Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin hiện nay, hoà chung với phong trào thi đua sôi nổi của ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện Học sinh tích cực” thầy và trò trường chúng tôi đang cùng nhau nỗ lực, gắng sức thi đua “Dạy tốt Học tốt” hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình. Biển học là bao la, tri thức là vô hạn”. Mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực tiềm ẩn, những kinh nghiệm xuất chúng. Nói như vậy không có nghĩa là đề cao bản thân mình mà xem thường việc học hỏi kinh nghiệm từ các bạn đồng nghiệp. Với quan điểm này, tôi rất muốn chia sẻ với các bạn một số kinh nghiệm nho nhỏ với hy vọng được giao lưu học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của lớp, của trường. Đề tài mang tên “Một số biện pháp để nâng cao chất lượng tiết ôn tập lý thuyết môn Tin học” sẽ giúp các bạn có thêm những biện pháp thiết thực nhằm giúp học sinh Tiểu học dễ dàng tiếp cận và học tốt bộ môn rất mới và còn nhiều bỡ ngỡ đối với giáo viên cũng như học sinh Tiểu học.
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2LỜI NÓI ĐẦUCác bạn đồng nghiệp thân mến !
Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin hiện nay, hoà chung vớiphong trào thi đua sôi nổi của ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện -Học sinh tích cực” thầy và trò trường chúng tôi đang cùng nhau nỗ lực, gắng sứcthi đua “Dạy tốt - Học tốt” hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình Biển học làbao la, tri thức là vô hạn” Mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực tiềm
ẩn, những kinh nghiệm xuất chúng Nói như vậy không có nghĩa là đề cao bảnthân mình mà xem thường việc học hỏi kinh nghiệm từ các bạn đồng nghiệp.Với quan điểm này, tôi rất muốn chia sẻ với các bạn một số kinh nghiệm nhonhỏ với hy vọng được giao lưu học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục của lớp, của trường Đề tài mang tên “Một số biện pháp để nâng caochất lượng tiết ôn tập lý thuyết môn Tin học” sẽ giúp các bạn có thêm nhữngbiện pháp thiết thực nhằm giúp học sinh Tiểu học dễ dàng tiếp cận và học tốt bộmôn rất mới và còn nhiều bỡ ngỡ đối với giáo viên cũng như học sinh Tiểu học
Rất mong sự góp ý nhiệt tình của các bạn đồng nghiệp, ban giám hiệu nhàtrường và lãnh đạo các cấp Xin chân thành cảm ơn!
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Nhu cầu của xã hội ngày càng lớn cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã kéo theo sự phát triển như vũ bão của Công nghệ thông tin (CNTT) Sự phát triển của CNTT đã đem lại hiệu quả to lớn cho hầu hết các lĩnh vực của xã hội, hơn thế nữa nó còn đi sâu vào đời sống của con người Vì vậy, cần trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ và vai trò của nó trong xã hội hiện nay Để đáp ứng nhu cầu trên, tin học đã được đưa vào vào giảng dạy ở các trường phổ thông với vai trò với thời lượng 2 tiết một tuần Môn tin học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán, góp phần hình thành nền tảng kiến thức cho học sinh, góp phần rèn luyện và phát triển nhân cách con người mới phù hợp xu thế hiện đại.
Với tầm quan trọng như thế, chúng ta thấy trong lĩnh vực giáo dục và đàotạo, ứng dụng CNTT nói chung và Tin học nói riêng có tác dụng rất lớn nó làmthay đổi về mặt nội dung và phương pháp dạy học Việc đưa CNTT vào hoạtđộng dạy học nói chung đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục.Thực tế đó đòi hỏi phải nhanh chóng nâng cao chất lượng giảng dạy bằng cáchphát huy ưu thế của lĩnh vực CNTT, phải tận dụng, biến nó thành công cụ phục
vụ cho việc giảng dạy CNTT là phương tiện để tiến tới “xã hội học tập” Sửdụng phần mềm trong hoạt động dạy học cũng là một yêu cầu đổi mới phươngpháp dạy học nhằm tích cực hóa các hoạt động của học sinh với sự trợ giúp củaphương tiện dạy học hiện đại
Tin học là một môn học mới và có những đặc thù riêng là liên quan chặt chẽvới việc sử dụng máy tính Đây là một chương trình đào tạo mang tính ứngdụng, do đó yêu cầu người học phải nắm bắt chính xác, nhanh, sử dụng máy tínhtốt và kỹ năng thực hành trên máy tính phải ở mức độ cao nhất Không nhưnhững môn khác Đặc trưng của môn Tin học là lý thuyết đi đôi với thực hành.Thời lượng thực hành thông thường chiếm ít nhất là 50%, mức thời gian tốt nhất
Trang 4là 75%, học sinh có thể học lý thuyết ngay trên phòng máy tính để nhận biết cácthao tác cũng như các nút lệnh và lệnh một cách trực quan và rõ ràng hơn.
