Những đặc điểm nổi bật của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ là sự phân quyền phân cấptrong quản lý, sự dân chủ trong việc thực thi các chính sách giáo dục, sự đa dạng về loạihình trường học cũng
Trang 1Tiểu Luận Pro(123docz.net)
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Youalee SAYAXANG
Trang 2Tiểu Luận Pro(123docz.net)
Hà Nội – 2022
Trang 3Tiểu Luận Pro(123docz.net)
MỤC LỤC
2.1 Sơ lược về quá trình phát triển của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ 3
3.4 Những giá trị của kinh nghiệm giáo dục đại học Hoa Kỳ đối với giáo dục đại học tại
4.3 Những giá trị của kinh nghiệm giáo dục đại học Hoa Kỳ đối với giáo dục đại họctại Lào 18
Trang 4Tiểu Luận Pro(123docz.net)
MỞ ĐẦU
Hoa Kỳ là nước đầu tiên xây dựng một hệ thống giáo dục đại học đại chúng, nềngiáo dục Mỹ được coi là nền giáo dục hiện đại bậc nhất thế giới với rất nhiều các ưu điểmvượt trội Nền giáo dục của các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam, luôn nỗ lựccập nhật, học hỏi kinh nghiệm và nâng cao chất lượng giáo dục Hệ thống giáo dục đạihọc của Hoa Kỳ có nhiều điều để các nước khác học tập Tuy nhiên sự sao chép nguyênvẹn không phải lúc nào cũng phù hợp trong mọi điều kiện hoàn cảnh Trong kỷ nguyêntoàn cầu hóa mạnh mẽ, ranh giới khác biệt mờ đi nhiều xu hướng kinh tế - xã hội đềumang những đặc tính chung trên khắp thế giới, mỗi quốc gia trong xu thế học học, thamkhảo vẫn cần có quan điểm, lập trường xây dựng một hệ thống giáo dục đại học riêng biệtdựa trên nhu cầu và tình hình thực tế Việt Nam và Hoa Kỳ có sự khác nhau về nhiều mặtquan trọng trong hệ thống giáo dục đại học của mình, những mặt khác nhau này bắtnguồn từ đâu? Ý nghĩa của nó trong sự phát triển giáo dục của mỗi quốc gia như thế nào?Việt Nam có thể học tập gì từ kinh nghiệm của hệ thống giáo dục đại học Mỹ? Bài luậndưới đây sẽ làm rõ những nội dung trên
NỘI DUNG
I KHÁI NIỆM CHUNG
I.1 Khái niệm về giáo dục
Giáo dục được hiểu là một cách truyền đạt và tiếp thu về kiến thức, phong tục vànhững kỹ năng của con người áp dụng với con người đã được lưu truyền thông qua cácthế hệ bởi hình thức giảng dạy, nghiên cứu hoặc đào tạo truyền đạt từ giáo viên, giảngviên tới hệ học sinh, sinh viên trên khắp cả nước Ngoài ra giáo dục còn được thực hiệnngay trong chính môi trường gia đình có thể thấy thông qua cách giáo dục con cái của cácbậc phụ huynh về cách đối nhân xử thế,…
Giáo dục sẽ được hình thành và thông qua nhiều giai đoạn khác nhau tuy nhiên đềutuân theo trình tự phù hợp với mức độ tuổi tác: từ giáo dục cấp mầm non, giáo dục tiểuhọc cho tới giáo dục trung học và cấp độ đại học
I.2 Khái niệm về giáo dục đại học
Khái niệm giáo dục đại học hiểu nôm na là một hình thức đào tạo cao cấp, trung cấptri thức cho người học Giáo dục đại học xuất hiện ở các trường đại học, các học viện, nóbao gồm ba bậc là cao đẳng, đại học và sau đại học
II HỆ THỐNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC HOA KỲ
II.1 Sơ lược về quá trình phát triển của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ
Mỹ hay Hợp chủng quốc Hoa Kỳ là quốc gia có diện tích lớn thứ 3 trên thế giới(3,796,742 mi2) dân số khoảng trên 331 triệu người (điều tra dân số năm 2020) Về mặthành chính, Hoa Kỳ được chia thành 50 tiểu bang và một đặc khu liên bang Ngày nayHoa Kỳ đã trở thành một siêu cường quốc và có ảnh hưởng về nhiều mặt trên phạm vi
Trang 5Tiểu Luận Pro(123docz.net)
toàn thế giới Những đặc trưng văn hóa của Hoa Kỳ là: đất nước đa văn hóa và đất nướccủa những người di cư Trừ một bộ phận nhỏ các bộ tộc thổ dân, hầu hết người Mỹ cónguồn gốc từ các châu lục khác Những đặc điểm này có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trìnhphát triển của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ
Nền giáo dục Hoa Kỳ đã phát triển ngay từ khi những nhóm người di cư châu Âuđầu tiên đặt chân đến Bắc Mỹ Những trường đại học đầu tiên đã được thành lập từnhững năm 1630 Với quan điểm truyền thống là giáo dục thực dụng, nhiều loại hình lớphọc và trường học đã ra đời để đáp ứng nhu cầu hết sức đa dạng của các bộ phận dân cưnhằm mục đích thiết thực là tồn tại và phát triển trên đất nước được cho là Thế giới mới.Hiện nay, nền giáo dục Hoa Kỳ là một trong những nền giáo dục tiên tiến nhất trênthế giới Sự tiên tiến thể hiện ở cơ hội tiếp cận giáo dục, phương pháp giảng dạy, quy môtrường lớp, và nghiên cứu trong giáo dục, v.v… Hệ thống trường học cũng như chươngtrình giảng dạy không thống nhất trên toàn quốc Giáo dục công lập ở bậc phổ thôngmiễn phí và bắt buộc từ 6 đến 16, 17 hoặc 18 tuổi tùy theo mỗi bang Giáo dục phổ thônggồm 12 năm học nhưng sự phân chia các cấp tiểu học, THCS và THPT khá phức tạp vàkhông thống nhất; sự phân chia có thể là 6-6, 8-4, 6-3-3, hoặc 4-4-4 tùy theo từng địaphương Giáo dục đại học bao gồm cao đẳng, cao đẳng cộng đồng, đại học, chương trìnhthạc sĩ, chương trình tiến sĩ và nghiên cứu sau tiến sĩ
Những đặc điểm nổi bật của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ là sự phân quyền phân cấptrong quản lý, sự dân chủ trong việc thực thi các chính sách giáo dục, sự đa dạng về loạihình trường học cũng như phương thức đào tạo, và sự ứng dụng sâu rộng những tiến bộcủa khoa học công nghệ hiện đại trong quản lý cũng như hoạt động dạy và học Sựnghiệp giáo dục của Hoa Kỳ là sự quan tâm của liên bang, là trách nhiệm của mỗi bang
và là chức năng của từng địa phương
Quá trình hình thành và phát triển của giáo dục đại học Hoa Kỳ (10 thế hệ giáo dục)
II.2 Hệ thống GDDH Hoa Kỳ hiện nay
Giáo dục Mỹ được xem là nền giáo dục hiện đại bậc nhất thế giới Giáo dục Mỹđược xây dựng và phát triển với hệ thống đa dạng cùng quy mô đào tạo lớn và thậm chí
có vẻ là phức tạp Nền giáo dục Mỹ phản ánh lịch sử, văn hóa và những giá trị tốt đẹpcủa một quốc gia tiên tiến Đồng thời, luôn cập nhật và áp dụng kịp thời những tiến bộkhoa học và ứng dụng công nghệ hiện đại vào giảng dạy Bởi thế, Mỹ trở thành lựa chọn
du học hàng đầu của học sinh, sinh viên trên toàn thế giới
II.2.1 Cấu trúc hệ thống giáo dục Hoa Kỳ
