(LUẬN VĂN THẠC SĨ) Hình thành văn hóa Đảng cho đội ngũ đảng viên của Đảng bộ thành phố Hà Nội hiện nay

Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ta đã xác định và kết luận tại Hội nghị Trung ương 10 khoá IX: Các cấp uỷ Đảng, các cơ quan Đảng và hệ thống chính trị phải có chương trình xây dựng văn h

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TÀO THỊ KHÁNH HÀ

HÌNH THÀNH VĂN HÓA ĐẢNG CHO ĐỘI NGŨ ĐẢNG VIÊN

CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội – 2009

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5

6 Đóng góp mới của luận văn 6

7 Ý nghĩa của luận văn 6

8 Kết cấu của luận văn ……… … …….6

Chương 1 VĂN HÓA ĐẢNG VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HÌNH THÀNH VĂN HÓA ĐẢNG 7

1.1 Nhận thức chung về văn hóa Đảng 7

1.1.1 Khái niệm về văn hoá Đảng………7

1.2.2 Cấu trúc của văn hóa Đảng 12

1.2 Sự cần thiết của việc hình thành văn hóa Đảng cho đảng viên trong giai đoạn hiện nay 26

1.2.1.Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực trí tuệ, văn hóa Đảng trong thời kỳ mới 26

1.2.2 Văn hóa Đảng đóng vai trò quan trọng đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng 29

1.2.3 Hình thành văn hóa Đảng góp phần tích cực nâng cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng của người đảng viên 34

Chương 2 THỰC TRẠNG HÌNH THÀNH VĂN HÓA ĐẢNG Ở ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 39

2.1 Một số đặc điểm ảnh hưởng đến quá trình hình thành văn hóa Đảng ở Đảng bộ Thành phố Hà Nội hiện nay 39

2.1.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, xã hội Thành phố Hà Nội 39

2.1.2.Đặc điểm tổ chức Đảng và đội ngũ đảng viên của Đảng bộ thành phố Hà Nội 45

2.2 Tình hình xây dựng văn hóa Đảng cho đảng viên ở Đảng bộ Thành phố Hà Nội hiện nay 49

2.2.1 Những thành tựu đạt được 49 2.2.2 Những khuyết điểm, hạn chế và nguyên nhân 63

Chương 3 QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HÌNH THÀNH VĂN HOÁ CHO ĐẢNG VIÊN Ở ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 70

3.1 Quan điểm về việc hình thành văn hóa Đảng ở Đảng bộ Thành phố

Hà Nội hiện nay 70

3.1.1 Quán triệt sâu sắc và thường xuyên hơn nữa vai trò quan trọng của văn hóa Đảng và sự cần thiết phải hình thành văn hóa Đảng cho đảng viên trong điều kiện hiện nay 70

3.1.2 Tích cực, chủ động giáo dục văn hóa Đảng cho đảng viên trong các tổ chức cơ sở Đảng thuộc Đảng bộ Thành phố Hà Nội 72

3.1.3 Kết hợp chặt chẽ công tác giáo dục văn hóa Đảng cho đảng viên với cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng 74

3.2 Một số giải pháp hình thành văn hóa Đảng cho đảng viên ở Đảng bộ Thành phố Hà Nội hiện nay……… 76

3.2.1 Nâng cao nhận thức của cấp ủy Đảng về văn hóa Đảng và sự cần thiết phải hình thành văn hóa Đảng.Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với quá trình xây dựng văn hóa Đảng 76

3.2.2 Tăng cường và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, giáo dục đạo đức, lối sống cho đảng viên 80

3.2.3 Thực hiện nghiêm túc phê bình và tự phê bình trong Đảng 85 3.2.4 Phát triển kinh tế, văn hóa, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đảng viên, tạo điều kiện để đảng viên rèn luyện, tu dưỡng nâng cao trình

độ văn hóa Đảng 92

KẾT LUẬN 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng và hình thành văn hoá Đảng đóng vai trò rất quan trọng

Để thực sự trở thành đội tiên phong của giai cấp công nhân và của cả dân tộc, Đảng phải đạt tới tầm cao về trí tuệ và văn hoá Văn hoá Đảng phải là bộ phận tiên tiến nhất, là tinh hoa của văn hoá dân tộc và trở thành nhân tố dẫn dắt, soi đường cho văn hoá dân tộc phát triển

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt lịch sử vĩ đại trong lịch

sử cách mạng nước ta và trở thành ngọn hải đăng soi đường, bảo đảm mọi thắng lợi của tiến trình lịch sử cách mạng Gần 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng, nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, thống nhất và vững bước xây dựng chủ nghĩa

xã hội Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành biểu tượng tốt đẹp nhất cho văn hoá của dân tộc Việt Nam

Trong thời đại ngày nay, văn hoá ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với đời sống xã hội Nghị quyết Trung ương V khoá VIII của Đảng Cộng sản

Việt Nam xác định: “Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục

tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội” [16, tr 155] Chính

vì vậy, có thể hình dung văn hóa như một “năng lượng tinh thần” vô giá của mỗi con người và của toàn xã hội Năng lượng tinh thần đó có tác động mạnh

mẽ đến sự hình thành nhân cách, tâm hồn, phẩm chất của mỗi người và nâng cao hiệu quả hoạt động của con người

Trong những năm kháng chiến gian khổ, mẫu hình người đảng viên tận trung với nước, tận hiếu với dân, luôn là tấm gương sáng để quần chúng noi theo và trở thành nhân tố góp phần tạo nên mọi thắng lợi cho cách mạng Việt

Nam.Tuy nhiên, trong những năm gần đây, một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên tha hoá về phẩm chất đạo đức, chạy theo tham vọng cá nhân, suy thoái về tư tưởng chính trị Sự tha hoá, biến chất đó là nguyên nhân trực tiếp

đe doạ sự tồn vong của Đảng, của chế độ Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ta

đã xác định và kết luận tại Hội nghị Trung ương 10 khoá IX: Các cấp uỷ Đảng, các cơ quan Đảng và hệ thống chính trị phải có chương trình xây dựng văn hóa trong Đảng, bởi Đảng là người lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dân tộc Việt Nam Vì vậy, văn hoá Đảng phải dẫn dắt văn hoá dân tộc, văn hoá Đảng phải là một bộ phận tiên tiến của văn hoá dân tộc

Trong Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khoá X, Đảng ta cũng đã khẳng định: Sự suy thoái về nhận thức, tư tưởng chính trị trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa được ngăn chặn Hiện tượng phai nhạt lý tưởng cách mạng, sa sút phẩm chất đạo đức, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội thực dụng có chiều hướng phát triển

Nhận định trên đây không chỉ là một nhận định về những yếu kém, khuyết điểm trong tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên mà còn là một nhận định, đánh giá nghiêm túc về những yếu kém, khuyết điểm của văn hoá chính trị, văn hoá Đảng Chính vì vậy, việc hình thành văn hoá Đảng là một vấn đề hết sức cơ bản và cấp bách trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng hiện nay

Hà Nội là Thủ đô nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, với số lượng đảng viên lớn, chủ yếu tập trung ở các cơ quan Trung ương, các cơ quan Đảng, Nhà nước Hà Nội là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước nên thành phố Hà Nội cần phải quan tâm đến việc xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cũng như việc hình thành văn hoá Đảng trong đội ngũ đảng viên Đây chính là công việc cần được tiến hành thường xuyên của mọi

cấp uỷ Đảng nhằm xây dựng Đảng ta vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, trong sáng về đạo đức, lối sống, có tầm cao về trí tuệ và văn hóa, xứng đáng là người lãnh đạo và là người đầy tớ trung thành của nhân dân

Trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong tình hình mới, trước nhiệm vụ xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của

cả nước, việc hình thành văn hoá Đảng là vấn đề vừa có tính lý luận, vừa có tính thực tiễn cấp bách của Đảng bộ Thành phố Hà Nội Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên của Đảng bộ thành phố

Hà Nội hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ chính trị học

2.Tình hình nghiên cứu đề tài

Có thể nói văn hoá Đảng đang là vấn đề mới trong nghiên cứu lý luận

về văn hoá và về Đảng Ở nước ta, từ trước đến nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu đề cập một cách có hệ thống, đầy đủ về văn hoá Đảng cũng như

sự hình thành của văn hoá Đảng Từ sau Hội nghị Trung ương 10 khoá IX của Đảng đã có một số tác giả đề cập đến đề tài này như:

- Nguyễn Đức Bình (2004), Bàn về văn hoá Đảng, Tạp chí Tư tưởng –

Văn hóa số 9, Hà Nội

- Nguyễn Khánh (2004), Xây dựng văn hoá Đảng thực chất là giữ gìn

và phát huy vai trò gương mẫu của tổ chức Đảng và cán bộ đảng viên trước toàn dân, Tạp chí Tư tưởng – Văn hóa số 12, Hà Nội

