BỘ CÔNG THƯƠNG BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHAN THỊ NGỌC QUÂN ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG SỬ DỤNG NGUỒN VỐN PHÂN CẤP CHO CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2011 2015 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2025 TẠI HUYỆN HÓC MÔN Chuyên ngành TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Mã chuyên ngành 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2021 Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Người hướng dẫn khoa học TS Võ Văn Hợp Người.
Trang 1VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2025 TẠI
Trang 2Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh Người hướng dẫn khoa học: TS Võ Văn Hợp
Người phản biện 1: TS Bùi Hữu Phước
Người phản biện 2: TS Nguyễn Duy Sữu
Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh ngày 26 tháng 12 năm 2020 Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn thạc sĩ gồm:
1 PGS TS Phan Đình Nguyên - Chủ tịch Hội đồng
2 TS Bùi Hữu Phước - Phản biện 1
3 TS Nguyễn Duy Sữu - Phản biện 2
4 TS Nguyễn Hoàng Hưng - Ủy viên
5 TS Nguyễn Thị Mỹ Phượng - Thư ký
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG TRƯỞNG KHOA
TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
PGS.TS Phan Đình Nguyên
Trang 3NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: Phan Thị Ngọc Quân MSHV: 17000371
Ngày, tháng, năm sinh: 01/01/1983 Nơi sinh: Long An
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã chuyên ngành: 60340201
I TÊN ĐỀ TÀI:
Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc
gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2025 tại
huyện Hóc Môn
NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG:
- Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia
xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2019, thực trạng thanh, quyết toán các công
trình sử dụng nguồn vốn nông thôn mới tại huyện Hóc Môn trong đầu tư xây dựng các
công trình thuộc đề án xây dựng nông thôn mới và định hướng đến năm 2025
- Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện về việc phân cấp, giải ngân và quyết toán các
công trình, dự án sử dụng nguồn vốn nông thôn mới
II NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: Theo Quyết định số 1065/QĐ-ĐHCN ngày 31 tháng
5 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
III NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: Ngày tháng năm 2020
IV NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Võ Văn Hợp
Tp Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2020
TS Võ Văn Hợp
TRƯỞNG KHOA
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đề tài Luận văn Thạc sĩ “Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn
phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn
2011 - 2015 và định hướng đến năm 2025 tại huyện Hóc Môn”, tác giả đã nhận
được sự giúp đỡ của quý thầy (cô) Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trung tâm Thư viện, Phòng Quản lý Sau đại học - Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, hướng dẫn chuyên môn của thầy Võ Văn Hợp
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy (cô) Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trung tâm Thư viện, Phòng Quản lý Sau đại học - Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, thầy Võ Văn Hợp đã nhiệt tình giúp đỡ, hỗ trợ tác giả hoàn thành tốt đề tài Luận văn Thạc sĩ
Trang 5TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao
Một trong những nội dung quan trọng không thể thiếu để đạt tiêu chí nông thôn mới
đó chính là kết cấu hạ tầng nông thôn Thực hiện đề án nông thôn mới giai đoạn
2010 - 2015, Huyện Hóc Môn được duyệt 368 công trình được đầu tư từ nguồn vốn phân cấp có mục tiêu cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tổng vốn được thành phố giao kế hoạch vốn là 1.381 tỷ đồng Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các công trình và giải ngân, thanh, quyết toán nguồn vốn nêu trên, huyện gặp không ít bất cập và hạn chế Để sử dụng có hiệu quả nguồn vốn, cần thực hiện tốt từ các bước chủ trương đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư đưa vào
sử dụng, thì tất cả các chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước các cấp, các đơn vị thi công, nhà thầu đều phải có nhiệm vụ tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật
để tránh tình trạng không thể quyết toán được dự án, làm ảnh hưởng đến hiệu quả
dự án, dẫn đến ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng nông thôn mới
Luận văn đã phân tích, đánh giá Thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011- 2015, 2016-2019 từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý, sử dụng nguồn vốn nông thôn mới tại huyện Hóc Môn
- Thành phố Hồ Chí Minh Từ thực tiễn nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp
và kiến nghị trong quản lý, sử dụng nguồn vốn phân cấp cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 6One of the important content indispensable to meet the new rural criteria is rural infrastructure Implementing the new rural project in the period 2010 - 2015, Hoc MonDistrict has approved 368 projects to be invested from decentralized capital for the national target program to build a new countryside, with the total capital invested by the city capital plan assignment is 1,381 billion dong However, in the process of implementing the works and disbursement, payment and settlement of the above capital sources, the district encountered many shortcomings and limitations In order to use capital effectively, it is necessary to do well from the steps of investment policy, implementation of investment and ending the investment and put into use, all investors, state management agencies All levels, construction units, contractors all have the task of strictly complying with legal regulations to avoid the situation where the project cannot be finalized, affecting the project's effectiveness, leading to affects the local socio-economic development, affects the progress of new rural construction.
