Quan điểm của triết học Mác Lề - nin vềtri thức, vai trò của tri thức và vận dụng quan điểm đó trong nghiền cứu, học tập của sinh viên

B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O Ộ Ụ Ạ

TR ƯỜ NG Đ I H C KINH TẾẾ QUỐẾC DÂN Ạ Ọ

Đềề

tài:

“Quan đi m c a triềết h c Mác Lề - nin vềề ể ủ ọ tri th c, vai trò c a tri th c và v n d ng ứ ủ ứ ậ ụ quan đi m đó trong nghiền c u, h c t p ể ứ ọ ậ

c a sinh viền” ủ

H và tên: L u Th Thanh ọ ư ị

Mã sinh viên: 42

L p TC: Triêết h c Mác Lênin(121)_25 ớ ọ

GV h ướ ng dẫẫn: TS.Lê Th Hồồng ị

Hà N i _ Tháng 12 – 2021 ộ

M C L C Ụ Ụ

A L I M ĐẦẦU Ờ Ở 1

B C S LÝ THUYẾẾT Ơ Ở 2

I QUAN ĐI M TRIẾẾT H C MÁC LẾ NIN VẾẦ Ý TH C ………… 2 Ể Ọ Ứ 1.1 – Khái ni m vềề ý th c ệ ứ 2

1.2 – Nguồền gồốc c a ý th c ủ ứ 2

1.2.1– Nguồền gồốc t nhiền ự 2

1.2.2 – Nguồền gồốc xã h i ộ 3

1.3 - B n chấốt c a ý th c ả ủ ứ 4

1.4 – Tính đ c l p t ộ ậ ươ ng đồối và tác đ ng tr l i v t chấốt c a ý ộ ở ạ ậ ủ th c 5 ứ II QUAN ĐI M TRIẾẾT H C MÁC LẾ - NIN VẾẦ TRI TH C …….7 Ể Ọ Ứ 2.1 – Khái ni m tri th c ệ ứ 7

2.2 – Phấn lo i tri th c ạ ứ 7

2.3 – Vai trò c a tri th c ủ ứ 8

C V N D NG NGHIẾN C U VÀ H C T P C A SINH VIẾN …… 10 Ậ Ụ Ứ Ọ Ậ Ủ D KẾẾT LU N Ậ 12

2

A L I M ĐẦẦU Ờ Ở

Trong Triêết h c, ý th c là m t trong hai ph m trù thu c vẫến đêồ ọ ứ ộ ạ ộ

c b n c a Triêết h c Ý th c là s ph n ánh c a thêế gi i khách ơ ả ủ ọ ứ ự ả ủ ớ

quan, là yêếu tồế ch có con ngỉ ười m i có Và tri th c là m t trong ba ớ ứ ộ

nhẫn tồế cẫếu thành nên ý th c bao gồồm: tình c m và ý chí, trong đó ứ ả

tri th c là nhẫn tồế c b n và quan tr ng nhẫết.ứ ơ ả ọ

Chính b i lẽẫ đó, tri th c đóng vai trò rẫết l n trong quá trình phátở ứ ớ

tri n c a xã h i – kinh têế Tri th c khồng ch là thúc đ y ho t ể ủ ộ ứ ỉ ẩ ạ

đ ng th c tiêẫn mà còn là đ ng l c c a th c tiêẫn Tri th c góp phẫồnộ ự ộ ự ủ ự ứ

quyêết đ nh s thành cồng hay thẫết b i c a th c tiêẫn và s phát ị ự ạ ủ ự ự

tri n c a đ i sồếng xã h i ph thu c vào s phát tri n c a tri th c.ể ủ ờ ộ ụ ộ ự ể ủ ứ

