Xây dựng một số hoạt động ngoại khóa toán học nâng cao chất lượng dạy và học ở trường trung học cơ sở

Phương pháp nghiên cứu Nghiên cứu tài liệu: Đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu về tâm lí học, giáo dục học, lí luận dạy học, dạy học toán ở THCS, lí luận về tổ chức hoạt động ngo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA TOÁN TIN -

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA TOÁN TIN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài khóa luận

Trong giáo dục nói chung cũng như trong lí luận dạy học các môn học nói riêng, hoạt động ngoại khóa luôn luôn được đề cập như một hoạt động hết sức quan trọng. Trong xu hướng đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, Bộ Giáo dục đã ban hành nhiều chỉ thị, văn bản liên quan đến việc đẩy mạnh các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được xác định trong Điều 26, Điều lệ trường Trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm  theo  Quyết  định  số  07/2007/QĐ-BGH  ĐT  ngày  02/04/2007  của  Bộ 

trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) nêu: “Nhà trường phối hợp với các tổ chức,

cá nhân tham gia giáo dục ngoài nhà trường thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khóa về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa, giáo dục môi trường; các hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh”. 

Công  tác  ngoại  khóa  là  một  phần  quan  trọng,  có  mối  quan  hệ  gắn  bó khăng khít với chính khóa. Ngoại khóa là một hoạt động bổ sung và nâng cao chất lượng của chính khóa lên một bước.  

      Cho đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu việc tổ chức hoạt động ngoại khoá và tất cả đều cho rằng: Hoạt động ngoại khoá có ý nghĩa đặc biệt 

vì  đã  huy  động  được  sự  tham  gia  của  tất  cả  học  sinh  trong  lớp,  trong  khối, trong trường tham gia. Không chỉ vậy nó còn đòi hỏi học sinh phải vận dụng những  kiến  thức  đã  học  ở  lớp  chính  khoá  một  cách  tổng  hợp,  đầy  đủ,  linh hoạt, nhạy bén, qua đó các kiến thức sẽ được liên hệ với thực tiễn sinh động, 

sẽ được củng cố sâu sắc hơn. Nếu tổ chức tốt hoạt động ngoại khoá sẽ là động 

cơ kích thích hứng thú học tập, tìm tòi, khám phá, mở rộng hiểu biết của học 

      Thực  tế  ở  nhà  trường  THCS  hiện  nay,  việc  tổ  chức  hoạt  động  ngoại khoá  về  môn học  nói  chung  và  về  môn Toán  nói riêng  chưa  được  quan tâm đúng  mức, thậm chí có trường  còn chưa một lần tổ chức.  Điều  này cũng có nhiều  nguyên  nhân:  GV  chưa  ý  thức  đầy  đủ  vai  trò,  tác  dụng  của  các  hoạt động  ngoại  khoá,  hiểu  biết  của  họ  về  ngoại  khoá  còn  đơn  giản,  phiến  diện, thậm  chí  có  người  còn  hỏi  rằng:  “Ngoại  khoá  là  hình  thức  học  tập  hay  vui chơi? Việc dạy thêm, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém có phải là hoạt động ngoại khoá hay không?”. Điều này thể hiện rõ nét sự thật: chúng ta chưa hiểu thấu đáo được khái niệm ngoại khoá, chưa thấy được vị trí của nó trong quá trình dạy học. 

         Mặt khác, Toán học là môn học quan trọng trong nhà trường và là một môn học có tính trừu tượng cao đối với học sinh THCS. Nếu chúng ta chỉ dạy cho  học  sinh  những  con  số,  những  phép  tính,  khái  niệm,  công  thức,  quy tắc để giải quyết những bài toán trong chương trình, biết làm toán đúng để làm  bài  kiểm  tra,  để  thi  học  kì  thì  quả  thực  môn  Toán  là  môn  học  quá  khô khan và đơn điệu. Các em sẽ không thấy được những lợi ích của việc học toán cũng như thấy được mối liên hệ giữa Toán học và thực tiễn cuộc sống hằng ngày, không thấy được điều thú vị của những con số, những phép tính, những bài toán.  

Để thực hiện hoạt động ngoại khoá Toán học thuận lợi và đạt hiệu quả cao, nhất là khi tổ chức cho học sinh THCS, giáo viên cần biết cách sử dụng những phương tiện  hỗ  trợ  hoạt  động  đúng  lúc, đúng  chỗ và  đúng  cách.  Chế tạo và khai thác những phương tiện phục vụ cho hoạt động ngoại khoá như: Các tài liệu in ấn, các đồ dùng Toán học, các phương tiện kĩ thuật, đặc biệt là với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong hình thức ngoại khoá. 

Với  mong  muốn  góp  phần vào việc nghiên  cứu, nâng  cao  chất  lượng, hiệu quả dạy và học Toán học ở trường THCS, chúng tôi chọn nghiên cứu đề 

tài khóa luận: “Xây dựng một số hoạt động ngoại khóa Toán học nâng cao

chất lượng dạy và học ở trường Trung học cơ sở”. 

2 Mục tiêu của khóa luận

 Xây  dựng  một  số  hoạt  động  ngoại  khóa  Toán  học  nhằm  tích  cực  hóa hoạt động học tập của học sinh và góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ở nhà trường Trung học cơ sở. 

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học 

ở trường THCS. 

3.2. Tìm hiểu thực tế việc dạy học toán và thực trạng hoạt động ngoại khoá về Toán học cho học sinh ở trường THCS hiện nay. 

3.3. Nghiên cứu khả năng hỗ trợ của công nghệ thông tin trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá Toán học. 

3.4. Xây dựng các hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. 

3.5.  Thử  nghiệm  sư  phạm  để  kiểm  tra  tính  khả  thi  của  các  hình  thức  ngoại khoá đã xây dựng. Sơ bộ đánh giá kết quả của mỗi hình thức ngoại khoá về mặt  hứng  thú,  chất  lượng  kiến  thức,  khả  năng  phát  huy  tính  tích  cực,  chủ động, năng lực tư duy của học sinh. 

4 Phương pháp nghiên cứu

         Nghiên cứu tài liệu: Đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu về tâm lí 

học, giáo dục học, lí luận dạy học, dạy học toán ở THCS, lí luận về tổ chức hoạt  động  ngoại  khoá Toán  học  trong  nhà  trường,  việc  ứng  dụng công nghệ thông tin vào dạy học trong nhà trường THCS để xây dựng cơ sở lí luận của 

đề tài. Từ đó giúp chúng tôi có căn cứ để xác định được các khả năng, tiêu chí lựa  chọn  các  hình  thức  tổ  chức  hoạt  động  ngoại  khoá Toán  học  và  phương pháp tiến hành các tiêu chí đó. 

         Phương pháp điều tra, khảo sát: Tìm  hiểu  thực  trạng  sử  dụng  các 

phương pháp dạy học toán ở T  HCS, tìm ra cái khó khăn và hạn chế của GV khi tổ chức hoạt động ngoại khóa Toán học. Đây chính là cơ sở thực tiễn cho 

độ, năng lực và hứng thú của GV cũng như HS. Xây dựng một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa Toán học với nội dung phù hợp, hình thức phong phú, đa dạng và hấp dẫn với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. 

Phương pháp đánh giá: Tiến hành một bài kiểm tra trước và sau khi tổ 

chức các hoạt động để kiểm tra sự tiến bộ về nhận thức, hứng thú của học sinh sau khi được tham gia các hoạt động ngoại khóa Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin. 

- Quan sát, ghi chép mọi hoạt động của GV và HS để nhận biết mức độ hứng thú, những phản ứng của GV và HS sau mỗi hoạt động. 

       - Trao đổi với GV để bổ sung, điều chỉnh nội dung của tiến trình tổ chức 

đã xây dựng. 

       - Đánh giá tính khả thi của việc xây dựng và tổ chức các hoạt động ngoại khóa qua việc: 

+ Quan sát hứng thú của học sinh, sản phẩm mà học sinh tạo ra. 

+ Năng lực giải quyết vấn đề. 

Nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu, phân tích kế hoạch hoạt động ngoại 

khoá Toán học của giáo viên và các sản phẩm hoạt động của học sinh sau khi tham gia hoạt động ngoại khoá Toán học. 

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động của giáo viên và đặc biệt là hoạt động của học sinh trong các hoạt động ngoại khóa Toán học. 

ở nhà  trường  Trung học  cơ sở trong việc  học tập  môn Toán. Khóa luận này cũng hy vọng đóng góp một phần nhỏ bé vào việc củng cố, mở rộng và nâng cao các tri thức về Toán học; rèn luyện các kĩ năng tính toán, thực hành toán; phát  triển  trí  tuệ,  óc  sáng  tạo,  rèn  luyện  tư  duy,  kích  thích,  bồi  dưỡng  hứng thú, niềm đam mê Toán học cho học sinh. 

7 Bố cục của khóa luận

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Hoạt động ngoại khóa

1.1.1 Vài nét lịch sử hoạt động ngoại khóa

         Trong lịch sử giáo dục,  hoạt động  ngoại  khóa  đã  xuất hiện  từ lâu,  vào thế  kỉ  XVI,  thời  kỳ  Phục  Hưng,  Rabole  (Francois  Rabelais  (1494  -  1553)), một nhà tư tưởng người Pháp đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục ngoài giờ lên lớp như ngoài việc ở lớp còn có những buổi tham quan xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặc biệt là mỗi tháng một lần, thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày. 

