SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO VỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI

ĐỀ TÀI SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO VỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN Học phần Đảng chính trị Mã phách HÀ NỘI – 2021 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3 3 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu 4 3 1 Đối tượng nghiên cứu 4 3 2 Phạm vi nghiên cứu 4 4 Phương pháp nghiên cứu 4 4 1 Phương pháp nghiên cứu tài.

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TÊN ĐỀ TÀI:

SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO VỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Đảng chính trị

Mã phách: ………

HÀ NỘI – 2021

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu: 4

3.2 Phạm vi nghiên cứu: 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

4.1 Phương pháp nghiên cứu tài tiệu 4

4.2 Tổng kết kinh nghiệm 4

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 4

PHẦN NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐẢNG CHÍNH TRỊ 6

1 Đảng chính trị 6

2 Yếu tố cấu thành của Đảng chính trị 7

3 Chức năng của đảng chính tri 10

CHƯƠNG 2: SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO VỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI 12

1 Điểm giống nhau giữa nội dung, phương thức lãnh đạo với nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam 12

1.1 Về nội dung lãnh đạo và nội dung cầm quyền đều nhằm hướng tới thực hiện mục đích của Đảng 12 1.2 Về phương thức lãnh đạo và phương thức cầm quyền đều coi trọng các

công tác tổ chức - cán bộ, tư tưởng 13

1.2.1 Công tác tổ chức - cán bộ 13 1.2.2 Công tác tư tưởng 13

2 Điểm khác giữa nội dung, phương thức lãnh đạo với nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam 152.1 Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 15

2.1.1 Nội dung lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

15 2.1.2 Phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 16 2.2 Nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 17 2.2.1 Nội dung cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 17 2.2.2 Phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 18

KẾT LUẬN 20 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc

Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh, không còn người bóc lột người, thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản

Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng

tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ của nhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân

Đảng là một tổ chức chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêm minh, đồng thời thực hiện

2

các nguyên tắc: tự phê bình và phê bình, đoàn kết trên cơ sở Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng, gắn bó mật thiết với nhân dân, Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật

Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vào nhân dân

để xây dựng Đảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ thống

ấy Đảng lãnh đạo, tôn trọng và phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội

Đảng kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giai cấp công nhân, góp phần tích cực vào sự nghiệp hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội của nhân dân thế giới

Đảng Cộng sản Việt Nam được xây dựng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo cách mạng của Đảng

Vì vậy, từ tất cả các yếu tố trên để Đảng hoạt động một cách thuận lợi phải có sự linh hoạt giữa lãnh đạo và cầm quyền Với nội dung cầm quyền và nội dung lãnh đạo của Đảng đều là những công việc, những hoạt động mà Đảng phải tiến hành, tác động đối với các tổ chức và xã hội nhằm thực hiện tốt nhất vai trò của Đảng cầm quyền lãnh đạo Nhà nước và xã hội Nhưng bên cạnh đó nội dung cầm quyền của Đảng là những hoạt động, công việc mà Đảng cầm quyền có thể và cần làm với tư cách, thẩm quyền, trách nhiệm theo quy định của Hiến pháp, pháp luật, chủ yếu thông qua Nhà nước để thực hiện các nội dung lãnh đạo của Đảng; nói khái quát, nội dung cầm quyền của Đảng thuộc phạm trù pháp luật Trong khi đó, nội dung lãnh đạo của Đảng là các hoạt động

3

dẫn dắt, dẫn đường, định hướng, động viên, tổ chức các lực lượng để thực hiện thành công mục đích của Đảng và phát triển đất nước, phối hợp mọi phương diện trong các quan hệ xã hội; nói khái quát, nội dung lãnh đạo của Đảng thuộc phạm trù chính trị