Tri th c khồng ch đóng vai trò trong s phát tri n c a th c ứ ỉ ự ể ủ ự

tiêẫn, c a kinh têế - xã h i mà tri th c còn là “kim ch nam” dẫẫn ủ ộ ứ ỉ

đường cho sinh viên trong quá trình nghiên c u và h c t p khồng ứ ọ ậ

ch trong mồi trỉ ường s ph m mà còn trong mồi trư ạ ường xã h i ộ

Có th nói, tri th c có vai trò rẫết quan tr ng khồng ch trong đ i ể ứ ọ ỉ ờ

sồếng th c tiêẫn mà còn trong quá trình nghiên c u và h c t p c a ự ứ ọ ậ ủ

sinh viên đ c bi t là trong th i đ i ngày nay khi thêế gi i đang trên ặ ệ ờ ạ ớ

đà phát tri n và h i nh p, m t thêế gi i đang trong cồng cu c ể ộ ậ ộ ớ ộ

chuy n đ i sồế T s cẫếp thiêết c a vẫến đêồ đó, ẽm đã quyêết đ nh ể ổ ừ ự ủ ị

ch n đêồ tài “ Quan đi m c a triêết h c Mác Lê nin vêồ tri th c, vai ọ ể ủ ọ ứ

trò c a tri th c và v n d ng quan đi m đó trong nghiên c u, h c ủ ứ ậ ụ ể ứ ọ

t p c a sinh viên.” làm đêồ tài nghiên c u.ậ ủ ứ

B C S LÝ THUYẾẾT Ơ Ở

I QUAN ĐI M TRIẾẾT H C MÁC LẾ NIN VẾẦ Ý TH C Ể Ọ Ứ

Đ có s hi u biêết và nh n th c đúng đắến vêồ tri th c, trể ự ể ậ ứ ứ ước hêết

ta đi vào nghiên c u vêồ khái ni m, nguồồn gồếc và s tác đ ng tr l iứ ệ ự ộ ở ạ

v t chẫết c a ý th c thẽo quan đi m v a triêết h c Mác Lê nin.ậ ủ ứ ể ủ ọ

1.1 – Khái ni m vềề ý th c ệ ứ

Xuồi thẽo dòng ch y c a l ch s nhẫn lo i, đ nh nghĩa vêồ ý th c ả ủ ị ử ạ ị ứ

đã được con người dày cồng nghiên c u, nó tr i qua nh ng t ứ ả ữ ư

tưởng t s sài, sai l ch đêến đ nh nghĩa có tính khoa h c.ừ ơ ệ ị ọ

Thẽo các nhà Triêết h c duy tẫm hay tồn giáo thì ý th c chính là ọ ứ

linh hồồn và linh hồồn có tính sáng t o tuy t đồếi, linh hồồn khồng ch ạ ệ ỉ

tồồn t i trong con ngạ ười mà còn tác đ ng đêến thêế các s v t, hi n ộ ự ậ ệ

tượng Đó là quan ni m vêồ ý th c tuy t đồếi, vêồ lý tính thêế gi i, ý ệ ứ ệ ớ

th c c a con ngứ ủ ười tồồn t i đ c l p v i thêế gi i bên ngoài.ạ ộ ậ ớ ớ

Thẽo s phát tri n c a xã h i loài ngự ể ủ ộ ười, ch nghĩa duy v t xuẫếtủ ậ

hi n mang đêến nh ng quan đi m m i vêồ ý th c Thẽo các nhà duy ệ ữ ể ớ ứ

v t c đ i, ý th c khồng tách r i v i c th và sẽẫ chêết thẽo c th ậ ổ ạ ứ ờ ớ ơ ể ơ ể

Khi khoa h c t nhiên phát tri n thì các nhà triêết h c duy v t siêu ọ ự ể ọ ậ

hình đã ch ng minh đứ ược ý th c ph thu c vào b óc con ngứ ụ ộ ộ ười tuy nhiên h đã đồồng nhẫết b óc con ngọ ộ ườ ới v i máy móc, b óc con ộ

người là m t cồẫ máy tr c tiêếp ho t đ ng tiêết ra ý th c.ộ ự ạ ộ ứ

Nh v y tr i qua hàng ngàn nắm l ch s , tr i qua hàng trắm ư ậ ả ị ử ả

đ nh nghĩa khác nhau, ph i đêến khi ch nghĩa duy v t bi n ch ng ị ả ủ ậ ệ ứ

xuẫết hi n, ý th c m i đệ ứ ớ ược kh ng đ nh là đ c tính và là s n ph m ẳ ị ặ ả ẩ

c a v t chẫết, ý th c ph n ánh thêế gi i khách quan vào b óc con ủ ậ ứ ả ớ ộ

người thồng qua lao đ ng và ngồn ng Thẽo Triêết h c Mác Lê-nin ộ ữ ọ

“ý th c là s ph n ánh sáng t o c a thêế gi i khách quan vào b óc ứ ự ả ạ ủ ớ ộ

c a ngủ ười thồng qua lao đ ng, ngồn ng ” Quan đi m ẫếy đã phê ộ ữ ể

phán và ph đ nh quan ni m c a ch nghĩa duy tẫm trủ ị ệ ủ ủ ước đó Như

v y, triêết h c Mác Lê-nin đã đ t nêồn móng cho s nh n th c đúng ậ ọ ặ ự ậ ứ

đắến vêồ ý th c, đ t đó t o tiêồn đêồ cho s nghiên c u sẫu h n vêồ triứ ể ừ ạ ự ứ ơ

th c sau này.ứ

1.2 – Nguồền gồốc c a ý th c ủ ứ

Thẽo quan đi m c a Triêết h c Mác Lê-nin, ý th c có hai nguồồn ể ủ ọ ứ

gồếc:

1.2.1– Nguồền gồốc t nhiền ự

2

Cùng s phát tri n c a xã h i và s xuẫết hi n c a khoa h c t ự ể ủ ộ ự ệ ủ ọ ự

nhiên cùng thành t u c a chúng đ c bi t là sinh lý h c thẫồn kinh ự ủ ặ ệ ọ

hi n đ i, ch nghĩa duy v t bi n ch ng đã kh ng đ nh, ý th c ch ệ ạ ủ ậ ệ ứ ẳ ị ứ ỉ

là m t thu c tính c a v t chẫết nh ng khồng ph i c a m i d ng ộ ộ ủ ậ ư ả ủ ọ ạ

v t chẫết mà là thu c tính c a m t d ng v t chẫết cẫếp cao là b óc ậ ộ ủ ộ ạ ậ ộ

con người Mồếi quan h gi a b óc con ngệ ữ ộ ười ho t đ ng bình ạ ộ

thường và ý th c là khồng th tách r i Chính mồếi liên h ẫếy t o ứ ể ờ ệ ạ

nên quá trình ph n ánh thêế gi i v t chẫết vào óc con ngả ớ ậ ười.

Ph n ánh là s tái t o nh ng đ c đi m c a m t h thồếng v t ả ự ạ ữ ặ ể ủ ộ ệ ậ

chẫết này h thồếng v t chẫết khác trong quá trình tác đ ng qua l iở ệ ậ ộ ạ

c a chúng Ý th c là hình th c cao nhẫết c a s ph n ánh thêế gi i ủ ứ ứ ủ ự ả ớ

hi n th c Ý th c là ý th c con ngệ ự ứ ứ ười, nắồm trong con người, khồng

th tách r i con ngể ờ ười B óc con ngộ ười là c quan ph n ánh, song ơ ả

ph i có s tác đ ng c a thêế gi i bên ngoài lên các giác quan và ả ự ộ ủ ớ

qua đó đêến b óc thì ho t đ ng ý th c m i x y ra.ộ ạ ộ ứ ớ ả

Do đó, b óc con ngộ ười cùng v i thêế gi i bên ngoài tác đ ng lên ớ ớ ộ

b óc – đó là nguồồn gồếc t nhiên c a ý th c.ộ ự ủ ứ

1.2.2 – Nguồền gồốc xã h i ộ

Trong suồết chiêồu dài l ch s , đ tồồn t i và phát tri n con ngị ử ể ạ ể ười

đã t o ra các v t ph m đ th a mãn nhu cẫồu c a b n thẫn nh ạ ậ ẩ ể ỏ ủ ả ờ

vào quá trình lao đ ng Ph.Ăng ghẽn đã ch rõ nh ng đ ng l c xã ộ ỉ ữ ộ ự

h i tr c tiêếp thúc đ y s ra đ i c a ý th c: “Trộ ự ẩ ự ờ ủ ứ ước hêết là lao đ ng;ộ

sau lao đ ng và đồồng th i v i lao đ ng là ngồn ng , đó là hai s ộ ờ ớ ộ ữ ự

kích thích ch yêếu đã nh hủ ả ưởng đêến b óc c a con vộ ủ ượn, làm cho

b óc đó dẫồn dẫồn biêến chuy n thành b óc con ngộ ể ộ ười” Nh v y, laoư ậ

đ ng và ngồn ng là hai tác nhẫn sinh ra ý th c.ộ ữ ứ

Lao đ ng là quá trình con ngộ ười tác đ ng vào gi i t nhiên ộ ớ ự

nhắồm t o ra nh ng s n ph m ph c v cho các nhu cẫồu c a mình ạ ữ ả ẩ ụ ụ ủ

Lao đ ng là điêồu ki n đẫồu tiên và ch yêếu đ con ngộ ệ ủ ể ười tồồn t i ạ

Nh có lao đ ng, con ngờ ộ ười tách ra kh i thêế gi i đ ng v t Con ỏ ớ ộ ậ

người khác v i gi i đ ng v t chồẫ đ ng v t s d ng nh ng tài ớ ớ ộ ậ ở ộ ậ ử ụ ữ

nguyên có sắẫn trong t nhiên đ tồồn t i, trong khi đó con ngự ể ạ ườ ại l i lẫếy tài nguyên ẫếy là cồng c và dùng lao đ ng đ c i t o nhắồm ụ ộ ể ả ạ