Qua quá trình giảng dạy Tin học Tiểu học với những kinh nghiệm rút ra đượcsau mỗi tiết học cũng như các tiết ôn tập và dựa trên kết quả bài kiểm tra củahọc sinh Tôi nhận thấy rằng mức độ ghi nhớ các thao tác trên máy và các bướcthực hiện khi làm lý thuyết còn chưa tốt Khi được hỏi các em hầu như đều có ýkiến là rất ngại học lý thuyết, thích học thực hành hơn Đặc biệt trong môn Tinhọc thì các lệnh trong các bước thực hiện đều là Tiếng Anh vì thế để nhớ đượcbằng cách học thông thường thường là khó Mặc khác, đa số các em Tiểu học sẽghi nhớ lý thuyết một phần thông qua giảng dạy và thực hành ngay tại phòngmáy mà chưa hình thành thói quen ôn tập kiến thức tại nhà
Dựa trên thực tế và từ những mong muốn của học sinh, tôi luôn muốn quátrình giảng dạy làm thế nào để giúp các em có thể tư duy tốt, ghi nhớ lý thuyếtsong song với kỹ năng thực hành, dễ dàng củng cố bài học Vì vậy tôi đã ápdụng phương pháp dạy lý thuyết trực tiếp tại phòng máy, đặc biệt sử dụng một
số phần mềm hỗ trợ, trong đó có phần mềm Hot Potatoes, đã được tôi sử dụngcho các câu hỏi củng cố cuối bài học, nhất là những tiết Ôn tập cuối kỳ trong
suốt 3 năm học qua Chính vì những lí do trên tôi đã chọn đề tài: Biện pháp để
nâng cao chất lượng tiết ôn tập lý thuyết môn Tin học để làm sáng kiến kinh
nghiệm của mình Hi vọng với biện pháp nhỏ này có thể giúp thiết kế bài tập ôn
tập điện tử có hiệu quả mà đỡ tốn thời gian, công sức cho giáo viên, nâng caochất lượng học của học sinh
Trang 5II MỤC ĐÍCH, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1 Mục đích nghiên cứu:
Làm rõ thực trạng, khả năng tiếp thu bài của học sinh trước và sau khi sử
dụng phần mềm Hot Potatoes để đánh giá mức độ hiệu quả của việc sử dụng
phần mềm, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm
2 Phương pháp nghiên cứu:
a Phương pháp điều tra phỏng vấn: Tiến hành thiết lập một số câu hỏi trắcnghiệm và tự luận cho một số nhóm học sinh và điều tra qua phiếu liên quan đếnviệc phân tích đánh việc học của học sinh, hay thông qua phỏng vấn trực tiếpqua đó nắm bắt được thực trạng
b Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Thông qua các sản phẩm làm ra củahọc sinh như bài tập, bài kiểm tra của học sinh nhằm để phân tích, đánh giá sảnphẩm và nhận định đưa kết luận đúng khi dạy học
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ GIỚI HẠN ĐỀ TÀI:
1 Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng học: toàn bộ học sinh học môn Tin học khối 3 đến khối 5
- Nội dung áp dụng: ôn tập, củng cố lý thuyết cuối tiết hoặc tiết ôn tập lýthuyết
- Một số phần mềm Tin học, đặc biệt là phần mềm Hot Potatoes
3 Giới hạn đề tài:
Đề tài xoay quanh về việc nghiên cứu về việc dạy và học ôn tập các tiết lýthuyết môn tin học tiểu học, nên tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này là học sinhkhối 3, 4, 5 học môn Tin học trường Tiểu học Hàm Mỹ 2 trong 3 năm học gầnđây
B PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG MÂU THUẪN:
Trang 6- Môn Tin học hiện nay chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học nên chương trình và phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất vàđang hoàn chỉnh Hiện nay Bộ giáo dục và đào tạo phát hành 3 bộ sách chohọc sinh tiểu học: cùng em học Tin học 1, 2, 3 (sách cũ) ; luyện tập tin học 3,
4, 5 và Hướng dẫn tin học 3, 4, 5, vì vậy trong địa bàn huyện cũng chưa có sựthống nhất trong việc sử dụng sách để giảng dạy nên việc trao đổi, học hỏikinh nghiệm rất khó khăn
- Tài liệu tham khảo dành riêng cho bộ môn Tin học còn quá ít Nhất là những tàiliệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học
- Học sinh trên địa bàn chủ yếu là con em các gia đình làm nông nên sự quan tâm của phụ huynh đến việc học tập của con em còn hạn chế Ít có điều kiện chăm sóc, giáo dục và định hướng cho con em trong việc học tập Đa số các em về nhà không có máy thực hành thêm Một số học sinh chưa coi trọng môn học, xem đây là một môn phụ nên chưa có sự đầu tư thời gian cho việc học, chưa có thói quen ôn luyện kiến thức ở nhà Vì vậy, các em ít ghi nhớ kiến thức lý thuyết, chỉ thực hành được bao nhiêu nhớ bấy nhiêu Mặc dù, môn Tin có đặc thù là vừa lý thuyết vừa thực hành Nhưng đa số, khi hỏi các em rất ngại phần
lý thuyết, chỉ thích thực hành Bên cạnh đó, trong môn Tin học thì các lệnh
trong các bước thực hiện đều là Tiếng Anh vì thế để nhớ được bằng cách họcthông thường thường là khó khăn với nhiều em
IV CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Chúng ta thấy xã hội hiện nay là xã hội của tri thức, xã hội của tin học, Tin học là lĩnh vực mới và còn non trẻ nhưng nó đóng một vai trò quan trọng trong
sự phát triển của đất nước, được ứng dụng trong tất cả các lĩnh vực trong xã hội
từ việc soạn thảo văn bản hay tính toán bằng bảng tính, thiết kế trong các văn phòng cho đến việc điều khiển các thiết bị phức tạp như tên lửa, vũ trụ từ đáp ứng những nhu cầu của cá nhân đến việc kinh doanh và quản lí điều hành xã
Trang 7hội Từ thực tế đó để đáp ứng được những yêu cầu của xã hội hiện nay thì đòi hỏi con người phải có những kiến thức và kĩ năng về tin học, vì vậy hiện nay môn tin học đã và đang được đưa vào các cấp học, từ tiểu học, THCS, THPT,
TC, CĐ, ĐH,…
Đảng và Nhà nước, ngành Giáo dục đã có những chủ trương chính sách đầu
tư và phát triển về ứng dụng công nghệ thông tin trong đời sống cũng như trong dạy, học như:
- Quyết định số 117/QĐ – TTG của Thủ tướng Chính Phủ ngày 25/01/2017, Quyết định phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy – học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2016 – 2020, định hướng đến năm 2025”
- Công văn số 3539/BGDĐT-GDTH ngày 19/8/2020 về việc hướng dẫn tổ chức dạy học môn Tin học và tổ chức hoạt động giáo dục Tin học cấp Tiểu học năm học 2019 – 2020.
- Công văn số 4003/BGDĐT – CNTT về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học
2020 – 2021 đã chỉ rõ các nhiệm vụ trọng tâm trong đó có ứng dụng CNTT hỗ trợ đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, thi và kiểm tra đánh giá.
V CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Để khắc phục thực trang nêu trên, tôi đã thực hiện biện pháp như sau: dạy lýthuyết trực tiếp tại phòng máy, đặc biệt sử dụng một số phần mềm hỗ trợ, trong
đó có phần mềm Hot Potatoes, đã được tôi sử dụng cho các câu hỏi củng cố
cuối bài học, nhất là những tiết Ôn tập cuối kỳ trong suốt 3 năm học qua Để xâydựng bài tập lý thuyết bằng phần mềm Hot Potatoes chúng ta cần thực hiện quacác bước sau:
1 Bước 1: Cài đặt phần mềm Hot Potatoes.
Trang 8a) Giới thiệu phần mềm Hot Potatoes:
Hot Potatoes là một bộ chương trình tạo các bài tập cho các ứng dụng learning trên Web Ta có thể tạo ra các bài tập và xuất ra theo định dạng HotPotatoes, sau đó có thể sử dụng môđun nhập câu hỏi từ file hay Hot Pot để tạo racác bài thi trên Moodle
e-Hot Potatoes gồm các môđun:
JQuiz: Dùng tạo các bài tập hỗ trợ 4 loại câu hỏi: Đa lựa chọn, câu hỏi trả lờingắn, câu hỏi lai, câu hỏi nhiều câu trả lời
JCloze: Gồm các bài tập điền vào chỗ trống
JCross: Tạo trò chơi ô chữ (crosswords)
JMix: Tạo các câu hỏi sắp xếp các từ /cụm từ lộn xộn thành một cụmtừ/câu/đoạn theo yêu cầu
JMatch: Tạo các bài tập gồm các câu hỏi so khớp hay sắp xếp các câu trả lờitương ứng với các câu hỏi
The Masher: Công cụ để quản lý khi có số lượng lớn các bài thi và câu hỏi.b) Cài đặt phần mềm Hot Potatoes:
Thầy cô tải Hot Potatoes tại: hhtp://www.hotpot.uvic.ca/
Việc cài đặt cũng không có gì khác so với những phần mềm thông dụng khácnhư Microsoft office
4 Bước 2: Biên soạn nội dung ôn tập
Trong một tiết Ôn tập, việc quan trọng nhất của giáo viên là phải tổng hợpcác tất cả các kiến thức cần ôn tập đầy đủ, dễ hiểu nhất cho học sinh, bên cạnh
đó xác định các nội dung trọng tâm Biên soạn tất cả các câu hỏi trắc nghiệm ởnhiều dạng khác nhau (trắc nghiệm nhiều đáp án, trắc nghiệm đúng – sai, trắc
Trang 9nghiệm điền khuyết, trắc nghiệm nối) có liên quan đến nội dung mình sẽ ôn tậpcho học sinh, nhằm hệ thống kiến thức lại cho học sinh.
Tôi sẽ lấy ví dụ cụ thể thông qua tiết 33- 34: Ôn tập cuối kỳ I, lớp 3 Tôi đãbiên soạn một đề cương Tin học lớp 3 với 2 phần: phần A là trắc nghiệm vàphần B là thực hành Phần trắc nghiệm gồm 13 câu: từ câu 1 đến câu 10 trắcnghiệm dạng nhiều đáp án; câu 11 dạng trắc nghiệm điền khuyết, câu 12 Dạngtrắc nghiệm nối, câu 13 Dạng trắc nghiệm đúng – sai ( có file đính kèm)
5 Bước 3: chuyển các câu hỏi ôn tập vừa biên soạn thành câu hỏi ôn tập dạng điện tử (dạng
web) bằng phần mềm Hot Potatoes
Dựa vào bộ các câu hỏi trắc nghiệm đã biên soạn, giáo viên sẽ tạo các câu
hỏi trắc nghiệm trên phần mềm Hot Potatoes theo các dạng trắc nghiệm khác
Vì vậy, trong ví dụ trên tôi sẽ sử dụng module này biên soạn câu 1 đến câu 10
và câu 13
Khởi động JQUIZ trên cửa sổ chính sẽ hiện thị màn hình sau:
Trang 10Sau đó chúng ta sẽ nhập liệu JQUIZ như sau:
- Nhập tựa đề của bài tập hoặc câu hỏi vào Title
- Nhập nội dung câu hỏi vào trong textbox Chuyển sang câu hỏi khác bằng cáchclick vào button Up and Down (hoặc sử dụng nút Page Up, Page Down trên bànphím)
Trang 11- Chọn loại câu hỏi muốn soạn thảo tại Question type.
- Nhập nội dung câu trả lời nhiều chọn lựa vào các textbox bên dưới Answer.
Chúng ta có thể tạo nhiều hơn 4 câu trả lời bằng cách click vào button Up andDown bên trái Answer để tiếp tục đến các nhãn trả lời F, G, H… Ngoài ra cũng
có thể chỉ tạo 2, 3, 4 câu trả lời, hệ thống sẽ bỏ qua những textbox trống đó khitạo ra trang web
- Đưa ra câu phản hồi khi chọn vào các đáp án trong ô Feedback.