Isma’il Al-Qabbani (1898 - 1963), nhà cải cách giáo dục tiên phong vĩ đại  của  Ai  Cập  đã  đưa  chủ  nghĩa  thực  dụng  (do  John  Dewey  -  người  Mỹ  -  khởi sướng) đến với nhân dân Ai Cập và áp dụng nó rất thành công, đó là: Sử dụng phương pháp giảng dạy theo nguyên tắc “học đi đôi với hành, tăng khả năng quan sát, nhận thức, phân tích và đánh giá. Phương pháp này ngược với phương pháp  truyền thống:  “Đọc, viết, nghe và đọc”.  Phát triển tinh  thần tự 

do, khuyến khích dân chủ, tự định hướng và tôn trọng lẫn nhau giữa các trẻ, nuôi dưỡng khả năng sáng tạo”. 

         Đến thập niên 20, 30 của thế kỉ XX, A.S.Macarenco - nhà giáo dục nổi tiếng người Nga đầu thế kỉ XX - đã bàn về tầm quan trọng của công tác này. Ông phát biểu: “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta ”. Nghĩa là “Trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp”. Trong thực tiễn công tác của mình, Macarenco đã tổ chức các hoạt động bên ngoài lớp học trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, các em có thể xin ra khỏi tổ bất 

cứ lúc nào, nhưng các tổ phải kỷ luật trong quá trình hoạt động. 

      E.K.Krupskaja bàn về công tác ngoại khóa trong Hội nghị giáo dục toàn quốc nước Nga năm 1938: “Nên hiểu cho đến cùng: Như thế nào là hạnh phúc 

vụ và phục vụ trẻ con như con em của một tên tư bản nào đó Biết gây nhiều hứng  thú  mới  cho trẻ  em,  biết  làm  sao  cho  con  em  chúng  ta  phát  triển  toàn diện, đó là cần thiết. Một trong những nhiệm vụ chủ yếu của công tác ngoài trường là làm cho đời sống con em chúng ta thật sự trở thành đời sống có văn hóa, dạy các em sống theo kiểu mới, sống tập thể. Nên để cho con em chúng 

ta được học tập nhiều hơn nữa, gần gũi với đời sống nhiều hơn nữa”. 

Ở nước ta, đã nhiều lần Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu giáo viên phải chú ý giáo dục nhiều mặt cho học sinh như đức, trí, thể, mĩ, lao động. Trong thư gửi Hội nghị các bộ phụ trách nhi đồng toàn quốc, Bác viết: “Trong lúc học cũng cần làm cho các cháu vui, trong lúc vui cũng cần làm cho các cháu học. Ở trong nhà trường, trong xã hội, các cháu đều vui, đều học”. Và trong chiến  lược  phát  triển  giáo  dục  Việt  Nam  từ  2001  đến  2010  đã  nêu  rõ  quan điểm giáo dục của Đảng ta: “Phát triển con người toàn diện trên các mặt tình cảm, trí tuệ, tinh thần và thể chất là lí tưởng của sự phát triển xã hội mà chúng 

ta từng bước tiến tới”. 

1.1.2 Khái niệm hoạt động ngoại khóa

Hoạt  động ngoại  khóa  là  hình  thức  tổ  chức  dạy  học  ngoài  lớp,  không quy định bắt buộc trong chương trình, hoạt động này thường mang tính chất 

tự nguyện hơn là bắt buộc, là một hoạt động không đặt sự giảng dạy của giáo viên lên hàng đầu, mà xem trọng hoạt động tự giác, sự vận dụng sáng tạo của học sinh. Các hoạt động ngoại khóa cho phép học sinh tự thể hiện ý kiến và suy nghĩ, góp phần xây dựng kỹ năng lãnh đạo và áp dụng kiến thức vào thực 

tế. Học sinh biết cách học một cách kiên nhẫn để đạt đến mục tiêu, phát triển tài năng hay kỹ năng cũng như xây dựng nhân cách trong quá trình tự học tập. Học sinh có thể tham gia hoạt động ngoại khóa ở lớp/ trường hoặc ngoài xã hội với nhiều lựa chọn khác nhau: thể thao, văn hóa, nghệ thuật, tình nguyện, 

tổ chức,  

1.1.3 Đặc trưng hoạt động ngoại khóa

Nhiệm vụ trọng tâm mà nhà trường THCS ngày nay đang ra sức phấn đấu chính là nhiệm vụ rèn luyện đào tạo con người mới phát triển toàn diện về trí, đức, thể, mĩ, Để đảm đương được nhiệm vụ to lớn đó, nhà trường phải nỗ lực phấn đấu với tất cả những khả năng có thể có của  mình. Những kết quả nghiên cứu tâm - sinh lý của học sinh và điều tra xã hội gần đây trên thế giới cũng như ở nước ta cho thấy thanh thiếu niên có những thay đổi trong sự phát triển tâm - sinh lý, đó là sự thay đổi có gia tốc. Trong điều kiện phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng, trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao lưu  học  sinh  được  tiếp  nhận  nhiều  nguồn  thông  tin  đa  dạng,  phong  phú  từ nhiều  mặt  của  cuộc  sống,  có  hiểu  biết  nhiều  hơn,  linh  hoạt  và  thực  tế  hơn. Trong  học  tập,  học  sinh  không  thỏa  mãn  với  vai  trò  của  người  tiếp  thu  thụ động, không chỉ chấp nhận các giải đáp đã có sẵn được đưa ra. Như vậy, ở lứa tuổi này nảy sinh một yêu cầu và cũng là một quá trình, là sự lĩnh hội độc lập các tri thức và phát triển kĩ năng. Nhưng các phương thức học tập ở học sinh nếu  muốn  được  hình  thành  và  phát  triển  một  cách  có  chủ  định  thì  cần  thiết phải có sự hướng dẫn đồng thời tạo các điều kiện thuận lợi nhất. 

Trong  công  tác  ngoại  khóa,  năng  lực  hoạt  động  tự  lập  của  học  sinh được phát huy. Các em tìm hiểu, nghiên cứu, suy nghĩ và tự mình trình bày các kiến thức mà tự mình khám phá được. Giáo viên không phải là người lên lớp giảng bài, truyền thụ kiến thức, ở đây công tác độc lập của học sinh chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng. Ngoài tác dụng giáo dục tư tưởng, tình cảm, mở rộng, bổ sung cho  kiến thức  nội khóa, phát triển  tài năng  cá nhân, nâng cao khả  năng hoạt động  tự lập, trình độ thực hành và  khả năng  làm việc tập thể của học sinh được phát huy rõ rệt. Công tác ngoại khóa được tổ chức tốt còn 

có tác dụng gắn liền học sinh với đời sống một cách có hiệu quả. Hoạt động ngoại  khóa  chính  là  một  cầu  nối  giúp  học  sinh  vận  dụng  kiến  thức  vào  đời sống, sinh hoạt gần gũi với tập thể, với nhân dân hơn một bước. Ngoại khóa chỉ nhằm mục đích phục vụ nội khóa như là bổ sung, nâng cao, đào sâu kiến thức  kĩ  năng  của  chính khóa;  nó còn  có  tác  dụng  tốt  đối với  việc  giảng dạy của giáo viên, củng cố mối quan hệ đúng đắn giữa thầy và trò. 

Hoạt động ngoại khóa là hình thức dạy học mang tính tích hợp cao, có tác dụng phát triển kiến thức và rèn luyện kĩ năng toàn diện cho người học, là một trong những con đường để phát triển kiến thức và rèn luyện kĩ năng toàn diện  cho  người  học,  là  một  trong  những  con  đường  để  phát  triển  năng  lực trong mỗi cá nhân học sinh trong nhà trường THCS, tạo ra môi trường thuận lợi để học sinh phát huy, phát triển tư duy, hình thành nhân cách đáp ứng theo yêu cầu của xã hội. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc bổ sung các kĩ năng  và  kinh  nghiệm  sống  cho  học  sinh,  giúp  học  sinh  trở  thành  một  con người toàn diện và thú vị hơn. 

Hoạt  động ngoại khóa cũng góp phần  đổi  mới  phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều như bấy lâu nay của ta, giúp học sinh rèn luyện thói quen, biết cách tự học và hợp tác trong học tập; tích cực, chủ động, sáng tạo trong phát  hiện và giải quyết vấn  đề để  tự  chiếm lĩnh tri thức  mới; giúp  học  sinh  tự  đánh  giá  năng  lực  của  bản  thân;  đồng  thời  góp  phần  giúp giáo viên phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng lực đặc biệt, đem lại chất lượng mới cho giáo dục THCS nói riêng, cho ngành giáo dục và đào tạo Việt Nam nói chung. 

1.2 Hoạt động ngoại khóa Toán học ở trường Trung học cơ sở

       Hoạt động  ngoại  khóa  Toán học là  một bộ phận của hoạt động dạy  học Toán. Hoạt động này sẽ giúp cho việc dạy và học có cơ sở thực tế, tạo hưng phấn cho giờ học chính khóa. Trong nhà trường THCS hiện nay cùng với sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công nghệ thông tin thể hiện qua các thành tựu mới và khả năng ứng dụng cao, rộng và nhanh vào thực tế buộc phải xem xét, điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học, đặc biệt là môn Toán. Những nội dung kiến thức mà nhà trường THCS trang bị không thể thâu tóm được tất cả mọi tri thức mong muốn, vì vậy phải 

coi  trọng  việc  dạy  như  thế  nào  để  học  sinh  có  thể  đạt  được  kiến  thức  như mong  muốn,  trên  cơ  sở  đó  mà  tiếp  tục  học  tập  suốt  đời.  Với  các  hoạt  động ngoại khóa Toán học, học sinh không chỉ học chay, học thụ động mà các em còn  trực  tiếp  được  tìm  hiểu  các  vấn  đề  mà  sách  đã  hoặc  không  viết,  những vấn đề mà giáo viên không có đủ điều kiện để truyền thụ cho các em trong giờ  học chính khóa.  