ph c v nhu cẫồu c a con ngụ ụ ủ ười giúp con người tồồn t i và phát ạ

tri n Nh có lao đ ng, con ngể ờ ộ ười tác đ ng vào thêế gi i khách ộ ớ

quan, bắết thêế gi i khách quan b c l nh ng thu c tính, nh ng kêết ớ ộ ộ ữ ộ ữ

cẫếu, nh ng quy lu t v n đ ng thành nh ng hi n tữ ậ ậ ộ ữ ệ ượng nhẫết đ nh, ị

các hi n tệ ượng ẫếy tác đ ng tr l i b óc ngộ ở ạ ộ ười, hình thành dẫồn

nh ng tri th c vêồ t nhiên và xã h i Lao đ ng mang tính xã h i ữ ứ ự ộ ộ ộ

làm n y sinh nhu cẫồu giao tiêếp, trao đ i kinh nghi m gi a các ả ổ ệ ữ

thành viên trong xã h i Ph.Ăng ghẽn viêết: “Đẽm so sánh con ngộ ười

v i các loài v t, ngớ ậ ười ta sẽẫ thẫếy rõ rắồng ngồn ng bắết nguồồn t ữ ừ

lao đ ng và cùng phát tri n v i lao đ ng, đó là cách gi i thích duy ộ ể ớ ộ ả

nhẫết đúng vêồ nguồồn gồếc ngồn ng ”.ữ

Ngồn ng là tín hi u v t chẫết mang n i dung ý th c, là phữ ệ ậ ộ ứ ương

th c đ ý th c tồồn t i v i t cách là s n ph m xã h i – l ch s ứ ể ứ ạ ớ ư ả ẩ ộ ị ử

Ngồn ng có vai trò rẫết l n trong s tồồn t i và phát tri n c a ý ữ ớ ự ạ ể ủ

th c Ngồn ng v a là phứ ữ ừ ương ti n giao tiêếp trong xã h i, v a là ệ ộ ừ

cồng c c a t duy nhắồm khái quát hóa, tr u tụ ủ ư ừ ượng hóa hi n th c.ệ ự

Nh có ngồn ng con ngờ ữ ười có th khái quát hóa, tr u tể ừ ượng hóa, suy nghĩ đ c l p, tách ròi s v t c m tính Khồng nh ng v y, nh ộ ậ ự ậ ả ữ ậ ờ

có ngồn ng con ngữ ười có th giao tiêếp, trao đ i t tể ổ ư ưởng, l u tr , ư ữ

kêế th a nh ng tri th c, kinh nghi m phong phú c a xã h i đã tích ừ ữ ứ ệ ủ ộ

lũy được qua các thêế h th i kì l ch s ệ ờ ị ử

Nh v y, lao đ ng và ngồn ng là hai s c kích thích ch yêếu làm ư ậ ộ ữ ứ ủ

chuy n biêến dẫồn b óc c a loài vể ộ ủ ượn người thành b óc con ngộ ười

và tẫm lý đ ng v t thành ý th c con ngộ ậ ứ ười Ý th c là s n ph m xã ứ ả ẩ

h i, m t hi n tộ ộ ệ ượng xã h i đ c tr ng c a loài ngộ ặ ư ủ ười.

Có th thẫếy, t nguồồn gồếc t nhiên và nguồồn gồếc xã h i, ta thẫếy ýể ừ ự ộ

th c xuẫết hi n là kêết qu c a quá trình tiêến hóa lẫu dài c a gi i tứ ệ ả ủ ủ ớ ự

nhiên,c a l ch s thêế gi i đồồng th i là kêết qu tr c tiêếp c a th c ủ ị ử ớ ờ ả ự ủ ự

