Xây dựng và quản lý dự án phát triển cộng đồng

Xây dựng và quản lý dự án phát triển cộng đồng Xây dựng và quản lý dự án phát triển cộng đồng TS Nguyễn Trung Hải Trường đại học Lao động – Xã hội Khái niệm cộng đồng Cộng đồng là tập hợp nhiều ngườinhóm người có sức bền cố kết cao dựa trên việc chia sẻ những đặc điểm chung như yếu tố địa vực, giá trị, lợi ích, quan điểm, tín ngưỡng, tôn giáo Cộng đồng thường có những quy tắc, cách ứng xử chung và luật lệ dựa trên sự đồng thuận về ý chí, tình cảm, niềm tin và ý thức cộng đồng Nhờ đó các thành v.

Xây dựng và quản lý dự án

phát triển cộng đồng

TS Nguyễn Trung Hải Trường đại học Lao động – Xã hội

Khái niệm cộng đồng

• Cộng đồng là tập hợp nhiều người/nhóm người có sức bền cố kết cao dựa trên việc chia sẻ những đặc điểm chung như yếu tố địa vực, giá trị, lợi ích, quan điểm, tín ngưỡng, tôn giáo…

• Cộng đồng thường có những quy tắc, cách ứng xử chung và luật lệ dựa trên sự đồng thuận về ý chí, tình cảm, niềm tin và ý thức cộng đồng Nhờ đó các thành viên trong cộng đồng cảm thấy có sự liên kết chặt chẽ với các thành viên khác trong cộng đồng

Khái niệm phát triển cộng đồng

• Phát triển cộng đồng là một chuỗi những hoạt động tác động tích cực của những nhà chuyên môn lên một cộng đồng dân cư nhằm giúp cộng đồng nhận thức ra vấn đề của mình, phát huy khả năng, huy động nguồn lực bên trong và bên ngoài để tiến tới tự lực, tự thay đổi và vận động theo chiều hướng đi lên về chất lượng cuộc sống

Mục đích phát triển cộng đồng

(1) Hướng tới cải thiện chất lượng sống của cộng đồng cả về lượng và chất, qua đó tạo ra những chuyển biến tích cực trong cộng đồng

(2) Mang lại sự bình đẳng giữa các nhóm trong cộng đồng

(3) Tạo điều kiện tối đa để người dân tham gia chủ động và tích cực vào tiến trình phát triển

(4) Củng cố các thiết chế để tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển biến xã hội

và tăng trưởng

• Mang lại công bằng xã hội

• Nâng cao năng lực con người

• Xây dựng tinh thần cộng đồng và nâng cao trách nhiệm xã hội

Các nguyên tắc trong phát triển

cộng đồng

• Phát huy nội lực của cộng đồng

• Tin tưởng vào khả năng có thể thay đổi được của người dân

• Hướng tới giải quyết những vấn đề bức xúc và của số đông người dân trong cộng đồng

• Ưu tiên nhóm người thiệt thòi, yếu thế trong cộng đồng

Các nguyên tắc trong phát triển

cộng đồng

• Dân chủ bàn bạc trong mọi hoạt động của cộng đồng

• Đảm bảo quyền tự quyết của cộng đồng

• Đảm bảo sự tham gia tích cực và chủ động của người dân

• Bắt đầu từ mục tiêu và hoạt động nhỏ phù hợp với người dân

Vai trò của Tác viên cộng đồng/Tác viên PTCĐ

• Người nghiên cứu

Khái niệm dự án

• Dự án là một tập hợp các hoạt động có kế hoạch và sử dụng các nguồn lực thực hiện để đạt được kết quả hướng tới một mục đích cụ thể với một nguồn ngân sách và thời gian nhất định.