Phương thức cầm quyền và lãnh đạo có tính nguyên tắc của Đảng Cộng sản Việt Nam là không chấp nhận đa nguyên chính tri, đa đảng đối lập - Đảng Cộng sản Việt Nam là người duy nhất cầm quyền Phấn đấu cho chủ nghĩa cộng sản là mục tiêu bất di bất dịch của Đảng Điều đó, về nguyên tắc, chỉ do Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền (nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa), đảng không chia sẻ quyền lực cho bất cứ đảng nào khác Thành quả của cách mạng

xã hội chủ nghĩa, thành quả xây dựng và phát triển chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành quả của sự hy sinh, phấn đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam và của toàn dân tộc Đòi hỏi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, để bảo đảm dân chủ trong cầm quyền và lãnh đạo của đảng như một số người nêu lên chỉ là lý luận lừa bịp, muốn thủ tiêu vai trò duy nhất cầm quyền và lãnh đạo chính đáng của Đảng Cộng sản Việt Nam Khi đã nắm được quyền thống trị, V.I Lênin chỉ rõ: “Đảng nắm quyền đó với ý thức là chỉ một mình mình nắm”

Do đó, để làm rõ hơn về nội dung, phương thức hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, bổ sung thêm vốn kiến thức cho học phần Đảng chính trị,

tôi đã quyết định chọn đề tài “sự giống nhau và khác nhau giữa nội dung, phương thức lãnh đạo với nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới” để nghiên cứu

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu nhằm làm rõ sự giống nhau và khác nhau giữa nội dung, phương thức lãnh đạo với nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới

4

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Nghiên cứu nội dung, phương thức lãnh đạo và nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

+ Làm rõ sự giống nhau và khác nhau giữa nội dung, phương thức lãnh đạo với nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới

3 Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Nội dung, phương thức lãnh đạo và nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu dưới góc độ là giúp mọi người hiểu hơn về nội dung, phương thức lãnh đạo và nội dung, phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu tài tiệu

Thu thập các tài liệu khác nhau (giáo trình/ bài giảng của giảng viên/ các trang báo mạng chính thức) và sản phẩm hoạt động giáo dục (ghi chép của sinh viên) theo một hệ thống với những dấu hiệu cơ bản để tìm ra những nét đặc thù, phổ biến của tài liệu

4.2 Tổng kết kinh nghiệm

Tổng hợp lại các nội dung sao cho phù hợp với nội dung của đề tài Đưa

ra ý kiến của bản thân góp phần hoàn thiện bài nghiên cứu

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Trong lịch sử phát triển của loài người, khi xã hội phân chia thành giai cấp thì xuất hiện mâu thuẫn về lợi ích giai cấp Lịch sử đấu tranh giai cấp đã chứng minh rằng, đấu tranh giai cấp phát triển đến một trình độ nhất định thì các đảng chính trị mới có khả năng ra đời Các đảng chính trị được xuất hiện trong cách mạng tư sản, trong xã hội tư bản chủ nghĩa Trong điều kiện lịch sử mới, quyền lực nhà nước không còn nằm trong tay vua chúa và không được truyền cho con cháu theo nguyên tắc “cha truyền con nối” Việc thành lập các

cơ quan quyền lực nhà nước được tiến hành bằng phương pháp bầu cử phổ thông, đầu phiếu

7

Xét về phương diện tổ chức quyền lực nhà nước, đảng chính trị xuất hiện như là kết quả việc hạn chế quyền lực của nền quân chủ chuyên chế, của sự ra đời quyền bầu cử (thế kỷ XIX) Trong bối cảnh đó, các lực lượng muốn chiếm giữ quyền lực và nhân rộng tầm ảnh hưởng trong xã hội cần phải bảo đảm cho mình sự ủng hộ rộng rãi của dân chúng Chính đảng chính trị đã trở thành công

cụ hợp pháp để phản ánh quyền lợi của những nhóm cử tri khác nhau và để chọn lựa giới thượng lưu cho xã hội Đây chính là những lý do khách quan cho

