PHẦN 1 (3 ĐIỂM) CÂU HỎI LÝ THUYẾT Trình bày khái niệm tiền lương Phân tích bản chất của tiền lương, cho ví dụ minh hoạ Bài làm a Khái niệm tiền lương Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động căn cứ vào năng suất, chất lượng hiệu quả công việc và điều kiện lao động, được xác định theo sự thỏa thuận hợp pháp giữa hai bên trong hợp đồng lao động hoặc theo quy định của pháp luật Tiền lương thường trả cho các cán bộ quản lý, các nhân viên chuyên môn, các nhân viên k.
Trang 1PHẦN 1 (3 ĐIỂM): CÂU HỎI LÝ THUYẾT
Trình bày khái niệm tiền lương Phân tích bản chất của tiền lương, cho ví dụ minh hoạ
Bài làm:
a Khái niệm tiền lương
Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động căn cứ vào năng suất, chất lượng hiệu quả công việc và điều kiện lao động, được xác định theo sự thỏa thuận hợp pháp giữa hai bên trong hợp đồng lao động hoặc theo quy định của pháp luật Tiền lương thường trả cho các cán bộ quản lý, các nhân viên chuyên môn, các nhân viên kỹ thuật
b Bản chất của tiền lương
Tiền lương biến động xoay quanh giá trị sức lao động, phụ thuộc vào quan
hệ cung cầu và giá cả tư liệu sinh hoạt Đó là sự biến động thể hiện bản chất của tiền lương
+ Khi giá trị của sức lao động càng cao thì tiền lương sẽ càng cao và ngược lại giá trị sức lao động càng thấp thì tiền lương cũng sẽ thấp
Ví dụ: Tại công ty Cổ phần may Hà Thanh, anh Tuấn sản xuất sản được 30 chiếc áo/ngày được trả mức lương 9 triệu/ tháng Chị Nguyệt sản xuất được 20 chiếc áo/ngày được trả lương 7 triệu/tháng
+ Tiền lương biến động phụ thuộc vào quan hệ cung cầu được thể hiện qua việc số người lao động có nhu cầu làm việc nhiều hơn nhu cầu cần có của doanh nghiệp, tổ chức Điều đó sẽ dẫn đến mức lương cũng suy giảm
Ví dụ: Tại Công ty A do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 mà nhu cầu sản xuất của công ty suy giảm, người lao động thiếu việc làm nhiều, điều đó dẫn đến công ty phải bố trí thời gian làm việc giảm xuống, thu nhập của người lao động cũng giảm theo.
Trang 2+ Giá cả của tư liệu sinh hoạt cũng ảnh hưởng đến bản chất của tiền lương, bởi tiền lương nhằm giúp người lao động thực hiện các chức năng trong đó có chức năng tái sản xuất sức lao động và chức năng lích lũy Khi giá cả của tư liệu sinh hoạt tăng lên sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tiền lương của người lao động
Ví dụ: Tại thời điểm 10/2019 mức lương của anh A là 9 triệu/1 tháng giá cả
tư liệu sinh hoạt tại thời điểm đó đủ cho anh A chi tiêu, tuy nhiên đến thời điểm 10/2021 thì tư liệu sinh hoạt khan hiếm, giá cả tư liệu sinh hoạt tăng lên, điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới tiền lương của anh A về bản chất bị giảm
Về mặt kinh tế: Tiền lương là kết quả của thỏa thuận trao đổi hàng hóa sức lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động
Hàng hóa sức lao động có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng Khi giá trị sức lao động càng cao thì tiền lương càng cao, giá trị sử dụng càng lớn và ngược lại
Tiền lương được trả cho người lao động là sự thể hiện giá trị của sức lao động
Về mặt xã hội : Tiền lương đảm bảo cho người lao động có thể mua được tư liệu sinh hoạt cần thiết để tái sản xuất sức lao động của bản thân và một phần dành