- Hồng Vinh (2004), Về văn hoá Đảng và xây dựng văn hoá trong các

tổ chức Đảng, Tạp chí Tư tưởng – Văn hoá số 12, Hà Nội

- Nguyễn Tiến Đạt (2005), Hai yếu tố gắn kết thể hiện văn hoá Đảng

của người Đảng viên Tạp chí Tư tưởng – Văn hoá số 1, Hà Nội

- Phạm Duy Đức (2005), Tổ chức cơ sở Đảng với việc xây dựng môi

trường văn hóa trong Đảng, Tạp chí Tư tưởng – Văn hóa số 1, Hà Nội

Nguyễn Thế Kiệt (2005), Đạo đức người cán bộ lãnh đạo chính trị hiện

nay, thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

- Bùi Đình Phong (2005), Văn hóa Đảng là tính văn hóa trong toàn bộ

hoạt động của Đảng, Tạp chí Xây dựng Đảng số 4, Hà Nội

- Nguyễn Trọng Phúc (2005), Lịch sử Đảng và văn hoá Đảng, Tạp chí

Tư tưởng – Văn hoá số 2, Hà Nội

- Đỗ Nguyên Phương (2005), Xây dựng văn hoá Đảng và đổi mới,

chỉnh đốn Đảng theo nguyên tắc khoa học, Tạp chí Tư tưởng – Văn hóa số 1,

Hà Nội

- Văn Đức Thanh (2005), Văn hoá Đảng và vấn đề nâng cao vai trò

của người đảng viên, Tạp chí Tư tưởng – Văn hóa số 2, Hà Nội

- Vũ Khiêu (2006), Bàn về văn hoá Đảng và xây dựng văn hoá trong

Đảng, Tạp chí Xây dựng Đảng số 1+2, Hà Nội

- Lê Duy Trí (2007), Xây dựng văn hóa Đảng trong giai đoạn cách

mạng hiện nay, Tạp chí Xây dựng Đảng số 5, Hà Nội

- Hà Văn Tải (2008),Văn hóa Đảng và cuộc đấu tranh phòng, chống

tham nhũng, Tạp chí Xây dựng Đảng số 3, Hà Nội

Tuy nhiên, hầu hết các công trình trên chỉ là các bài báo bàn về các khía cạnh khác nhau của văn hoá Đảng mà chưa có công trình nào nghiên cứu

về quá trình hình thành văn hoá Đảng Vì vậy, vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu một cách kỹ lưỡng trên cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích thực trạng để làm rõ hơn khái niệm, nội dung văn hoá Đảng, quá trình hình thành văn hoá Đảng và một số giải pháp hữu hiệu cho đảng viên ở Đảng bộ thành phố Hà Nội hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hoá Đảng, đề tài đề xuất quan điểm và một số giải pháp hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên của Đảng bộ Thành phố Hà Nội hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm sáng tỏ khái niệm, nội dung, cấu trúc của văn hoá Đảng và sự cần thiết hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên

- Nắm bắt, phân tích thực trạng hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên

ở Đảng bộ thành phố Hà Nội hiện nay

- Đề xuất quan điểm, giải pháp hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên

ở Đảng bộ thành phố Hà Nội hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là sự hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên ở Đảng bộ thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Đội ngũ đảng viên ở Hà Nội rất đông đảo, bao gồm đảng viên công tác tại các cơ quan Trung ương, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn Hà Nội và các đảng viên công tác, sinh hoạt tại các cơ sở Đảng thuộc Đảng bộ Thành phố Hà Nội

Luận văn tập trung nghiên cứu sự hình thành văn hoá Đảng trong đội ngũ đảng viên hiện đang sinh hoạt tại Đảng bộ Thành phố Hà Nội từ năm

2005 đến giữa năm 2008

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn là những nguyên lý, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng ta về văn

hoá, văn hoá chính trị, về xây dựng Đảng và văn hoá Đảng Luận văn còn kế thừa kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học về lĩnh vực văn hoá Đảng

Phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu là các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng, trong đó sử dụng chủ yếu các phương pháp như: tổng hợp và phân tích, logic và lịch sử, khái quát hoá và trừu tượng hoá

Ngoài ra, tác giả còn sử dụng một số phương pháp khác như: điều tra

xã hội học, nghiên cứu tài liệu, thống kê, so sánh, quan sát, thảo luận nhóm, phương pháp chuyên gia

6 Đóng góp mới của luận văn

- Làm rõ hơn khái niệm, cấu trúc, nội dung văn hoá Đảng

- Khái quát thực trạng văn hoá Đảng của đảng viên ở Đảng bộ thành phố Hà Nội, đồng thời đề xuất và phân tích cơ sở khoa học của các quan điểm, giải pháp cơ bản nhằm hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên Đảng

bộ Thành phố Hà Nội hiện nay

7 Ý nghĩa của luận văn

Luận văn tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận về văn hoá Đảng: Khái niệm, cấu trúc, đặc điểm và sự cần thiết hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo khi nghiên cứu, giảng dạy về văn hoá, văn hoá chính trị, văn hoá Đảng

và về xây dựng Đảng Luận văn cũng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ lãnh đạo chính trị, cán bộ làm công tác xây dựng Đảng, cán bộ công tác trong lĩnh vực giáo dục chính trị - tư tưởng

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương, 6 tiết (108 trang)

Chương I

VĂN HÓA ĐẢNG VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HÌNH THÀNH

VĂN HÓA ĐẢNG HIỆN NAY

1.1 Nhận thức chung về văn hoá Đảng

1.1.1 Khái niệm về văn hoá Đảng

Nói văn hóa là mục tiêu, động lực, nền tảng tinh thần của xã hội thì văn hóa Đảng càng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của Đảng và xã hội

Từ đó, có thể khẳng định sự hình thành và phát triển văn hóa Đảng là nhằm xây dựng, chỉnh đốn và phát triển Đảng một cách có hiệu quả

Tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII về

“Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 10, khóa IX, ngày 20/7/2004, đã chỉ rõ: các cấp ủy Đảng, các cơ quan Đảng và hệ thống chính trị phải có chương trình xây dựng văn hóa trong Đảng, bởi Đảng là người lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dân tộc Việt Nam Vì vậy, văn hóa Đảng phải dẫn dắt văn hóa dân tộc, văn hóa Đảng phải là một bộ phận tiên tiến của văn hóa dân tộc.Hội nghị còn nhấn mạnh đến những thành tựu về tư tưởng - chính trị trong xây dựng và phát triển nền văn hóa đất nước: sự thống nhất tư tưởng trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội đối với đường lối đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng như đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc được củng cố và nâng cao Hội nghị cũng nghiêm túc đánh giá những yếu kém, khuyết điểm trong xây dựng và phát triển nền văn hóa thời gian qua Trong

đó, một trong những yếu kém, khuyết điểm gắn liền với vấn đề văn hóa Đảng

và xây dựng, chỉnh đốn Đảng là: Sự phát triển của văn hóa thiếu gắn bó với nhiệm vụ xây dựng và chỉnh đốn Đảng Nhiệm vụ xây dựng văn hóa trong Đảng, trong bộ máy nhà nước chưa được triển khai tích cực, có nơi còn bị

xem nhẹ; không ít cán bộ, đảng viên chưa nêu được tấm gương văn hóa cho quần chúng

Trong nhiều văn kiện, nghị quyết, chỉ thị, Đảng ta khẳng định: bảo đảm

sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt với không ngừng nâng cao văn hóa - nền tảng tinh thần của

xã hội tạo nên sự phát triển biện chứng, đồng bộ của ba lĩnh vực này chính là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho sự phát triển toàn diện và bền vững của đất nước Ở đây, không nên hiểu, nhiệm vụ phát triển văn hóa là hệ quả của nhiệm vụ phát triển kinh tế, hoặc là sản phẩm kéo theo của nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng Khi đã thật sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, văn hóa sẽ thẩm thấu vào kinh tế và thúc đẩy kinh tế phát triển mạnh mẽ Hơn nữa, nó sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng, hoàn thiện văn hóa Đảng, cũng như xây dựng, chỉnh đốn Đảng Đảng là người lãnh đạo, chỉ đạo công cuộc xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc nên Đảng phải là lực lượng tiêu biểu, tiên phong của nền văn hóa đó

Thời gian gần đây, “Văn hóa Đảng” được nhiều người thừa nhận như

là một khái nhiệm công cụ và là vấn đề cấp thiết cần phải hình thành và phát triển trong Đảng, trong xã hội Tuy nhiên, không phải từ khi có khái niệm

“Văn hóa Đảng”, Đảng ta mới bắt đầu xây dựng văn hóa Đảng Đảng ta là một Đảng có văn hóa cao ngay từ khi mới ra đời Trải qua các thời kỳ cách mạng, các giá trị văn hóa của Đảng ta ngày càng được sinh sôi, tỏa sáng, dẫn dắt dân tộc đi đến con đường tiến bộ, văn minh, đó là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Tính văn hóa của Đảng ta không chỉ biểu hiện ở sự đúng đắn, sáng suốt của những đường lối, chủ trương, mà còn biểu hiện ở sự gương mẫu, tiên phong, lối sống, phẩm chất đạo đức trong sáng, cách mạng của từng đảng viên cụ thể Bởi thế, trong dịp tổng kết 30 năm xây dựng và trưởng

thành của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Đảng ta là đạo đức, là văn

minh”, có nghĩa Đảng là lực lượng tiêu biểu cho trí tuệ và đạo đức, văn hóa

tốt đẹp của dân tộc, của thời đại

Như vậy, văn hóa Đảng là sự hội tụ của tầm cao trí tuệ, của lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, của đạo đức cách mạng trong sáng, của chủ nghĩa nhân văn cao cả, của phương pháp và phong cách đúng đắn trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng

Có rất nhiều ý kiến khác nhau khi bàn về văn hoá Đảng:

- Theo GS Vũ Khiêu: Văn hoá Đảng là toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần của Đảng, gắn liền với sự ra đời của Đảng, gắn liền với mục đích, tư duy, hình thức tổ chức, phương pháp hoạt động của Đảng [44, tr 99]

- Theo GS Nguyễn Đức Bình: Văn hoá Đảng trước hết là thế giới quan khoa học biện chứng và duy vật lịch sử, là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh [11, tr 14]

- Theo PGS TS.Bùi Đình Phong: Văn hoá Đảng là tính văn hoá trong toàn bộ hoạt động của Đảng, nhằm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đáp ứng được những đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội theo tinh thần của dân tộc và thời đại ngày nay [48, tr 8]

- Theo nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh: Văn hoá Đảng thực chất

là hàm lượng văn hoá được thấm sâu vào tư tưởng, hoạt động của các tổ cho Đảng và đảng viên, không chỉ trong hành động của các tổ chức đảng mà còn trong đời sống, trong hành động của mỗi đơn vị [43, tr 11]

- Theo PGS.TS Phạm Duy Đức: Văn hoá Đảng là toàn bộ hệ thống những quan điểm, đường lối, chính sách, những giá trị và mẫu hành vi được các thành viên của Đảng chia sẻ nhằm thực hiện mục tiêu chính trị trong hoạt động thực tiễn xã hội [25, tr 7]

Văn hoá Đảng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng Văn hoá Đảng góp phần đắc lực vào việc nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng của người đảng viên Hình thành, phát triển văn hóa Đảng là nhằm đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn và phát triển Đảng Bởi vì, khi coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội thì cũng có thể coi văn hóa Đảng là nền tảng tinh thần của Đảng Do đó, mọi vấn đề về Đảng,

từ thế giới quan, lập trường, tư tưởng, quan điểm, đường lối, phương thức tổ chức và lãnh đạo, đến lề lối, tác phong, lối sống, đạo đức đều xuất phát và xoay quanh văn hóa Đảng Văn hóa Đảng chính là sự phản ánh, biểu hiện tập trung của mọi vấn đề đó Trên cơ sở đó, nó đúc rút, khái quát, phát triển thành những tiêu chí, nguyên tắc, nội dung tương đối hoàn chỉnh nhằm tiếp tục định hướng cho công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Trong xã hội có giai cấp, một thành tố rất quan trọng của văn hóa đó là văn hóa chính trị mà biểu hiện cao nhất của văn hóa chính trị là văn hóa Đảng

Trong xã hội văn minh, mọi hoạt động của con người đều phải ứng xử

và hành động có văn hóa Văn hóa được biểu hiện qua những hành vi cụ thể như: giao tiếp, đi, đứng, ăn, ở

Nói đến văn hoá là nói tới con người, nói tới tinh hoa trong phẩm chất của con người và nói tới việc phát huy những năng lực thuộc bản chất người nhằm hoàn thiện con người và xã hội Trong các loại hình văn hoá, thì văn hoá Đảng là loại hình văn hoá cao nhất, là cái tinh tuý nhất của văn hoá V I

Lênin đã từng nói: “Đảng là trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại” Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Đảng đã được nhân dân tin tưởng, được nhân

dân coi là đội tiền phong giác ngộ của mình Đảng trở thành hình thức tổ chức cao nhất của quần chúng lao động, hiện thân của trí tuệ danh dự và lương tâm của dân tộc” [36, 517]

Văn hóa Đảng là một bộ phận của nền văn hóa dân tộc Tuy nhiên, nếu tách bạch thì có thể thấy, văn hóa Đảng có tiêu chí, nội dung và hình thức cao hơn, chặt chẽ hơn, là kiểu mẫu để nền văn hóa dân tộc noi theo Bởi vì, văn hóa Đảng bao giờ cũng thể hiện đậm nét bản chất giai cấp công nhân và xu hướng, lý tưởng xã hội chủ nghĩa – cộng sản chủ nghĩa, trong khi nền văn hóa dân tộc không phải khi nào cũng thể hiện mạnh mẽ, sâu rộng bản chất và xu hướng, lý tưởng đó trong mọi tầng lớp xã hội Để dẫn dắt, lãnh đạo nền văn hóa dân tộc, văn hóa Đảng trước hết phải xuất phát từ nền văn hóa dân tộc, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, kết hợp với tiếp thu kịp thời, nhanh nhạy tinh hoa văn hóa nhân loại và xu hướng phát triển mới, tiến bộ nhất của thời đại Khi nói về sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Với tất cả tinh thần khiêm tốn của người cách mạng, chúng ta vẫn có quyền

nói rằng: "Đảng ta thật là vĩ đại"[38, tr25] Bởi lẽ cũng rất đúng, từ khi ra đời

đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo toàn dân tộc tiến hành hai cuộc kháng chiến oanh liệt chống thực dân, đế quốc, giành độc lập cho Tổ quốc Thắng lợi trong công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo đã từng bước đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đúng như tinh thần Văn kiện Đại hội

IX của Đảng đã khẳng định:

Với những thắng lợi giành được trong thế kỷ XX, nước ta từ một nước thuộc địa, phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa, có quan hệ quốc tế rộng rãi, có

vị trí ngày càng quan trọng trong khu vực và trên thế giới Nước ta từ một nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu đã bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá [18, tr56 ]

Tất nhiên, còn nhiều yếu tố để tạo nên những thắng lợi vẻ vang của dân tộc, trong đó sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò chính Từ những phân tích trên, ta có thể rút ra định nghĩa khái quát như sau:

Văn hoá Đảng là toàn bộ tình cảm, ý chí và hành động chính trị tích cực của người đảng viên nhằm hình hình thành một đảng có đủ sức mạnh lãnh đạo, xậy dựng một xã hội mới phù hợp với mục đích nhân văn cao cả của văn hoá và khát vọng dân chủ cao đẹp của thời đại

Chính vì vậy văn hoá Đảng là một bộ phận và là một bộ phận tiên tiến nhất của văn hoá giai cấp công nhân và văn hoá dân tộc, được thể hiện qua quan điểm, tư tưởng, đạo đức, lối sống kết tinh và tiêu biểu cho văn hoá của giai cấp công nhân và của dân tộc, khẳng định và hướng tới những giá trị chân - thiện - mĩ nhằm giữ gìn, phát huy, hoàn thiện con người, xã hội; là nền tảng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng của đảng viên Đó là sự hội tụ của tầm cao trí tuệ, của lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, của đạo đức cách mạng trong sáng, của chủ nghĩa nhân văn cao cả, của phong cách và phương pháp đúng đắn trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng Cộng sản

1.1.2 Cấu trúc của văn hoá Đảng

Nói đến văn hóa Đảng là nói đến sự hội tụ của tầm cao trí tuệ, của lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, của đạo đức cách mạng trong sáng, của chủ nghĩa

nhân văn cao cả Vì vậy, yếu tố đầu tiên cấu thành văn hóa Đảng là nền tảng

tư tưởng hay hệ tư tưởng chính trị của Đảng Đây chính là bộ phận cốt lõi nhất, phản ánh khách quan lợi ích của giai cấp cũng như phương thức, con đường thực hiện lợi ích cơ bản của giai cấp mà nó đại diện Đảng Cộng sản Việt Nam là một tổ chức chính trị của những người giác ngộ nhất, tiên tiến nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam Chính vì vậy mà Đảng Cộng sản Việt Nam phải tiêu biểu và là đỉnh cao trí tuệ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam Đảng phải tiên phong về trí tuệ để

đề ra đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn, sáng tạo và trong xây dựng nền văn hóa mới mà trước hết đó là xây dựng văn hóa trong Đảng

Đảng ta lấy chủ nghĩa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của mình Chủ nghĩa Mác – Lênin là sản phẩm đúc kết và phát triển tinh hoa trí tuệ của nhân loại

để nhận thức đúng các quy luật khách quan, là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nhiệm vụ hàng đầu của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng Đảng Cộng sản nói chung, mỗi đảng viên nói riêng, muốn có thế giới quan, lập trường, tư tưởng vững vàng, khoa học và cách mạng, lối sống, đạo đức trong sáng vì giai cấp, dân tộc, phải luôn luôn thấm nhuần, củng cố, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - giá trị văn hóa tinh thần vĩ đại nhất, cao nhất của dân tộc Ở đây, việc xây dựng, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng, của văn hóa Đảng phải luôn gắn với việc tìm tòi kinh nghiệm thực tiễn cách mạng mới của thời đại Đồng thời, phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, đặc biệt là lý luận về xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam Chỉ có trên

cơ sở đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, chúng ta mới không ngừng bảo vệ, phát triển, hoàn thiện chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, từ đó chúng ta mới bổ sung, làm giàu tri thức, tích luỹ nhiều giá trị mới, tiên tiến cho văn hóa Đảng Chúng ta đổi mới tư duy là nhằm khắc phục những quan niệm không đúng về thời đại, về chủ nghĩa xã hội Chính vì thế mà văn hóa Đảng càng có tác dụng củng cố và định hướng niềm tin của cán bộ, nhân dân vào Đảng, vào cách mạng

