm cho mỗi con người trong xã hội

tích cực, năng động, nhạy bén hơn, mặt khác nó cũng kích thích tâm lý cá nhân chỉ quan tâm đến lợi ích vật chất đơn thuần, coi nhẹ giá trị tinh thần, chỉ coi trọng lợi ích cá nhân cục bộ bản vị, quan tâm lợi ích nhất thời, trước mắt, coi nhẹ lợi ích cơ bản, lâu dài

Thứ tư, đất nước mở cửa, thực hiện đa phương hóa, đa dạng hóa các

quan hệ quốc tế, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế diễn ra mạnh mẽ Hội nhập kinh tế, giao lưu văn hóa là quá trình vừa hợp tác, vừa đấu tranh rất quyết liệt, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực không thể xem thường Những quan điểm chính trị phản động,

có điều kiện xâm nhập vào nước ta nếu không có những giải pháp phòng ngừa, sẽ làm băng hoại các giá trị đạo đức, gây tổn thương bản sắc văn hóa dân tộc, mất ổn định chính trị

Thứ năm, bên cạnh những chuyển biến tích cực đáng mừng, vẫn còn

những biểu hiện rất đáng lo ngại là niềm tin của không ít người vào lý tưởng cao đẹp, vào sự tất thắng của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội … bị giảm sút, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên, trong đó có cả cán bộ trung, cao cấp chưa được khắc phục Thái độ thờ ơ về chính trị, bàng quan trước thời cuộc có xu hướng lan rộng Các hoạt động tâm linh, mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội khác đang rộ lên ở nhiều nơi và đang bị lợi dụng như là một mũi tiến công vào các vấn đề

lý luận chính trị hiện nay

Trong thực trạng trên, vấn đề chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đôi ngũ cán bô chủ chốt là vấn đề cần quan tâm giải quyết hàng đầu, trước hết

là đội ngũ cán bộ chủ chốt, trong đó có cấp tỉnh - thành, nếu họ có được nhận thức lý luận chính trị đúng đắn và kiên định thì họ mới có thể vừa làm gương, vừa có khả năng tuyên truyền, thuyết phục cán bộ, Đảng viên cấp thấp hơn và quần chúng tin tưởng và tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

xã hội chủ nghĩa của chúng ta

Để góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, Đảng viên, cho dù chỉ giới hạn trong một tỉnh, chúng tôi

chọn đề tài “Chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ

chốt cấp tỉnh ở Hải Dương” làm luận văn Thạc sỹ chuyên ngành chủ nghĩa xã

hội khoa học

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam chỉ rõ: Mọi cán bộ Đảng viên, trước hết là cán bộ chủ chốt, phải có

kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức

và năng lực hoạt động thực tiễn Quy định số 54 – QĐ/TW ngày 12/5/1999 của Bộ Chính trị khóa VIII về chế độ học tập lý luận chính trị trong Đảng ghi rõ: Đảng viên là cán bộ lãnh đạo chủ chốt phải học xong chương trình trung

học chính trị tại các Trường chính trị tỉnh, thành phố Bên cạnh đó một số những đề tài nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn, ví dụ như;

- Đổi mới giáo dục lý luận cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị

cấp xã các tỉnh Nam Bộ, (2003), Lê Hạnh Thông, Luận án Tiến sĩ Triết học,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

- Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ quản lý doanh

nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay (1998), Trần Thị Yến Ninh, Luận văn

Thạc sỹ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

- Nâng cao năng lực tư duy lý luận cho cán bộ giảng dạy lý luận Mác-

Lênin ở các Trường Chính trị Tỉnh (2001), Luận án Tiến sĩ, Học Viện Chính

Trị Quốc gia Hồ Chí Minh

- Nâng cao trình độ lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở

tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay, (2004) Nguyễn Hồng Lê, Luận văn

- Tích cực đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

phục vụ sự nghiệp cách mạng (2009), PGS.TS Nguyễn Hữu Cát, Tạp chí Lý luận Chính trị

- Nhận thức đúng đắn về CNXH là định hướng quan trọng trong công

cuộc đổi mới ở Việt Nam (2004) PGS.TS Nguyễn Đức Bách; Tạp chí

Lý luận Chính trị

- Về một số biểu hiện tự diễn biến trong nội bộ ta cần đề phòng và khắc phục (2004), PGS.TS.Nguyễn Đức Bách, Tạp chí Tuyên Giáo số 11/2011

- Về nhận thức, bổ sung, phát triển các luận điểm trong chủ nghĩa xã

hội khoa học, (2007) PGS.TS Nguyễn Đức Bách, Tạp chí Lý luận Chính trị

- Nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trong tình hình mới, (2004), Nguyễn Khoa Điềm, Tạp chí Lý luận Chính trị

- Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh đối với việc giáo dục đội ngũ cán

bộ Đảng viên hiện nay (2004), Hoàng Trang và Phạm Ngọc Anh đồng chủ

biên, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội

- Công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở ở Trường Chính trị Tỉnh (2005), Trần Ngọc Uẩn, Tạp chí Lịch sử Đảng

- Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (2001), Nguyễn Phú Trọng,

Nxb Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

- Sách kỷ yếu Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng, lý luận, (2008), NXB, Học viện Chính trị và Hành chính Quốc gia

- Đổi mới hoạt động kiểm tra trong quản lý chuyên môn đối với các

Trung tâm Bồi dưỡng lý luận chính trị cấp huyện tỉnh Hải Dương (2011),

Nguyễn Mạnh Thắng, Tạp chí tuyên giáo, phòng giáo dục lý luận chính trị

tỉnh Hải Dương

- Trong các công trình nghiên cứu, những vấn đề đã đề cập tới đã triển khai chỉ đáp ứng được phần nào đó, còn việc thực chất chúng ta phát triển đi sâu về các cấp, các cán bộ lãnh đạo chủ chốt thì còn chưa đáp ứng được yêu cầu Hiện nay, vấn đề suy thoái đạo đức của đội ngũ cán bộ chủ chốt đang là vấn đề thời sự mà gần đây nhất là Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI đã đề cập tới và chúng ta đang tiến hành triển khai sâu rộng từ Trung ương đến địa phương và nhất là chưa có đề tài nào đề cập đến vấn đề, thực trạng chất lượng giáo dục lý luận cho cán bộ chủ chốt cấp tỉnh Dải Dương quản lý

Trong thực trạng đó, đề tài Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành chủ nghĩa

xã hội khoa học mà chúng tôi lựa chọn có ý nghĩa cấp thiết về mặt lý luận và

thực tiễn, chúng tôi mong được đóng góp nhỏ bé vào việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản

lý ở Hải Dương trong những năm tới

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục định

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề về nhận thức lý luận và khảo sát thực trạng chất lượng giáo dục lý luận chính trị đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương, đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị ở Hải

Dương trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về “lý luận chính trị”, “giáo dục lý luận

chính trị”, “đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh”, “nâng cao chất lượng giáo dục

lý luận chính trị”.và những tiêu chí đánh giá về chất lượng giáo dục lý luận chính trị

- Khảo sát, đánh giá, nhận định khái quát về thực trạng chất lượng giáo dục lý luận chính trị đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương và những vấn đề đặt ra của việc giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt tỉnh quản lý ở Hải Dương khoảng 10 năm qua

- Đề xuất phương hướng và những nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nhận thức về giáo dục lý luận chính trị và quá trình nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý trong tình hình hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Xét về khách thể nghiên cứu, luận văn chủ yếu khảo sát về thực trạng quá trình nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị chủ yếu là cho số lượng cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở tỉnh Hải Dương do Trường Chính trị Tỉnh giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng (không bao gồm một số cán bộ được cử

đi đào tạo ở cấp Trung ương và do cấp Trung ương quản lý) Xét về khoảng thời gian nghiên cứu thực tiễn, luận văn chỉ tập trung khảo sát chủ yếu trong vòng 10 năm qua và hiện nay (Từ đại hội IX đến đại hội XI của Đảng ta)