Khái niệm dự án phát triển cộng đồng

• Dự án phát triển cộng đồng là một loại dự án phát triển nhằm giải quyết một hay một số vấn đề của cộng đồng với sự tham gia tích cực của nhiều lực lượng xã hội (bên trong và bên ngoài cộng đồng) nhằm đáp ứng nhu cầu của cộng đồng

• Nó thể hiện bằng một kế hoạch thực hiện hay một chương trình hành động được xác định bởi khung thời gian, nhân lực, tài chính và các vấn đề quản lý khác

Ý nghĩa của dự án phát triển cộng đồng

• Đáp ứng được các nhu cầu bức xúc của người dân trong cộng đồng nên các dự án cộng đồng thường mang tính gắn kết cộng đồng cao

• Dự án PTCĐ giúp người dân địa phương tham gia từ đó tăng cường năng lực quản trị cho các cộng đồng nghèo, chậm phát triển

• Dự án PTCĐ góp phần nâng cao tinh thần cộng đồng và trách nhiệm xã hội của mỗi người dân

Yêu cầu của dự án phát triển cộng đồng

• Xuất phát từ nhu cầu của đa số người dân trong cộng đồng

• Cần huy động tối đa nguồn lực từ trong cộng đồng

• Có tính khả thi và phù hợp với các yếu tố kinh tế, xã hội, văn hoá

• Vận dụng kỹ năng, kỹ thuật và tuân thủ theo tiến trình của PTCĐ Căn cứ yêu cầu của một dự án, có thể xác định vùng hoạt động hiệu quả của dự án là sự giao thoa giữa ba yếu tố:

Năng lực của các bên liên quan

Nhu cầu của người dân trong cộng đồng

Dự án

Các bước xây dựng đề xuất dự án

phát triển cộng đồng

BƯỚC 1: XÂY DỰNG DỰ ÁN PTCĐ

Những thông tin chung về dự án

chung của dự án.

Người hưởng lợi dự án

• Điều kiện, tiêu chuẩn: Với cá nhân, nhóm để được hưởng lợi dự án cần tiêu chuẩn gì?

• Cụ thể cá nhân/nhóm nào là người được hưởng lợi

Kết quả dự kiến

• Kết quả dự kiến là điều người dân, của các cơ quan quản lý dự

án, và của nhà tài trợ mong muốn đạt được khi hoàn thành dự

án phát triển cộng đồng

• Kết quả cần có các con số cụ thể dẫn chứng

• Thể hiện được rõ kết quả ngắn hạn và dài hạn

Bối cảnh dự án

dân số, tình hình kinh tế, văn hóa ,giáo dục, y tế, thuận lợi khó khăn của địa phương.

hội đoàn thể, các nhóm chính thức, phi chính thức trong cộng đồng

xúc cần phải được ưu tiên giải quyết (Vấn đề này cần gắn với dự án)

Bối cảnh dự án

cộng đồng Trả lời câu hỏi: Vấn đề trong cộng đồng là gì? Nhu cầu của người dân là gì? Tại sao họ lại có nhu cầu đó? Các nhu cầu này cần được đáp ứng như thế nào? Đã có cơ quan, tổ chức nào quan tâ đến nhu cầu này của người dân chưa?

phỏng vấn, quan sát, họp dân, hội thảo, tham quan mô hình, phương pháp đánh giá có sự tham gia của người dân, lấy ý kiến các nhà chuyên môn

Mục tiêu của dự án

• Sau khi việc đánh giá nhu cầu được hoàn tất, TVCĐ có thể biết được vấn đề bức xúc nhất tại địa phương là gì Dựa trên đó TVCĐ tổ chức cuộc họp cùng người dân

và lãnh đạo cộng đồng để xác định mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể của dự án Các mục tiêu này phải dựa trên khả năng, nguồn lực của cộng đồng

Mục tiêu chung

• Mục tiêu chung của dự án (hay còn gọi là mục đích của dự án)

là những kết quả mà cộng đồng mong muốn đạt được trong tương lai cần sự tham gia của các thành viên trong cộng đồng

và của nhiều chương trình hoạt động khác

• Ví dụ mục tiêu đến năm 2020 tất cả trẻ em trong độ tuổi tiểu

học của xã A đều tiếp cận được các dịch vụ giáo dục

Mục tiêu cụ thể

• Các mục tiêu cụ thể là mục tiêu chính xác của dự án hay còn gọi là muc tiêu trước mắt để đạt được mục tiêu chung Những mục tiêu cụ thể này cần phải được rõ ràng, có thể đo lường được, có tính khả thi, đựa vào nhu cầu ưu tiên nhất trong quá trình đánh giá và có thể đặt được trong một khoảng thời gian nhất định

Kế hoạch hoạt động

• Để thực hiện các mục tiêu của dự án thì cần có những hoạt động gì?