Với vai trò là văn hóa chính trị của chính đảng của giai cấp công nhân, văn hóa Đảng trước hết phải thể hiện được tính khoa học, sáng tạo và trí tuệ cao trong việc hoạch định, ra quyết định về chủ trương, đường lối Chỉ có như vậy, Đảng mới xứng đáng là người lãnh đạo, chỉ đạo công cuộc đổi mới toàn

diện đất nước, chủ trương, đường lối của Đảng mới có tính khả thi và chiếm được lòng tin của toàn thể nhân dân Để văn hóa Đảng thực sự trở thành nền tảng tinh thần trong việc hoạch định, ra quyết định chủ trương, đường lối, điều quan trọng là phải tập trung được trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, mà đại diện cho toàn dân có thể là Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ở các ngành, các cấp Công khai, dân chủ, có văn hóa trong tranh luận, đóng góp ý kiến của toàn Đảng, toàn dân về những vấn đề quan trọng của quốc gia, dân tộc là giải pháp quan trọng hàng đầu để tập trung trí tuệ cho việc hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng Đây cũng là một trong những vấn đề liên quan đến công tác nghiên cứu lý luận, nếu chúng ta sớm xây dựng và ban hành quy chế dân chủ trong nghiên cứu lý luận, thì cũng có thể sớm xây dựng

và ban hành quy chế dân chủ trong tranh luận, đóng góp ý kiến đối việc hoạch định chủ trương, đường lối – một phương diện của văn hóa Đảng

Thứ hai, văn hoá Đảng bao gồm trí tuệ và tính tiên phong của Đảng Trí

tuệ ở đây bao hàm cả trình độ tri thức, giáo dục, học vấn, quan trọng nhất là trình độ tư duy lý luận ở tầm triết học, thế giới quan khoa học Trí tuệ, tính tiên phong của Đảng, năng lực tư duy lý luận của Đảng thể hiện tập trung ở văn hoá chính trị của Đảng Trên cơ sở nhận thức các quy luật lịch sử khách quan đó Đảng sẽ lựa chọn con đường phát triển của dân tộc, đáp ứng được nhu cầu xã hội, đòi hỏi của dân tộc, đất nước, nhân dân và phù hợp với xu thế của thời đại Từ đó Đảng xây dựng đường lối chiến lược, sách lược đúng đắn,

tổ chức, tập hợp lực lượng thực hiện các quyết sách, tính toán dự báo sự diễn biến của tình hình để có thể kịp thời điều chỉnh quyết sách và cách tỏ chức thực hiện sao cho phù hợp nhất Tất cả những điều đó được đúc kết trong Cương lĩnh chính trị của Đảng Vì thế Cương lĩnh chính trị của Đảng là kết tinh của các giá trị văn hoá Đảng, trí tuệ của Đảng, trí tuệ đó lấy phép biện chứng hành động làm hạt nhân cho mọi tìm tòi, sáng tạo

Trí tuệ của Đảng không tồn tại trừu tượng, chung chung mà thể hiện ở năng lực, trình độ tư duy của đảng viên V I Lênin quan niệm Đảng Cộng sản là trí tuệ của thời đại Trí tuệ vì thế là một giá trị căn bản của văn hoá Đảng, là một yếu tố cấu thành văn hoá Đảng Trí tuệ của Đảng thể hiện trong

sự nắm bắt và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, là nắm vững và vận dụng đúng đắn quy luật khách quan của lịch sử, của cách mạng để định ra đường lối, chính sách phù hợp với tình hình thực tế Trong công cuộc đổi mới, trí tuệ là nắm vững và vận dụng đúng đắn quy luật của thời kỳ quá độ, của chủ nghĩa xã hội, nắm vững cơ hội và thách thức để phát triển đất nước, là đổi mới tư duy phù hợp với đặc điểm đất nước

và thời đại

Trong quá trình hình thành và phát triển, mỗi lần Đảng tiến hành Đại hội là một lần tổng kết một chặng đường lịch sử, do đó Đại hội thực sự là kết tinh trí tuệ của Đảng và Đại hội IX của Đảng (4- 2001) đã khẳng định đó là Đại hội của trí tuệ Từ khi lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, Đảng càng chú trọng nâng cao trí tuệ, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn Chúng ta có thể khẳng định rằng trí tuệ Việt Nam, trí tuệ Đảng Cộng sản đã làm nên thắng lợi của các giai đoạn cách mạng, của các cuộc chiến đấu thần kỳ của nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nâng cao, bồi dưỡng văn hoá Đảng hiện nay chính là tạo điều kiện cho mỗi đảng viên không ngừng học tập nâng cao trình độ và khả năng vận dụng sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là nắm vững khoa học lãnh đạo và quản lý, là hiểu biết có hệ thống và sâu sắc những vấn đề về lý luận chính trị, những tinh hoa của văn hóa dân tộc và nhân loại, những thành tựu mới nhất của văn minh loài người

Thứ ba, đạo đức cách mạng của người đảng viên là yêú tố quan trọng

cấu thành văn hoá Đảng Nó bao gồm những giá trị tinh thần, những phẩm chất cao đẹp mà mọi đảng viên phải có, đó là sự giác ngộ lý tưởng, là niềm tin cộng sản, là ý chí chiến đấu và tính tiên phong, gương mẫu trong hành động,

là đức hy sinh, một lòng một dạ phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân, là tấm gương về lòng yêu nước, tinh thần nhân đạo và chủ nghĩa quốc tế cao cả

Có thể nói văn hoá Đảng là sự thẩm thấu và nâng lên tầm cao mới các giá trị văn hoá đạo đức nói chung, văn hoá đạo đức dân tộc nói riêng trong các tổ chức đảng Mỗi đảng viên phải thực sự gương mẫu thực hiện tốt các mối quan hệ với tổ chức, với đồng chí, đồng đội, gia đình, với quê hương, bà con làng xóm Đặc biệt phải hết sức chú trọng tới việc rèn luyện tư tưởng, đạo đức, lối sống theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh:

Người đảng viên, ngườì cán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân chính, không có gì là khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng

ít, mà những tính tốt như sau, ngày càng thêm tính tốt ấy gồm có năm điều: Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm [35, tr 250]

Như vậy, đạo đức cách mạng như một yếu tố cấu thành văn hoá Đảng – theo Hồ Chí Minh, bao gồm 5 điều chủ yếu: Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm

"NHÂN" là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào

Vì thế mà kiên quyết chống lại những người, những việc có hại đến Đảng, đến nhân dân, sẵn sàng chịu khổ trước mọi người, hưởng hạnh phúc sau thiên hạ

"NGHĨA" được coi là hợp lẽ phải, làm khuôn phép cho cách xử thế của con người trong xã hội “Nghĩa” là ngay thẳng, không có tư tâm, không làm việc bậy, không có việc gì phải giấu Đảng Ngoài lợi ích của Đảng không có

tư riêng phải lo toan Lúc Đảng giao cho việc thì bất kỳ to nhỏ đều ra sức làm cẩn thận Thấy việc phải thì làm, thấy việc trái thì nói, không sợ phê bình và

"LIÊM" là ngay thẳng, trong sáng, không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không tham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá

Một trong những yếu tố quyết định sự tồn tại, phát triển của Đảng, đồng thời cũng là thành tố quan trọng cấu thành văn hóa Đảng là giữ vững mối liên hệ máu thị giữa Đảng và nhân dân Nếu không giữ vững được mối liên hệ này, Đảng rất dễ đánh mất bản chất giai cấp công nhân, cũng như xa rời mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, và khi đó, Đảng có thể trở thành một Đảng “hư vô”, “siêu” giai cấp, “siêu” dân tộc

Sự suy thoái về phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên thời gian gần đây là một biểu hiện của sự suy sthoái về chính trị, là một dạng thái phản giá trị, phản văn hóa trong Đảng và trong xã hội Để tránh rơi vào thái cực đó, mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ thường xuyên tu dưỡng, trau dồi đạo đức cách mạng, mà còn phải luôn luôn giữ mối liên hệ mật thiết với quần chúng nhân dân: thông cảm, chia sẻ, am hiểu, thấu hiểu và thấu cảm mọi tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, “đồng cam cộng khổ” với họ Một

trong những biện pháp quan trọng để giữ vững mối liên hệ mật thiết với nhân dân là các cấp ủy, các tổ chức cơ sở Đảng và mỗi đảng viên phải luôn làm tốt công tác dân vận, coi đó là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt quá trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng Muốn công tác dân vận đạt hiệu quả cao, ngoài việc “đồng cam cộng khổ” với quần chúng, mỗi đảng viên phải trau dồi kiến thức văn hóa, nâng cao trình độ nghiệp vụ công tác chuyên môn, rèn luyện kỹ năng truyền đạt, vận động, thuyết phục quần chúng Thực hiện tốt điều đó, công tác dân vận của Đảng sẽ vừa là hoạt động chính trị mang tính chuyên nghiệp, vừa là hoạt động văn hóa, đạo đức

Đảng ta lãnh đạo cách mạng không phải chỉ đơn thuần bằng đường lối, chính sách mà còn bằng nêu gương, tức là bằng sự gương mẫu về mọi mặt của các tổ chức và từng đảng viên trong bộ máy của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể Văn hoá Đảng thể hiện ở tinh thần tự nguyện, tự giác, gương

mẫu mọi mặt của từng đảng viên và từng tổ chức Đảng Bác viết: “Trước

mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán hai chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến” [35, tr552] Quần chúng chỉ quý mến những người có tư

cách, đạo đức, những người nói và làm luôn luôn đồng hành Do đó, đảng viên phải thực sự "đi trước” để “làng nước theo sau” trong mọi hoàn cảnh,

mọi điều kiện, mọi lúc, mọi nơi

Đảng là danh dự và lương tâm của dân tộc Văn hoá Đảng là văn hoá đạo đức, là lương tâm và danh dự của mỗi tổ chức Đảng và mỗi đảng viên trước