The thesis has analyzed and assessed the current situation of the use of decentralized capital for the national target program on new rural construction in the period of 2011-2015, 2016-2019 from which points out the achieved results, limitations and causes of the limitations in the management and use of new rural capital in Hoc Mon district - Ho Chi Minh City From the research practice, the
Trang 7author proposes a number of solutions and recommendations in management and use of decentralized capital sources for the national target program on new rural construction in particular and state budget capital for general construction investment in Hoc Mon district, Ho Chi Minh City
Trang 8LỜI CAM ĐOAN
Luận văn Thạc sĩ “Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2025 tại huyện Hóc Môn” là một công trình nghiên cứu của tác
giả dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Võ Văn Hợp
Tác giả đã thực hiện công trình nghiên cứu một cách nghiêm túc từ giai đoạn chuẩn
bị đến giai đoạn phân tích số liệu và viết báo cáo Luận văn Về nội dung cơ sở lý thuyết, tác giả có tham khảo một số tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước, có trích dẫn đầy đủ nguồn tham khảo
Nội dung báo cáo trong Luận văn Thạc sĩ “Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn
vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2025 tại huyện Hóc Môn” là một công
trình nghiên cứu nghiêm túc của tác giả Đồng thời, được thầy Võ Văn Hợp kiểm duyệt nội dung một cách kĩ lưỡng
Học viên
Phan Thị Ngọc Quân
Trang 9MỤC LỤC
MỤC LỤC vi
DANH MỤC HÌNH ẢNH ix
DANH MỤC BẢNG BIỂU x
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT xi
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3
1.4 Các câu hỏi nghiên cứu 3
1.5 Phương pháp nghiên cứu đề tài 3
1.6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4
1.7 Tình hình nghiên cứu đề tài 4
1.7.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 4
1.7.2 Tình hình nghiên cứu nước ngoài 8
CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC PHÂN CẤP CHO CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 11
2.1 Tổng quan về nông thôn mới 11
2.1.1 Khái niệm nông thôn 11
2.1.2 Khái niệm nông thôn mới 11
2.1.3 Xây dựng nông thôn mới 11
2.1.4 Đặc trưng của nông thôn mới 12
2.2 Sự cần thiết về vốn ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản 12
2.2.1 Cơ sở pháp lý đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản 15
2.2.2 Phân cấp NSNN về chi đầu tư 18
2.2.3 Các tiêu chí đánh giá về việc sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước 19
2.3 Kinh nghiệm của các địa phương về nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới 21
Trang 102.3.1 Huyện Củ Chi 21
2.3.2 Huyện Bình Chánh 25
2.3.3 Huyện Nhà Bè 29
2.3.4 Huyện Cần Giờ 32
2.3.5 Bài học kinh nghiệm cho huyện Hóc Môn 36
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG NGUỒN VỐN PHÂN CẤP CHO CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2011 - 2019 38
3.1 Đặc điểm, tình hình thực hiện nông thôn mới trên địa bàn Huyện Hóc Môn 38
3.2 Kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới 39
3.2.1 Giai đoạn 2010 - 2015 39
3.2.2 Giai đoạn 2016 - 2019 39
3.2.3 Kết quả thực hiện theo bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới (cấp xã) 40
3.2.4 Kết quả thực hiện theo bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới (cấp Huyện) 49
3.2.5 Kết quả huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện 56
3.2.6 Kết quả huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới và Đánh giá kết quả 10 năm thực hiện Phong trào thi đua “Thành phố chung sức xây dựng nông thôn mới” giai đoạn 2010 - 2019 57
3.2.7 Kết quả xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản trong thực hiện Chương trình 57
3.2.8 Kiểm tra, giám sát thực hiện Chương trình 58
3.3 Thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2019 59
3.3.1 Giai đoạn 2011 - 2015 59
3.3.2 Giai đoạn 2016 - 2019 67
3.3.3 Thực trạng việc quyết toán nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới 69
3.3.4 Đánh giá về thực trạng quản lý, sử dụng, thanh quyết toán các công trình nông thôn mới tại huyện Hóc Môn 83
3.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý, sử dụng, thanh quyết toán nguồn vốn phân cấp đầu tư cho các công trình nông thôn mới 88
Trang 113.3.6 Kết luận chương 3 90
CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG NGUỒN VỐN PHÂN CẤP CHO CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN HÓC MÔN 91
4.1 Định hướng phát triển của huyện Hóc Môn đến năm 2025 91
4.2 Các nhóm giải pháp 93
4.2.1 Tăng cường công tác tuyên truyền 93