1.2.1 Vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khóa Toán học

        HĐNK  Toán  học  là  một  trong  các  hình thức  dạy  học  trong  nhà  trường phổ thông hiện nay. Ngoại khóa Toán học nói riêng và HĐNK nói chung có vai trò vô cùng quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên tất cả các mặt. 

        Về giáo dục nhận thức: HĐNK Toán học giúp HS củng cố, đào sâu, mở rộng kiến thức đã học trên lớp, ngoài ra giúp HS vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn đời sống đặt ra, tạo điều kiện để học đi đôi với hành, lí luận đi đôi với thực tiễn. 

        Về  rèn  luyện  kỹ  năng:  HĐNK  Toán  học  rèn  luyện  cho  HS  kỹ  năng  tổ chức, kỹ năng điều khiển, kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sử dụng và làm bài tập thực hành. 

        Về  giáo  dục  tinh  thần  thái  độ:  HĐNK  Toán  học  tạo  hứng  thú  học  tập, khơi dậy lòng ham hiểu biết, lôi cuốn HS tự giác tham gia vào các hoạt động tìm tòi tri thức, phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh. 

        Về  mặt  chuyên  môn:  HĐNK  Toán  học  sẽ  giúp  HS  củng  cố  vững  chắc thêm kiến thức cơ bản, mở rộng và hiểu sâu hơn các kiến thức có liên quan.         Hoạt  động  ngoại  khóa  Toán  học  là  một  trong  những  mảng  hoạt  động giáo dục quan trọng ở nhà trường THCS. Hoạt động này có tác dụng phục vụ cho  việc  dạy  học  môn  Toán  trong  chương  trình  chính  khóa,  góp  phần  phát triển  và  hoàn  thiện  nhân  cách  toàn  diện,  bồi  dưỡng  năng  khiếu  và  tài  năng sáng  tạo  của  học  sinh.  Nội  dung  của  HĐNK  Toán  học  rất  phong  phú  và  đa dạng, nhờ đó các kiến thức tiếp thu được ở trên lớp có cơ hội được áp dụng, 

mở rộng trên thực tế, đồng thời có tác dụng nâng cao hứng thú học tập môn 

Toán  ở  trường  THCS.  Thông  qua  HĐNK  Toán  học,  người  học  đã  trưởng thành và học tập được rất nhiều, rất sâu sắc những vấn đề mà trong các hoạt động chính khóa không đủ đáp ứng.  

1.2.2 Đặc điểm của hoạt động ngoại khóa Toán học

         Để HĐNK đạt kết quả tốt đẹp đòi hỏi phải có sự tổ chức chặt chẽ, tỉ mỉ của GV, sự giúp đỡ của các tổ  chức đoàn thể trong nhà trường,  của hội cha 

mẹ HS và của các tổ chức ngoài xã hội Bên cạnh đó nội dung và hình thức tổ chức  HĐNK  phải  đa  dạng,  mềm  dẻo,  hấp  dẫn  để  lôi  cuốn  được  nhiều  HS tham gia. 

1.2.3 Nhiệm vụ của hoạt động ngoại khóa Toán học

         Một trong những yếu tố quan trọng để người giáo viên thực hiện được nhiệm vụ của mình là việc thực hiện chương trình với những biện pháp tích cực về chính khóa - ngoại khóa. Trong chương trình mới, công tác ngoại khóa trở  thành  một  phần  quan  trọng,  khăng  khít  với  chính  khóa.  Công  tác  ngoại khóa, nhất là công tác ngoại khóa về Toán học không hề mâu thuẫn gì với nội dung giáo dục và giáo dưỡng của nhà trường hiện nay, mà trái lại còn bổ sung 

và  nâng  cao  chất  lượng  của  chính  khóa  lên  một  bước  mới.  Qua  hoạt  động 

ngoại khóa Toán học, học sinh được phát triển cân đối về trí tuệ, đạo đức, thể dục  và  thẩm  mỹ.  Hoạt  động  ngoại  khóa  Toán  học  phát  huy  tính  năng  động chủ quan, tính tích cực, tinh thần đoàn kết của học sinh. Đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát hiện sở thích, thiên hướng cá nhân và phát triển năng lực, sáng tạo của học sinh. 

        Nhằm  hỗ  trợ  cho  dạy  học  chính  khóa,  HĐNK  Toán  học  thể  hiện  ở  5 nhiệm vụ sau: 

          Gây hứng thú học tập môn Toán: HĐNK với nội dung phong phú và hình thức hấp dẫn sẽ kích thích và nâng cao hứng thú học Toán cho HS, tạo không khí học tập Toán tốt trong nhà trường THCS. Đó là  một trong những  điều kiện đảm bảo kết quả học tập tốt. 

          Bổ  xung,  đào  sâu  và  mở  rộng  kiến  thức  học  ở  chính  khóa:  Với  thời gian có hạn, việc dạy học nội khóa phải dừng lại ở nội dung nhất định. Yêu cầu có thể được nâng cao, kiến thức nội khóa có thể được bổ sung, đào sâu, 

mở rộng bằng con đường ngoại khóa (lịch sử hình học, đại số, phương pháp tiên đề, ). Như vậy, ngoại khóa giúp cho GV - HS có điều kiện củng cố kiến thức nội khóa, bổ sung một số điểm cần thiết, trong chừng mực nào đó có thể 

mở rộng phạm vi kiến thức trong chương trình. 

          Tạo điều kiện gắn nhà trường với xã hội, lý luận liên hệ với thực tiễn, học đi đôi với hành: Với hình thức ngoại khóa, thầy và trò có nội dung mềm dẻo hơn, phóng khoáng hơn; có phương pháp sinh động hơn; có tổ chức linh hoạt hơn; thời gian đỡ gò bó hơn. Do đó, có điều kiện thâm nhập cuộc sống, tăng cường thực hành, góp phần thực hiện nguyên lý giáo dục và tổng hợp.       Rèn luyện tư cách làm việc tập thể: Nhiều HĐNK có hình thức tập thể; 

có phân công, phân nhiệm, có người chỉ huy, điều khiển, có người phục tùng thực hiện, GV - HS có nhiều điều kiện để trao đổi nhiều hơn, GV có điều kiện kiểm tra, đôn đốc  Như vậy nhờ ngoại khóa mà tăng cường giáo dục cho HS thói quen độc lập trong học tập, tính chủ động, sáng tạo, tính tập thể trong học tập và công tác. 

          Tạo  điều  kiện  phát  triển  và  bồi  dưỡng  năng  lực  cá  nhân:  Thông  qua HĐNK, GV có thể phát hiện được những HS có khả năng Toán học (thể hiện trước hết ở sự say mê Toán học, ở khả năng phát hiện và giải quyết những vấn 

đề Toán học nảy sinh trong lý thuyết cũng như trong thực tiễn). Từ đó, GV có 

kế hoạch bồi dưỡng năng lực Toán học cho HS. 

1.2.4 Nguyên tắc của hoạt động ngoại khóa Toán học

         Phương  pháp  dạy  học  ngoại  khóa  Toán  học  thường  có  tính  mềm  dẻo, không cứng nhắc, tùy thuộc vào nội dung ngoại khóa, trình độ của GV và của 

HS. Tuy nhiên phương pháp dạy học ngoại khóa Toán học phải dựa trên các định  hướng  của  chiến  lược  dạy  học  nói  chung  và  tuôn  theo  các  nguyên  tắc sau: 

 Cần phải lập kế hoạch ngoại khóa hết sức chi tiết ngay từ sớm, đủ để các nhóm có thời gian chuẩn bị. 

 Tổ chức ngoại khóa cần dựa trên tính tự nguyện, hứng thú của HS đảm bảo HS  yêu thích công việc của  mình và phát huy được sự sáng tạo của các 

em. 

 Đảm  bảo  tính  nghiêm  túc,  nhẹ  nhàng,  nhưng  không  tùy  tiện.  Nhóm ngoại khóa cần phải có tổ chức chặt chẽ, có kế hoạch làm việc cụ thể để tránh tình trạng nhàm chán, không hứng thú. Vì vậy đòi hỏi mỗi nhóm ngoại khóa cần có một nhóm trưởng với tư cách là hạt nhân của nhóm. 

1.2.5 Nguyên tắc phù hợp tâm lý lứa tuổi học sinh

         Lứa  tuổi  học  sinh  THCS  bao  gồm  những  em  có  độ  tuổi  từ  11  đến  15 tuổi. Đó là những em đang theo học từ lớp 6 đến lớp 9 ở trường THCS. Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có vị trí đặc biệt trong thời kì phát triển của trẻ em. Vị trí đặc biệt này được phản ánh bằng các tên gọi: “thời kì quá  độ”,  “độ  tuổi  khó  bảo”,  “tuổi  bất  trị”  hay  “tuổi  khủng  hoảng”…Những tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá trình phát triển của trẻ em. 