Tổ quốc Bác đã nói: Đảng là gì? Đảng là mỗi chúng ta Đảng lớn lên là do mỗi chúng ta lớn lên Do đó, để hình thành văn hoá trong Đảng trước hết là phải hình thành văn hóa trong mỗi tổ chức Đảng, trong mỗi đảng viên Chính

vì vậy, Đảng cần coi trọng công tác này cả về số lượng lẫn chất lượng Nhưng đặc biệt phải chú trọng chất lượng Phải lựa chọn được những người ưu tú nhất để kết nạp vào Đảng, phải thường xuyên chọn lọc, sàng lọc đảng viên

một cách hết sức cẩn trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Đảng không chỉ cần con số nhiều, tuy nhiều là tốt nhưng phải có cái chất của người đảng viên Cái chất đó là văn hoá trí tuệ, đạo đức, danh dự, lương tâm của Đảng Vì vậy giáo dục và tự giáo dục về đạo đức cách mạng là việc làm thường xuyên liên tục của mỗi tổ chức Đảng, mỗi đảng viên Đạo đức, danh dự, lương tâm,

phẩm giá của người đảng viên cần phải được giữ gìn như "gìn vàng giữ

ngọc", cần phải được trau dồi, rèn luyện bởi ngọc càng mài càng sáng, vàng

càng luyện càng trong Văn hoá Đảng là văn hoá đạo đức Muốn hình thành

và phát triển văn hoá Đảng phải coi trọng giáo dục đạo đức cách mạng cho đảng viên, cho cán bộ của Đảng

Là Đảng cầm quyền, Đảng ta cần phải mạnh mẽ, trong sạch, kiểu mẫu Trong Di chúc Bác Hồ đã dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền, mỗi đảng

viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân"

[40, tr35] Nhưng đáng tiếc rằng, hiện nay một bộ phận không nhỏ cán bộ,

đảng viên chưa thực hiện được lời di chúc thiêng liêng mà Bác để lại cho chúng ta từ 40 năm nay Sự suy thoái về phẩm chất, đạo đức, lối sống tiếp tục diễn biên phức tạp, có một số mặt nghiêm trọng hơn, tổn hại không nhỏ tới uy tín của Đảng và Nhà nước, niềm tin của nhân dân Do vậy, hình thành văn hoá Đảng hiện nay chính là hình thành văn hóa về phương diện tư tưởng, đạo đức, lối sống, là xây dựng và chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khoá VIII và các văn kiện khác của Đảng ta

Cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng thực chất là xây dựng Đảng về văn hoá, làm cho tất cả những phẩm chất cao quý về tinh thần, về trí tuệ, đạo đức, danh dự, lương tâm được thể hiện mạnh mẽ và sâu sắc, lan toả đến mỗi

cán bộ, đảng viên và mỗi tổ chức Đảng, để Đảng thực sự là lương tâm, danh

dự, trí tuệ của giai cấp, của dân tộc

Có thể nói đạo đức cách mạng của đảng viên là một yếu tố cấu thành của văn hoá Đảng Cho nên, bên cạnh việc xây dựng về tư tưởng chính trị, cần thiết phải hình thành những chuẩn mực đạo đức, lối sống cách mạng cho đảng viên Trong bối cảnh đất nước ta mở của hội nhập kinh tế với thế giới và khu vực thì sự suy thoái về đạo đức, lối sống đang có xu thế phát triển, làm ảnh hưởng tới bản chất của Đảng, làm tổn thương quan hệ giữa Đảng với nhân dân, giảm thiểu sức chiến đấu và làm giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng Việc giáo dục đạo đức, lối sống cho đảng viên tại mỗi tổ chức Đảng là một việc làm cần thiết nhằm nâng cao văn hoá Đảng

Tư tưởng, lối sống, đạo đức của Đảng không phải là phép cộng đơn giản tư tưởng, lối sống, đạo đức của mỗi cá nhân đảng viên, mà là sự tổng hòa tư tưởng, lối sống, đạo đức của từng đảng viên Trên cơ sở đó, Đảng có Điều lệ, những quy định, nguyên tắc chung định hướng cho cách tư duy, suy nghĩ và lối sống, hành vi đạo đức của từng đảng viên Nói cách khác,

tư tưởng, lối sống, đạo đức của Đảng được biểu hiện thông qua tư duy, ý nghĩ và hành vi của từng đảng viên ở những nét chung nhất Chính vì vậy,

sự suy thoái về tư tưởng, lối sống, đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên thời gian gần đây đã làm giảm sút vai trò của Đảng Để giảm thiểu, khắc phục triệt để biểu hiện suy thoái đó của một bộ phận cán bộ, đảng viên, để nâng cao uy tín, danh dự và sức chiến đấu của Đảng, Đảng phải không ngừng giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống - bộ phận quan trọng cấu thành nên văn hóa Đảng cho đảng viên

Không thể luận bàn về văn hóa Đảng nếu trong Đảng, tình trạng suy thoái về tưởng, đạo đức, lối sống trở nên phổ biến, tràn lan, vô phương cứu chữa Để đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trên lĩnh vực này,

thiết nghĩ, cần đẩy mạnh việc xây dựng tiêu chuẩn đạo đức cách mạng và đạo đức công chức và tiến hành giáo dục cho đảng viên đang công tác trong các

cơ quan công quyền; kết hợp giáo dục đạo đức công chức với cải cách hành chính mạnh mẽ, triệt để, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng, tích cực phòng, chống và phòng, chống có hiệu quả tệ nạn tham nhũng, tham

ô, lãng phí và các hành vi tiêu cực khác

Thứ tư, một trong những nguyên tắc tổ chức cơ bản trong sinh hoạt

Đảng là ý thức chấp hành kỷ luật và trình độ thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng của đảng viên Do đó, nó cũng là một nội dung quan trọng trong văn hóa chính trị của Đảng, một nội dung cấu thành văn hóa

Đảng Điều lệ Đảng do Đại hội lần thứ X thông qua ghi rõ: “Đảng ta là một tổ

chức chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêm minh…”[22, tr55 ]

Đảng ta coi đây là nguyên tắc tổ chức cơ bản, phân biệt chính đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, đảng cách mạng chân chính với các đảng phái khác Nếu chúng ta phủ nhận nguyên tắc này là chúng ta đã phủ nhận Đảng cộng sản từ bản chất Đảng ta chống tập trung quan liêu, độc đoán, chuyên quyền và triệt để tuân theo nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức

và mọi hoạt động của mình Chỉ có thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ mới có thể vừa chống được tập trung quan liêu, vừa chống được tình trạng vô chính phủ, bè phái, đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động của Đảng Chỉ

có như vậy, Đảng mới có sức mạnh, sức chiến đấu

Đảng ta nhấn mạnh thực hành và mở rộng dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng Trước hết, phải bảo đảm thực hiện các quyền của đảng viên, nhất là quyền được thông tin, thảo luận thẳng thắn, tự do trong tổ chức

các vấn đề về Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, đường lối, chính sách của Đảng; biểu quyết công việc của Đảng

Trình độ văn hóa chính trị của Đảng phụ thuộc rất lớn vào trình độ thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt Đảng Bởi vì, một đảng biết sử dụng sâu rộng dân chủ trong nội bộ, có mối liên hệ dân chủ, mật thiết với nhân dân, có kỷ luật, kỷ cương nghiêm túc và tự giác là một đảng có trình độ cao về văn hóa chính trị và văn hóa tổ chức Để công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được thực hiện nghiêm túc và tiến triển mạnh

mẽ, cần tiếp tục thực hiện triệt để, nề nếp nguyên tắc tập trung dân chủ Nguyên tắc này phải được thường xuyên sử dụng một cách bắt buộc nhưng lại rất tự giác trong mọi sinh hoạt Đảng, của văn hóa Đảng Chỉ khi nào trong Đảng vừa có dân chủ, vừa có kỷ luật theo đúng nghĩa của nó thì khi

đó, Nhà nước và toàn xã hội, với tính cách và đối tượng lãnh đạo của Đảng, mới thật sự có dân chủ và kỷ luật, kỷ cương

Bên cạnh đó, trong tổ chức, sinh hoạt và phong cách lãnh đạo của Đảng thì mỗi cán bộ, đảng viên đối xử với nhau thân ái, chân thành, có tình, có nghĩa, đối với nhân dân thì gắn bó chặt chẽ, máu thịt theo phương châm gần dân, sát dân, hiểu dân, thương dân, tin dân, biết sử dụng sức mạnh của dân

Có như vậy, người đảng viên mới nắm được dân tình, hiểu thấu dân tâm, nâng cao dân trí

Theo tinh thần mục tiêu lý tưởng của Đảng, cán bộ, đảng viên phải lấy đạo đức làm gốc, làm nền tảng, để từ cái đức đó đi đến cái trí Đức có tốt thì trí mới bền Cái đức chính là cái đảm bảo cho người cán bộ, đảng viên giữ vững chủ nghĩa, lý luận - hạt nhân trí tuệ của Đảng - mà họ đã giác ngộ, đã chấp nhận, đã đi theo