để nuôi thành viên gia đình cũng như bảo hiểm lúc về hưu Trong quá trình lao động, người lao động còn nhận được các khoản phụ cấp lương, tiền thưởng và các loại phúc lợi Tiền lương còn có ý nghĩa như là khoản tiền đầu tư cho người lao động không ngừng phát triển về trí lực, thể lực, thẩm mỹ và đạo đức
Từ tiền lương được tri trả, người lao động có thể mua sắm, phục vụ cho nhu cầu của bản thân mình, giúp người lao động hoàn thiện và phát triển toàn diện hơn
PHẦN 2 (3 ĐIỂM): NHẬN ĐỊNH ĐÚNG/SAI, GIẢI THÍCH
1 Trong mọi trường hợp, tiền lương danh nghĩa càng cao thì mức sống của người lao động càng được nâng lên
Sai
Trang 3Giải thích:
Tiền lương danh nghĩa là số lượng tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động, phù hợp với số lượng và chất lượng lao động mà họ đã đóng góp ở hiện tại
Tuy nhiên tiền lương danh nghĩa càng cao nhưng ở thời điểm khác có thể không phù hợp dẫn đến đời sống người lao động chưa chắc được nâng lên Vì trong thực tế, mức sống của NLĐ được nâng lên hay không còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có tình hình kinh tế chung, lạm phát, xã hội… Nếu như tốc
độ tăng lương chậm hơn so với mức sống chung của xã hội hoặc gặp thời điểm nền kinh tế bị lạm phát cao thì mức sống của người lao dộng không hề được cải thiện nâng cao
2 Cơ chế 3 bên gồm nhà nước, doanh nghiệp và NLĐ chỉ dùng để xác định tiền lương tối thiểu chung
Sai
Vì trong thực tế, mức sống của NLĐ được nâng lên hay không còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có tình hình kinh tế chung, lạm phát, xã hội… Nếu như tốc độ tăng lương chậm hơn so với mức sống chung của xã hội hoặc gặp thời điểm nền kinh tế bị lạm phát cao thì mức sống của người lao dộng không hề được cải thiện nâng cao
3 Mọi người lao động làm công việc giản đơn nhất trong xã hội đều được trả với mức lương tối thiểu
Sai
Giải thích:
Tiền lương tối thiểu: là mức lương tối thiểu mà người thuê lao động phải trả cho người lao động hay nói cách khác tiền lương tối thiểu là mức tiền lương duy trì cuộc sống ở mức tối thiểu cho người làm công ăn lương
Trang 4Vì chỉ có tiền lương tối thiểu chung mới dùng để trả cho những người lao động làm những công việc đơn giản nhất trong xã hội
Những người làm công việc giản đơn nhất trong xã hội tức là những công việc không cần qua đào tạo nhưng người lao động có thể làm Tùy từng điều kiện của doanh nghiệp, tổ chức, người lao động sẽ có thể được trả cao hơn mức lương tối thiểu
4 Công nhân có bậc thợ càng cao thì trình độ lành nghề càng cao
Đúng
Giải thích
Cấp bậc công nhân là trình độ lành nghề của công nhân theo từng bậc (từ bậc thấp đến bậc cao) Cấp bậc công nhân được đưa vào nội dung tiêu biểu cấp bậc
kỹ thuật để xác định trình độ lành nghề của công nhân mà thực chất là xác định khả năng lao động của công nhân để bố trí, sử dụng hợp lý theo yêu cầu của công việc
5 Phụ cấp thâm niên kiêm nhiệm chức danh lãnh đạo chỉ được áp dụng cho khu vực hành chính sự nghiệp
Sai
Ngoài khu vực tư nhân cũng có phụ cấp cho các chức danh lãnh đạo của công ty Ngoài áp dụng cho công chức, viên chức hành chính sự nghiệp thì còn áp dụng cho nhiều đối tượng khác: người làm việc trong lực lượng vũ trang và trong doanh nghiệp do vừa làm công tác chuyên môn, nghiệp vụ vừa giữ hai hay nhiều chức vụ lãnh đạo cùng 1 lúc nhưng mới chỉ hưởng lương chuyên môn, nghiệp vụ