         Ở  lứa  tuổi  này,  học  sinh  đang  diễn  ra  sự  phát  triển  mạnh  mẽ  của  tự  ý thức,  đặc  biệt  của  tự  giáo  dục.  Bởi  vậy  từ tuổi  này,  các  em  không  những  là 

khách thể  mà  còn  là  chủ  thể  của  giáo  dục.  Đồng  thời  đạo  đức  của  học  sinh THCS cũng được phát triển mạnh mẽ, đặc biệt về nhận thức đạo đức và các chuẩn mực hành vi ứng sử. 

      Giáo  dục  học  sinh  THCS  trong  xã  hội  hiện  đại  là  vấn  đề  phức tạp  và khó  khăn.  Bởi  lứa  tuổi thiếu  niên  là  giai  đoạn  có  nhiều  biến  đổi  quan trọng trong  sự  phát  triển  đời  người  cả  về  thể  chất,  mặt  xã  hội  và  mặt  tâm  lí.  Mặt khác điều kiện sống, điều kiện giáo dục trong xã hội hiện đại cũng có những thay đổi so với xã hội truyền thống. Để giáo dục học sinh THCS đạt hiệu quả, cần  phải  tính  đến  những  thuận  lợi  và  khó  khăn  của  lứa  tuổi  trong  sự  phát triển. 

      Về thuận lợi, do điều kiện sống trong xã hội được nâng cao mà hiện nay sức khỏe được tăng cường. Hiện tượng gia tốc phát triển ở con người thường rơi  vào  lứa  tuổi  này  nên  sự  dậy  thì  đến  sớm  và  các  em  được  cơ  thể  khỏe mạnh, sức lực dồi dào. Đây là cơ sở cho sự phát triển trí tuệ và phát triển nhân cách của thiếu niên. 

      Mặt khác bước vào thế kỉ XXI, do sự bùng nổ của khoa học công nghệ 

mà lượng thông tin, tri thức đến với các em rất phong phú. Đồng thời số con trong mỗi gia đình chỉ có ít nên cha mẹ dễ có điều kiện chăm sóc các em. Xã hội, nhà trường và gia đình đều rất quan tâm đến sự phát triển nhân cách của trẻ em nói chung và học sinh THCS nói riêng. Sự kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội đã giúp cho các em có được cơ hội, điều kiện giáo dục toàn diện hơn. 

      Về khó khăn, do gia tốc phát triển mà sự dậy thì của thiếu niên đến sớm hơn, cơ thể của các em phát triển mạnh mẽ nhưng mức trưởng thành về xã hội 

và tâm lí diễn ra chậm hơn. Điều này ảnh hưởng đến việc giáo dục học sinh THCS.  

      Cũng do sự phát triển tâm lí diễn ra không đồng đều về  mọi  mặt, nên dẫn đến sự phát triển tâm lí song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn”. 

Do đó, việc tổ chức dạy học cho học sinh nói chung, việc dạy học Toán nói riêng phải dựa trên cơ sở tâm lí lứa tuổi để xác định phương pháp giáo dục có 

hiệu quả. Nội dung và tính chất của hoạt động học tập lứa tuổi học THCS đòi hỏi tính năng động và tính độc lập ở mức độ cao; đồng thời các em cũng đòi hỏi và  muốn nắm bắt được chương trình một cách sâu sắc hơn. Định hướng đổi  mới  phương  pháp  dạy  và  học  đã  được  xác  định  trong  nghị  quyết  Trung ương  4  khóa  VII  (1-1993),  Nghị  quyết  Trung  ương  2  khóa  VIII  (12-1996), 

được thể chế hóa trong Luật giáo dục (2005), được cụ thể hóa trong các chỉ  thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 14 (4-1999). Điều 28,

Luật Giáo dục ghi rõ:  “Phương pháp giáo  dục phổ thông phải phát huy  tính 

tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Ngoại khóa Toán học cung cấp cho học sinh những hiểu biết, những kĩ năng nhất định. Mục đích của hoạt động ngoại khóa Toán học  là  tạo  sự  phát  triển  cân  đối,  toàn  diện  về  tâm  hồn,  trí  tuệ;  sự  phối  hợp nhuần nhuyễn giữa lí thuyết và thực hành cho học sinh. Ngoại khoá là phần hoạt động không bắt buộc, nhưng cần thiết. Là một hình thức học tập bổ sung cho chính khóa và rất nhiều vấn đề của chính khóa chỉ được giải quyết bằng ngoại khóa. Ngoại khoá Toán học cần có sự hăng say, thích thú và sự thể hiện khả năng riêng của từng học sinh. Ngoại khoá ít nhiều có ảnh hưởng đến thời gian học tập chính khoá, nhất là với các em học kém. Vì vậy, hoạt động ngoại khoá  cần  chú  ý  khơi  dậy  sự  tự  giác,  tự  nguyện  của  học  sinh.  Khi  đã  tự nguyện,  tự  giác,  học  sinh  sẽ  khắc  phục  mọi  khó  khăn  hoàn  thành  nhiệm  vụ được giao, mặt khác, gặp thất bại các em sẽ không bao giờ nản chí. Các nhóm học sinh tự nguyện tham gia ngoại khoá Toán học là các nhóm bạn tâm đắc về 

ý  thức  và  sở  trường,  như  vậy  hoạt  động  ngoại  khóa  còn  có  tác  dụng  hình thành các tập thể học sinh liên kết với nhau theo hứng thú. Trong các tập thể 

tự nguyện này, học sinh sẽ tự bộc lộ đầy đủ hơn những kĩ năng, năng lực mà trong quá trình học tập các em ít được bộc lộ. Cũng trong điều kiện này, hoạt động ngoại khóa còn giúp giáo viên hiểu và thông cảm, thương yêu học sinh của  mình  hơn.  Một  nhận  thức  đúng  đắn  về  nhiệm  vụ  hoạt  động  ngoại  khóa 

Toán học trong nhà trường chỉ thực sự có được trên cơ sở những hiểu biết thật thấu đáo, triệt để về bản chất môn Toán, về đặc điểm đối tượng giáo dục, về mọi  mặt  mà  trực  tiếp  nhất  là  thực  trạng  tư  tưởng  tình  cảm,  tâm  lí  của  đối tượng tiếp nhận, cụ thể là học sinh THCS. HĐNK chỉ thực sự phát huy được sức mạnh của nó khi nào nó khơi dậy được hứng thú từ bên trong người tiếp nhận, đó là khát vọng sáng tạo, khát vọng chiếm lĩnh tri thức. Mục đích cao nhất  của  hoạt  động  ngoại  khóa  Toán  học  không  phải  chỉ  thông  báo  một  số kiến thức mà là cung cấp những khả năng để học sinh tự giải quyết các vấn đề 

và  các  bài  toán  cuộc  đời  của  bản  thân  họ.  Hoạt  động  ngoại  khóa  Toán  học không phải  để đào  tạo  ra những kiểu người  mọt  sách hay  những kiểu  người chỉ biết lí thuyết, thiếu đi năng lực thực hành trong đời sống thực tiễn. Hoạt động ngoại khóa Toán học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo,  rèn  luyện  thói  quen  và  khả  năng  tự  học, tinh  thần  hợp  tác,  kĩ  năng  vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn;  tạo  niềm  tin,  niềm  vui,  sự  hứng  thú  trong  học  tập.  Làm  cho  “học”  trở thành quá trình kiến tạo; học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và sử lí thông tin, tự hình thành hiểu biết, năng lực, phẩm chất. Một giờ dạy học toán trên lớp không đủ thời gian để hình thành những điều này, mối quan hệ giữa giáo viên - học sinh - bài toán luôn luôn bị bó hẹp trong khuôn khổ  khép  kín  của  bốn  bức  tường.  Những  giờ  ngoại  khóa  Toán  học  thầy  tự nguyện từ bỏ vai trò chủ thể, hành động giáo dục cũng như hệ thống dạy học không xoay quanh giáo viên nữa mà chuyển sang trung tâm - người học. Giáo viên  không  đóng  vai  người  truyền  đạt  kiến  thức  có  sẵn,  mà  là  người  định hướng, đạo  diễn  cho  học  sinh  tự  khám  phá kiến  thức  cùng  cách  tìm  ra  kiến thức. Hoạt động ngoại khóa rất coi trọng đến đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh, không xem nhẹ vai trò chủ thể trong hoạt động tiếp nhận Toán học của học  sinh.  Quá  trình  chiếm  lĩnh tri  thức  không  phải  là  một  quá trình  tiếp  thu thụ động mà là quá trình vận động bên trong của bản thân chủ thể để tự nhận thức, tự phát triển. Các nhà tâm lí học hoạt động và tâm lí học nhận thức chú 

ý tới mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể (đối tượng và hoạt động) để nhấn 

mạnh  vai  trò  của  tính  hoạt  động,  hành  vi  của  học  sinh  trong  quá  trình  nhận thức. Nguồn tri thức được tiếp thu, tích lũy thông qua sự hướng dẫn của giáo viên trong các giờ học Toán trên lớp chính là động lực thôi thúc sự tự tìm tòi phát hiện của người học sinh. Nhu cầu hiểu biết, chiếm lĩnh tri thức lôi cuốn người  học  vào quá  trình tiếp nhận thì  mới  làm  nảy  nở  nuôi  dưỡng  năng lực tìm  tòi  phát  hiện,  đánh  giá  cái  hay  cái  đẹp  tiềm  ẩn  trong  đó.  Kiến  thức  thu nhận bằng con đường tự khám phá là kiến thức vững chắc nhất, đáng tin cậy nhất. Nhà sư phạm Roger Galles cũng cho rằng: “Cần làm sao để có thể đòi hỏi học sinh một sự cố gắng sáng tạo cá nhân để làm sao giáo viên đưa học sinh đến sự khám phá độc lập những tình huống khác nhau để khơi gợi ở trẻ tinh thần tự nghiên cứu”. Thông qua hoạt động ngoại khóa, học sinh có điều kiện thuận lợi bộc lộ năng lực tự tiếp nhận, tự lĩnh hội, tự khám phá tri thức theo  quy  luật  “chuyển  vào  trong”.  Thực  chất  đó  là  quá  trình  hình  thành  tư duy, hình thành khái niệm mà tâm lí học nhận thức nghiên cứu. Như vậy, học sinh không phải chỉ có việc thu nhận một khối lượng áp đặt từ bên ngoài mà thực sự có được một sự phát triển về kiến thức lẫn phương pháp, về nhận thức khách quan  và  tự  nhận  thức.  Việc  học  Toán  học  như vậy  thực  sự  là  một  sự phát triển toàn diện, hứng thú, sáng tạo trong từng chủ thể học sinh. 