Từ đạo đức để đi đến trí tuệ, đến phong cách lãnh đạo dân chủ là con đường hình thành nhân cách văn hoá cộng sản và văn hoá Đảng Bởi Đảng là

lực lượng lãnh đạo cách mạng Vì vậy văn hoá Đảng phải bao gồm trong nội dung của mình phong cách, phương pháp, năng lực lãnh đạo cũng như sức chiến đấu của từng đảng viên

Lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng phương pháp công tác,

vì thế Người luôn coi trọng “Sửa đổi lối làm việc" Chính “Lối làm việc" phản ánh tư duy và văn hoá Hồ Chí Minh cho rằng Đảng ta đã hy sinh tranh đấu giành độc lập, tự do cho dân tộc Công việc đó đã gặt hái được nhiều thành công nhưng nếu mỗi cán bộ, đảng viên làm đúng hơn, khéo hơn thì thành tích của Đảng còn to tát hơn nữa Người Việt Nam chúng ta quen sống đối phó với luật pháp của Nhà nước Do vậy đã gây khó khăn không nhỏ cho việc tiến hành các phương thức lãnh đạo Như chúng ta thấy, việc xuất hiện “cả làng làm hàng giả", cả phố là "phố liều”, không ít hiện tượng cơ quan vi phạm pháp luật, hoặc vừa mở ra làm ăn với nước ngoài đã “báo động cấp", đó là báo động về việc coi thường luật pháp Không ít cơ quan cấp bộ, ngành và chính quyền địa phương đã tự ý ban hành những văn bản trái luật pháp nhằm thực hiện mưu đồ mang tính cục bộ, địa phương, gây hậu quả tới lợi ích kinh

tế của Nhà nước Chúng ta đang xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Do đó, tính pháp lý và tính pháp luật là một đòi hỏi tất yếu Hệ thống pháp luật hiện nay còn thiếu và chưa đồng bộ so với yêu cầu của một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nhưng phải thấy một hiện tượng đáng buồn là ngay cả những văn bản đã được ban hành thì việc hướng dẫn tổ chức thực hiện cũng còn yếu Có lúc, có nơi quản lý xã hội không phải bằng "luật"

mà bằng "lệ", bằng " tình", có lúc "lệ" đã lấn "luật”, "luật đời" đã lấn át pháp luật Nhà nước

Đem kỷ cương phép nước nghiêm minh, để cả nước sống và làm việc theo pháp luật thì trước hết Đảng, các cán bộ, đảng viên của Đảng phải

nghiêm túc cầm quyền theo luật và phải gương mẫu trong việc thực thi pháp luật Cầm quyền theo luật nhưng phải phát huy được dân chủ

Trong năng lực, phương pháp lãnh đạo của Đảng có một nội dung hết sức quan trọng đó là xây dựng đường lối, nghị quyết và tổ chức thực hiện nghị quyết, đường lối đó trong thực tiễn Đường lối chính trị đúng đắn có ý nghĩa quyết định hiệu quả và chất lượng lãnh đạo của Đảng Tuy nhiên đường lối gắn liền với khả năng và hiệu quả tổ chức thực tiễn của Đảng Để ngăn ngừa những thiếu sót, sai lầm trong xây dựng đường lối, trước hết Đảng ta cần có trí tuệ cao, nắm vững và vận dụng những quy luật khách quan, nắm vững lý luận và vận dụng sáng tạo lý luận đó

Văn hoá Đảng thể hiện ở sự nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, sáng tạo trong hoạch định đường lối, chính sách, trong lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức thích hợp Để làm được điều này, chính mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức cơ sở Đảng phải xuất phát từ thực tế, hoàn cảnh, điều kiện của đất nước, từ đó phân tích hoàn cảnh thực tế một cách tỉ mỉ, sâu sắc để đề ra đường lối Chỉ có đoàn kết, nhất trí cao, kỷ cương, kỷ luật nghiêm minh, chặt chẽ đi liền với phát huy dân chủ trong Đảng mới làm gương và tạo cho xã hội

sự đồng thuận, dân chủ, kỷ cương

Hoạt động lãnh đạo của Đảng, của mỗi cán bộ, đảng viên thường xuyên đặt ra và xử lý các mối quan hệ với nhân dân, quan hệ với công việc, quan hệ trong nội bộ Đảng và hệ thống chính trị, quan hệ với đồng chí, đồng sự … Trong tất cả các mối quan hệ đó cần có những chuẩn mực chung trong phép ứng xử, đồng thời còn có những yêu cầu cách thức riêng và đều phải mang nét đẹp văn hoá Với một Đảng cầm quyền, nguy cơ quan liêu, xa rời quần chúng là một thực tế chẳng những có hại cho công việc mà sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, thậm chí dẫn đến đổ vỡ, thất bại Hồ Chí Minh đã chỉ rõ 6 lầm lỗi rất nặng nề trong bộ máy chính quyền Đó là những

hành vi trái phép, cậy thế, hủ hoá, tư túi, chia rẽ, kiêu ngạo Người phê phán một số cán bộ lúc nào cũng vác mặt “quan cách mạng” và Người yêu cầu những cán bộ ấy phải khắc phục những lầm lỗi đó

Trong quan hệ với nhân dân phải khiêm tốn, gần dân, lắng nghe dân, bàn bạc với dân, hướng dẫn kịp thời thấu lý đạt tình những vấn đề dân đặt ra hoặc yêu cầu Không được hách dịch, cửa quyền, quan liêu Hồ Chí Minh yêu cầu trong lúc thi hành công việc phải theo dõi, giúp đỡ, đôn đốc, khuyến khích dân Khi thi hành xong phải cùng dân đánh giá lại Gần dân, hiểu dân, vì dân

đó là bản chất, là phong cách lãnh đạo của Đảng, là phong cách công tác của đảng viên, là văn hoá Đảng

Yêu thương đồng chí, đồng bào, biết sống vì mọi người cùng với tinh thần trách nhiệm và trình độ trí tuệ, năng lực hoạt động thực tiễn giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ Phấn đấu làm sao để mỗi cán bộ, đảng viên với cương vị trách nhiệm lãnh đạo, quản lý của mình không để cho dân trên địa phương còn chịu cảnh nghèo đói, thất học, bệnh tật Biết trăn trở, suy tư, ân hận vì chưa làm được nhiều cho dân, cho quê hương đất nước Có đồng chí lãnh đạo trước đây đã từng nhắn nhủ, đảng viên cộng sản ra đường thấy phụ nữ mặc áo vá, kéo xe bò, lam lũ vất vả có thấy động lòng không? Nếu vô cảm về điều đó thì không còn xứng đáng là người cộng sản, xa lạ với văn hoá Đảng

Lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước đã tạo cho Việt Nam có một truyền thống lâu đời, bền vững đó là truyền thống lịch sử, truyền thống dân tộc Cái hồn của truyền thống ấy là văn hóa và bản lĩnh sáng tạo, sức sống của con người Việt Nam Dân tộc Việt Nam có một truyền thống từ lâu đời về văn hóa và văn hiến, kết tinh thành hệ giá trị chân - thiện - mỹ như một hệ giá trị phổ quát của văn hóa, của mọi dân tộc trong quốc gia - dân tộc mình và

trong cộng đồng nhân loại Văn hoá Đảng phải thâu thái vào trong nội dung của mình những tinh hoa truyền thống đó

Trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam đã có nhiều truyền thống vẻ vang Đó là truyền thống độc lập tự chủ, sáng tạo, là truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất, vì nước, vì dân, là truyền thống đoàn kết trong Đảng… Giữ gìn và bồi đắp những giá trị truyền thống đó càng làm nổi bật giá trị của văn hoá Đảng

1.2 Sự cần thiết của việc hình thành văn hoá Đảng cho đảng viên trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực trí tuệ, văn hoá Đảng trong thời kỳ mới

Sự nghiệp đổi mới đất nước càng đi vào chiều sâu, quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước càng được đẩy mạnh, hội nhập kinh tế, quốc tế và khu vực càng được tăng cường thì càng đòi hỏi Đảng ta phải nâng cao năng lực trí tuệ và tầm cao văn hoá trong lãnh đạo đất nước

Thắng lợi trong sự nghiệp đổi mới cũng như trong các cuộc vận động cách mạng và kháng chiến trước đây đã chứng minh trí tuệ và bản lĩnh của Đảng ta Những năm qua, Ðảng ta luôn vững vàng trước mọi thử thách, vừa kiên định những vấn đề có tính nguyên tắc, vừa đổi mới, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam

Trí tuệ của Đảng bắt nguồn từ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giúp Đảng có tầm nhìn chính trị xa và rộng Trải qua mỗi giai đoạn cách mạng, mỗi bước ngoặt lịch sử, Đảng ta luôn đề ra đường lối chiến lược, sách lược đúng đắn, phù hợp với từng giai đoạn cụ thể Ðường lối chính trị của Ðảng là một trong những nhân tố hàng đầu quyết định vai trò lãnh đạo của Ðảng Ðường lối đúng đắn, phù hợp với từng thời kỳ lịch sử thì cách mạng sẽ thành công Trong những năm qua, Ðảng có bước phát triển về nhận thức, tư

duy, đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối đổi mới, xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Ðảng là nhiệm vụ then chốt, phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã cụ thể hóa và phát triển Cương lĩnh, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện tập trung ở các nghị quyết Ðại hội Ðảng