6 Khi xây dựng chế độ tiền thưởng, mức thưởng càng cao càng tốt.
Đúng
Giải thích:
Vấn đề này sẽ tạo động lực cho người lao động, kích thích lao động sản xuất
Trang 5Tiền thưởng là yếu tố quan trọng nhằm thu hút và giữ chân người lao động đối với các tổ chức, DN ngoài nhà nước Đối với các tổ chức nhà nước mức thưởng được trả theo quy định của pháp luật
PHẦN 3 (4 ĐIỂM): BÀI TẬP
Anh Hùng là công nhân bậc 3/6 có hệ số lương 2,82 làm công việc đúng bậc thợ với mức sản lượng 18 sản phẩm/ca Sản phẩm thực tế hoàn thành là 400 sản phẩm tốt
Trong tháng Anh Hùng còn làm công việc khác hưởng lương với thời gian như sau:
2 ngày làm đêm, làm đêm được hưởng 30% lương;
1 ngày làm thêm vào ngày thường;
1 ngày ngừng việc do lỗi chủ quan của doanh nghiệp, hưởng 75% lương;
1 ngày nghỉ phép;
Doanh nghiệp có phụ cấp khu vực 0,2 và phụ cấp độc hại 0,1; Tiền lương tối thiểu doanh nghiệp là 3.000.000 đồng/tháng Chế độ làm việc 26 ngày công/tháng Hãy tính thu nhập tháng cho Anh Hùng./
Bài làm:
* Tiền lương theo sản phẩm:
- Đơn giá tiền lương sản phẩm của anh Hùng là:
ĐGSP = (H CBCV+H PC)x TL min
M SL = (2,82+ 0,2+ 0,1) x 3.000 000 18 x 26 = 20.000 đồng
- Tiền lương theo sản phẩm của anh Hùng là:
TLSP = ĐGSP x QTT = 20.000 x 400 = 8.000.000 đồng
* Tiền lương theo thời gian:
- Mức lương thời gian theo ngày của anh Hùng là:
MLTG N = (H CBCV+H PC)x TL min
N CĐ = (2,82+ 0,2) x 3.000.000
26 = 348.461,5385 đồng
Trang 6- Tiền lương 2 ngày làm đêm của anh Hùng là:
TLTG1 = MLTG N x Số ngày làm đêm x Tỷ lệ % làm đêm được hưởng
TLTG1 = 348.461,5385 x 2 x 130% = 906.000 đồng
- Tiền lương 1 ngày làm thêm vào ngày thường của anh Hùng là:
TLTG2 = MLTG N x Số ngày làm thêm vào ngày thường x Tỷ lệ % làm thêm vào ngày thường được hưởng
TLTG2 = 348.461,5385 x 1 x 150% = 522.692,3078 đồng
- Tiền lương 1 ngày ngừng việc do lỗi chủ quan của doanh nghiệp anh Hùng được hưởng là:
TLTG3 = MLTG N x Số ngày ngừng việc do lỗi chủ quan x Tỷ lệ % được hưởng
TLTG3 = 348.461,5385 x 1 x 75% = 261.346,1539 đồng
- Tiền lương 1 ngày nghỉ phép của anh Hùng là:
TLTG4 = MLTG N x Số ngày nghỉ phép x Tỷ lệ % được hưởng phép
TLTG4 = 348.461,5385 x 1 x 100% = 348.461,5385 đồng
Thu nhập tháng của anh Hùng là:
TLTHÁNG = TLSP + TLTG1 + LTG2 + LTG3 + LTG4
TLTHÁNG = 8.000.000 + 906.000 + 522.692,3078 + 261.346,1539 + 348.461,5385 = 10.038.500 đồng
Vậy thu nhập tháng của anh Hùng là 10.038.500 đồng
Trang 7Đề 2
PHẦN 1 (3 ĐIỂM): CÂU HỎI LÝ THUYẾT
Hãy nêu khái niệm tiền lương tối thiểu Phân tích các yếu tố cấu thành của tiền lương tối thiểu, cho ví dụ minh hoạ
Yếu tố cấu thành của tiền lương tối thiểu:
- Phần để tái sản xuất sức lao động cá nhân
- Phần để nuôi con
- Phần để bảo hiểm xã hội
PHẦN 2 (3 ĐIỂM): NHẬN ĐỊNH ĐÚNG/SAI, GIẢI THÍCH
1 Mọi chế độ trả lương hiện tại đều là trả lương danh nghĩa.
Đúng:
Giải thích:
- Tiền lương danh nghĩa là số lượng tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động, phù hợp với số lượng và chất lượng lao động mà họ đã đóng góp
- Tiền lương danh nghĩa là tiền lương được trả ở hiện tại
2 Nếu người lao động được hưởng phụ cấp lưu động thì thôi hưởng chế độ công
tác phí và ngược lại
Đúng
Giải thích:
Phụ cấp lưu động là phụ cấp nhằm bù đắp cho những người làm một số nghề hoặc công việc phải thường xuyên thay đổi chỗ ở và nơi làm việc, điều kiện sinh hoạt không ổn định, gặp nhiều khó khăn
Theo mục III thông tư 06/2005/TT-BNV quy định các đối tượng hưởng chế độ phụ cấp lưu động thì không hưởng chế độ công tác phí
3 Kích thích tạo động lực lao động là một trong những chức năng cơ bản của tiền
lương
Đúng
Trang 8Giải thích:
Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người lao động căn
cứ vào năng suất, chất lượng hiệu quả công việc và điều kiện lao động, được xác định theo sự thỏa thuận hợp pháp giữa hai bên trong hợp đồng lao động hoặc theo quy định của pháp luật
Tiền lương thường trả cho các cán bộ quản lý, các nhân viên chuyên môn, các nhân viên kỹ thuật
Ngoài tiền lương ngoài chức năng thước đo giá trị sức lao động, Chức năng tái sản xuất sức lao động, Chức năng tích lũy thì còn mang chức năng kích thích lao động
4 Khi xây dựng tiêu chuẩn thưởng, không nên đưa quá nhiều tiêu chí, căn cứ để
thưởng cho người lao động
Đúng
Giải thích:
- Tiền thưởng là khoản tiền mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hàng năm và mức độ hoàn thành công việc của người lao động Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở
- Vì khi xây dựng tiêu chuẩn thưởng bao gồm nội dung chỉ tiêu và điều kiện thưởng Tránh xây dựng quá nhiều chỉ tiêu và điiều kiện để người LĐ cảm thấy có thể đạt được và lấy đó làm điều kiện phát huy
- Khi xây dựng tiêu chuẩn thưởng bao gồm chỉ tiêu và điều kiện thưởng Về chỉ tiêu nên xây dựng một số chỉ tiêu chủ yếu có quan hệ trực tiếp đến kết quả lao động của từng người Chỉ tiêu thưởng là hoàn thành và hoàn thành vượt mức giao cho cá nhân trong quý hoặc trong năm Điều kiện thưởng là : Đảm bảo chất lượng sản phẩm, đảm bảo định mức tiêu hao vật tư Tránh xây dựng quá nhiều tiêu chí, điều kiện để người lao động cảm thấy có thể đạt được và lấy đó làm điều kiện phát
Trang 9huy Tránh xây dựng những bộ tiêu chuẩn lan man, khó hoàn thành và phi thực tế.
5 Cấp bậc công việc phản ánh mức độ lành nghề của công nhân.
Sai
Giải thích:
- Cấp bậc công việc là sự quy định các mức độ phức tạp của quá trình lao động để sản xuất ra một sản phẩm, một chi tiết sản phẩm hay hoàn thành một công việc nào đó
- Cấp bậc công nhân là trình độ lành nghề của công nhân theo từng bậc (từ bậc thấp đến bậc cao) Như vậy, mức độ lành nghề của công nhân được phân chia theo cấp bậc công nhân chứ không phải cấp bậc công việc