• Các hoạt động sẽ được tiến hành như thế nào?

• Ai sẽ chịu trách nhiệm tiến hành hoạt động này?

• Cần bao nhiêu thời gian để thực hiện hoạt động này?

• Nguồn lực và kinh phí cho từng hoạt động

• Kết quả dự kiến cho từng hoạt động

Kế hoạch thực hiện dự án

Hoạt động

thực hiện

Phương pháp thực hiện

Người chịu trách nhiệm

Người tham gia

Kinh phí/

nguồn lực

Thời gian Kết quả

dự kiến

Dự kiến rủi ro và giải pháp khắc phục

• Trong quá trình xây dựng dự án thì việc dự kiến rủi ro cũng phải được quan tâm và đưa vào dự án Việc làm này rất quan trọng vì nếu dự kiến được các rủi ro xảy ra thì trong quá trình thực hiện sẽ giúp cho TVCĐ và người dân dự kiến được các biện pháp khắc phục được phần nào của rủi ro

Các bước xây dựng đề xuất dự án

phát triển cộng đồng

BƯỚC 2: TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUẢN LÝ DỰ ÁN

Các hoạt động phối hợp

• Phân công, theo dõi, đôn đốc các hoạt động theo chức năng, nhiệm

vụ cho phù hợp nhằm phối hợp các hoạt động có hiệu quả và không chồng chéo công việc, không lãng phí thời gian, nhân lực và kinh phí có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

• Phối hợp giữa các lực lượng bên trong cộng đồng khi triển khai dự

án thường xảy ra hiện tượng một số nhóm rất tích cực, một số nhóm

và cá nhân thờ ơ, có khi còn phá ngang

Chế độ quản lý, báo cáo và đánh giá dự án

• Chế độ báo cáo: Báo cáo trong quá trình thực hiện dự án là

công việc hết sức quan trọng và bắt buộc của bất kỳ dự án nào Các cơ quan chức năng tham gia vào quản lý dự án, các tổ chức tài trợ và người dân trong cộng đồng biết được dự án đang tiến hành như thế nào thông qua các báo cáo hoạt động và báo cáo tài chính Thông thường các báo cáo tài chính hay hoạt động thường là định ký ba tháng hay sáu tháng

Chế độ quản lý, báo cáo và đánh giá dự án

• Quản lý dự án: Là một tiến trình tổ chức và sử dụng nguồn lực

nhằm đạt được mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể đề ra cho một dự án.Trong một dự án, có các kiểu quản lý như quản lý nhân lực, quản lý tài chính, quản lý các hoạt động

• Hoạt động quản lý rất đa dạng như: Xây dựng cơ chế quản lý; Tuyển chọn nhân lực cho dự án; Thành lập nhóm nòng cốt

Chế độ quản lý, báo cáo và đánh giá dự án

• Đánh giá dự án: Đây là một quá trình nhằm đánh giá mức độ

đạt được mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể đã đề ra Tương ứng với các mục tiêu là các hoạt động, các nguồn lực đã được triển khai và sử dụng có hiệu quả không

• Cộng đồng có được thụ hưởng các lợi ích gì từ dự án, tính bền vững của dự án được bảo đảm thông qua các tiêu chí nào

Chế độ quản lý, báo cáo và đánh giá dự án

• Thông thường nhóm đánh giá dự án bao gồm các thành phần sau:

• Đại diện cho người hưởng lợi dự án

• Đại diện cộng đồng địa phương

• Tác viên phát triển cộng đồng

• Đại diện cơ quan chức năng địa phương

• Các chuyên giá đánh giá độc lập (Với các dự án lớn)

• Nhà tài trợ