tiêẫn xã h i – l ch s c a loài ngộ ị ử ủ ười Trong đó, nguồồn gồếc t nhiên ự

là điêồu ki n cẫồn, còn nguồồn gồếc xã h i là điêồu ki n đ đ ý th c ệ ộ ệ ủ ể ứ

hình thành, tồồn t i và phát tri n.ạ ể

1.3 - B n chấốt c a ý th c ả ủ ứ

Ch nghĩa duy v t bi n ch ng d a trên c s lý lu n ph n ánh, ủ ậ ệ ứ ự ơ ở ậ ả

cho rắồng: “vêồ b n chẫết, coi ý th c là s ph n ánh hi n th c khách ả ứ ự ả ệ ự

quan vào trong b óc con ngộ ười m t cách nắng đ ng, sáng t o; ý ộ ộ ạ

th c là hình nh ch quan c a thêế gi i khách quan.ứ ả ủ ủ ớ

Trước hêết, ý th c là s ph n ánh thêế gi i khách quan, ph n ánh ứ ự ả ớ ả

thêế gi i v t chẫết Chính quan đi m này c a ch nghĩa duy v t bi nớ ậ ể ủ ủ ậ ệ

ch ng đã phê phán và bác b nh ng quan đi m c a ch nghĩa duyứ ỏ ữ ể ủ ủ

v t siêu hình “b óc con ngậ ộ ười sinh ra ý th c nh gan tiêết ra m t” ứ ư ậ

hay các quan đi m, t tể ư ưởng triêết h c trọ ước Mác vêồ ý th c “ý th c ứ ứ

4

đượ ạc t o nên t các h t nguyên t mà các h t nguyên t l i đồồng ừ ạ ử ạ ử ạ

chẫết” Nh v y, thẽo ch nghĩa duy v t bi n ch ng, ý th c là hình ư ậ ủ ậ ệ ứ ứ

nh ph n ánh v t chẫết.

Th hai, ý th c là hình nh ch quan hay (tinh thẫồn) c a s ứ ứ ả ủ ủ ự

khách quan Nh v y, ý th c là c a con ngư ậ ứ ủ ười và con người là ch ủ

th ph n ánh S ph n ánh đó ph thu c vào con ngể ả ự ả ụ ộ ười, ph ụ

thu c vào các giác quan c a con ngộ ủ ười Ý th c mang màu sắếc ch ứ ủ

quan ph thu c vào các yêếu tồế: tr ng thái giác quan (VD: Khi ta ụ ộ ạ

quan sát m t cái cẫy thì ta ph i d a vào th giác, nêếu th giác tồết ộ ả ự ị ị

thì cái cẫy sẽẫ được ph n ánh m t cách tr n v n và sáng t , ngả ộ ọ ẹ ỏ ược

l i, nêếu th giác ta kém thì hình nh cái cẫy đạ ị ả ược ph n ánh sẽẫ ả

khồng rõ và khồng hoàn ch nh); tr ng thái thẫồn kinh (VD: Cùng ỉ ạ

quan sát m t cái cẫy, khi ta quan sát cái cẫy trong tr ng thái vui thìộ ạ

hình nh cái cẫy sẽẫ mang màu sắếc vui tả ươi, tràn đẫồy s c sồếng, ứ

ngượ ạc l i, khi ta quan sát cái cẫy đó trong tr ng thái buồồn thì cái ạ

cẫy sẽẫ mang màu sắếc m đ m, thiêếu s c sồếng); nhu cẫồu ph n ánh ả ạ ứ ả

(VD: Cùng quan sát m t cái cẫy to, nêếu ngộ ười quan sát là người dẫn bình thường thì h sẽẫ nghĩ đêến cồng d ng c a cái cẫy sẽẫ mang ọ ụ ủ

đêến cho mình: bóng mát, khồng khí trong lành, ; nêếu người quan sát là nhà sinh v t h c thì nhà sinh v t h c ẫếy sẽẫ có nhu cẫồu muồến ậ ọ ậ ọ

ph n ánh vêồ đ tu i, vòng đ i, giồếng loài, c a cái cẫy đó)ả ộ ổ ờ ủ

1.4 – Tính đ c l p tộ ậ ươ ng đồối và tác đ ng tr l i v t chấốt ộ ở ạ ậ

c a ý th c ủ ứ

Tính đ c l p tộ ậ ương đồếi được th hi n: ý th c ph n ánh thêế gi i ể ệ ứ ả ớ

v t chẫết vào trong b óc con ngậ ộ ười, nh ng khi ý th c ra đ i thì ý ư ứ ờ

th c có quy lu t riêng, phát tri n riêng và khồng l thu c máy mócứ ậ ể ệ ộ

vào v t chẫết Ý th c khi ra đ i sẽẫ có tính đ c l p tậ ứ ờ ộ ậ ương đồếi, tác

đ ng tr l i thêế gi i v t chẫết Ý th c có th thay đ i nhanh, ch m ộ ở ạ ớ ậ ứ ể ổ ậ

ho c song hành v i hi n th c, nh ng nhìn chung thì ý th c có s ặ ớ ệ ự ư ứ ự

thay đ i ch m h n so v i thêế gi i v t chẫết.ổ ậ ơ ớ ớ ậ

Th nhẫết, ý th c tác đ ng tr l i thêế gi i v t chẫết khiêến thêế gi i ứ ứ ộ ở ạ ớ ậ ớ