4.2.2 Nâng cao năng lực của chủ đầu tư, bổ sung nhân sự chuyên quản cho các cơ quan chuyên môn 93
4.2.3 Tăng cường công tác quản lý dự án 93
4.2.4 Về việc quản lý vốn phân cấp 94
4.2.5 Nhóm kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch giao 97
4.2.6 Hoàn thiện quy trình từ khâu thẩm định dự án đến giải ngân và quyết toán 100
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO 107
LÝ LỊCH TRÍCH NGANG 113
Trang 12DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 3.1 Sơ đồ Quy trình quản lý thực hiện đầu tư dự án xây dựng cơ bản 21
Trang 13DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 Tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách thành phố phân cấp cho Chương trình mục tiêu quốc gia Nông thông mới giai đoạn
2011 - 2019 62 Bảng 3.2 Tình hình quyết toán vốn đầu tư nông thôn mới theo đề án giai đoạn
2010 - 2019 trên địa bàn huyện Hóc Môn 73 Bảng 3.3 Tình hình quyết toán vốn đầu tư nông thôn mới theo đề án giai đoạn2016
- 2019 trên địa bàn huyện Hóc Môn 81
Trang 14DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CNXH Chủ nghĩa xã hội
CNH - HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa
ĐTPT Đầu tư phát triển
Trang 15CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao
Một trong những nội dung quan trọng không thể thiếu để đạt tiêu chí nông thôn mới
đó chính là kết cấu hạ tầng nông thôn Huyện Hóc Môn là một huyện ngoại thành, mặc dù đã được các cấp, các ngành quan tâm đầu tư, tuy nhiên kết cấu hạ tầng nông thôn (điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi ) còn nhiều yếu kém, vừa thiếu, vừa không đồng bộ; nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp, tỷ lệ giao thông nông thôn được cứng hoá thấp; giao thông nội đồng chưa được đầu tư đúng mức; hệ thống thuỷ lợi cần được đầu tư nâng cấp; chất lượng lưới điện nông thôn chưa thực
sự an toàn; cơ sở vật chất về giáo dục, y tế, văn hoá còn rất hạn chế, mạng lưới giao thông nông thôn chưa được đầu tư đồng bộ, trụ sở xã nhiều nơi xuống cấp Mặt bằng để xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn đạt chuẩn quốc gia rất khó khăn
Thực hiện đề án nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2015, Huyện Hóc Môn được duyệt 368 công trình được đầu tư từ nguồn vốn phân cấp có mục tiêu cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (sau đây xin gọi tắt là vốn nông thôn mới), tổng vốn được thành phố giao kế hoạch vốn là 1.381 tỷ đồng Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các công trình và giải ngân, thanh, quyết toán nguồn vốn nêu trên, huyện gặp không ít bất cập và hạn chế Một số công trình vẫn chưa nghiệm thu, quyết toán, tất toán đúng tiến độ Việc giảm thất thoát, lãng phí vốn đầu
tư, đặc biệt trong khâu thanh quyết toán cũng đồng nghĩa với việc tăng nguồn vốn phát triển kinh tế xã hội cho huyện trong lĩnh vực xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nước Để giảm thất thoát, lãng phí, cần thực hiện từ các bước chủ
Trang 16trương đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư đưa vào sử dụng, thì tất cả các chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước các cấp, các đơn vị thi công, nhà thầu đều phải có nhiệm vụ tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để tránh tình trạng không thể quyết toán được dự án, làm ảnh hưởng đến hiệu quả dự án, dẫn đến ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng nông thôn mới
Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả
hệ thống chính trị Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp
Vì vậy, việc “ Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2015 và định hướng đến
năm 2025 tại huyện Hóc Môn” là yêu cầu bức thiết có ý nghĩa quan trọng
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng sử dụng nguồn vốn phân cấp cho chương
trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2015, giai đoạn 2016-2019, thực trạng thanh, quyết toán các công trình sử dụng nguồn vốn nông thôn mới tại huyện Hóc Môn trong đầu tư xây dựng các công trình thuộc đề án xây dựng nông thôn mới Từ đó, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện về việc sử dụng, cụ thể là giải ngân và quyết toán các công trình, dự án sử dụng nguồn vốn nông thôn mới, đồng thời định hướng đến năm 2025
Mục tiêu cụ thể:
Mục tiêu 1: Thông qua sự nghiên cứu và đánh giá thực trạng, thực tế tại huyện Hóc
Môn về xây dựng nông thông mới, tác giả đã xây dựng các tiêu chí để đánh giá, phân tích một số điểm đạt được và một số điểm chưa đạt được, từ đó nhằm đề xuất cho Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới của Quốc gia nói chung và huyện Hóc Môn nói riêng