Hệ thống giáo dục Hoa Kỳ bao gồm 12 năm học phổ thông, với trước đó là 1 đến 2năm giáo dục mầm non và sau đó là các chương trình học được cấp bằng qua các giaiđoạn: cao đẳng, cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ Thêm vào đó là các chứng chỉ không được cấpbằng Ngoài ra còn có các chương trình giáo dục đặc biệt, giáo dục thường xuyên và cơ
Trang 6Tiểu Luận Pro(123docz.net)
bản cho người lớn, học tập tại chức vào thời gian nhàn rồi, giáo dục và đào tạo nghềnghiệp thường xuyên Việc hoàn thành mỗi bậc học hay giai đoạn học là điều kiện tiênquyết để vào học bậc kế tiếp Tuy nhiên một số ngành cũng chấp nhận sinh viên tốtnghiệp đại học học tiếp lên bậc tiến sĩ mà không cần qua chương trình thạc sĩ Rất nhiềucông cụ đánh giá được sử dụng để xác định nhu cầu học tập, đánh giá kết quả học tập vàxác định điều kiện lên học bậc học cao hơn
Sơ đồ 1: Cấu trúc của nền giáo dục Hoa Kỳ
Trang 7Tiểu Luận Pro(123docz.net)
Giáo dục đại học: bao gồm cao đẳng, đại học, và sau đại học, gọi chung là giáo dục
đại học
Cao đẳng, đại học, và sau đại học là giáo dục không bắt buộc Cao đẳng cộng đồngkéo dài khoảng hai năm Học ở trường cao đẳng cộng đồng ít tốn kém hơn và thường đòihỏi đầu vào thấp hơn so với những trường đào tạo bốn năm Các tín chỉ ở trường caođẳng cộng đồng có thể được chuyển tiếp lên chương trình đại học bốn năm để lấy bằng
cử nhân Chương trình đại học thường kéo dài từ hai đến bốn năm Chương trình Thạc sỹkéo dài từ một (chương trình lý thuyết) đến hai năm (chương trình nghiên cứu) Chươngtrình Tiến sỹ đòi hỏi nghiên cứu chuyên sâu khoảng từ bốn đến bảy năm
Giáo dục Đại học ở Hoa Kỳ được xem là hấp dẫn nhất thế giới, vì thế hàng năm nóthu hút hàng triệu sinh viên quốc tế từ hầu hết các quốc gia trên thế giới Thông thườngcác trường đại học tư thục nổi tiếng hơn và được xếp hạng cao hơn các trường công Với
hệ thống đào tạo tín chỉ ưu việt, với những đổi mới về công nghệ giáo dục tiên tiến, vàvới những hoạt động nghiên cứu sâu rộng, giáo dục đại học Hoa Kỳ luôn đi đầu trongviệc tạo ra những tiến bộ về khoa học công nghệ của Hoa Kỳ nói riêng và của nhân loạinói chung
Đa số sinh viên Hoa Kỳ (khoảng 70%) học đại học từ nguồn cho vay của chính phủ,các trường đại học hoặc các nhà cho vay vì thông thường cha mẹ hết trách nhiệm cấpdưỡng đối với con cái trên 18 tuổi Mặc dù học phí đối với bậc đại học khá cao so với cácnước đang phát triển, chính phủ liên bang, các nguồn quỹ phi lợi nhuận và các trường đạihọc đã cấp rất nhiều học bổng toàn phần hoặc một phần cho học sinh sinh viên quốc tế để
họ có cơ hội hưởng được nền giáo dục đại học của Hoa Kỳ Những chương trình họcbổng phổ biến ở Việt Nam như Fulbright, Ford Foundation, Havard Yenching, East-WestCenter, Hubert H Humphrey Program v.v… đã tạo điều kiện cho hàng trăm sinh viên cónăng lực theo học tại các trường đại học danh tiếng ở Hoa Kỳ trong những năm qua
II.2.2 Đặc điểm nền giáo dục
Tính phi tập trung: đối với hệ thống giáo dục đại học Hoa Kỳ không có một bộ