- Cuối cùng click vào ô Correct nào chứa đáp án đúng
Dưới đây là một bài tập được tạo bởi môđun JQUIZ vừa tạo
b) Sử dụng module JMATCH : là môđun tạo các câu hỏi so khớp tức là chọn tương
ứng giữa 2 phần của một câu hỏi Hiểu nôm na, đó là trắc nghiệm nối một kháiniệm (đối tượng) ở cột A với một định nghĩa (giải thích) tương ứng ở cột B.Trong trường hợp này tôi sẽ dùng cho câu 11
Để khởi động JMatch chọn Potatoes -> JMatch, hoặc có thể kích vào biểutượng JMatch Thì màn hình sau xuất hiện
Trang 12Chi tiết quá trình nhập liệu JMATCH
- Nhập tựa đề của bài tập hoặc câu hỏi vào Title
- Chọn Fix để cố định vị trí
Trang 13- Nhập các đối tượng ( văn bản, hình ảnh hoặc link) ở cột A xuất hiện bên trái
trang web vào mục Left item.
- Nhập các đối tượng cột B xuất hiện bên phải trang Web tương ứng với cột A
ở mục Rightitems Mỗi khi xuất hiện trên trang web chúng sẽ được hoán đổi
vị trí khác nhau Dưới đây là một bài tập được tạo bởi môđun JMatch
c) Sử dụng module JCLOZE là công cụ tạo các câu hỏi điền từ vào chỗ trống.Trong trường hợp này tôi sẽ áp dụng cho câu số 12
Để khởi động JCLoze chọn Potatoes -> JCLoze, hoặc có thể kích vào biểutượng JCLoze Thì màn hình sau xuất hiện như bên dưới
Trang 14Chi tiết quá trình nhập liệu.
- Nhập tựa đề của bài tập hoặc câu hỏi vào Title
- Nhập nội dung bài tập điền khuyết vào Textbox Chúng ta có thể nhập một đoạn
văn hoặc từng câu một Để tạo ra một từ khuyết trong văn bản ta phải chọn một
từ hoặc một cụm từ mà mình muốn tạo rồi chọn nút “Gap” Khi đó từ đượcchọn chuyển sang màu đỏ Và một dialog sẽ xuất hiện để chúng ta có thể soạnđáp án cho từ điền khuyết đó
Ta có thể xóa một khoảng trống sử dụng "Delete Gap", xóa toàn bộ sửdụng"Clear Gaps"
Cấu hình JCloze: Ngoài các tham số cấu hình chung đã được nghiên cứu ởphần trên, ta phải quan tâm các tham số sau:
Trong tab "Other":
Trang 15Cấu hình JCloze
Chọn "Use dropdown list instead of textbox in output" để thay đổi cáchhiển thị khoảng trống trong câu hỏi từ dạng hộp sọan thảo thành danhsách đổ xuống Khi đó nút bấm "Hint" sẽ bị ẩn, và chức năng định hướng
Trang 16Dưới đây là một bài tập được tạo bởi môđun JCloze
d) Bên cạnh đó thầy cô có thể nghiên cứu thêm các công cụ JMix, JCloze
6 Bước 4: Tải các bài tập ôn tập đã soạn bằng phần mềm Hot Potatoes ( ở dạng htm) đến học
sinh
Sau khi biên soạn các câu hỏi trên phần mềm Hot Potatoes, tôi sẽ lưu lại
sau đó xuất bản thành các file dưới dạng htm (trang web) bằng cách vào File
Create Web Page Standard Format
Chép các file câu hỏi ôn tập dưới dạng htm vào các máy học sinh bằng
phần mềm quản lý phòng máy đó là NetOp School, thư điện tử, USB (Nên
sử dụng bằng phần mềm quản lý phòng máy để nhanh và an toàn hơn) để ôntập trên lớp Bên cạnh đó, tôi có thể gửi file ôn tập điện tử này vào mail củaphụ huynh hoặc group zalo lớp để các em có thể ôn tập tại nhà nếu nhà emnào có máy tính
7 Bước 5: Tổ chức cho HS ôn tập và rút ra nhận xét, đánh giá