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài dựa trên quan điểm Mác – Lênin, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng

sản Việt Nam về “lý luận chính trị”, “giáo dục lý luận chính trị”,

Cơ sở thực tiễn: Đề tài dựa trên tình hình giáo dục lý luận chính trị tỉnh Hải Dương, thông qua các báo cáo, số liệu của các cơ quan có thẩm quyền Bên cạnh đó đề tài dựa trên sự kế thừa, sử dụng kết quả của các đề tài trước

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận khoa học của duy vật biện chứng và duy vật lịch sử (lịch sử cụ thể; lịch sử - lôgic, toàn diện, vận động và phát triển…)

- Luận văn còn sử dụng tổng hợp các phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp hệ thống, thống kê, so sánh, phương pháp điều tra xã hội học…

6 Những đóng góp của luận văn

- Làm rõ một số nội dung cơ bản của các “khái niệm công cụ” liên quan

đến đề tài: “Lý luận chính trị”, “ giáo dục lý luận chính trị”, “ nâng cao chất

lượng giáo dục lý luận chính trị”,“đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh”

- Trên cơ sở khảo sát, nhận định khái quát về chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương hiện nay mà đề xuất phương hướng và nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp do cấp tỉnh quản lý ở Hải Dương những năm tới

7 Ý nghĩa của luận văn

- Luận văn góp phần nâng cao nhận thức và năng lực tổ chức thực tiễn trước hết và trực tiếp nhất là cho những cơ quan và những người làm công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý

ở Hải Dương nói riêng và cũng đóng góp một phần cho cả đất nước ta nói chung

- Luận văn là tài liệu tham khảo cần thiết cho việc nghiên cứu lý luận, nhất

là cho chuyên ngành chủ nghĩa xã hội trên cả nước ta

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm có phần mở đầu, phần nội dung gồm có 2 chương với 5 tiết, phần kết luận, phần danh mục tài liệu tham khảo và một số phụ lục khác

NỘI DUNG Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỐI VỚI ĐỘI NGŨ

CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP TỈNH 1.1 Quan niệm về “lý luận chính trị” và “giáo dục lý luận chính trị”

1.1.1 Quan niệm về “ lý luận chính trị”

Thứ nhất, quan niệm về lý luận Để làm rõ quan niệm về “lý luận

chính trị” trước hết chúng ta tìm hiểu quan niệm về “lý luận” Từ những góc

độ khác nhau, phương diện khác nhau đến những quan niệm khác nhau Chúng ta biết đến với những cụm từ như : Lý luận văn học, lý luận nghệ thuật, lý luận tôn giáo… Theo yếu cầu của sự phát triển khách quan và không ngừng của cuộc sống con người, mọi lĩnh vực đều phải có cơ sở khoa học lý giải và soi sáng

Dưới góc độ khoa học triết học có thể quan niệm “lý luận” là một hệ thống những tri thức khoa học được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn phản ánh những mối quan hệ bản chất, tất nhiên mang tính quy luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan và được biểu đạt bằng hệ thống những khái niệm, phạm trù, nguyên lý, quy luật…

Lý luận, với tư cách là một khoa học, có tính khái quát cao, thể hiện bản chất sự vật, hiện tượng và do vậy lý luận khoa học bao giờ cũng có tính

hệ thống Xuất hiện trên cơ sở của hoạt động thực tiễn, lý luận quay trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn và là cơ sở lý luận cho hoạt động thực tiễn Vậy cơ sở của lý luận chính là thực tiễn

Về vai trò, tác dụng của lý luận đối với một Đảng Cộng sản, V I Lênin

đã có luận điểm cơ bản, có giá trị phổ biến và lâu dài rằng: “Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng” và “Nếu không có một lý

luận tiên phong dẫn đường thì một Đảng vô sản không thể làm tròn vai trò của một chiến sỹ tiên phong” [43, 241]

Như chúng ta đã quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, rằng: Lý luận mà tách rời thực tiễn là lý luận suông và ngược lại thực tiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng Dĩ nhiên lý luận đóng vai trò tích cực thì phải là lý luận mang giá trị có sức thuyết phục khoa học đúng đắn Lý luận sai lầm thì sẽ dẫn đến những sai lầm trong hoạt động của con người Tính đúng đắn hay sai lầm của lý luận chỉ có thể kiểm nghiệm qua thực tiễn

Trong các bài viết, bài nói chuyện của mình, Hồ Chí Minh đề cập rất nhiều đến vấn đề lý luận, có ý nghĩa định hướng cho công tác

tư tưởng, lý luận trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Theo Hồ Chí Minh, "lý luận” là sự tổng kết những kinh nghiệm của

loài người, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xã hội tích lũy lại trong quá trình lịch sử và lý luận Mác - Lênin là sự tổng kết kinh nghiệm đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân thế giới Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Minh nói một cách cụ thể: "lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc đấu tranh, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành kết luận Rồi lại đem nó chứng

minh với thực tế” [53, 233]

Lý luận được khái quát từ những kinh nghiệm thực tiễn, nhưng lý luận

là trình độ cao hơn về chất so với kinh nghiệm Tri thức lý luận thể hiện trong

hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật Khác với kinh nghiệm, lý luận mang tính trừu tượng và khái quát cao, nhờ đó, nó đem lại sự hiểu biết sâu sắc

về bản chất, tính tất nhiên, tính quy luật của các sự vật, hiện tượng khách quan, nó thể hiện tính chân lý sâu sắc hơn, chính xác hơn, hệ thống hơn, nghĩa

là có tính bản chất sâu sắc hơn và do đó, phạm vi ứng dụng của nó cũng phổ biến hơn, rộng hơn nhiều so với tri thức kinh nghiệm Chính C.Mác và

Ph.Ăngghen cũng từng chỉ rõ: “Sự quan sát theo kinh nghiệm tự nó không bao giờ có thể chứng minh được đầy đủ tính tất yếu và nhiệm vụ của nhận thức lý luận là quy sự vận động bề ngoài chỉ biểu hiện trong hiện tượng về sự vận động bên trong thực sự” [15, 343]

Thứ hai, quan niệm về chính trị Theo thực tiễn lịch sử của nhân loại thì

chính trị chỉ xuất hiện khi xã hội tư hữu ra đời, có sự phân hoá thành các giai cấp Đó là những hoạt động xoay quanh vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực của các giai cấp, nhất là giai cấp thống trị vì lợi ích của mình

Phản ánh và phân tích khoa học một cách khách quan và rất đúng với thực tiễn lịch sử nhân loại có tính quy luật như vậy, V.I Lênin đã có một luận điểm rất nổi tiếng và có giá trị lâu dài, cho đến khi nhân loại không còn chế

độ tư hữu - áp bức - bóc lột và giai cấp, đó là luận điểm: “Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế” [45, 149]

Chính trị theo nghĩa cụ thể hơn là hoạt động của con người trong xã hội

có nhà nước, trước hết là những hoạt động, nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền hạn, quyền lợi…của mỗi công dân theo luật pháp, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung mà những luật lệ này tác động trực tiếp lên cuộc sống của những người góp phần làm ra, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung đó Trong bất kỳ xã hội nào thì cũng cần những luật lệ chung để hoạt động nhịp nhàng

và khoa học, tránh tình trạng vô tình hay cố ý xâm phạm quyền lợi, lợi ích, tài sản, sức khỏe hay thậm chí tính mạng của người khác hay của cộng đồng

Thứ ba, quan niệm về lý luận chính trị Đây môt bộ phận nằm trong các

loại lý luận khoa học của nhân loài đó là lý luận của các loại khoa học nói chung (triết học, kinh tế học, sử học, văn học, văn hóa vv…) Mọi loại lý luận khoa học đều thể hiện qua hệ thống các phạm trù, khái niệm cơ bản, các quy luật và tính quy luât của mỗi khoa học đó Nhưng, lý luận chính trị chỉ nảy sinh khi loài người có chế độ tư hữu, các giai cấp, các Đảng Chính trị và các Nhà nước gắn với các hệ tư tưởng của các giai cấp thống trị xã hội