sự ra đời của đảng chính trị

Sự ra đời và phát triển của các chính đảng có liên quan chặt chẽ đến ba khái niệm cơ bản: quyền tồn tại của các nhóm khác nhau trong xã hội, quyền các nhóm được kiểm soát và chi phối lãnh đạo, hạn chế quyền của phái đa số cầm quyền Biểu hiện tập trung, cụ thể và thiết thực của ba khái niệm đó là quyền giành quyền lực bằng con đường tuyển cử và bằng đấu tranh ở Quốc hội Một số quốc hội ra đời sớm ngay khi còn chế độ quân chủ chuyên chế như Quốc hội Anh (giữa thế kỷ XIV), Quốc hội Pháp (giữa thế kỷ XV) Sự kiện đó đã phản ánh mối quan hệ thống trị, đấu tranh và hợp tác giữa nhà vua, quý tộc, tư sản và nông dân trong một thời gian tương đối dài trước khi có các cuộc cách mạng tư sản Tại Hoa Kỳ, Quốc hội và Chính phủ đều ra đời qua thắng lợi của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và thiết lập chính quyền tư sản Trong bối cảnh đó, các chính đảng dần dần ra đời và phát triển

2 Yếu tố cấu thành của Đảng chính trị

Trên thế giới đã có nhiều quan niệm về đảng chính trị, vừa có nét tương đồng, vừa có sự khác biệt, thậm chí khác nhau khá xa Nhiều nhà nghiên cứu phương Tây đã đưa ra định nghĩa về đảng chính trị từ phương diện một thuộc tính tiêu biểu của đảng chính trị, đó là vai trò của đảng trong các cuộc bầu cử

- Phương thức giành quyền lực nhà nước của đảng chính trị là phương thức cạnh tranh trong bầu cử, là con đường hòa bình Đây là phương thức được các chính trị gia phương Tây đề cao, bởi theo họ, đó là con đường chính trị ưu việt, phù hợp với tinh thần dân chủ cao nhất

- Để trở thành một đảng chính trị, tồn tại và phát triển với vị thế là một đảng chính trị thì các tổ chức đảng chính trị phải có các yếu tố cấu thành: các đảng đều phải có hệ tư tưởng riêng, phải là một tổ chức có kỷ cương và phải được sự thừa nhận, điều chỉnh của luật pháp B Konstan đại diện cho trường phái bảo thủ ở Anh cho rằng, đảng phái là tập hợp những người theo những học thuyết chính trị giống nhau

Trong lịch sử, không có một giai cấp cầm quyền nào mà lại tự nguyện từ

bỏ quyền lực chính trị của giai cấp mình Đấu tranh chính trị đòi hỏi giai cấp phải có mục tiêu chính trị rõ ràng, phải có tổ chức chặt chẽ để tập hợp lực lượng của giai cấp, để huy động lực lượng đồng minh đánh bại kẻ thù, giành thắng lợi Các đảng chính trị ra đời là do đòi hỏi khách quan của cuộc đấu tranh chính trị giữa các giai cấp Đảng là một tổ chức chính trị thể hiện lợi ích của giai cấp

9

xã hội nhất định (các đảng công nhân, tư sản, nông dân, dân chủ cách mạng ) Đảng chính trị, về nguyên tắc, là tổ chức cao nhất, chặt chẽ nhất của giai cấp, tập hợp những người giác ngộ nhất về lợi ích giai cấp, kiên quyết nhất trong đấu tranh để bảo vệ lợi ích giai cấp khi chưa giành được quyền lực chính trị cũng như khi đã giành được quyền lực chính trị

Vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất của đảng chính trị là tập hợp lực lượng

để thành đảng cầm quyền Nếu không có mong muốn giành chính quyền thì không thể là đảng chính trị Xét về nguyên tắc, mọi đảng chính trị đều mong muốn trở thành đảng cầm quyền Sự tồn tại của một đảng gắn bó với cuộc đấu tranh để giành chính quyền, thỏa mãn những lợi ích giai cấp và đạt tới mục tiêu cuối cùng của nó là trở thành đảng cầm quyền Khi trở thành đảng cầm quyền, đảng đứng ra thành lập chính phủ để thể hiện ý chí thống trị xã hội của giai cấp mình

