VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Role of Government Kinh teá vi moâ 1 Slide 1 VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Slide 2 Nội dung • Vai trò của chính phủ • Nguyên nhân dẫn đến sự can thiệp của chính phủ Slide 3 Vai trò của chính phủ • Quan điểm về vai trò của chính phủ Quan điểm chủ động Quan điểm không chủ động • Chức năng của chính phủ Chức năng kinh tế vĩ mô Chức năng kinh tế vi mô Chức năng điều tiết Kinh teá vi moâ 2 Slide 4 Nguyên nhân dẫn đến sự can thiệp của chính phủ • Thông tin bất cân xứng • Ngoại tác.

Slide 1

VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Slide 2

Nội dung

• Vai trò của chính phủ

• Nguyên nhân dẫn đến sự can thiệp

của chính phủ

Vai trò của chính phủ

• Quan điểm về vai trò của chính phủ:

- Quan điểm chủ động

- Quan điểm không chủ động

• Chức năng của chính phủ:

- Chức năng kinh tế vĩ mô

- Chức năng kinh tế vi mô

- Chức năng điều tiết

Slide 4

Nguyên nhân dẫn đến sự can thiệp của

chính phủ

• Thơng tin bất cân xứng

• Ngoại tác

• Hàng hĩa cơng

• Độc quyền

Slide 5

Khung phân tích thất bại của thị trường

 Định nghĩa nó là gì.

 Giải thích vì sao nó là một thất bại của

thị trường.

 Giải pháp khắc phục.

Slide 6

THƠNG TIN BẤT CÂN XỨNG

Slide 7

Thông tin không hoàn hảo

(imperfect information)

• Thông tin không hoàn hảo là tình trạng một

hay nhiều người tham gia thị trường không có

những thông tin họ cần để ra quyết định

• Thông tin không hoàn hảo bao gồm:

• Thông tin không đầy đủ

• Thông tin không chính xác

• Thông tin không thể thu thập được

• Thông tin bị che dấu

Slide 8

Thông tin bất cân xứng

(asymmetric information)

• Thông tin bất cân xứng là tình trạng trong một

giao dịch, một bên có thông tin đầy đủ hơn và

tốt hơn so với bên còn lại

• Tình trạng thông tin bất cân xứng hiện diện rất

nhiều trong các lãnh vực Ví dụ:

Hậu quả của thông tin bất cân xứng

• Thông tin bất cân xứng là một thất bại của thị

trường vì nó gây ra

• Sự lựa chọn ngược (lựa chọn bất lợi)

(adverse selection–AS)

• Rủi ro đạo đức (tâm lý ỷ lại)

(moral hazard – MH)

• Vấn đề người ủy quyền-người thừa hành

(principal-agent – PA)

Slide 10

Lựa chọn ngược (AS)

S H

S L

D H

D L

5.000

Thị trường xe ô tô chất lượng

cao và thấp khi người mua và người bán

có thể nhận định từng chiếc ô tô

10.000

D L

D M

D M

75.000 25.000

Với thông tin bất cân xứng, người mua sẽ khó xác định chất lượng Họ hạ thấp kỳ vọng của mình đối với chất lượng trung bình của

xe ô tô cũ Cầu đối với xe ô tô cũ chất lượng

cao và thấp dịch chuyển tới D M.

D LM

D LM

Tăng QLlàm giảm kỳ vọng và cầu xuống tới DLM

Quá trình điều chỉnh tiếp tục đến khi cầu = D L

Slide 11

Rủi ro đạo đức hay tâm lý ỷ lại (MH)

Rủi ro đạo đức hay tâm lý ỷ lại là tình trạng cá

nhân hay tổ chức khơng cịn động cơ để cố

gắng hay hành động một cách hợp lý như

trước khi giao dịch xảy ra

Slide 12

Sự khác nhau giữa lựa chọn ngược và

tâm lý ỷ lại ?