Vậy thực chất lý luận chính trị là loại lý luận dựa trên cơ sở một hệ tư tưởng của môt giai cấp, nhất là giai cấp thống trị - lãnh đạo xã hội, suy cho cùng là phản ánh quyền lực, lợi ích kinh tế của giai cấp đó Là hệ thống những phạm trù, khái niệm, quy luật, tính quy luật phản ánh về các giai cấp, các quan hệ giai cấp trong xã hội có giai cấp, phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp (hoặc liên minh giai cấp) nhằm thực hiện quyền lực, vị thế và các lợi ích, nhất là lợi ích kinh tế của các giai cấp, trong đó có một giai cấp duy nhất thống trị (lãnh đạo) xã hội, ở một quốc gia dân tộc nhất định

Song, một vấn đề rất cơ bản tiếp theo và đáng quan tâm nhất là quyền lực, lợi ích cơ bản của giai cấp thống trị xã hội nào đó có thống nhất về căn bản với quyền lực và lợi ích cơ bản của nhân dân lao đông và cả dân tộc của

mỗi quốc gia hay không? Vấn đề nầy mang bản chất và mục đích của giai cấp

thống trị thường đã bị các giai cấp tư hữu - áp bức - bóc lột, nhất là giai cấp

tư sản che đậy Bởi vì, quyền lực và lợi ích của các giai cấp đó về cơ bản là không thống nhất với lợi ích của đại đa số nhân dân lao động và toàn dân tộc trong một quốc gia

Đối với Việt Nam (các Đảng cộng sản, các nước theo xu hướng xã hội

chủ nghĩa – cộng sản chủ nghĩa) thì “lý luận chính trị” theo học thuyết Mác-

Lênin, lập trường, quan điểm đường lối cách mạng và cương lĩnh của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam

Thứ tư, quan niệm về giáo dục lý luận chính trị Trong tác phẩm

“Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên .” , V.I Lênin đã nhấn mạnh một luận điểm nổi bật về ý nghĩa và yêu cầu chung nhất của giáo dục lý luận chính trị trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội – Chủ nghĩa Cộng sản, đó là:

“Theo một nghĩa nào đó, có thể nói rằng, nhiệm vụ xây dựng thật sự xã hội Công sản chính là của thanh niên Vì vậy, tất cả thanh niên muốn đi theo chủ nghĩa Cộng sản thì đều phải học chủ nghĩa Cộng sản” [46, 354]

Thậm chí, trong công tác giáo dục lý luận chính trị, V.I Lênin còn có một luận điểm trực tiếp nói về giáo dục, tuyên truyền, bảo về chủ nghĩa xã hội khoa học, đó là: “Đảng Cộng sản không chỉ lãnh đạo cuộc đấu tranh kinh tế

mà cả cuộc đấu tranh chính trị, không được xao lãng một phút nào cái mục đích cuối cùng của chúng ta, phải giáo dục, tuyên truyền, bảo vệ, tránh khỏi mọi sự xuyên tạc và phát triển hơn nữa hệ tư tưởng của giai cấp vô sản - học thuyết chủ nghĩa xã hội khoa học, tức là chủ nghĩa Mác” [43, 336]

Trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về giáo dục lý luận chính trị luôn có ý nghĩa về mặt nhận thức và chỉ đạo thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Nhìn chung tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục không chỉ bó hẹp trong việc giáo dục tri thức, học vấn cho con người, mà còn bao quát rộng rãi nhiều mặt, nhiều lĩnh vực, trong đó có giáo dục lý luận chính trị Những tư tưởng

đó rất sâu xa nhưng vô cùng sinh động, thiết thực, nhằm đào tạo ra những con

người toàn diện, vừa "hồng" vừa "chuyên", có tri thức, lý tưởng, đạo đức, sức

khoẻ, thẩm mỹ…

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, việc giáo dục và giáo dục lý luận chính trị đối với hoạt động thực tiễn luôn luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, có sự thống nhất hữu cơ, không thể tách rời nhau

Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy được vai trò của công tác giáo dục lý luận chính trị từ rất sớm Người chỉ rõ: Phải bồi dưỡng giảng viên lý luận cho các chi bộ Tất cả các Đảng viên phải cố gắng học tập, coi việc học tập lý luận chính trị là nhiệm vụ quan trọng của mình, bởi Hồ Chí Minh coi đối tượng học tập lý luận chính trị trước hết là cán bộ, Đảng viên, hội viên chủ chốt của các đoàn thể; cán bộ các ngành chuyên môn của chính quyền, của quần chúng nhân dân Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời cũng đem tình hình của quần chúng báo cáo cho Đảng để đặt chính sách cho đúng Vì

vậy mà Người nhấn mạnh rằng: Cán bộ là gốc của mọi công việc Do đó, Người khẳng định huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng Người ví “lý luận là trí khôn của Đảng Đảng không có lý luận thì khác nào người không

có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam” [52, 268]

Bên cạnh đó, theo Người để nâng cao chất lượng hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị cần phải nâng cao phương pháp dạy học của người thầy trong giáo dục lý luận chính trị Trong bài diễn văn khai mạc lớp lý luận khóa I Trường Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh đã quán triệt tư tưởng đối với

cán bộ đi học lý luận chính trị Bác căn dặn: “Việc học tập lý luận Chính trị

không phải nhằm biến các đồng chí thành những người lý luận suông mà nhằm làm thế nào cho công tác của các đồng chí được tốt hơn, nghĩa là các đồng chí phải học tập tinh thần của chủ nghĩa Mác-Lênin để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết cho tốt những vấn đề thực tế trong cách mạng của chúng ta Như thế học tập lý luận cốt để áp dụng vào thực tế” [51, 58]

Có lý luận nhưng phải đưa lý luận chính trị đó vào thực tiễn để kiểm nghiệm thực tế Người cán bộ giảng dạy công tác lý luận chính trị đòi hỏi phải

có một nền tảng lý luận và vốn thực tiễn phong phú để kiểm nghiệm lý luận

và nâng nhận thức lý luận lên một tầm cao mới và có như thế thì người giảng viên mới có thể thực hiện mục tiêu giáo dục lý luận cho học viên mục đích học để vận dụng chứ không phải học vì lý luận

1.1.2 Quan niệm về “chất lượng giáo dục lý luận chính trị”

Thứ nhất, quan niệm về “chất lượng” đã có khá nhiều quan niệm, định

nghĩa khác nhau về “chất lượng” Mỗi định nghĩa và khái niệm đó nhằm phản ánh yêu cầu, tiêu chí cho từng ngành, từng lĩnh vực hoặc các bên liên quan Đồng thời quan niệm, định nghĩa về “chất lượng” lại thay đổi theo thời gian và theo sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước, mỗi địa phương, mỗi ngành hay mỗi lĩnh vực Vậy tựu chung lại có thể đưa ra quan điểm gần nhất,

chung nhất về “chất lượng” như sau: “ Chất lượng là sự đáp ứng các chuẩn mực đề ra, là ngưỡng các yêu cầu đối với chất lượng, là đặt ra mức chuẩn với các tiêu chí nhất định”

Thứ hai, quan niệm về chất lượng giáo dục lý luận chính trị Từ quan

niệm về “chất lượng” như trên đã nêu, có thể đưa ra quan niệm: “chất lượng giáo dục lý luận chính trị là sự đáp ứng được các mục tiêu, yêu cầu về chất lượng đối với công tác giáo dục lý luận chính trị của từng địa phương, từng quá trình cách mạng hay giai đoạn lịch sử cụ thể” Vậy để có thể thấy các tiêu chí, yêu cầu về chất lượng giáo dục lý luận chính trị phải dựa trên tình hình cụ thể của từng địa phương trong giai đoạn và hoàn cảnh lịch sử cụ thể, từ đó xây dựng lên những tiêu chí phù hợp và thực hiện cho thật tốt, đạt được ngưỡng yêu cầu đã đề ra Trong tình hình hiện nay về chất lượng giáo dục lý luận chính trị được đánh giá dự trên những tiêu chí cụ thể sau:

- Trước hết phải căn cứ vào mục tiêu và yếu cầu của giáo dục lý luận chính trị trong quá trình cách mạng hoặc trong mỗi giai đoạn lịch sử

cụ thể

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa X: Về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới, Đảng ta xác định: Công tác giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng, là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Đảng

về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hoá và đạo đức; thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cũng do nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa to lớn của công tác lý luận trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước hiện nay, nhất là trong xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng, tại Đại hội XI, Đảng chỉ rõ: Tạo môi trường dân chủ thảo luận, tranh luận khoa học, khuyến khích tìm

tòi, sáng tạo, phát huy trí tuệ của cá nhân và tập thể trong nghiên cứu lý luận Khẩn trương ban hành quy chế dân chủ trong nghiên cứu lý luận Chính trị Nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan nghiên cứu lý luận, cải tiến tổ chức nghiên cứu lý luận phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn Đồng thời, để phát huy tốt vai trò, tác dụng của công tác tư tưởng trong tình hình mới, nhất

là đối với việc đấu tranh chống diễn biến hoà bình và tự diễn biến, trong Văn kiện Đại hội XI, Đảng ta khẳng định: Kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi

âm mưu và hoạt động diễn biến hoà bình của các thế lực thù địch Chủ động phòng ngừa, đấu tranh, phê phán những biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hoá trong nội bộ ta, khắc phục sự suy thoái cán bộ, Đảng viên chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên

Xác định rõ ý nghĩa, tầm quan trọng, mục tiêu, của công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt để họ có khả năng định hướng phát triển kinh tế xã hội của địa phương, của các ngành, các cơ quan sao cho đạt kết quả phát triển ngày càng cao

Có thể khẳng định, nắm vững những đặc điểm cơ bản của công tác tưởng, lý luận có thể vững tin hơn và điều quan trọng là, có thể giải thích và nắm bắt được xu hướng vận động, biến đổi thường xuyên của thực tiễn xã hội Cũng trên cơ sở đó, thấy được vị trí, vai trò to lớn của công tác tư tưởng,

lý luận và có phương thức hoạt động phù hợp để công tác này ngày càng tác động tích cực đến thực tiễn chính trị - xã hội cũng như mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Kinh nghiệm lịch sử đã chứng minh rằng, mọi hoạt động thực tiễn có tính chất cách mạng lớn, muốn tiến triển nhanh chóng và giành được thắng lợi trọn vẹn, thì đều phải có tư tưởng, lý luận tiên phong so với thời kỳ đó soi sáng, dẫn dắt Không có tư tưởng, lý luận đúng đắn định hướng, chúng sẽ tiến triển chậm chạp, mò mẫm, lâu đi đến thắng lợi, hoặc khi đã giành được thắng lợi rồi, cũng không giữ thắng lợi được lâu và trở nên thất bại hay liên tục tái

thất bại Công tác tư tưởng, lý luận của Đảng Cộng sản luôn luôn có vai trò quan trọng đối với việc chỉ đạo thực tiễn, kể từ khi chưa giành được chính quyền cho đến khi đã giành được chính quyền và thiết lập chế độ xã hội mới

Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, thực tiễn luôn luôn vận động, biến đổi, luôn luôn tự vạch đường đi cho chính mình, song nếu không có tư tưởng, lý luận đúng đắn, khoa học soi đường, thì sự vận động, biến đổi hay con đường

tự vạch ra của thực tiễn sẽ dễ bị chệch hướng so với mục tiêu đã xác định đúng Cũng vì xuất phát từ thực tiễn cách mạng, thực tiễn công tác lao động sản xuất, học tập và chiến đấu của toàn Đảng, toàn dân mà công tác lý luận của Đảng luôn bám sát mục tiêu, nhiệm vụ, yêu cầu mới của cách mạng, của các quá trình hoạt động thực tiễn xã hội trong giai đoạn mới, lý luận nghiên cứu, tổng kết về mặt thực tiễn, trên cơ sở đào sâu nghiên cứu, tổng kết lý luận,

và qua đó, góp phần bổ sung, phát triển đường lối của Đảng, đường lối đó sẽ lại tiếp tục soi rọi thực tiễn

- Chất lượng giáo dục lý luận chính trị thể hiện qua việc tổ chức và

quản lý tốt quá trình dạy và học lý luận chính trị

V.I Lênin đưa ra luận điểm: Không có lý luận cách mạng thì cũng không có phong trào cách mạng; nêu Đảng nào được một lý luận tiên phong dẫn đường thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong Những luận điểm nổi tiếng đó không chỉ những người làm công tác tư tưởng, lý luận của Đảng Cộng sản mới biết đến, mà dường như hầu hết các Đảng viên Cộng sản làm công tác lãnh đạo

Công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo nên sức mạnh, sự đồng thuận trong xã hội để đạt mục tiêu đã được đặt ra Cơ sở lý luận của tầm quan trọng này chính là ở sự độc lập tương đối,

sự tác động trở lại của nhận thức, tư tưởng và lý luận đó với thực tiễn Đặc biệt, xuất phát từ tầm quan trọng của tư tưởng, lý luận cách mạng đối với sự nghiệp giải phóng giai cấp, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa Cộng sản,

đã rất đề cao công tác lý luận, bởi nếu không phát triển được công tác lý luận thì sẽ không tiến lên được một bước nào cả trong công tác tuyên truyền, cổ động vì vậy mà yếu tố tổ chức và quản lý trong công tác giáo dục lý luận chính trị là hết sức cần thiết

Thực hiện chương trình, kế hoạch giảng dạy, thời lượng giảng dạy và chất lượng bài giảng đối với các học viên là những cán bộ chủ chốt Đã là giảng viên lý luận chính trị phải có phẩm chất chính trị tốt Phẩm chất đó thể hiện ở sự trung thành tuyệt đối với mục tiêu và con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam mà Đảng ta, dân tộc ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn

Trong công tác giáo dục lý luận chính trị, người giảng viên lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới, thách thức mới đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi tình hình thế giới, trong nước đang có những diễn biến rất phức tạp, hơn lúc nào hết người giảng viên lý luận phải có bản lĩnh chính trị vững vàng và kiên định Kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh

Phẩm chất chính trị đó còn thể hiện ở việc người giảng viên lý luận phải luôn có phẩm chất đạo đức trong sáng, mẫu mực và trung thực Đối với người giảng viên lý luận, đạo đức đó vừa là sự thể hiện ở bản lĩnh, vừa là ý thức tự giác trong việc tu dưỡng và rèn luyện, giải quyết tốt các mối quan hệ

xã hội, đề cao tính tổ chức, kỷ luật, thực hiện nghiêm các quy chế, quy định của Đảng và Nhà nước

Cùng với ý thức tự giác rèn luyện của cá nhân, vai trò của tổ chức cũng rất quan trọng Như chúng ta đã biết, ý thức đạo đức được hình thành và phát triển thông qua các hình thức giáo dục trực tiếp và giáo dục gián tiếp, thông qua quá trình kết hợp chặt chẽ giữa chủ thể (những người có trách nhiệm) với

tự giáo dục của cá nhân, trong đó chủ thể giáo dục là điều kiện, là tiền đề cho

tự giáo dục Về phía tổ chức, cần phải coi việc giáo dục nâng cao phẩm chất chính trị, ý thức đạo đức cho đội ngũ cán bộ giảng dạy là một công việc thường xuyên và thực hiện có hệ thống Phải kịp thời phát hiện và xử lý những hiện tượng tiêu cực, chú trọng công tác quản lý cán bộ, tạo mọi điều kiện cần thiết cho cán bộ phấn đấu, tu dưỡng và rèn luyện

Nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên có thể coi là nhiệm vụ hàng đầu, là điều kiện có tính quyết định cho sự tồn tại và phát triển chất lượng đào tạo giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ học viên

Để nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, ngoài việc nắm vững, trang bị và cập nhật những kiến thức cơ bản, kiến thức chuyên ngành theo chiều sâu, người giảng viên còn phải đồng thời với việc trang bị những kiến thức liên ngành để có tầm hiểu biết rộng, đủ sức luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra Mặt khác, mỗi cán bộ, giảng viên còn phải không ngừng nâng cao bản lĩnh nghề nghiệp, phải thực sự tâm huyết trong việc nghiên cứu, giảng dạy, phải tự vươn lên để khẳng định vị thế của mình, khắc phục mọi biểu hiện thoả mãn, tự kiêu, thiếu tích cực, thiếu nhạy bén

Năng lực chuyên môn của người giảng viên còn được thể hiện bởi phương pháp sư phạm của họ Người giảng viên lý luận chính trị cần phải được trang bị một cách có hệ thống những kỹ năng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, cách tiếp cận thực tiễn và cách thu phục các đối tượng cảm thụ kiến thức trong việc giảng dạy lý luận chính trị

Như vậy, người giảng viên lý luận chính trị là người không chỉ truyền thụ kiến thức cho người học mà còn là người luôn biết khơi dậy và phát huy trí tuệ của người học Trong giảng dạy lý luận chính trị, nhất là đối với những học viên là cán bộ chủ chốt, để góp phần nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên, về phía tổ chức, nhà trường cũng cần thiết phải

có sự đầu tư, quan tâm thoả đáng

Cần có sự đánh giá đúng thực trạng chung của các cơ sở giáo dục lý luận chính trị, trên cơ sở đó có kế hoạch xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên có năng lực chuyên môn giỏi và coi đó là một trong những nhiệm vụ chủ yếu cần tập trung thực hiện có hiệu quả trong thời gian tới, trong đó có cả việc chuẩn hoá đội ngũ giảng viên, tạo điều kiện cần thiết, kể cả việc trang bị những phương tiện hiện đại cho giảng dạy và nghiên cứu để họ có thể đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy

Thường xuyên theo dõi, đánh giá đúng thực chất và năng lực chuyên môn của từng giảng viên để trên cơ sở đó có kế hoạch bồi dưỡng kiến thức về chuyên môn, phương pháp giảng dạy, nghiên cứu khoa học Thông qua chất lượng bài giảng, chất lượng các công trình nghiên cứu để đánh giá một cách nghiêm túc về năng lực thực tế của giảng viên Thực tế cho thấy, để đánh giá được một cách khách quan, chính xác, kích thích được tính tích cực của giảng viên, về phía tổ chức, lãnh đạo cần phải có một cơ chế chặt chẽ, có tiêu chí rõ ràng, cụ thể và cần phải được thực hiện thường xuyên, có nề nếp

Cần có cơ chế, chính sách khuyến khích, phát triển tài năng nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn, cũng như làm gia tăng tính tích cực, sáng tạo tinh thần hăng hái, trách nhiệm của đội ngũ giảng viên, nhất là trong điều kiện hiện nay Chính sách khuyến khích đó có thể thực hiện bằng hình thức vật chất hoặc tinh thần, hoặc bằng nêu gương, biểu dương kịp thời những giảng viên có thành tích xuất sắc trong học tập và nghiên cứu, có tiến bộ nhanh trong việc nghiên cứu, giảng dạy, đặc biệt là đối với những giảng viên

Cần đẩy mạnh hơn nữa công tác nghiên cứu, hợp tác khoa học, tạo điều kiện cho giảng viên vừa phát huy nội lực, vừa tận dụng được ngoại lực để

phát triển chuyên môn Tăng cường công tác thông tin, nhất là những thông

tin mới, cập nhật Có kế hoạch cho giảng viên đi thực tế trong nước, ngoài nước nhằm mở rộng tầm hiểu biết và nhận thức

Thực hiện tốt chính sách: Chiêu hiền, đãi sĩ, thu hút những sinh viên giỏi (trong, ngoài nhà trường) phù hợp nhu cầu về chuyên ngành, những cán

bộ đã qua thực tiễn lãnh đạo, quản lý có triển vọng và khả năng làm công tác giảng dạy tốt Rút ngắn sự gián đoạn giữa các thế hệ khoa học (bởi phần đông giảng viên có học hàm, học vị thì tuổi đã trên dưới 50, trong đó phần đông các cán bộ tuổi trên dưới 40 thì hoặc là đang học cao học, hoặc bị coi là “quá trẻ” chưa đủ kinh nghiệm thực tiễn

Đối với những học viên yêu cầu nghiêm túc tham gia bồi dưỡng những kiến thức về lý luận, đáp ứng được yêu cầu về nắm vững lý luận chính trị

Sử dụng trang thiết bị, cơ sở vật chất đáp ứng cho công tác giáo dục lý luận chính trị, vận dụng sáng tạo những kết quả, kinh nghiệm thực tiễn vào giáo dục lý luận chính trị Cần phải có sự đầu tư kinh phí thoả đáng cho các đơn vị nghiên cứu, giảng dạy; hiện đại hoá các phương tiện và những điều kiện cần thiết cho giảng dạy và nghiên cứu, coi trọng công tác thông tin tư liệu Nâng cấp trang thiết bị cho hệ thống thư viện, tư liệu có thể đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, tham khảo và tìm hiểu kiến thức, trau dồi và nâng cao chất lượng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ giảng viên, cán bộ chủ chốt

Tóm lại, nâng cao phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên, trong đó có đội ngũ giảng viên lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt là nhiệm vụ mang tính chiến lược, có ý nghĩa vừa cấp bách vừa lâu dài đối với hệ thống các trường chính trị nói chung, các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường đại học nói riêng và nhất

là trong giai đoạn hiện nay vấn đề cần nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục

lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt đang là vấn đề cấp thiết , trước hết cần nâng cao nhận thức về nội dung, mục tiêu, ý nghĩa và tác dụng của vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục lý luận Chính trị cho đội ngũ giảng viên, chủ nhiệm lớp và học viên, xem đây là giải pháp hàng đầu và cần được thực hiện một cách thường xuyên

Thứ ba, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về mục đích, vai trò, tác dụng

của học tập lý luận chính trị có ý nghĩa định hướng chung cho việc nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị

Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận cơ bản trong công tác tư tưởng của Đảng, thực hiện việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước trong cán bộ, Đảng viên và nhân dân Công tác giáo dục lý luận chính trị nhằm hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nhận thức tư tưởng, bản lĩnh chính trị, niềm tin và năng lực hoạt động thực tiễn cho đội ngũ cán bộ, Đảng viên và nhân dân, đáp ứng yêu cầu của từng thời kỳ phát triển của đất nước Đó là trang bị kiến thức lý luận chính trị cách mạng khoa học, lập trường quan điểm của giai cấp công nhân, đạo đức lối sống cách mạng, phương pháp tư duy biện chứng khoa học; thực hiện mục tiêu dạy kiến thức, dạy nghề, dạy người, tạo động lực chính trị tinh thần để xây dựng và phát triển nhân cách toàn diện, xây dựng và bảo vệ đất nước

Khi đất nước ta bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, từ chỗ 95% dân số mù chữ đã có 90% dân số biết chữ Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, dù bận lãnh đạo nhân dân đánh giặc và sản xuất, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn quan tâm, chú ý đến văn hóa và giáo dục, Người

đã kêu gọi mọi người hăng hái học tập "Thi đua diệt giặc dốt" Trong khói lửa

của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Hồ Chí Minh đã kêu gọi: "Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt và học tốt" Theo Người, mục đích của giáo dục và học tập lý luận Chính trị: Học để làm việc, làm người, làm cán

bộ Học để phụng sự Ðoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại Vậy từ quan niệm của Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị có thể thấy cho đến nay những quan điểm đó vẫn luôn soi rọi, vẫn luôn đóng góp cho yêu cầu thực tiễn xã hội đó là:

- Học tập lý luận chính trị để sửa chữa những sai lầm yếu kém

Từ thực trạng nền giáo dục dưới sự đô hộ của thực dân Pháp, Hồ Chí Minh đã vạch trần và lên án chính sách giáo dục của thực dân Pháp là làm cho

"ngu dân dễ trị" Theo Người, để khẳng định chính mình, mỗi người phải

thẳng thắn đấu tranh với cái lỗi thời, lạc hậu và các tệ nạn xã hội Người viết: Đấu tranh của nhân dân, học để lấy bằng cấp, dạy theo lối nhồi sọ Và cần xây dựng tư tưởng dạy và học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân Khi con người có tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc

Học tập giáo dục lý luận chính trị đáp ứng yêu cầu cấp bách trong việc nâng cao phẩm chất và năng lực chính trị, quản lý, không phải học để đấy mà học để áp dụng vào trong đời sống thực tiễn ngày nay diễn biến hết sức phức tạp đòi hỏi các tầng lớp nhân dân trong xã hội nói chúng và hệ thống cán bộ chủ chốt cấp Tỉnh, cấp cơ sở được trang bị tốt hơn về lập trường tư tưởng, sửa chữa kịp thời tư tưởng còn tồn tại trong xã hội cũ

- Học để tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức người cán bộ

Đạo đức là một đức tính không thể thiếu của mỗi người cách mạng và quan trọng hàng đầu cần có trong mỗi một cán bộ, Đảng viên hiện nay Có đạo đức cách mạng thì mới dám hy sinh, tận tuỵ với cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng Hiện nay chúng ta đang tiến lên một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những mặt tích cực của nó thì mặt khác cũng là cơ hội cho những tư tưởng cá nhân, chuộc lợi, tham nhũng, bòn rút của công xâm nhập Vì vậy đạo đức phẩm chất đạo đức của người cán bộ đóng vai trò hết sức to lớn Suốt đời, Hồ Chí Minh mong muốn xây dựng một

xã hội mới về chất, cao hơn hẳn xã hội cũ - xã hội xã hội chủ nghĩa và Cộng sản chủ nghĩa Để xây dựng chủ nghĩa xã hội, theo Người: Trước hết cần có

những con người xã hội chủ nghĩa, con người toàn diện, vừa “hồng” vừa

"chuyên" trong thời đại mới: Có học thức về văn hoá, chính trị, kỹ thuật, lý

luận Mác - Lênin …

Đạo đức trong quan niệm của Hồ Chí Minh được coi như "cái gốc" của cây, "cái nguồn" của sông, do đó, theo Người, "người cách mạng phải có đạo

đức, không có đạo đức dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân" Đạo đức mà Người hướng tới là đạo đức cách mạng, đạo đức của giai cấp công nhân, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, thực hành nhân, nghĩa, trí, dũng chống quan liêu, tham ô, lãng phí Còn “tài” là giỏi về kiến thức chuyên môn và giỏi về cách thức, phương pháp vận dụng kiến thức

đó vào hoạt động thực tiễn, làm cho ích nước lợi dân “Tài” không có nghĩa

là kiến thức hoàn chỉnh, tuyệt đối, khép kín, mà là một kiến thức mở, "dĩ bất biến, ứng vạn biến", luôn được bổ sung và phát triển qua thực tiễn cách mạng sinh động Do đó, theo Người, học tập chủ nghĩa Mác – Lênin: Học tập cái tinh thần xử trí mọi việc học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác

- Lênin để áp dụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta

- Học tập lý luận chính trị để củng cố lòng tin vào Đảng và Cách mạng Người cách mạng được trang bị tri thức về lý luận chính trị cũng giống như có bàn chỉ nam định hướng khi lạc đường Có kiến thức về lý luận chính trị, người cách mạng càng tin vào đoàn thể, tin vào nhân dân, vào tương lai của dân tộc… Để khi ra thực hành mới hăng hái, lúc gặp khó khăn mới kiên quyết, mới dám hi sinh…

Có lý luận, nắm vững lý luận thì mới có được lòng tin vào Đảng, Chính phủ và mới có thể kiên định con đường đi lên chủ nghĩ xã hội, vì vậy muốn có được và nắm vững được lý luận thì phải học hỏi và trau rồi thường xuyên và nghiêm túc

- Học tập lý luận chính trị để vận dụng linh hoạt vào công tác thực tiễn của đất nước

Như chúng ta đã thấy trong thực tiễn cách mạng Việt Nam những việc làm thiết thực, những bài viết ngắn gọn, sâu sắc Hồ Chí Minh luôn lấy nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn làm nguyên tắc cơ bản cho việc xây

dựng các phương pháp về giáo dục Nguyên tắc này được Người sử dụng trong việc giáo dục cán bộ, Đảng viên, thanh thiếu niên, công nhân, nông dân,

bộ đội, trí thức, sinh viên, học sinh… Nó được coi như kim chỉ nam để lồng dẫn nhận thức, hành động và bồi dưỡng tinh thần yêu nước cho tất cả mọi người Hơn nữa, nguyên tắc này có tính chất quyết định trong việc chuyển hướng giáo dục và trở thành đặc trưng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa Người nhấn mạnh: Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành Học với hành phải kết hợp với nhau Học mà không hành thì học vô ích, hành mà không học thì hành cũng không trôi chảy

Chúng ta luôn luôn khảng định rằng học tập giáo dục lý luận chính trị không phải học để đấy, học lý luận suông mà chúng ta học để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và ngược lại chính yêu cầu thực tiễn giúp chúng ta có được phần

lý luận, từ thực tiễn chúng ta mới vạch ra được thực trạng và mới có thể đưa

ra những phương hướng giải pháp Lý luận phải được đưa vào thực tiễn, áp dụng với thực tiễn

Công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, xuất phát từ những yếu tố sau:

- Vai trò của lý luận chính trị đối với sự nghiệp của cách mạng giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Chủ nghĩa Mác - Lê Nin đã khẳng định vai trò của lý luận chính trị đối với vận động của cách mạng Để lật đổ được chế độ xã hội cũ, xây dựng chế

độ xã hội mới, cần có sự lãnh đạo của một Đảng được vũ trang bằng chủ nghĩa Mác – Lê Nin, học thuyết mang bản chất khoa học và cách mạng, học thuyết vừa phản ánh đúng đắn những quy luật khách quan của sự phát triển xã hội, vừa chỉ ra mục tiêu, con đường, lực lượng, chiến lược, sách lược, pháp pháp đấu tranh cách mạng

Chính Đảng của giai cấp công nhân không ra đời một cách tự phát Đó

là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công

nhân Đảng Cộng Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Phong trào công nhân và phong trào yêu nước là cơ sở vật chất, chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ

sở tinh thần cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam Không có sự truyền

bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào phong trào công nhân thì không thể có sự ra đời của Đảng

Chủ nghĩa Mác – Lênin giúp giai cấp công nhân hiểu được quy luật phát triển của xã hội Chủ nghĩa Mác – Lênin chính là cơ sở lý luận khoa học

để các Đảng Cộng sản đề ra đường lối, chính sách, và những giải pháp cụ thể nhằm giải quyết đúng đắn những vấn đề nảy sinh trong quá trình cách mạng

Vì vậy, các Đảng Cộng sản phải coi trọng công tác giáo dục lý luận chính trị cho Đảng viên cũng như tất cả các lực lượng cách mạng Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng trong mọi hành động Nội dung chủ yếu của công tác giáo dục lý luận chính trị là giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh, đường lối của Đảng

- Công tác giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò quan trọng trong mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam

Trước khi chủ nghĩa Mác – Lênin được truyền bá vào nước ta thì các cuộc đấu trang của nhân dân ta chống chủ nghĩa thực dân và phong kiến luôn

bị thất bại vì chưa có đường lối cứu nước đúng đắn Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, truyền bá và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin trong điều kiện nước ta Từ đó, nhân dân ta theo Đảng thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giành được những thắng lợi to lớn có ý nghĩa lịch sử và thời đại