v t chẫết có s thay đ i: ý th c có th thúc đ y ho c kìm hãm s ậ ự ổ ứ ể ẩ ặ ự

phát tri n c a thêế gi i v t chẫết ể ủ ớ ậ

Ví d : Trong xã h i phong kiêến đ ph c v vi c truyêồn g i thồngụ ộ ể ụ ụ ệ ử

tin t vùng này sang vùng kia thì con ngừ ười ph i s d ng chim bồồ ả ử ụ

cẫu đ a th ho c dùng ng a đ đi truyêồn tin Đêến kho ng thêế k ư ư ặ ự ể ả ỉ

XIX, v i mong muồến thồng tin đớ ược g i đi m t cách nhanh g n ử ộ ọ

h n, các nhà khoa h c đã phát minh ra máy đánh ch , đi n tho i ơ ọ ữ ệ ạ

đ bàn Ngày nay, thêế k XX, nhà khoa h c đã phát minh máy đi n ể ỉ ọ ệ

tho i di đ ng và ngày càng c i tiêến nó tr nên m ng, nh , dêẫ di ạ ộ ả ở ỏ ẹ

chuy n, kêết nồếi và truyêồn tin dêẫ dàng t i bẫết kì n i đẫu trên thêế ể ớ ơ

gi i Chính ý th c cùng v i tri th c khoa h c đã th c đ y thêế gi i ớ ứ ớ ứ ọ ứ ẩ ớ

v t chẫết (thêế gi i khách quan) phát tri n.ậ ớ ể

Tuy nhiên, hi n nay b i s s n xuẫết các nguyên li u đ làm nên ệ ở ự ả ệ ể

đi n tho i mà khồng đệ ạ ược x lý h p lý cùng s khai thác bẫết h p ử ợ ự ợ

lý tài nguyên thiên nhiên đã gẫy ồ nhiêẫm mồi trường, biêến đ i khí ổ

h u, biêến thêế gi i tr thành bãi rác cồng nghi p l n Điêồu đó đã ậ ớ ở ệ ớ

kìm hãm s phát tri n c a thêế gi i v t chẫết (c th h n là s phátự ể ủ ớ ậ ụ ể ơ ự

tri n c a xã h i, xã h i phát tri n nh ng khồng bêồn v ng, gẫy mẫếtể ủ ộ ộ ể ư ữ

cẫn bắồng h sinh thái, đẽ d a đêến s c kh ẽ và s sồếng khồng ch ệ ọ ứ ỏ ự ỉ

c a con ngủ ười mà còn c a các sinh v t trên Trái Đẫết) ủ ậ

Th hai, ý th c khồng tác đ ng m t cách tr c tiêếp đ làm thay ứ ứ ộ ộ ự ể

đ i thêế gi i v t chẫết mà tác đ ng tr l i v t chẫết thồng qua ho t ổ ớ ậ ộ ở ạ ậ ạ

đ ng th c tiêẫn c a con ngộ ứ ủ ười Nh ho t đ ng th c tiêẫn c a con ờ ạ ộ ự ủ

người mà thêế gi i thay đ i ớ ổ Nh có ho t đ ng th c tiêẫn, ý th c có ờ ạ ộ ự ứ

th làm biêến đ i t nhiên, hoàn c nh và điêồu ki n v t chẫết đ t o ể ổ ự ả ệ ậ ể ạ

ra c a c i đ ph c v con ngủ ả ể ụ ụ ười Con người có th d a trên các triể ự

th c vêồ thêế gi i khách quan, hi u biêết vêồ các quy lu t khách quan ứ ớ ể ậ

t đó đêồ ra m c tiêu, phừ ụ ương hướng, bi n pháp và ý chí quyêết tẫm ệ

đ th c hi n thắếng l i m c tiêu đã xác đ nh ể ự ệ ợ ụ ị

Ví d : T s hi u biêết vêồ ồ nhiêẫm mồi trụ ừ ự ể ường và b o v mồi ả ệ

trường, chính ph và ngủ ười dẫn đang chung tay làm nh ng hành ữ

đ ng thiêết th c đ b o v mồi trộ ự ể ả ệ ường nh phẫn lo i rác, v t rác ư ạ ứ

đúng n i quy đ nh, đ a ra các điêồu lu t vêồ mồi trơ ị ư ậ ường, th c hi n ự ệ

đúng quyêồn và nghĩa v c a mình đ góp phẫồn b o v mồi trụ ủ ể ả ệ ường.