1.2.6 Nguyên tắc tích hợp

         Theo  tác  giả  Savier  Rogiers  nêu  trong  cuốn  “Khoa  sư  phạm  tích  hợp” thì: “Khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có tính trước những điều cần thiết  cho  học  sinh,  nhằm  phục  vụ  cho  các  quá  trình  học  tập  tương  lai,  hoặc nhằm  hòa  nhập  học  sinh  vào  cuộc  sống  lao  động”.  Theo  GS.TS.  Nguyễn Thanh Hùng: “Có thể hiểu tích hợp là một phương hướng phối hợp một cách tốt  nhất  các  quá  trình  học  tập  của  nhiều  môn  học”.  Trong  hoạt  động  ngoại khóa Toán học, ta có thể thấy: Tích hợp là tập hợp lại để thống nhất các mặt riêng lẻ thành một tổng thể, phối hợp tối ưu các hoạt động khác nhau, các kĩ năng phương pháp của các hoạt động khác nhau, nhằm đáp ứng mục tiêu, mục đích cụ thể, theo một nguyên tắc “đồng tâm”, “đồng quy” hướng tới một nội 

dung, kĩ năng, kiến thức bao hàm cao hơn, sâu hơn. Tích hợp là một phạm trù rất rộng giữa kiến thức với thực hành, giữa kiến thức với kĩ năng, giữa kinh nghiệm  với  thực  tiễn,  giữa  các  lĩnh  vực  khác  nhau  trong  cuộc  sống,  để  làm nổi  bật,  đào  sâu  kiến  thức,  phát  triển  tư  duy  của  học  sinh.  Hoạt  động  ngoại khóa Toán học theo hướng “tích hợp” là một xu thế tất yếu của việc giáo dục học sinh trong thời đại kỹ thuật số mà nhiều nước trên thế giới đã tiến hành và thử nghiệm. 

        Trong giáo dục hiện đại, “tích hợp” được hiểu là phương hướng tích lũy (kiến thức), phối hợp với các tri thức gần gũi, có quan hệ mật thiết với nhau trong thực tiễn để hỗ trợ và tác động vào nhau, tạo nên hiệu quả tổng hợp - nhanh chóng - vững chắc, góp phần tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh. Trong nhiều hướng tích hợp thì tích hợp giữa chương trình chính khoá 

và chương trình ngoại khoá qua việc tổ chức hoạt động ngoại khóa được xem 

là rất quan trọng vì nó đã chú ý đến việc rèn luyện học sinh ở nhiều mặt: Tư duy - thực hành - vận dụng. Theo quan điểm dạy học mới thì hoạt động ngoại khóa Toán  học  là  một hình thức  dạy  học  có tác  dụng bổ  sung,  củng  cố,  mở rộng  kiến  thức  và  kỹ  năng  của  môn  Toán  được  học  ở  chương  trình  chính khoá.  Nó  đáp  ứng  yêu  cầu  đa  dạng  hoá  hình  thức  học  tập,  khắc  phục  lối truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo, phát triển kiến thức và giáo dục  học  sinh  một  cách  toàn  diện.  Cũng  có  thể  coi  hoạt  động  ngoại  khóa  là hình thức hoạt động có tính chất tích hợp cao hơn những dạng tích hợp khác 

vì nó “tổng hợp” được nhiều mặt: Tích hợp được nhiều kỹ năng trong một giờ dạy; tích hợp giữa kiến thức (lý thuyết) trong nhà trường với kiến thức (thực hành - vận dụng) trong thực tiễn cuộc sống. Hoạt động ngoại khóa cũng tạo 

cơ sở để giảm bớt lối thuyết trình dài dòng, cho giáo viên có cơ hội chủ động 

về cách dạy, tạo nên những bài giảng mang phong cách, dấu ấn riêng. Ngoại khóa Toán học phải đảm bảo nguyên tắc tích hợp giúp học sinh mở rộng, đào sâu  kiến  thức,  vận  dụng  lí  thuyết  vào  thực  tế  thông  qua  các  hình  thức  thực hành trong và ngoài nhà trường. 

        Một  vấn  đề  quan  trọng  là  phải  xác  định  vị  trí  của  vấn  đề  ngoại  khoá trong  chương  trình  chung  của  môn  học.  Hoạt  động  ngoại  khóa  thường  tiến hành sau những bài học (lý thuyết) ở phần chính khóa, được nhấn mạnh lại ở phần  này  nên  giáo  viên cần bao  quát  phạm  vi  tri  thức  -  kĩ năng  thể  hiện  nó trong  hệ  thống  của  phân  môn  để  đề  ra  yêu  cầu  thực  hiện  nó  với  thời  lượng thích hợp, tránh làm xáo trộn chương trình và trùng lặp về kiến thức. Tốt nhất 

là phần chính khóa chỉ nên giới thiệu ở một chừng mực cần thiết cho sự hiểu biết tối thiểu về một mặt nào đó của vấn đề để qua đó gợi trí tò mò, ham tìm tòi, phát hiện ở học sinh, đặt cơ sở cho việc trình bày nó sâu hơn, đầy đủ hơn trong phần ngoại khóa. Cần phải xác định rõ mục đích cần đạt được (về các mặt: Kiến thức - kĩ năng - phương pháp) của buổi ngoại khóa, lấy đó làm căn 

cứ  xuất  phát,  chi  phối  đến  toàn  bộ  quá  trình  thực  hiện  nó.  Nếu  chú  ý  đúng mức đến mặt này, giáo viên sẽ không bỏ sót nội dung dạy học hoặc không đi chệch hướng, không nhầm lẫn giữa mục đích và phương tiện, giữa kiến thức chính yếu với thứ yếu. Việc xử lý vấn đề nhờ thế sẽ linh hoạt hơn. Hình thức ngoại  khóa  phải  thật  sự  sinh  động,  gây  hứng  thú,  tránh  sự  đơn  điệu,  gò  bó, căng  thẳng.  Phải  làm  sao  để  có  sức  hấp  dẫn,  lôi  cuốn  được  tất  cả  học  sinh trong lớp, huy động các em tham gia tích cực vào quá trình tìm kiếm tri thức, khám  phá  tri  thức,  chủ  động  phát  hiện  vấn  đề,  biết  bảo  vệ  quan  điểm,  biết trình bày kết quả khảo sát của mình trên cơ sở cùng tham gia một hoạt động tập thể…Để làm được điều này, vai trò của giáo viên rất quan trọng, giáo viên phải vận dụng các biện pháp tích hợp sao cho hài hòa, thích hợp mà vẫn giữ được  bản  sắc  riêng  của  môn  học.  Giáo  viên  cần  định  hướng  trò  chơi,  gợi  ý cách hiểu vấn đề, sửa những lỗi sau khi tham gia ngoại khóa, đưa ra nhận xét, đánh giá chính xác, động viên và khích lệ tinh thần tập thể ở các em. Những nội dung ngoại khóa phải đảm bảo tính thiết thực - bổ ích, tính thực tiễn - khả thi, tính ứng dụng - thực hành cao, tránh đưa vấn đề ra một cách chung chung, 

sơ  lược,  phiến  diện,  không  mang  tính  khiên  cưỡng  và  cá  biệt  -  lại  vừa  phải phù hợp đặc điểm tâm lý - nhận thức của học sinh. Những vấn đề ngoại khóa cần  được  phát  triển  theo  hướng  phát  triển  của  xã  hội,  qua  đó  giúp  học  sinh 

đón nhận được những tri thức - thành tựu mới, góp phần củng cố thêm những khái niệm vốn rất trừu tượng và khó hiểu đối với học sinh  mà ở phần chính khoá chưa có điều kiện nhấn mạnh, đào sâu. Ngoại khóa Toán học theo quan điểm  tích hợp  là rất cần  thiết và  phù  hợp.  Cách  vận dụng phương pháp tích hợp trong hoạt động ngoại khóa Toán học  khá đa dạng, khá phong phú,  đòi hỏi người giáo viên phải biết vận dụng linh hoạt, sáng tạo để không gây nhàm chán, công thức trong quá trình thực hiện; đồng thời có thể giúp học sinh vừa nắm được những kiến thức cơ bản, vừa hình thành được các thái độ, năng lực 

và kĩ năng thực tiễn mà môn học đặt ra. 

1.3 Mối quan hệ giữa hoạt động ngoại khóa và hoạt động chính khóa

        Điều 3 của Luật Giáo dục nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có ghi rõ: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lí học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. 

        Có thể khẳng định, trong giáo dục Việt Nam, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được xem xét với tư cách là một nội dung nhằm giáo dục học sinh toàn diện trong nhà trường Trung học. 