Công tác giáo dục lý luận chính trị trang bị cho cán bộ, Đảng viên và nhân dân những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm xây dựng cho mọi người nhận thức đúng đắn và niềm tin

vững chắc vào lý tưởng Cộng sản, vào con đường và biện pháp do Đảng vạch

ra để thực hiện lý tưởng đó

- Công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò quan trọng trong công tác xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng, xây dựng con người mới

Thông qua giáo dục lý luận chính trị để nâng cao trình độ lý luận chính trị trong toàn Đảng, làm cho toàn Đảng thống nhất mục tiêu lý tưởng, cương lĩnh, đường lối, khắc phục mọi biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng, góp phần nâng cao ý thức tự giác tu dưỡng đạo đức cách mạng, khắc phục chủ nghĩa cá nhân trong đội ngũ cán bộ, Đảng viên Đồng thời, giáo dục lý luận chính trị cũng góp phần vào việc xây dựng đội ngũ cán

bộ lãnh đạo gồm những người kiên định lập trường, có năng lực tổ chức, tập hợp, động viên, giáo dục, thuyết phục quần chúng, có năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn Chính vì vậy, công tác giáo dục lý luận chính trị có vai trò quan trọng trong công tác xây dựng Đảng từ Trung ương đến cơ sở

1.2 Quan niệm về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh quản lý và chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý

Hoạt động bồi dưỡng lý luận chính trị ở các Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là quá trình tổ chức, giáo dục, truyền bá một cách cơ bản, có hệ thống chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước…cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt và dự nguồn của hệ thống chính trị các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở của địa phương Từ đó, hình thành ở người học thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nhân sinh quan Cộng sản, nâng cao trình độ tư duy lý luận, năng lực lãnh đạo, quản lý và phẩm chất đạo đức cách mạng tạo nên bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin vững chắc vào mục tiêu lý tưởng xã hội chủ nghĩa và tinh thần tự giác, tích cực trong quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng

xã hội mới

Trong nghiên cứu cũng như trong hoạt động thực tiễn, quan niệm và xác định đội ngũ cán bộ chủ chốt của một cấp, một ngành, một địa phương, một phạm vi nào đó vẫn chưa thống nhất hoàn toàn Do đó, để có quan niệm

về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh thì trước hết chúng ta cần làm rõ các khái

niệm, thuật ngữ liên quan như: "cán bộ", " chủ chốt", " cán bộ chủ chốt", “đội

Đông Sau khi Đảng ta ra đời (03-02-1930) và lănh đạo cách mạng Việt Nam thì từ “cán bộ” được sử dụng rất nhiều trong các văn kiện của Đảng, cũng như

trong hoạt động thực tiễn

Sau khi giành được chính quyền, Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền,

có lúc cán bộ được coi là tất cả những người thoát ly, làm việc trong bộ máy

cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể, nhà máy, xí nghiệp nhà nước, lực lượng vũ trang Cách hiểu này xuất phát từ chỗ, các đối tượng này có điểm chung là những người được hưởng lương từ ngân sách Khi kê khai lý lịch cán

bộ, đối tượng này thường khai nghề nghiệp là cán bộ Hàng ngày nhân dân

thường gọi những người đó là cán bộ để phân biệt với người dân bình thường Sau khi nhà nước có hệ thống ngạch bậc lương cán bộ, công nhân viên, cũng

có nhà nghiên cứu cho rằng, trong quan niệm hành chính, cán bộ được coi là những người có ngạch từ cán sự trở lên để phân biệt với nhân viên ở ngạch dưới cán sự Thực chất ở đây, quan niệm này đã thể hiện cách hiểu phổ biến

nhất rằng “cán bộ” là những người có trách nhiệm, quyền hạn trong lănh đạo,

quản lý, điều hành trong một tổ chức, cơ quan, đơn vị

Về cơ bản thì chúng tôi xin tán thành các quan niệm về “cán bộ” trong Đại từ điển tiếng Việt xuất bản năm 1999, từ “cán bộ” được định nghĩa: 1 Người làm việc trong cơ quan nhà nước; 2 Người giữ chức vụ, phân biệt với

những người không giữ chức vụ trong các cơ quan, tổ chức nhà nước

Trong từ điển tiếng việt của Viện Ngôn ngữ học, xuất bản năm 2002, danh từ “cán bộ” được định nghĩa: 1 Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước; 2 Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường không có chức vụ

Qua những tư liệu trên, chúng tôi cho rằng: Dù cách dùng, cách hiểu trong các trường hợp các lĩnh vực cụ thể có khác nhau, nhưng về cơ bản, có thể thấy những đặc trưng cơ bản của “cán bộ”: Thứ nhất, là bao hàm nghĩa chính của

nó là bộ khung, là ṇòng cốt; Thứ hai, là có tác động, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của tổ chức, đơn vị đó; Thứ ba, là có liên quan đến hoạt động lănh đạo, quản lý, chỉ huy

Như vậy, có thể hiểu một cách chung nhất, “cán bộ” là khái niệm chỉ những người có chức trách, vai trò nòng cốt trong một tổ chức, cơ quan, đơn

vị có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lănh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của

tổ chức

Cho đến bây giờ “cán bộ” vẫn là một danh xưng đẹp trong ý thức của nhân dân ta, xă hội ta, mặc dù nó có những biến đổi nhất định theo sự vận

động của thực tiễn Tuy nhiên, trước sự phát triển nền kinh tế - xã hội và tiến trình đổi mới hệ thống chính trị của đất nước, khái niệm “cán bộ” đang có sự phát triển và có nhu cầu bổ sung nội hàm, phạm vi của nó

-Quan niệm về "cán bộ chủ chốt"

Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học, xuất bản năm

2002, “chủ chốt” là tính từ chỉ sự quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt Như vậy, nói “chủ chốt” là nói đến quan hệ trong một tập hợp nhất định

có nhiều phần tử, nhiều đối tượng và vị trí, tính chất của những phần tử, đối tượng trong tập hợp ấy

Trong mỗi tổ chức, mỗi đơn vị có nhiều cán bộ, mỗi cán bộ có vị trí, trách nhiệm, quyền hạn khác nhau, theo phân công, phân cấp nhất định Trong

đó có những cán bộ giữ vai tṛò ṇòng cốt, quan trọng nhất Đó chính là những cán bộ chủ chốt Trong mỗi đơn vị, địa phương lại có thể có nhiều cấp, trong mỗi cấp lại có thể có nhiều đơn vị Do đó, số lượng cán bộ trong mỗi địa phương, đơn vị nói chung là nhiều Vì vậy, việc xác định tính chủ chốt, vị trí chủ chốt là có tính tương đối Hay nói cách khác cán bộ chủ chốt là chủ chốt trong một phạm vi nhất định, một đội ngũ cán bộ nhất định nào đó

Vậy, từ đây có thể hiểu cán bộ chủ chốt của một tổ chức, cơ quan, đơn

vị là tập hợp những cán bộ quan trọng nhất, có vai trò nòng cốt trong tổ chức,

cơ quan, đơn vị đó Cán bộ chủ chốt bao gồm nhiều cán bộ chủ chốt nhưng không phải là phép cộng đơn giản các cá nhân đó mà nó được hình thành, tổ chức theo một yêu cầu, chuẩn mực nhất định, có số lượng, thành phần, cơ cấu phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của tổ chức, làm nhân lên sức mạnh của từng

cá nhân tạo thành sức mạnh của tổ chức

- Quan niệm về “ đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý”

Trên thực tế của Việt Nam hiện nay thì cán bộ chủ chốt cấp tỉnh – thành là những cán bộ được đào tạo, đề cử, đề bạt sử dụng và đãi ngộ do cấp