hoặc cơ quan trung ương nào của Chính phủ Liên bang quản lý trực tiếp, đưa ra nhữngphương hướng chỉ đạo nghiêm ngặt hoặc những khuôn mẫu áp đặt từ trên xuống
Tính đại chúng: Một đặc điểm gần gũi với tính thức tiễn và có quan hệ gắn bó với
tính thực tiễn là tính đại chúng Tuy chịu ảnh hưởng của hệ thống GDĐH Anh quốcnhưng ngay từ khi xây dựng, nền GDĐH đã có tính đại chúng
Tính thực tiễn: tuy GDĐH Hoa Kỳ du nhập từ châu Âu, chịu ảnh hưởng mạnh
mẽ của các mô hình GDĐH truyền thống hàn lâm của châu Âu, đặc biệt của Anh và Đứcnhưng tính truyền thống đó không hoàn toàn áp đặt mọi sắc thái của GDĐH Hoa Kỳ.GDĐH tập trung đạo tào theo yêu cầu của sản xuất, xã hội Chính vì việc đào tạo gắn
Trang 8Tiểu Luận Pro(123docz.net)
chặt với yêu cầu của thực tiễn là một trong những yếu tố giúp GDĐH Hoa Kỳ có sứcsống mạnh mẽ và được đánh giá cao
Tính thị trường Trong toàn bộ hệ thống giáo dục của Hoa Kỳ cũng như trong
hoạt động của từng trường đại học, sức mạnh của thị trường chi phối rất rõ rệt Khi ngườimua là sinh viên thì các trường đại học với vai trò là người bán phải cạnh tranh nhau đểthu hút sinh viên Còn ngược lại, sinh viên là người bán thì sự canh nhau thể hiện ở cơhội việc làm Cả 2 chủ thể đó đều cùng tận dụng các cơ hội trong thị trường việc làm vàoquy mô và chương trình học/đào tạo Tuy được coi trong nhưng GDĐH Hoa Kỳ khôngphó mặc cho thị trường, họ luôn có những tác động gián tiếp hỗ trợ thêm cho các tácđộng tích cực của thị trường, tạo nên sự cân bằng cho hệ thống
II.2.3 Ưu điểm và hạn chế của nền GDĐH Hoa Kỳ
a) Ưu điểm
Sự đa dạng hóa và tính đa dạng Nền GDĐH Hoa Kỳ có rất nhiều loại trường
đại học với những mục tiêu khác nhau, tuyển những sinh viên có những mối quan tâm vànăng lực học thuật khác xa nhau, và phục vụ những mục tiêu khác nhau của xã hội Môhình tổ chức đào tạo cũng rất đa dạng Với sự phát triển của công nghệ thông tin, nhiềutrường học, đặc biệt là các trường đại học, đã cung cấp các chương trình dài hạn hoặckhóa học ngắn hạn trực tuyến để tạo ra nhiều cơ hội học tập hơn cho những người vì lý
do nào đó không đến trường được
Tuyển sinh mở Bất kì người nào/độ tuổi nào muốn theo học một trường sau trung
học đều có thể chấp nhận Một số trường vẫn có các yêu cầu đầu vào cao nhưng tất cảmọi người có bằng tốt nghiệp phổ thông đều có thể được nhận vào một trường đại họcnào đó Tuy nhiên do các yêu cầu về chất lượng và kiểm định cao nên không phải ai họccũng tốt nghiệp, tỉ lệ sinh viên nghỉ học giữa chừng vẫn khá cao
Tính cơ động Sinh viên có thể đổi trường học khi họ không hài lòng với trường
đang học, mối quan tâm hoặc năng lực học tập của họ thay đổi Các sinh viên có thể bịhấp dẫn bởi các hứa hẹn được hỗ trợ nhiều hơn, uy tín cao hơn, hay phù hợp hơn với mốiquan tâm
Tính cạnh tranh và thương mại hóa giáo dục Tính cạnh tranh mạnh mẽ trong
toàn hệ thống – cạnh tranh để có được sinh viên giỏi nhất, những giáo chức có năng lựcnhất, những nguồn kinh phí cho nghiên cứu và cả vị thế của nhà trường
Quyền tự do học thuật Giáo chức và sinh viên đều có quyền tự do về học thuật