        Ngoại  khóa là một hoạt động ngoài giờ lên  lớp khác với giờ học chính khóa, là một hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách có mục đích, 

có kế hoạch, có tổ chức nhằm góp phần thực hiện quá trình đào tạo nhân cách học  sinh,  đáp  ứng  nhu  cầu  đa  dạng  của  đời  sống  xã  hội.  Đây  là  một  trong những  mảng  hoạt  động  giáo  dục  quan  trọng  ở  nhà  trường  Trung  học.  Hoạt động  này  có  ý  nghĩa  hỗ  trợ  cho  giáo  dục  chính  khóa,  góp  phần  hoàn  thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo của học sinh; nhờ vậy 

mà  các  kiến  thức  tiếp  thu  được  trên  lớp  có  cơ  hội  được  áp  dụng,  mở  rộng thêm trên thực tiễn; bổ sung, củng cố, mở rộng những tri thức đã học trên lớp; nâng cao những hiểu biết về Toán học; rèn luyện kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập rèn luyện của học sinh. 

        Hoạt động ngoại khóa là một bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo dục ở trường Trung học. Đó là hệ thống các hoạt động tập thể học sinh, với 

        Hoạt động ngoại khóa thực chất là sự tiếp nối hoạt động chính khóa trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động và phát huy tối đa năng lực, sở thích của từng cá nhân.         Hoạt động chính khóa và hoạt động ngoại khóa rất cần thiết trong hoạt động  giảng  dạy  môn  Toán  ở trường  THCS  hiện nay.  Mỗi  hoạt  động  đều  có vai trò riêng, song chúng có mối quan hệ gắn bó mật thiết bổ sung cho nhau, giúp giáo viên thực hiện tốt chức năng dạy học cho học sinh, góp phần thực hiện  mục tiêu giáo dục và đào tạo. Trong hai hoạt động thì hoạt động chính khóa là tiền đề cơ sở, là nền tảng; hoạt động ngoại khóa là đòn bẩy, là điều kiện. Nếu biết vận dụng, phối hợp đồng bộ, sáng tạo các hoạt động thì sẽ giúp cho công tác dạy học Toán đạt được hiệu quả giáo dục cho học sinh cũng như mong  muốn,  góp  phần  tích  cực  nâng  cao  chất  lượng giáo  dục  toàn  diện  của các nhà trường THCS hiện nay. 

         Hoạt động ngoại khóa Toán học không là vấn đề mới. Từ lâu, nó đã trở thành một bộ phận cấu thành không thể tách rời của quá trình giáo dục, do tập thể sư phạm của nhà trường tổ chức và lãnh đạo, thông qua hoạt động của tổ 

bộ môn. Nhất là trong bối cảnh cuộc cải cách giáo dục ở nước ta đang diễn ra toàn diện, sôi nổi, trong đó có sự đổi mới thật sự của việc dạy và học bộ môn Toán học, thì hoạt động ngoại khoá Toán học với những hình thức phong phú, thiết thực, phù hợp càng trở nên quan trọng và bổ ích. 

         Trong nhà trường THCS hiện nay, việc dạy toán của chúng ta gặp nhiều khó khăn về mọi phía từ chương trình đến học sinh, phụ huynh học sinh…Để tạo niềm  hứng  thú  học  toán  cũng như  kích  thích  sự  say  mê  tìm  hiểu  toán  ở học sinh thì việc dạy toán ngoài việc bồi đắp kiến thức cho học sinh, chúng ta cần quan tâm đến sinh hoạt ngoại khóa Toán học trong nhà trường. Sinh hoạt ngoại khóa sẽ tạo một không khí mới lạ, thích thú qua đó tạo điều kiện để học sinh phát triển các năng lực nhận thức, đánh giá và sự sáng tạo độc đáo của 

         Môn Toán mang một đặc thù riêng nên sinh hoạt ngoại khóa giữ một vị trí  không  kém  phần  quan  trọng  trong  việc  dạy  toán  của  chúng  ta  trong  nhà trường.  Nếu  công  tác  ngoại  khoá  được  coi  trọng  thì  không  những  chúng  ta khắc  sâu,  bổ  sung  kiến  thức  mà  còn  tạo  niềm  say  mê,  tạo  nên  tình  yêu  bền vững đối với Toán học cho các em. Nếu chúng ta làm tốt công tác ngoại khóa thì hiệu quả của việc giảng dạy và học tập môn Toán đạt hiệu quả hơn. 

         Hoạt động ngoại khóa không chỉ gắn với nội dung, chương trình học tập (bộ môn) mà nó còn cần thiết phải gắn bó với những hoạt động văn hoá xã hội quan  trọng,  tạo  nên  hiệu  quả  giáo  dục  toàn  diện  và  sâu  sắc.  Theo  phương hướng gắn nhà trường với cuộc sống, có thể nói bất cứ hoạt động nào của nhà trường cũng không thể tách rời ra khỏi đời sống xã hội. Chính điều này sẽ tạo nên  mối  liên  hệ  chặt  chẽ  giữa  nhà  trường  với  đời  sống  bên  ngoài,  tạo  điệu  kiện cho nhà trường đóng góp phần thiết thực của  mình vào sự nghiệp cách mạng đổi mới giáo dục với thế hệ trẻ, vừa nâng cao được tác dụng giáo dục to lớn của nhà trường với thanh thiếu niên. Càng có điều kiện gắn bó với thực tế cuộc  sống,  cửa  nhà  trường  càng  mở  rộng  thì  vốn  hiểu  biết  của  thầy  và  trò được nâng cao. 

         Công  tác  ngoại  khóa  góp  phần  đào  tạo  con  người  toàn  diện  trong  nhà trường xã hội chủ nghĩa. Nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là đào tạo con người  phát  triển  toàn  diện  về  đức,  trí,  thể,  mỹ…Nhiệm  vụ  này,  muốn  thực hiện  tốt, cần có sự đóng  góp  của  công  tác ngoại khoá Toán học. Con  người toàn diện là con người có các phẩm chất và năng lực, kĩ năng cơ bản và đặc biệt  trong  tình  hình  hiện  nay,  là  khả  năng  ứng  xử  trong  cuộc  sống  của  học sinh THCS còn nhiều điều phải bàn bạc…Công tác ngoại khoá góp phần hình thành và rèn luyện những phẩm chất, những kĩ năng cần thiết và quan trọng 

mà học sinh cần có. 

         Ngoại khóa không tách rời chính khóa, nhằm phục vụ chính khóa. Công tác  ngoại  khóa  Toán  học  chỉ  hấp  dẫn  học  sinh  khi  nó  phục  vụ  cho  chương 

trình  chính  khóa,  tức  là  việc  học  môn  Toán  học  theo  chương  trình  được  Bộ Giáo dục quy định. Ngoại khóa hướng về các tri thức, các kỹ năng không có trong chương trình nhưng lại liên quan chặt chẽ với chương trình và phục vụ việc củng cố hoặc nâng cao các tri thức và các  kỹ năng trong chương trình. Như  vậy,  kế hoạch  ngoại  khóa  phải  được  xây  dựng  trên  cơ  sở chương  trình chính khóa, phù hợp với điều kiện thời gian cho phép. Thoát ly chính khóa, ngoại khóa sẽ làm mất thời gian học tập và sẽ giảm hứng thú hoạt động. Phạm 

vi  ngoại  khóa  Toán  học  rất  rộng.  Vì  vậy,  chọn  các  hoạt  động  nào  gắn  với chính khóa nhất để lập kế hoạch hoạt động là công việc đầu tiên nằm trong kế hoạch dạy học đầu năm của mỗi nhà trường (BGH, Tổ bộ môn). 

         Thông  qua  hoạt  động  ngoại  khóa và  ngoại khóa  Toán  học,  nhà  trường thực  hiện  nguyên  lí  giáo  dục  của  Đảng:  “Học  đi  đôi  với hành; giáo  dục  kết hợp với lao động sản xuất, gắn nhà trường với gia đình và xã hội”. 

      Tóm lại, hoạt động ngoại khóa là một trong những con đường để phát triển năng lực trong mỗi cá nhân học sinh trong nhà trường THCS, tạo ra môi trường thuận lợi để học sinh phát triển tư duy, hình thành nhân cách đáp ứng theo yêu cầu của xã hội. 

         Việc nhìn nhận đúng vị trí, vai trò của hoạt động ngoại khóa sẽ giúp các cấp quản lí dành sự đầu tư thích đáng để chỉ đạo hoạt động này ở trường, giúp đội ngũ GV có thái độ tích cực và sáng tạo khi tham tổ chức các hoạt động, tạo ra sự chuyển biến về chất trong các hoạt động ngoài giờ nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục trong nhà trường THCS. 

         Để làm được điều đó, cần phải có sự cải tiến các hoạt động ngoại khóa theo hướng tích cực hóa các hoạt động, nâng giá trị của hoạt động ngoại khóa ngang tầm với việc giảng dạy - giáo dục nói chung. 

1.4 Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khóa Toán học ở trường Trung học cơ sở

1.4.1 Mục đích khảo sát

         Tìm hiểu thực tế tình hình dạy học môn Toán tại trường THCS Phương 

Xá để phát hiện những điểm còn hạn chế cả về phương pháp và phương tiện 

dạy  học.  Những  khó  khăn  còn  tồn  tại  của  GV  trong  việc  tổ  chức  các  hoạt động học tập ngoại khóa cho bộ môn Toán. 