ủy Đảng, chính quyền và toàn thể nhân dân trong hệ thống chính trị trong

cấp tỉnh, huyện, quận và do cấp tỉnh có quyền quản lý trực tiếp những cán

bộ này thường được đưa vào khung đào tạo lý luận chính trị trung cấp, cao cấp lý luận chính trị theo quy định của Đảng và nhà nước ta

Với vai trò là cán bộ chủ chốt cấp tỉnh, người lãnh đạo, quản lý đứng đầu được xem như chỗ dựa tinh thần cho toàn thể cơ quan, đơn vị, là bộ mặt của cơ quan, đơn vị, đồng thời là niềm tin, niềm tự hào cho tập thể cán bộ, Đảng viên trong cơ quan, đơn vị Người cán bộ lãnh đạo quản lý phải là hình mẫu để các thành viên trong cơ quan, đơn vị học tập, noi theo, tạo nên sức ảnh hưởng lớn và trực tiếp đến các thành viên khác trong tập thể, là những người có chức vụ, có vai trò nòng cốt trong hệ thống chính trị của tỉnh , có tác động, ảnh hưởng lớn đến hoạt động của hệ thống chính trị của tỉnh, góp phần quyết định vào sự nghiệp xây dựng và phát triển trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, văn hoá, xă hội, quốc phương, an ninh, xây dựng Đảng ở địa phương

Trong công cuộc đổi mới đất nước cán bộ chủ chốt là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng" Theo quan điểm của Đảng, trong khi phải xây dựng đội ngũ cán bộ một cách đồng bộ, đáp ứng kịp thời yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng, cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp, nhất là cấp chiến lược và cấp cơ sở

- Vai trò và đặc điểm của đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý

Bất cứ ở đâu, bất cứ lúc nào, đội ngũ cán bộ của mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi tổ chức đều có vai trò rất to lớn trong sự nghiệp cách mạng xây dựng, bảo

vệ và phát triển đất nước, quê hương

Lịch sử loài người qua các cuộc cách mạng xă hội, qua các giai đoạn phát triển hưng thịnh hay suy vong, đều đă xác nhận vai trò to lớn của đội ngũ những lãnh tụ, những nhà lãnh đạo, quản lý, chỉ huy mà ngày nay chúng ta

thường gọi là đội ngũ cán bộ Vai trò đó đă được C.Mác và Ph.Ăng-ghen khái quát và khẳng định: Con người “sử dụng lực lượng thực tiễn” đó chính là người “cán bộ” Đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, Mác và Ăng-ghen cho rằng, cần phải có một đội ngũ vừa có lòng trung thành với tư tưởng của giai cấp, vừa có tri thức lý luận, vừa có năng lực tổ chức thực tiễn mới có thể làm nên thắng lợi cuộc cách mạng vô sản vĩ đại và triệt để

Theo Lê-nin, vai trò của đội ngũ cán bộ trước hết ở chỗ bảo đảm vạch

ra và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối chính trị của Đảng, Người chỉ rõ: “Nghiên cứu con người, cán bộ có bản lĩnh Hiện nay, đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn" [48, 359]

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá tŕnh hoạt động và lănh đạo cách mạng rất coi trọng công tác cán bộ, thấy rõ vai trò rất to lớn của đội ngũ các bộ chủ

chốt, Người khẳng định: Cán bộ là cái gốc của mọi công việc và nhấn mạnh: Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém Đây là

những chỉ dẫn, luận điểm rất cơ bản, có tính quy luật trong công tác cán bộ,

có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc định ra các chủ trương, chính sách, hình thành các cơ chế trong quá trình xây dựng, quản lý đội ngũ cán bộ

Người chỉ rõ: Đảng muốn lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi phải có đường lối chính trị đúng đắn, để xây dựng được đường lối chính trị đúng và làm cho đường lối đó trở thành hiện thực trong cuộc sống thì nhất thiết phải

có đội ngũ cán bộ vững vàng, đủ sức giúp Đảng hoạch định đường lối và tổ chức thực hiện đường lối Vai trò người cán bộ thể hiện rõ nét trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ Ở vị trí đứng mũi chịu sào, gánh vác trọng trách và chịu trách nhiệm trong mọi công việc của cơ quan, đơn vị phụ trách, người cán bộ như là đầu tàu, là “dây chuyền” của cỗ máy mà thiếu nó mọi hoạt động của đoàn tàu, của cỗ máy không diễn ra được Cán bộ là cái gốc của mọi công việc, cái gốc đạo đức cách mạng của người cán bộ

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, thấu suốt những tư tưởng, quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vấn đề cán bộ, Nghị quyết Hội nghị ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (1938) viết: Vấn đề cán bộ quyết định hết thảy, nên hết thảy các Đảng bộ phải hết sức chú ý mở

các ban huấn luyện cán bộ Năm 1939, Nghị quyết ban chấp hành Trung

ương lần thứ 6 của Đảng lại xác định: Sau khi đã có con đường chính trị đúng rồi thì sự lựa chọn cán bộ để thực hành là điều rất quan trọng, nó quyết định

sự thành bại Quan điểm về cán bộ và công tác cán bộ của Đảng ta ngày càng

hoàn thiện và có hệ thống Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VII) khẳng định: Cán bộ có vai trò cực kỳ quan trọng, hoặc thúc đẩy hoặc kìm hăm tiến

tŕnh đổi mới, cán bộ và công tác cán bộ là vấn đề có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là khâu then chốt Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) tiếp tục khẳng

định: "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và của chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng" Những quan điểm này đã được Hội Nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 6 (khoá IX) khẳng định là hoàn toàn đúng đắn, và nhất là trong Hội Nghị Trung ương 4 khóa XI vừa qua vấn đề suy thoái tư tưởng cán bộ Đảng viên đang hết sức quan trọng cần tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc trong thời gian tới"

1.2.2 Quan niệm về chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý

Từ sự nhận thức tầm quan trọng của công tác giáo dục lý luận chính trị đối với sự nghiệp của đất nước, chúng ta phải có sự nhìn thẳng vào thực chất kết quả về chất lượng của công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chôt, nhất là từ cấp tỉnh trở xuống chưa đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới Đặc biệt là trong cán bộ chủ chốt cấp tỉnh trở xuống, vừa chưa nhận thức thật đúng và rõ một số vấn đề lý luận chính trị

và một số quan điểm, chủ trương của Đảng ta, pháp luật, chính sách của nhà

nước chưa biết chủ động vận dụng phần lý luận và quan điểm của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước vào địa phương, cơ sở Đặc biệt là cụ thể hoá nội dung vấn đề đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh”, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương mình một cách có kết quả thiết thực

- Quan niệm về giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh quản lý

Giáo dục lý luận chính trị đối với cán bộ là quá trình trang bị những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, đạt trình độ trung cấp, cao cấp

lý luận chính trị theo quy định của Đảng và Nhà nước ta nhằm xây dựng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh có nhận thức đúng đắn và có niềm tin vững chắc vào Chủ nghĩa Xã hội – Chủ nghĩa Cộng sản, góp phần xây dựng Đảng vững mạnh về đạo đức cách mạng, về chính trị, tư tưởng, tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng, cán bộ quản lý của Nhà nước, xây dựng con người mới trong địa phương, cơ sở

- Quan niệm về nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt do cấp tỉnh quản lý

Trước hết, nước ta thông qua giáo dục lý luận chính trị để nâng cao trình độ nhận thức lý luận chính trị Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối cách mạng của Đảng ta trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý chủ chốt của toàn bộ hệ thống chính trị Qua đó làm cho toàn bộ đội ngũ cán bộ đó thống nhất mục tiêu lý tưởng, cương lĩnh, đường lối, khắc phục mọi biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, nâng cao ý thức

tự giác tu dưỡng đạo đức cách mạng, đồng thời, giáo dục lý luận chính trị cũng góp phần vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, chủ chốt

từ Trung ương đến cơ sở Từ một số nội dung chung nhất nêu trên, ta có thể