6 Ngừng việc không được trả lương.
Sai
Giải thích:
Tùy vào từng trường hợp, nguyên nhân ngừng việc thì NLĐ sẽ được trả lương hay
là không, trả lương theo quy định hoặc theo thỏa thuận 2 bên
+ Nếu ngừng việc do lỗi của người sử dụng lao động, thì người lao động được trả
đủ tiền lương (Tiền lương và các khoản phụ cấp khu vực, phụ cấp khác nếu có) + Nếu ngừng việc do lỗi của người lao động như bị kỷ luật lao động, vi phạm nội quy lao động thì người đó không được trả lương còn những người lao động khác trong cùng đơn vị phải ngừng việc được trả lương theo mức do hai bên thỏa thuận, nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do chính phủ quy định + Nếu ngừng việc vì sự cố điện, nước mà không do lỗi của người sử dụng lao động, người lao động hoặc vì các nguyên nhân khách quan khác như thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, địch họa, di rời địa điểm hoạt động theo yêu cầu của
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc vì lý do kinh tế thì tiền lương ngừng việc
do hai bên thỏa thuận nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do chính phủ quy định
PHẦN 3 BÀI TẬP
Trang 10Anh Tuấn là công nhân bậc 3/7 có hệ số lương 2,65 làm công việc đúng bậc thợ với mức sản lượng 20 sản phẩm/ca Sản phẩm thực tế hoàn thành là 400 sản phẩm tốt
Trong tháng Anh Tuấn còn làm công việc khác hưởng lương với thời gian như sau:
2 ngày làm đêm, làm đêm được hưởng 30% lương;
1 ngày làm thêm vào ngày thường;
2 ngày ngừng việc do mất điện, hưởng 75% lương;
1 ngày đi học được doanh nghiệp đồng ý;
Doanh nghiệp có phụ cấp khu vực 0,1; Tiền lương tối thiểu doanh nghiệp là 3.000.000 đồng/tháng; Chế độ làm việc 26 ngày công/tháng Hãy tính thu nhập tháng cho Anh Tuấn./
Bài làm:
* Tiền lương theo sản phẩm:
- Đơn giá tiền lương sản phẩm của anh Tuấn là:
ĐGSP = (H CBCV+H PC)x TL min
M SL = (2,65+0,1) x 3.000 000 20 x 26 = 15.865,38462 đồng
- Tiền lương theo sản phẩm của anh Tuấn là:
TLSP = ĐGSP x QTT = 15.865,38462 x 400 = 6.346.153,846 đồng
* Tiền lương theo thời gian:
- Mức lương thời gian theo ngày của anh Tuấn là:
MLTG N = (H CBCV+H PC)x TL min
N CĐ = (2,65+0,1) x 3.000 000
26 = 317.307,6923 đồng
- Tiền lương 2 ngày làm đêm của anh Tuấn là:
TLTG1 = MLTG N x Số ngày làm đêm x Tỷ lệ % làm đêm được hưởng
TLTG1 = 317.307,6923 x 2 x 1,3 = 825.000 đồng
Trang 11- Tiền lương 1 ngày làm thêm vào ngày thường của anh Tuấn là:
TLTG2 = MLTG N x Số ngày làm thêm vào ngày thường x Tỷ lệ % làm thêm vào ngày thường được hưởng
TLTG2 = 317.307,6923 x 1 x 1,5 = 475.961,5385 đồng
- Tiền lương 2 ngày ngừng việc do mất điện của anh Tuấn là:
TLTG3 = MLTG N x Số ngày ngừng việc mất điện x Tỷ lệ % được hưởng
TLTG3 = 317.307,6923 x 2 x 0.75 = 475.961,5385 đồng
- Tiền lương 1 ngày đi học được doanh nghiệp đồng ý của anh Tuấn là:
TLTG4 = MLTG N x Số ngày đi học x Tỷ lệ % được hưởng
TLTG4 = 317.307,6923 x 1 x 1 = 317.307,6923 đồng
=> Thu nhập tháng của anh Tuấn là:
TLTHÁNG = TLSP + TLTG1 + LTG2 + LTG3 + LTG4
TLTHÁNG = 6.346.153,846 + 825.000 + 475.961,5385 +475.961,5385 +
317.307,6923 = 8.440.384,615 đồng
Vậy thu nhập tháng của anh Tuấn là 8.440.384,615 đồng