Slide 13

Giải pháp khắc phục tình trạng

thông tin bất cân xứng

• Giảm sự bất cân xứng về thông tin cho

các bên tham gia giao dịch

• Giải pháp tư nhân và giải pháp của

chính phủ

Slide 14

Giải pháp tư nhân

• Thị trường đồ cũ:

• Thị trường lao động:

• Thị trường bảo hiểm

• Ngân hàng:

Giải pháp của chính phủ

• Cấp giấy phép chứng nhận (trước hoạt động)

• Kiểm tra, kiểm soát (trong quá trình hoạt

động)

• Thành lập hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng

• Cung cấp thông tin

• Thiết lập thể chế (xây dựng khung pháp lý) để

có biện pháp chế tài, xử phạt

Slide 16

Vấn đề người ủy quyền- người thừa hành

(thân chủ - người đại diện)

• Là những trường hợp một bên (người ủy

quyền) tuyển dụng một bên khác (người thừa

hành) để thực hiện một hay những mục tiêu

nhất định

• Là vấn đề vì người thừa hành theo đuổi mục

tiêu khác với người ủy quyền (do động cơ khác

nhau)

Slide 17

Ví dụ người ủy quyền- người thừa hành

(thân chủ - người đại diện)

– Hội đồng quản trị - Giám đốc

– Tổng giám đốc – Giám đốc chi nhánh

– Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân

– Chủ tịch tỉnh – Giám đốc sở

– Hiệu trưởng – Giáo viên

– Người thuê lao động – Người lao động

Slide 18

Giải pháp cho vấn đề người ủy quyền- người

• Giải pháp tổng quát: người ủy quyền tạo ra

động cơ khuyến khích vật chất và phi vật chất

để cho mục tiêu người thừa hành phù hợp

với mục tiêu của mình

• Thiết kế hệ thống kiểm tra

Slide 19

NGOẠI TÁC

Slide 20

Ngoại tác là sự tác động ra bên ngoài của đối tượng này

đến lợi ích hay chi phí của đối tượng khác mà không

thông qua giao dịch và không được phản ánh qua giá cả.

Làm tăng lợi ích

(giảm chi phí) là

ngoại tác tích cực

Làm giảm lợi ích (tăng chi phí) là ngoại tác tiêu cực

Đôi khi được gọi là những tác động đến bên thứ ba.

Ngoại tác là gì?

Ví dụ về ngoại tác

Ngoại tác tiêu cực Ngoại tác tích cực

Slide 22

Cách phân loại khác về ngoại tác

Sản xuất – sản xuất

Sản xuất – tiêu dùng

Tiêu dùng – sản xuất

Tiêu dùng – tiêu dùng

Slide 23

Vì ngoại tác dẫn đến việc sử dụng nguồn

lực kém hiệu quả (phúc lợi xã hội không

lớn nhất)

Cụ thể:

 Sản xuất quá nhiều những hàng hóa gây ra ngoại

tác tiêu cực, và

 Cung ứng quá ít những hàng hóa, dịch vụ tạo ra

ngoại tác tích cực

Tại sao ngoại tác là một thất bại của

thị trường?

Slide 24

Hiệu quả thị trường

(khi không có ngoại tác)

MSB

MSC

Thị trường đạt hiệu quả:

MSB = MSC

P*

Phúc lợi xã hội lớn nhất:

NW = CS + PS

PS

CS

Slide 25

Ngoại tác tiêu cực và tính phi hiệu quả

MSB

MSC=MPC + MEC

Q*

Ngoại tác tiêu cực khiến cho MSC > MSB dẫn tới sản xuất và tiêu dùng quá nhiều.

và gây ra tổn thất xã hội (tam giác màu hồng)

Chi phí ngoại tác biên (MEC)

E

A

E *

MPC

S = MPC I

D

P1

Tổn thất xã hội

do ngoại tác tiêu cực

P1

MSC

MSC I

Khi có ngoại tác tiêu

cực, MSC > MPC

Chi phí của ngoại tác tiêu cực

Xuất lượng của công ty

Giá

Xuất lượng của ngành

Giá

MEC

MEC I

q*

P*

Q*

Sản lượng cạnh tranh của ngành là Q 1 trong khi sản

lượng hiệu quả là Q*.