để theo đuổi những nghiên cứu, nêu lên những vấn đề về học thuật và về xã hội và nóichung là họ có thể viết mà không sợ bất cứ áp lực nào Nhờ việc tự do học thuật tạo nênsức sáng tạo trong giảng dạy và học tập
Tính ổn định của đội ngũ giáo chức Mặc dù đã và đang có nhiều thay đổi về
bản chất của việc bổ nhiệm giáo chức và sắp xếp hoạt động học thuật, hầu hết giảng viên
Trang 9Tiểu Luận Pro(123docz.net)
thuộc khối giáo dục sau trung học đều được bổ nhiệm toàn thời gian ổn định, điều đó đemlại cho họ sự an toàn về nghề nghiệp và đảm bảo quyền tự do học thuật đồng thời có mứcsống tương xứng
Hệ thống quản lý chất lượng và kiểm định chất lượng mạnh
Kiểm định chất lượng ở Hoa Kỳ là một sự xem xét và công nhận tình trạng chấtlượng đào tạo của các cơ sở giáo dục và chương trình giáo dục đại học Hệ thống kiểmđịnh Hoa Kỳ bao gồm các tổ chức kiểm định khu vực, các tổ chức kiểm định quốc gia cóliên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo và các tổ chức kiểm định nghề nghiệp Chính các tổchức kiểm định chất lượng của Hoa Kỳ cũng phải được các tổ chức khác kiểm định,trong đó có Bộ Giáo dục Hoa Kỳ (United State Depatment of Education-USDE) và Hộiđồng Kiểm định giáo dục đại học (Council for Higher Education Accreditation-CHEA).Kiểm định chất lượng giáo dục đại học ở Hoa Kỳ có mục đích đảm bảo cho một nềngiáo dục đại học liên tục được cải tiến nhằm đáp ứng tối đa yêu cầu sử dụng nhân lực củacác nhà tuyển dụng lao động, đảm bảo một sự cải tiến liên tục cho hệ thống giáo dục đạihọc Kiểm định chất lượng giáo dục đại học được triển khai thực hiện bởi các tổ chứckiểm định giáo dục đại học mang tính chất phi lợi nhuận Nhà nước không trực tiếp kiểmđịnh các cơ sở giáo dục đại học và chương trình giáo dục mà thực hiện công nhận các tổchức kiểm định chất lượng giáo dục thông qua các hoạt động của USDE và CHEA côngnhận các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục đại học ở Hoa Kỳ Tính đến tháng8/2018 có 8 tổ chức kiểm định khu vực và 4 tổ chức kiểm định quốc gia liên quan đến tôngiáo ở Hoa Kỳ được USDE và CHEA đồng công nhận, tuy nhiên có một tổ chức kiểmđịnh được USDE công nhận nhưng CHEA chưa công nhận Trong số 7 tổ chức kiểm địnhnghề nghiệp được USDE công nhận năm 2018 thì chỉ có 2 tổ chức được CHEA côngnhận 41 tổ chức kiểm định chương trình được USDE và CHEA đồng công nhận; 17 tổchức kiểm định chương trình được USDE công nhận nhưng chưa được CHEA đồng côngnhận và, ngược lại, 18 tổ chức kiểm định được CHEA đồng công nhận nhưng chưa đượcUSDE công nhận Các thông tin trên cho thấy: trong khi các trường đại học và chươngtrình giáo dục đại học đang nỗ lực để được các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục đạihọc công nhận rằng các trường đại học và chương trình giáo dục đại học đáp ứng các yêucầu về chất lượng thì chính các tổ chức kiểm định cũng phải tìm kiếm sự công nhận bởicác tổ chức khác như USDE và CHEA Đó là cơ chế để đảm bảo tính khách quan và được
xã hội công nhận một cách rộng rãi