Th ba, vai trò c a ý th c còn đứ ủ ứ ược th hi n chồẫ nó ch đ o ể ệ ở ỉ ạ

ho t đ ng th c tiêẫn c a con ngạ ộ ự ủ ười, có th quyêết đ nh làm cho ể ị

hành đ ng c a con ngộ ủ ười đúng hay sai, thành cồng hay thẫết b i ạ

Khi ph n ánh đúng hi n th c, ý th c có th c nh báo ho c đoán ả ệ ự ứ ể ả ặ

trướ ươc t ng lai, tiên đoán ho c d báo m t cách chính xác cho ặ ự ộ

hi n th c, có th hình thành nên nh ng lý lu n đ nh hệ ự ể ữ ậ ị ướng đúng đắến và các lý lu n này đậ ược đ a vào quẫồn chúng góp phẫồn đ ng ư ộ

viên, c vũ, khai thác m i tiêồm nắng sáng t o đ t đó s c m nh ổ ọ ạ ể ừ ứ ạ

v t chẫết đậ ược tắng lên gẫếp b i Ngộ ượ ạc l i ý th c có th tác đ ng ứ ể ộ

tiêu c c khi nó ph n ánh l ch l c, xuyên t c hi n th c.ự ả ệ ạ ạ ệ ự

Ví d 1: T s hi u biêết c a mình vêồ mồi trụ ừ ự ể ủ ường, các nhà sinh

v t h c, th c v t h c mồi trậ ọ ự ậ ọ ường h c đã v ch ra các bi n pháp ọ ạ ệ

giúp c i thi n mồi trả ệ ường và b o v mồi trả ệ ường, sau đó tuyên truyêồn, hướng dẫẫn người dẫn làm thẽo đ hể ướng t i m c tiêu là ớ ụ

xẫy d ng mồi trự ường xanh – s ch – đ p.ạ ẹ

Th t , xã h i ngày càng phát tri n thì vai trò c a ý th c ngày càng to ứ ư ộ ể ủ ứ

l n, nhẫết là trong th i đ i ngày nay, ớ ờ ạ tri th c khoa h c càng tr thành l cứ ọ ở ự

lượng s n xuẫết tr c tiêếp, vai trò c a tri th c khoa h c, c a t tả ự ủ ứ ọ ủ ư ưởng chính tr , t tị ư ưởng nhẫn vắn l i càng đạ ược kh ng đ nh.ẳ ị

Ví d 2: Trong th i đ i tri th c, th i đ i 4.0, th i đ i cồng ngh ụ ờ ạ ứ ờ ạ ờ ạ ệ

cao, tri th c khoa h c đã giúp con ngứ ọ ười chêế t o ra rồ bồết thay thêế ạ

con người làm các cồng vi c n ng nh c, nguy hi m Hay con ngệ ặ ọ ể ười bắồng tri th c khoa h c đã phát minh ra các ng d ng trên đi n ứ ọ ứ ụ ệ

tho i nhắồm ph c v con ngạ ụ ụ ười thanh toán, đ t vé tàu, xẽ, máy bay ặ

hay gi i trí m t cách dêẫ dàng mà khồng cẫồn s d ng nhiêồu tài ả ộ ử ụ

nguyên v t chẫết.ậ

II QUAN ĐI M TRIẾẾT H C MÁC LẾ - NIN VẾẦ TRI TH C Ể Ọ Ứ

2.1 – Khái ni m tri th c ệ ứ

T th i xa x a, tri th c đã xuẫết hi n, có th nói t khi con ngừ ờ ư ứ ệ ể ừ ười xuẫết hi n bắết đẫồu có t duy thì lúc đó tri th c xuẫết hi n Tr i qua ệ ư ứ ệ ả

hàng ngàn nắm l ch s , song hành cùng s phát tri n c a loài ị ự ự ể ủ

người thì tri th c và vai trò c a tri th c đồếi v i kinh têế - xã h i ứ ủ ứ ớ ộ

ngày càng được quan tẫm V y tri th c là gì?ậ ứ

Tri th c là s hi u biêết, sáng t o, là nh ng kh nắng, kyẫ nắng cóứ ự ể ạ ữ ả

th ng d ng vào m c đích phát tri n kinh têế và xã h i Thẽo quanể ứ ụ ụ ể ộ

ni m c a Triêết h c Mác Lê nin, trong kêết cẫếu c a ý th c, tri th c làệ ủ ọ ủ ứ ứ

nhẫn tồế c b n, quan tr ng và cồết lõi nhẫết.ơ ả ọ Tri th c là quá trình ứ

nh n th c c a con ngậ ứ ủ ười vêồ thêế gi i hi n th c, làm tái hi n trong ớ ệ ự ệ

t tư ưởng nh ng thu c tính, nh ng quy lu t c a thêế gi i ẫếy và diêẫnữ ộ ữ ậ ủ ớ

đ t chúng dạ ưới hình th c ngồn ng ho c các h thồếng kí hi u ứ ữ ặ ệ ệ

khác S hình thành và phát tri n c a ý th c có liên quan m t thiêếtự ể ủ ứ ậ

v i nhau trong quá trình nh n th c c a con ngớ ậ ứ ủ ười và c i biêến thêế ả

gi i t nhiên Ý th c mà khồng bao hàm tri th c, khồng d a vào triớ ự ứ ứ ự

th c thì ý th c đó sẽẫ tr u tứ ứ ừ ượng, sáo rồẫng, khồng giúp ích gì cho con người trong th c tiêẫn.ự