Công ty đạt lợi nhuận tối đa tại q 1 trong

khi mức xuất lượng hiệu quả là øq*

Ngoại tác tích cực và tính phi hiệu quả

MSB

MSB=MPB+MEB

Lợi ích ngoại tác biên (MEB)

MSB > MSC dẫn tới tiêu dùng dưới mức hiệu quả.

và gây ra tổn thất xã hội ( tam giác màu hồng)

E A

E *

Slide 28

Giải pháp khắc phục ngoại tác

tình huống

pháp tư nhân

chú ý đến nhiều tiêu chí

Slide 29

Các tiêu chí lựa chọn giải pháp

• Tính hiệu quả (chọn mức xả thải tối ưu)

• Tính công bằng (phân chia lợi ích và chi phí giữa các

nhóm gánh chịu và gây ra ngoại tác)

• Dễ quản lý thực hiện.

• Tính linh hoạt (điều kiện thị trường thay đổi, thông tin

mới, kỹ thuật được cải tiến)

• Tính không chắc chắn (không thể dự trù hết tác động

của ngoại tác nên tiên liệu có sự điều chỉnh)

• Động cơ khuyến khích

Slide 30

Các giải pháp khắc phục ngoại tác

lượng nhât định)

kỹ thuật)

Slide 31

HÀNG HÓA CÔNG

Slide 32

Khi nào chính phủ nên thay thế công ty

trong vai trò người sản xuất hàng hóa

và dịch vụ?

Hàng hóa công là gì?

một số người tiêu dùng cùng sử dụng mà

không làm giảm khả năng sử dụng món hàng

của bất cứ người nào

Slide 34

Hàng hóa công

cung cấp nó cho thêm một người tiêu dùng là

bằng không.

hàng hóa công

» Giáo dục

» Công viên

Slide 35

Không loại trừ là trường hợp không thể hay vô cùng đắt để

giới hạn lợi ích của món hàng cho một người hay một nhóm.

Phát

truyền hình

Hàng hóa sử dụng chung Hàng hóa loại trừ được

Quốc phòng

Hàng hóa không loại trừ được

Hàng hóa sử dụng chung

Không phải hàng hóa công thuần túy

Hàng hóa công thuần túy

Slide 36

D 1

D 2

D

Khi món hàng không tranh giành, lợi ích xã hội

biên của việc tiêu dùng (D) được xác định

bằng cách cộng theo chiều thẳng đứng các đường cầu cá nhân đối với món hàng

Cung cấp hiệu quả hàng hóa công

Sản lượng 0

Lợi ích

(đô la)

$4,00

$5,50

$7,00

Chi phí biên

$1,50

Sản lượng hiệu quả xảy ra tại MC = MB với 2 đơn vị sản lượng MB là

$1,50 + $4,00 hay $5,50.

Slide 37

VẤN ĐỀ ĂN THEO – Người tiêu dùng hay người sản xuất

không trả tiền cho món hàng không loại trừ do kỳ vọng người

khác sẽ trả tiền

có khả năng món hàng hóa công không thể có tài chính từ những

khoản đóng góp tự nguyện.

túy sẽ được cung cấp thông qua sự sắp đặt hoàn toàn tự nguyện,

nghĩa là, qua hệ thống giá cả, ngay cả khi lợi ích xã hội biên cao

hơn chi phí xã hội biên

can thiệp của chính phủ vào hệ thống giá.

Slide 38

ĐỘC QUYỀN

Vì sao độc quyền là thất bại của thị

trường?

• Khơng chú ý đầu tư, nâng cao chất

lượng sản phẩm

• Khơng cơng bằng

• Gây ra tổn thất xã hội

Slide 40

Điều tiết độc quyền

• Quy định mức giá bán tối đa

• Đánh thuế

• Luật