Các tổ chức kiểm định trường và chương trình đều phải thực hiện quy trình tự đánhgiá và đánh giá ngoài theo quy trình và tiêu chuẩn đánh giá để được CHEA hoặc USDEcông nhận 124 tổ chức kiểm định muốn được công nhận phải nộp một báo cáo tự đánhgiá dựa trên các tiêu chuẩn do CHEA hoặc USDE quy định CHEA hoặc USDE sẽ thăm
Trang 10Tiểu Luận Pro(123docz.net)
tổ chức kiểm định và có báo cáo thực địa Theo đó, CHEA và USDE đưa ra các quyếtđịnh công nhận hoặc không công nhận tổ chức kiểm định đó
Các tổ chức kiểm định được định kì đánh giá Ví dụ: chu kì đánh giá định kì củaCHEA là 10 năm, có đánh giá giữa kì; trong khi đó, USDE có chu kì đánh giá 5 năm/lần.Các tổ chức kiểm định có thể tìm kiếm sự công nhận của CHEA hoặc USDE hoặc của cảhai với các mục đích khác nhau Sự công nhận của CHEA nhằm khẳng định vị thế của tổchức kiểm định trong cộng động giáo dục đại học, còn sự công nhận của USDE là nhằm
hỗ trợ các tổ chức kiểm định tìm kiếm các khoản tài trợ của chính phủ
Có thể nói, ở Hoa Kỳ, kiểm định được xem là công cụ để chứng minh về sự đảmbảo chất lượng giáo dục của các trường đại học và chương trình đối với sinh viên và xãhội Đó là những tiêu chuẩn tối thiểu mà cơ sở giáo dục phải đạt được như cơ sở vật chất,thư viện, dịch vụ phục vụ sinh viên, chất lượng đào tạo Ngoài ra, việc một trường đạihọc hay một chương trình giáo dục đại học được kiểm định chất lượng còn là cơ sở đểcác nhà tuyển dụng tiếp nhận những sinh viên tốt nghiệp từ các trường và chương trìnhđược kiểm định Ngay cả việc các sinh viên muốn chuyển đổi tín chỉ giữa các trường thìchỉ có thể thực hiện thuận lợi giữa các trường hay chương trình được kiểm định Khácvới Hoa Kỳ, ở Việt Nam và nhiều nước khác trên thế giới, việc cấp kinh phí cho cáctrường đại học còn mang tính bình quân theo đầu sinh viên mà chưa quan tâm đến chấtlượng đào tạo Các tổ chức kiểm định cũng chưa được đánh giá định kì nên cũng chưađảm bảo rằng các tổ chức kiểm định đã được thành lập và cấp phép hoạt động đang thựchiện tốt nghiệm vụ được giao
(theo Trần Thị Ngọc Bích, Nguyễn Vinh Quang, Kiểm định chất lượng giáo dục đại học của Hoa Kỳ và những bài học đối với Việt Nam, Tạp chí Khoa học giáo dục, Tập
63, Số 12, trang 122-126)
Nền giáo dục hướng vào sinh viên (sinh viên là chủ thể của giáo dục) Người
học được quyền chọn lựa và quyết định Giáo dục Mỹ bắt đầu từ nhu cầu và sở thích củangười học Để phát huy tính dân chủ, giáo dục Mỹ cho phép người học được lên kế hoạchhọc tập của bản thân Người học được chọn trường, chọn môn học, và chọn giáo viên.Ngoài một số môn bắt buộc, người học được đăng kí và chọn môn học, giờ học theo nhucầu, trình độ
Thứ hai, người học được tham gia tích cực vào quá trình học của mình Ở cáctrường, giáo viên các cấp được gọi là người hướng dẫn “Facilitator” hoặc “Instructor”chứ không phải là người dạy “Teacher” Học sinh, sinh viên là nhân vật trung tâm vàđóng vai trò tích cực và chủ đạo trong quá trình học
b) Hạn chế
- Nền giáo dục thực dụng – chú ý đến nhu cầu cá nhân
- Chưa có chuẩn chương trình thống nhất trên toàn quốc gia