Nh v y, tri th c càng đư ậ ứ ược tích luyẫ con người ngày càng đi sẫu vào b n chẫết s v t và c i t o s v t có hi u qu h n, tính nắngả ự ậ ả ạ ự ậ ệ ả ơ

đ ng c a ý th c cũng nh đó mà tắng h n Vi c nhẫến m nh triộ ủ ứ ờ ơ ệ ạ

th c là yêếu tồế c b n, quan tr ng nhẫết c a ý th c có ý nghĩa chồếngứ ơ ả ọ ủ ứ

quan đi m gi n đ n coi ý th c ch là tình c m niêồm tin, ý chí Quanể ả ơ ứ ỉ ả

đi m đó chính là bi u hi n c a b nh ch quan duy ý chí, c a niêồmể ể ệ ủ ệ ủ ủ

tin mù quáng, c a s tủ ự ưởng tượng ch quan Tuy nhiên vi c nhẫếnủ ệ

m nh yêếu tồế tri th c cũng khồng đồồng nghĩa v i vi c ph nh n vàạ ứ ớ ệ ủ ậ

coi nh vai trò c a các nhẫn tồế tình c m ý chí.ẹ ủ ả

Thẽo C.Mác “phương th c mà thẽo đó ý th c tồồn t i và thẽo đó ứ ứ ạ

m t cái gì đó tồồn t i v i ý th c là tri th c …, cho nên m t cái gì đó ộ ạ ớ ứ ứ ộ

n y sinh ra đồếi v i ý th c , ch ng nào ý th c ch a biêết t i cái đó” ả ớ ứ ừ ứ ư ớ

2.2 – Phấn lo i tri th c ạ ứ

Tri th c có nhiêồu lĩnh v c khác nhau nh tri th c vêồ t nhiên, vêồ ứ ự ư ứ ự

xã h i, vêồ con ngộ ười Tri th c có nhiêồu cẫếp đ khác nhau nh : tri ứ ộ ư

th c thồng thứ ường và tri th c khoa h c, tri th c kinh nghi m và ứ ọ ứ ệ

tri th c lý lu n, tri th c c m tính và tri th c lý tính Trong đó, tri ứ ậ ứ ả ứ

th c thồng thứ ường được hình thành do các ho t đ ng hắồng ngày ạ ộ

c a mồẫi cá nhẫn, mang tính chẫết c m tính tr c tiêếp, đánh giá bên ủ ả ự

ngoài và r i r c.ờ ạ

Ví d : “Đêm tháng nắm ch a nắồm đã sáng ụ ư

Ngày tháng mười ch a cư ười đã tồếi”

Trong khi đó, tri th c khoa h c ph n ánh trình đ c a con ngứ ọ ả ộ ủ ười

đi sẫu vào thêế gi i hi n th c ớ ệ ự Tri th c khoa h c có th xuẫết phát tứ ọ ể ừ

tri th c thồng thứ ường, thẽo g i ý c a nh ng hi u biêết thồng ợ ủ ữ ể

thường đ tiêến hành nh ng nghiên c u m t cách sẫu sắếc Tuy ể ữ ứ ộ

nhiên tri th c khoa h c khồng ph i là tri th c thồng thứ ọ ả ứ ường được

h thồếng hóa l i hay nh ng tri th c thồng thệ ạ ữ ứ ường được hoàn thi n Tri th c khoa h c là kêết qu c a ho t đ ng nghiên c a khoaệ ứ ọ ả ủ ạ ộ ủ

h c đ c bi t.ọ ặ ệ

Ví d : Hi n tụ ệ ượng ngày dài đêm ngắến vào mùa hè và hi n tệ ượng ngày ngắến đêm dài vào mùa đồng

Tri th c kinh nghi m là tri th c n y sinh m t cách tr c tiêếp t ứ ệ ứ ả ộ ự ừ

th c tiêẫn – t lao đ ng s n xuẫết, đẫếu tranh xã h i ho c thí ngi m ự ừ ộ ả ộ ặ ệ

8