Toàn Ðảng có sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động đối với các chủ trương lớn như: phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; hội nhập kinh tế quốc tế; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Nhiều chủ trương, chính sách đã đi vào cuộc sống và phát huy tác dụng Ðảng và Nhà nước tích lũy thêm được nhiều kinh nghiệm lãnh đạo và quản lý đất nước trong điều kiện mới Bài học từ thực tiễn cho thấy, trong quá trình hoạch định đường lối, chính sách, phải kiên trì và quán triệt sâu sắc quan điểm chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định lập trường giai cấp công nhân; vừa xuất phát từ tình hình cụ thể của đất nước, vừa chọn lọc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại

Bản lĩnh lãnh đạo của Đảng là sự kế thừa và phát huy ý chí đấu tranh kiên cường của dân tộc Trước mọi thử thách hiểm nghèo, Đảng ta không lùi bước, không ngại hy sinh gian khổ Bản lĩnh của Đảng còn được thể hiện qua khả năng chủ động phòng ngừa và giải quyết tài tình các nguy cơ đối với sự nghiệp cách mạng

Sự nghiệp đổi mới của Đảng và nhân dân ta diễn ra hơn 20 năm, một khoảng thời gian không phải dài trong lịch sử đất nước, song như vậy đủ để chúng ta có thể nhìn nhận và khẳng định rằng: Bước đi của cách mạng Việt Nam bằng sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa là hoàn toàn đúng đắn Bước đi này phù hợp với những biểu hiện mới về đặc điểm, nội dung, tính chất và xu thế của thời đại, phù hợp với mục tiêu và con đường

đúng đắn đã được lựa chọn và đặc biệt là nó phù hợp với lòng dân, được nhân dân hưởng ứng tích cực

Trong sự nghiệp đổi mới hôm nay, biết bao thời cơ và thách thức đang đặt ra với dân tộc ta Để nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức Đảng ta cần tỉnh táo, sáng suốt Chúng ta có những thuận lợi lớn đó là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - vũ khí sắc bén trong phương pháp tư duy, trong cách phân tích, xử lý các tình huống, các quan hệ xã hội và cao hơn tất

cả là cơ sở cho niềm tin vững chắc vào con đường đã chọn Chúng ta lại có một bề dày kinh nghiệm, một pho sử bằng vàng của gần 80 năm hoạt động của Đảng Đó là kho báu về trí tuệ Và khi nói đến trí tuệ của Đảng là nói tới những giá trị đó

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra nhiều thời cơ và thách thức mới Những vấn đề đó lại liên quan trực tiếp đến sự phát triển của đất nước Vì vậy tư duy của Đảng phải đổi mới không ngừng, phải thường xuyên tiếp cận với những thông tin mới, những thành tựu mới nhất về khoa học – công nghệ và về kinh tế - xã hội Khả năng nhanh nhạy, nắm bắt tình hình thời cuộc kịp thời và xử lý tốt các thông tin là nhân tố không thể thiếu được của trí tuệ của Đảng, của văn hoá Đảng

Sự nghiệp đổi mới đang đặt ra trước Đảng một yêu cầu bức xúc: Đảng phải tự hoàn thiện và vững mạnh Sự phai nhạt về lý tưởng, sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên đang là nỗi lo không chỉ của Đảng mà là nỗi lo chung của toàn xã hội

Là một Đảng mác xít chân chính, Đảng ta không có mục đích nào khác ngoài mục đích phụng sự giai cấp, phụng sự dân tộc Không có khát vọng nào khác ngoài độc lập cho dân tộc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân Để thực hiện được mục đích ấy, Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, đồng thời luôn trung thành

với hệ tư tưởng ấy, biết vận dụng sáng tạo hệ tư tưởng ấy vào hoàn cảnh Việt Nam Đó là một trong những nền tảng văn hoá quan trọng nhất của Đảng ta Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh sở dĩ trở thành hệ tư tưởng của Đảng bởi trước hết nó mang tính khoa học sâu sắc, nó thâu thái trong nội dung của mình tinh hoa trí tuệ của dân tộc và toàn nhân loại Đó là hệ thống các quan điểm khoa học sâu sắc, có giá trị là kim chỉ nam cho hành động cách mạng của giai cấp công nhân, của Đảng cộng sản Mặt khác, khi nhân loại đi vào phát triển kinh tế tri thức, tri thức có vai trò đặc biệt quan trọng Nói đến vai trò của Đảng

là nói đến Đảng trí tuệ và văn hoá, Đảng phải là kết tinh của trí tuệ tiên tiến

Trong lịch sử phát triển của mình, Đảng ta đã đạt đến tầm cao năng lực trí tuệ Nhờ vậy, Đảng ta đã lãnh đạo nhân dân ta giành chiến thắng trong cách mạng tháng Tám và trong hai cuộc kháng chiến, khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới, tạo ra bước ngoặt trong sự phát triển của đất nước

Có thể nói tri thức về các lĩnh vực của đời sống xã hội là một bộ phận cơ bản của văn hoá Vì vậy, hình thành văn hoá trong Đảng là phải nâng cao trình

độ trí tuệ của Đảng, nâng cao năng lực tư duy và tri thức khoa học cho đảng viên, cán bộ, làm cho Đảng ta có thể kết tinh được những tinh hoa văn hoá, chiếm lĩnh được đỉnh cao trí tuệ của dân tộc và nhân loại

Vai trò và hiệu quả lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp đổi mới đất nước phụ thuộc lớn vào trình độ trí tuệ của mỗi đảng viên và toàn Đảng Do đó để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng phải nâng cao trình độ văn hoá Đảng cho toàn Đảng

1.2.2.Văn hoá Đảng đóng vai trò quan trọng đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Ngay trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (1991), Đảng ta đã nhấn mạnh:

Đảng đại diện trung thành lợi ích giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Để làm tròn trách nhiệm mà lịch sử giao phó Đảng ta coi việc tự đổi mới, tự chỉnh đốn và nâng cao năng lực lãnh đạo

của Đảng là yêu cầu quan trọng hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng,

là công việc thường xuyên bảo đảm cho Đảng ta luôn ngang tầm với

và đến đội ngũ cán bộ, đảng viên Trong bối cảnh đó, công tác xây dựng, đổi mới và chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu càng có

ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta Muốn vậy, Đảng phải đổi mới tư duy, nâng cao tầm cao trí tuệ, rèn luyện phẩm chất, đạo đức cách mạng

Đảng Cộng sản Việt Nam, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cách mạng, đã luôn coi trí tuệ và văn hoá vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự nghiệp giải phóng và phát triển con người

Đường lối chính trị của Đảng là một trong những nhân tố hàng đầu quyết định vai trò lãnh đạo của Đảng Đường lối đúng đắn, phù hợp với từng thời kỳ lịch sử thì cách mạng sẽ thành công Trong những năm qua, Đảng đã có bước phát triển về tư duy duy, đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối đổi mới, xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây

dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, phát triển văn hóa – nền tảng tinh thần của xã hội

Trong quá trình hoạch định đường lối, chính sách, Đảng ta luôn kiên trì và quán triệt sâu sắc quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định lập trường giai cấp công nhân và xuất phát từ tình hình cụ thể của đất nước, chúng ta vừa chọn lọc, vừa tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại

Trong khi kiên định mục tiêu và lý tưởng cách mạng, kiên định lập trường và quan điểm của Đảng, mỗi đảng viên phải thực sự có năng lực tham gia vào việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng; vừa nêu cao ý thức tổ chức kỷ luật, nghiêm túc chấp hành đường lối, nghị quyết của Đảng, vừa chủ động, sáng tạo trong cụ thể hoá và triển khai thực hiện đường lối, chủ trương, đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống và có khả năng tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm, đồng thời phải là người có thái độ kiên quyết trong hành động thực tiễn, có trách nhiệm cao đối với Đảng, với nhân dân trong mỗi việc làm, trong từng lời nói, dám đương đầu với khó khăn, thách thức, quyết đoán và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao nhân tố con người trên mọi lĩnh vực, bình diện và trong mọi thời kỳ cách mạng Theo Người, con người phải là mục tiêu mà xã hội hướng tới, con người phải là chủ thể và là động lực thúc đẩy xã hội phát triển Con người sáng tạo ra cái thế giới thứ hai kỳ vĩ, thế giới của con người trên trái đất của chúng ta Vì vậy, chủ nghĩa xã hội tốt đẹp dù

có phải "khó khăn, lâu dài" mới xây dựng được thì nhân tố con người vẫn là quyết định: “Chủ nghĩa xã hội là do quần chúng nhân dân tự mình xây dựng nên không ai ban phát cho ta sự ấm no, hạnh phúc cả mà phải bằng bàn tay, khối óc của chính chúng ta” [38, tr 133] Chủ nghĩa xã hội là "công trình tập thể của quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng" [37, tr 291]

Có thể thấy, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước

ta là một hệ thống hoàn chỉnh từ đặc trưng, bản chất đến mục đích, cách làm

Và, ở đó quan điểm cơ bản mang tính cách mạng trong nhận thức, đó là một công trình tập thể do nhân dân lao động xây dựng nên, tức là, nhân tố con người được đặt lên hàng đầu, là yếu tố chủ quan quyết định Tất cả những yếu

tố khác đều phải thông qua nhân tố con người mới có thể phát huy tác dụng Xác định được như vậy vừa đánh giá đúng yếu tố con người, vừa khích lệ mọi người, mỗi người, bắt tay vào sự nghiệp cao cả và vĩ đại này Ngay từ những ngày đầu mới ra đời và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn coi con người là vốn quý nhất, chăm lo cho hạnh phúc của con người là mục tiêu mà Đảng ta luôn phấn đấu Phát triển tư tưởng đó, Đảng ta đã xây dựng chiến lược con người một cách khoa học, đúng đắn trong công cuộc đổi mới