         Tìm  hiểu  rõ  sự  khác  biệt  về  điều  kiện  học  tập  và  sinh  hoạt  của  HS trường THCS Phương Xá so với các HS của các trường THCS khác. Đây là một  căn  cứ  để  chúng  tôi  xây  dựng  nội  dung,  hình  thức  tổ  chức  và  dự  kiến phương pháp dạy học ngoại khóa phần kiến thức Toán - THCS nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho HS. 

1.4.2 Đối tượng khảo sát

       - Mẫu 1: Dành cho giáo viên. 

       - Mẫu 2: Dành cho học sinh. 

1.4.3 Kết quả khảo sát

 Đối với học sinh

        Đa  số  HS  bộc  lộ  nhiều  yếu  kém  cơ  bản:  Thiếu  sáng  tạo,  chỉ  quen  học thuộc  lòng  và  làm  các  bài  tập  tương  tự  GV  đã  giải.  Thực  tế  cho  thấy  hoạt động nhận thức của HS trong giờ học Toán có một số biểu hiện: 

       -  Các  em  tỏ  ra  thụ  động  trong  giờ  học,  các  em  chỉ  đơn  thuần  là  lắng nghe, ghi chép và rất sợ GV đặt câu hỏi cho mình. 

       - Khi GV tổ chức cho các em hoạt động nhóm, thực tế chỉ có một vài em trong nhóm là hoạt động tích cực và đem lại kết quả cho cả nhóm còn nhiều 

em khác không hề tham gia vào hoạt động chung của nhóm hoặc nếu có thì là thái độ tham gia không tích cực, đối phó. 

       -  Khi  GV  đặt  câu  hỏi  chung  cho  cả  lớp,  chỉ  có  một  số  em  trong  lớp thường xuyên phát biểu ý kiến còn đa số các em khác thì ngại phát biểu kể cả khi các em đó có khả năng trả lời câu hỏi. Hầu như không bao giờ các em đặt 

Bảng 1.1: Đánh giá về mức độ kiến thức phần Toán – THCS. 

Bảng 1.2: Các hình thức được tổ chức để nâng cao chất lượng học tập phần

để nâng cao chất lượng học tập của HS. Trên thực tế hai hình thức này cũng đáp ứng được một phần nhu cầu bồi dưỡng kiến thức của HS. Do vậy, các em 

ít được tham gia các HĐNK.  

 Đối với giáo viên

      100% GV nhà trường được đào tạo chính quy, có trình độ chuyên môn tốt. Nhiều GV đã có nhiều năm giảng dạy, tâm huyết với nghề, chuyên môn vững  vàng.  Một  số  GV  trẻ  tuy  chưa  có  nhiều  kinh  nghiệm  trong  giảng  dạy nhưng có trình độ  chuyên  môn  tốt,  năng động trong công việc, phát  huy tốt việc áp dụng CNTT trong giảng dạy. 

        Phương pháp dạy học

         GV  bước  đầu  đã  tiếp  cận  với  phương  pháp  lấy  HS  làm  trung tâm,  tuy nhiên vẫn còn sử dụng phương pháp thuyết trình là chủ yếu. Phần lớn GV chủ yếu dạy đơn thuần theo SGK, chưa tạo được tình huống làm nảy sinh vấn đề cho  HS,  cách  đặt  câu  hỏi  chưa  có  chất  lượng,  chưa  có  nhiều  câu  hỏi  định hướng phát triển tư duy cho HS, các câu hỏi thường lắt nhắt hay quá đơn giản hoặc quá khó, đưa ra không đúng lúc, do đó chưa tạo được hứng thú, cơ hội cho HS tham gia tích cực vào quá trình giải quyết vấn đề cơ bản của bài học.      Việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại chưa thực sự hiệu quả, đặc biệt là các phần mềm dạy toán. Việc tổ chức hoạt động học tập ngoài giờ lên lớp  cho HS  còn nghèo  nàn,  chưa phong phú đa  dạng, đôi  khi chỉ mang  tính hình thức không kích thích được hứng thú học tập của HS. 

         Nhà trường cũng chỉ đạo các tổ chuyên môn tổ chức các HĐNK cho HS. Tuy  vậy,  theo  kết  quả  điều  tra  các  HĐNK  về  chuyên  môn  ở  trường  THCS Phương Xá được thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao (Bảng 1.3). 

Bảng 1.3: Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc tổ chức

dạy học ngoại khóa cho HS

ý  kiến  cho  rằng  HĐNK  chưa  thật  sự  quan  trọng.  Trong  các  hoạt  động  giáo 

dục,  sức  ép  của  các  kỳ  thi  luôn  tạo  tâm  lý  cho  GV  đặt  nhiệm  vụ  truyền thụ kiến thức cho các em HS là nhiệm vụ hàng đầu. Điều này cũng dẫn đến hiện tượng các GV  coi nhẹ việc giáo dục các  kỹ năng cho  HS.  Đây  cũng là thực  trạng  tồn  tại  không  chỉ  ở  trường  THCS  mà  còn  ở  các  trường  THCS khác (Bảng 1.2) 

Bảng 1.4: Đánh giá về nguyên nhân chính gây khó khăn

         - Nhà trường cũng như các GV bộ môn chưa chú trọng đến việc tổ chức các HĐNK Toán vì nhiều GV cho rằng đây không phải là nội dung bắt buộc trong chương trình chính khóa. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến GV không thật sự muốn đầu tư cho hoạt động này mà chủ yếu là tập trung vào việc dạy cho HS các kiến thức phục vụ cho các kỳ thi, kiểm tra. 

         - Quỹ thời gian cho các HĐNK còn hạn chế. Để tổ chức được một buổi ngoại khóa cần nhiều thời gian chuẩn bị, cần có sự đầu tư cả về vật chất và trí tuệ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân lớn làm cho các GV không tổ chức  được  các  HĐNK.  GV  chưa  có  kinh  nghiệm  và  kỹ  năng  tổ  chức  các HĐNK,  18,18%  GV  cho  rằng  việc  thiếu  các  kỹ  năng  cũng  đã  tạo  rất  nhiều khó khăn khi muốn tổ chức một buổi học tập ngoại khóa cho HS. 

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

         Đối mới phương pháp dạy học hiện đang là vấn đề được nhiều khoa học 

và  các  nhà  giáo  dục  quan  tâm  để  nâng  cao  chất  lượng dạy  học.  Đây  là  một trong những nội dung quan trọng nhất trong chiến lược cải cách giáo dục của nước ta hiện nay. 

        Mục đích  của việc  đổi  mới  PPDH  ở trường phổ thông hiện nay là  thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học tích cực” nhằm giúp HS phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn. Làm cho quá trình học là quá trình kiến tạo; tự tìm tòi, khám phá, khai thác và 

sử lý thông tin , giúp cho người học tự hình thành hiểu biết và các kỹ năng cần thiết. 

        HĐNK  nói  chung  là  một  trong  các  hình  thức  dạy  học  phổ  biến  trong nhà  trường  phổ  thông  hiện  nay.  Các  HĐNK  nói  chung  và  ngoại  khoá  Toán học nói riêng có vai trò vô cùng quan trọng, nó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên tất cả các  mặt: Về giáo dục nhận thức; giáo dục tinh thần thái độ; rèn luyện kỹ năng; rèn luyện năng lực tư duy, năng lực sáng tạo  

        Qua nghiên cứu các tài liệu về tâm lí học, giáo dục học, lí luận dạy học 

về tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chúng tôi đã bước đầu làm rõ một số vấn đề về lí luận, nội dung và phương pháp hướng dẫn tổ chức HĐNK Toán học nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của HS. Trên cơ sở đó chúng tôi tổ chức một số chuyên đề phù hợp với đặc điểm HS của nhà trường, từ đó 

GV có thể vận dụng sáng tạo trong việc tổ chức, hướng dẫn HĐNK cho HS 

tại đơn vị đang công tác có hiệu quả. 

CHƯƠNG 2 XÂY DỰNG MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TOÁN HỌC

     b. Đối với HS 

        - Tìm hiểu về tiểu sử của các nhà Toán học, lịch sử của các định lý Toán học. 

        -  Chuẩn  bị  kỹ  các  nội  dung  đã  được  ban  tổ  chức  hội  thi  phân  công  về trang phục, màn chào hỏi, cổ động viên tham gia cổ vũ  

B Tiến hành chi tiết của buổi ngoại khóa

a.  Ổn  định  tổ  chức,  văn  nghệ  chào  mừng  (Đội  Thiếu  niên  nhà  trường  chịu trách nhiệm thực hiện). 

Chú ý: Các đội chỉ được phất cờ sau tín hiệu của MC. Nếu phất cờ trước tín hiệu của MC thì mất quyền tham gia câu hỏi đó. 

Câu 1: Ông đã chứng minh được rằng tổng 3 góc của một tam giác bằng 180° 

và nổi tiếng nhất nhờ định lý toán học mang tên ông. Bạn cho biết ông là ai? 

Đáp án: Pytago. 

Câu 2:  Ông  được  mệnh  danh  là "hoàng  tử  của  các  nhà  Toán  học",  với  ảnh 

hưởng  sâu  sắc  cho  sự  phát  triển  của  Toán  học  và  khoa  học,  ông  được  xếp ngang hàng cùng Leonhard Euler, Isaac Newton và Archimedes như là những nhà Toán học vĩ đại nhất của lịch sử. Bạn cho biết ông là ai? 

Đáp án: Eculid. 