Để trở thành một đảng chính trị, thì đảng đó phải đạt được một số tiêu chuẩn nhất định La Palombara, một trong những chuyên gia người Mỹ có uy tín về đảng phái học đã nêu bật bốn yếu tố cấu thành đảng:

Thứ nhất, đảng đó phải có hệ tư tưởng cho các hoạt động, mục tiêu tồn tại của mình Các đảng phái về bản chất là người đại diện cho hệ tư tưởng hoặc

ít nhất cũng phải thể hiện một định hướng nhất định về thế giới quan hoặc nhân sinh quan

Thứ hai, đảng là một tổ chức, nghĩa là có một sự liên kết con người tương đối lâu dài theo thời gian của các thành viên (đảng viên) hợp thành, là một thiết chế mà nhờ đó đảng khác với các tập hợp quần chúng

Thứ ba, mục tiêu của đảng là giành và thực hiện quyền lực nhà nước Trong hệ thống đa đảng, tự thân đảng khó có thể trở thành đảng cầm quyền

10

Một trong những điều kiện cơ bản để trở thành đảng cầm quyền đó là đảng phải

có chương trình vận động tranh cử, phải được nhân dân tín nhiệm

Thứ tư, các đảng phái phải nỗ lực tranh thủ, thu hút sự ủng hộ rộng rãi của nhân dân

3 Chức năng của đảng chính tri

Chức năng của đảng chính trị được thể hiện trên những phương diện hoạt động cơ bản như sau:

- Động viên, tổ chức, hỗ trợ và lãnh đạo các tầng lớp xã hội đấu tranh để bảo vệ quyền lợi của họ với yêu cầu cao nhất của đấu tranh là giành và giữ chính quyền

- Xây dựng chính sách phù hợp, phản ánh nguyện vọng cụ thể của từng giới và thực hiện nhiệm vụ trung gian giữa chính quyền và nhân dân trong việc điều chỉnh chính sách trong từng giai đoạn

- Việc thi hành và xây dựng chính sách chịu tác động qua lại của tình hình quốc tế, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước, nên không thể chủ quan, duy ý chí

- Khi một chính đảng trình bày chương trình và chính sách của mình cho nhân dân, chính đảng đó không thể không tính đến sự cạnh tranh của các chính đảng khác và yêu cầu của các giới để có thể tham gia vào chính quyền; do đó, cần phải điều chỉnh ý định, quan điểm, yêu cầu của mình

- Việc tuyên truyền và thực hiện chính sách của một chính đảng còn có thể vấp phải sự chống đối và cạnh tranh của những thế lực trong từng khu vực

và lĩnh vực của “các nhóm lợi ích và bộ máy viên chức”

11

Trong hệ thống chính trị tư bản chủ nghĩa, các đảng chính trị có một vị trí rất quan trọng Tùy thuộc vào điều kiện của mỗi quốc gia, vai trò của đảng chính trị có thể được ghi hay không được ghi trong hiến pháp Ví dụ, Hiến pháp của Hoa Kỳ không ghi vai trò của đảng chính trị, nhưng Hiến pháp của Cộng hòa Liên bang Đức lại ghi rõ tại Điều 21, xác định nhiệm vụ của các đảng là

“góp phần vào việc hình thành ý chí chính trị của nhân dân” và quy định việc ngân sách nhà nước cấp kinh phí cho các đảng chính trị Dù có được ghi hay không được ghi trong hiến pháp thì trong thực tế, các đảng chính trị tư sản vẫn được pháp luật các nước tư bản thừa nhận Các đảng tư sản cầm quyền có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị tư sản, có tầm ảnh hưởng

to lớn đến các chính sách đối nội và đối ngoại của quốc gia