Qua đó thấy rằng, ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đã lấy những mục tiêu nhân đạo, nhân văn mà xuyên suốt

là độc lập, tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội làm định hướng cho tư tưởng

và hành động của mình Đảng Cộng sản Việt Nam có vai trò hạt nhân lãnh đạo, định hướng phát triển toàn xã hội Chính vì vậy, phải không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Thực tiễn sinh động của công cuộc đổi mới đã khẳng định: Sự lãnh đạo và hoạt động của Đảng là một nhân tố quyết định tạo nên những thành tựu đổi mới Và chính trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Đảng ngày càng trưởng thành, nhận rõ hơn những mặt khuyết điểm của mình để khắc phục

Văn hoá Đảng không những chỉ tạo điều kiện, mà còn đòi hỏi mỗi đảng viên của Đảng phải bám sát thực tiễn cuộc sống, thực sự gần dân, trăn trở với nỗi trăn trở của dân, khắc phục tệ quan liêu, giáo điều, xa rời cuộc sống… Nhờ vậy, chúng ta mới có thể phát hiện ra nhân tố điển hình trong quá trình hoạt động thực tiễn Đồng thời có lăn mình vào cuộc sống, bám sát thực tiễn

thì cán bộ, đảng viên mới có thể kịp thời nắm bắt tư tưởng của dân để từ đó đề xuất chủ trương, chính sách thích hợp với yêu cầu mong mỏi chính đáng của nhân dân Chỉ có thông qua hoạt động thực tiễn thì chúng ta mới có cơ sở, điều kiện hình thành, phát triển phẩm chất, nhân cách, đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị và năng lực trí tuệ của người đảng viên

Trong tình hình mới hiện nay, để có thể thực hiện tốt được Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII), Kết luận Hội nghị Trung ương 10 (khoá IX) và đặc biệt để nâng cao năng lực, sức chiến đấu của Đảng, thì phải nỗ lực xây dựng, hình thành văn hoá trong Đảng và đây là nhân tố quan trọng, cấp thiết trong xây dựng và chỉnh đốn Đảng, trong xây dựng đội ngũ đảng viên

Tuy nhiên, những giá trị văn hoá Đảng không thể ngẫu nhiên mà có Nó

là kết tinh của cả một quá trình phấn đấu xây dựng, rèn luyện lâu dài và gian khổ Nó kế thừa và phát triển lên đỉnh cao mới từ truyền thống của một nền văn hoá dân tộc, phong phú, giàu tính nhân văn, kết hợp với tiếp thu có chọn lọc tinh hoa của văn hoá nhân loại nhất là tinh hoa văn hóa của giai cấp công nhân quốc tế - giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất mới – phương thức sản xuất xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Từ trong hoạt động thực tiễn của Đảng, những giá trị văn hoá Đảng được hình thành, bám sâu vào đời sống, nảy nở và phát triển không ngừng cả bề rộng, chiều sâu lẫn tầm cao Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, khi nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng đang đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng phải đối diện với nhiều thách thức, khó khăn thì chắc chắn rằng văn hoá Đảng càng cần phải được xây dựng mạnh hơn nữa để thực sự là văn hoá cao nhất, tiên tiến nhất, đủ sức lan toả đến các lĩnh vực văn hoá khác trong xã hội

Với vai trò lãnh đạo chính quyền Nhà nước, lãnh đạo các giai cấp, các lực lượng chính trị, Đảng ta cần tăng cường phát triển văn hoá Đảng để góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh

Hình thành văn hoá Đảng để thúc đẩy người đảng viên, từng tổ chức Đảng và toàn Đảng đến sự sáng tạo trong hoạt động chính trị, nhạy bén hơn với thời cuộc, tăng cường sự mẫn cảm chính trị và ứng xử có văn hoá Nhưng

để có được điều đó phải có sự góp phần tích cực của tri thức chính trị, những kinh nghiệm chính trị đã được tích luỹ Song quan trọng hơn cả là sự giác ngộ

lý tưởng, tính khoa học và cách mạng của hệ tư tưởng với tư cách là cái cốt lõi của văn hoá Đảng Sự mẫn cảm chính trị, khả năng tiên đoán và dự báo trong chính trị có cơ sở chủ yếu là nắm bắt được quy luật của đời sống chính trị Hệ tư tưởng Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh có khả năng mang lại cho con người nhận thức đó

Đất nước ta đang trong thời kỳ tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội , thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Văn hoá Đảng vừa là một nội dung, vừa là một động lực quan trọng của hoạt động chính trị của Đảng Chính vì vậy, hình thành văn hoá Đảng ở nước ta hiện nay là một tất yếu khách quan nhằm góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo cũng như sức chiến đấu của Đảng Có thể nói hình thành văn hoá Đảng là một nhiệm vụ vừa cơ bản vừa cấp thiết của tất cả các cấp ủy Đảng, của mọi đảng viên ở nước ta hiện nay

1.2.3.Hình thành văn hoá Đảng góp phần tích cực vào việc nâng cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng của người đảng viên

Văn hoá Đảng của đảng viên, xét theo cấu trúc của nó, bao gồm trình độ nhận thức về hệ tư tưởng chính trị của Đảng; trình độ, năng lực, phương pháp, phong cách lãnh đạo; phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống … của người đảng viên Vì vậy, quá trình hình thành văn hoá Đảng chính là quá trình hình thanh, phát triên, nâng cao phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng cho môic đảng viên cũng như từng tổ chức Đảng,

Hiện nay, đội ngũ cán bộ, đảng viên đã và đang phát huy tốt vai trò tiền phong, gương mẫu trong học tập, công tác và trong lao động sản xuất, nghiên cứu khoa học, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, con đường

đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn Số đông đảng viên giữ được phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, có lối sống trung thực, giản dị, lành mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân Song bên cạnh

đó, vẫn còn không ít cán bộ, đảng viên còn mắc bệnh hành chính, giấy tờ, sách vở, xa rời thực tiễn …

Tình trạng nói nhiều, làm ít, làm không đến nơi đến chốn hoặc không làm còn diễn ra ở nhiều nơi, … Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ chủ chốt, yếu kém về phẩm chất và năng lực, vừa thiếu tính tiền phong gương mẫu, vừa không đủ trình độ hoàn thành nhiệm vụ [22, tr66]

Chính vì vậy, việc hình thành văn hoá trong Đảng sẽ góp phần hạn chế, khắc phục tình trạng quan liêu, cá nhân chủ nghĩa, tha hoá biến chất của một

bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay

Trong mọi thời kỳ cách mạng, đảng viên phải có đủ phẩm chất và năng lực, tức là đủ đức và tài Đức và tài là hai mặt cơ bản, hòa quyện nhau, tạo nên chất lượng, tư cách của cán bộ, đảng viên, trong đó đức là “gốc”, “là nền tảng” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm

vụ nặng nề, một cuộc đấu tranh phức tạp, lâu dài, gian khổ… Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành nhiệm vụ cách

mạng vẻ vang

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá rất cao đạo đức cách mạng của người

đảng viên: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì

sông cạn, cây phải có gốc, không có gộc thì cây héo Người cách mạng phải

có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân" [35, tr55 ]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra một cách sâu sắc tính chất và ý nghĩa to lớn của việc trau dồi đạo đức cách mạng “Chúng ta, tất cả những đảng viên, đoàn viên, tất cả cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng cần phải quyết tâm suốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân Đó là phẩm chất cao quý của người cách mạng, đó là đạo đức cách mạng, đó là tính đảng, tính giai cấp, nó bảo

đảm cho sự thắng lợi của Đảng, của giai cấp, của nhân dân…”

Trong Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) Đảng ta đã đề cao vai trò

của việc xây dựng và phát triển văn hóa trong Đảng: “Để đảm bảo sự lãnh

đạo về văn hoá phải xây dựng văn hoá từ trong Đảng, trong bộ máy Nhà nước" Tháng 7/2004 khi tiến hành tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết

Trung ương 5 (khoá VIII) về xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến,

đậm đà bản sắc dân tộc, Hội nghị Trung ương 10 (khoá IX) viết: "Sự phát

triển của văn hoá chưa đồng bộ và chưa tương xứng với tăng trưởng kinh

tế, thiếu gắn bó với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng, là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế và nhiệm vụ xây dựng Đảng" Hội nghị đã chỉ rõ: "Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống lành mạnh của xã hội, trước hết là trong tổ chức Đảng, Nhà nước”

Từ Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khoá VIII năm 1999 Đảng ta nhận định đang diễn ra tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên Nhưng điều đó không có nghĩa là đang diễn ra

sự suy thoái văn hoá Đảng nói riêng, văn hoá Việt Nam nói chung Bởi vì suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống mới chỉ diễn ra ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên Mặt khác tư tưởng, đạo đức, lối sống dù là những lĩnh vực then chốt của văn hoá nhưng chưa phải là toàn bộ văn hoá Số cán bộ đảng