Phần 2: Tôi là nhà toán học

         Thể lệ: Các đội chơi sẽ lần lượt bốc thăm gói của đội mình sau đó mỗi đội có 10 phút để xây dựng với hình thức sân khấu hóa. Sâu khấu hóa trong vòng 3 phút. Đánh giá và cho điểm theo nhận xét của ban giám khảo. 

Gói 1:  Ông  sinh  khoảng  năm  642  và  mất  khoảng  527  trước  Công  nguyên. 

Ông  sinh  ra  ở  thành  phố  Mi-lê  giàu  có  của  xứ  I-ô-ni  thịnh  vượng  ven  biển phía tây Tiểu Á. Ông đã đến Ba-bi-lon, Ai Cập và thu thập từ những xứ sở ấy nhiều kiến thức Toán học. Ông được coi là người sáng lập nền Toán học Hy Lạp. Ông là nhà buôn, nhà Chính trị và Triết học, nhà Toán học và Thiên văn học. Ông là người đầu tiên trong lịch sử Toán học đưa ra những phép chứng minh. Ông đã chứng minh được định lí về sự tạo thành các đoạn thẳng tỉ lệ và các định lí về hai góc đối đỉnh, hai góc ở đáy của tam giác cân, góc nội tiếp chắn  nửa  đường  tròn.  Ông  đã  đo  được  chiều  cao  của  các  Kim  tự  tháp  bằng cách đo bóng của chúng, tính được khoảng cách từ con tàu đến cảng nhờ các tam giác đồng dạng. Ông là người đầu tiên trong lịch sử đoán trước được các 

ngày  nhật  thực:  Hiện  tượng  này  đã  xảy  ra  đúng  vào  ngày  mà  ông  dự  đoán, ngày 28 tháng 5 năm 585 TCN, trong sự khâm phục của mọi người. 

 TALET

Gói 2: Ông sinh ở Anh năm 1642 và mất bố từ khi chưa chào đời. Tài năng 

của ông đã sớm nảy nở ngay từ hồi niên thiếu. Khoảng 12 tuổi, cậu đã làm lấy được đồng hồ nước và đồng hồ chỉ giờ theo bóng mặt trời. Chiếc cối xay gió nhỏ của cậu đặt cạnh nhà làm mọi người ngạc nhiên vì quay được cả trong lúc không có gió: Cậu đã nhốt một chú chuột bên trong, chuột chạy làm chuyển động các cánh quạt của cối xay. Cậu bé tinh nghịch còn làm dân làng khiếp sợ khi cậu làm chiếc diều có buộc đèn lồng đỏ ở đuôi rồi thả diều và giật sợi dây diều để tạo ra một "ngôi sao chổi" nhảy  nhót trên bầu trời. Có tài năng xuất sắc  trong  rất  nhiều  lĩnh  vực  như  Toán  học,  Vật  lý…song  ông  lại  là  người khiêm tốn, giản dị, có lòng nhân từ, độ lượng, hay giúp đỡ người khác. Ông cũng  thẳng  thắn  đấu  tranh  bảo  vệ  lẽ  phải  và  được  mọi  người  mến  phục.  Là một cậu bé bị đẻ non, ốm  yếu, tưởng chừng không sống nổi, vậy  mà ông đã sống đến 85 tuổi mà mắt chưa phải dùng kính và chưa rụng một cái răng. 

 I-XĂC NIU TƠN

Gói 3: Trong  một  lần  đi  chơi  về  khuya  (lúc  đó  ông  đang  là  sinh  viên),  cậu 

sinh viên thấy bố mình vẫn đang cặm cụi trước bàn làm việc, anh rón rén lại gần trong khi bố ông vẫn mải mê với những con số mà không hay biết gì: Bố ông đang kiểm tra sổ sách của sở tài chính nơi mà ông mới phụ trách. 

      -  “Những  dãy  tính  cộng  hàng  ngàn  con  số!”  -  anh  sinh  viên  nghĩ  thầm trong bụng: 

      - Một công việc buồn tẻ không thể tránh khỏi. Nhưng trong óc nhà Toán học trẻ tuổi lóe ra một  tia  sáng,  anh lặng lẽ quay về phòng  mình  và vạch ra một sơ đồ gì đó trên giấy. 

         Ít lâu sau, người bố rất ngạc nhiên thấy cậu con trai ôm một vật gì kỳ lạ đặt trước bàn mình. Ông nói với bố: “Con hy vọng món quà nhỏ này có thể làm bố bớt nhức đầu về những con tính”. 

       Thì  ra,  đó  là  cái  máy  cộng  và  trừ  mà  ông  đã  đặt  hết  tình  cảm  của  một người con vào việc chế tạo ra nó. Đó cũng là chiếc máy tính đầu tiên trên thế giới, tổ tiên xa xôi của những chiếc máy tính điện tử hiện đại ngày nay. 

       Sau 5 năm làm việc lao động căng thẳng, “món quà tặng cha” đã hoàn tất. Ông đã chế tạo được chiếc máy tính làm được 4 phép tính số học rất đáng tin cậy. 

 PAT-SCAN

Phần 3: Tăng Tốc

         Thể lệ phần thi: Có 8 câu hỏi, mỗi câu hỏi có thời gian suy nghĩ và trả lời tối đa là 30s. Mỗi đội sử dụng cờ làm tín hiệu trả lời. Nếu đội đầu tiên trả lời sai thì 2 đội còn lại phất cờ để lấy quyền trả lời. 

Câu 7:  Giáo  sư  Lê  Văn  Thiêm  được  chính  phủ  Việt  Nam  phong  tặng  giải 

thưởng  Hồ  Chí  Minh  đợt  I  về  những  công  trình  Toán  học  đặc  biệt  xuất  sắc vào năm nào? 

Đáp án: 1996. 

Câu 8: Ailà  tác  giả của  trên  100  công  trình  đăng  trên  các  tạp  chí  có  uy  tín quốc  tế.  Có  thể  kể  đến  như:  Quy  hoạch  Toán  học, Quy  hoạch  lõm,  Định  lý minimax,…? 

- Trao thưởng và quà lưu niệm cho các đội thi. 

- Tổng kết, bế mạc hội thi. 

2.2 Tổ chức hội thi: “Tìm sai lầm trong lời giải toán”

2.2.1 Mục đích

         Nhằm củng cố các kiến thức cơ bản trong chương trình toán THCS cho HS.  

2.2.2 Lý do

Trong quá trình giải toán, việc không nắm vững quy tắc, các bước giải của bài toán sẽ dẫn các em tới các sai lầm mà ngay bản thân các em nếu như không  được  hướng  dẫn,  chỉ  rõ  thì  sẽ  dẫn  đến  các  em  ngộ  nhận  lời  giải  của mình là đúng. Do đó, việc chỉ ra các sai lầm thông thường mà các em hay mắc phải sẽ giúp các em tự tin hơn trong quá trình giải toán. 

2.2.3 Mục tiêu

a Về kiến thức

    - Củng cố, khắc sâu và mở rộng kiến thức toán THCS, đặc biệt là kiến thức toán lớp 9. 

    - Kích thích tính hứng thú của HS đối với môn học, đồng thời phát huy tính tích cực nhận thức của HS trong việc chiếm lĩnh tri thức. 

    - HS biết áp dụng nhanh các kiến thức đã học để giải các bài tập. 

b Về kỹ năng

    - Hình thành kỹ năng và năng lực hoạt động nhóm, tạo môi trường để phát huy sự tự tin, mạnh dạn trong các hoạt động tập thể của HS. 

    - Góp phần hình thành, bồi dưỡng cho HS các kỹ năng sống như: Kỹ năng ứng xử, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng trả lời trước đám đông  

c Về thái độ tình cảm

    - Giáo dục cho HS tính tích cực, say mê trong học tập, tạo niềm vui, hứng thú cho HS trong học tập. 

    - Giáo dục cho HS tinh thần đoàn kết, xây dựng lòng tin, ý thức vươn lên trong học tập và rèn luyện. 

2.2.4 Hình thức tổ chức

Tổ  chức  dưới  dạng  hội  thi  với  tên  gọi  “Tìm  sai  lầm  trong  lời giải toán”. 

và hình thức tổ chức buổi ngoại khóa. Phân công nhiệm vụ cho thành viên các đội thi. 

     b. Đối với HS 

         - Ôn tập lại các kiến thức cơ bản trong chương trình THCS, đặc biệt là chương trình toán lớp 9. 

         - Chuẩn bị kỹ các nội dung đã được ban tổ chức hội thi phân công; Về trang phục, màn chào hỏi, cổ động viên tham gia cổ vũ  

B Tiến hành chi tiết của buổi ngoại khóa

    a. Ổn định tổ chức, văn nghệ chào mừng (Đội Thiếu niên nhà trường chịu trách nhiệm thực hiện). 

    b.  Tuyên  bố  lý  do,  giới  thiệu  đại  biểu,  giới  thiệu  ban  giám  khảo,  ban  cố vấn. 

    c. Nội dung chính của các phần thi. 

Phần 1: Thi trả lời nhanh

Trong thời gian 120 giây trả lời nhanh 10 câu hỏi của ban tổ chức đưa 

ra. Câu không trả lời thì nói “bỏ qua” và chuyển sang câu hỏi tiếp theo. 

Nếu hết 2 phút mà chưa trả lời hết 10 câu hỏi hoặc hết 10 câu hỏi mà thời gian vẫn còn phần thi cũng dừng lại. 

Trả lời: C. 

Câu 7: Phương trình  4x3y0 có bao nhiêu nhiêu nghiệm? 

Trả lời: Vô số nghiệm.