Tài liệu Những hẻm núi đại kỳ quan thiên nhiên potx

Những hàng tuyết tùng mọc dọc theo bờ sông toả bóng mát như lời mời gọi mọi người vào tránh cái nóng từ hoang mạc… Một thế kỷ trước đây, những người mới đến bị hấp dẫn bởi vẻ đẹp và sự

Những hẻm núi đại kỳ

quan thiên nhiên

Một sáng mùa xuân, dòng Colorado mát lạnh và êm đềm Những chú cá hồi búng mình nhảy lên khỏi mặt nước rồi rơi xuống, làm nước tung trắng xoá Những hàng tuyết tùng mọc dọc theo bờ sông toả bóng mát như lời mời gọi mọi người vào tránh cái nóng

từ hoang mạc…

Một thế kỷ trước đây, những người mới đến bị hấp dẫn bởi vẻ đẹp và

sự hùng vĩ nơi đây và dần dần hình thành nên một công viên quốc gia vào năm 1919, để rồi hôm nay nó lại được bình chọn là kỳ quan thiên nhiên của thế giới

Kỳ quan đó chính là Khe núi lớn trong công viên quốc gia Grand Canyon, Mỹ

Kỳ quan hùng vĩ thế giới

Những dải đất chạy dài cuồn cuộn nhiều màu sắc như một chiếc cầu vồng, những bức tường đá đỏ rực chạy dọc theo các con sông Đặc biệt là vùng đồng bằng Unkar, một trong những vùng định cư rộng lớn nhất của người Anasazi, vẫn còn tồn tại dấu vết ngày đầu canh tác của những người cổ xưa này

Không hề có đường phố hay xe cơ giới trong khu vực này, do đó hầu hết cư dân tại đây hàng ngày phải lội bộ, cưỡi ngựa hay la để đến nơi trồng trọt

Tại vùng hẻm núi Havasu - hay còn gọi là Havasu 'Baaja, có nghĩa

"người dân vùng nước xanh thẳm" - có ngôi làng Supai với 450 người đang cư ngụ tại đây và đón 25.000 du khách viếng thăm mỗi năm

Tại đây có hai điều hấp dẫn du khách, độc đáo nhất là thác nước vĩ đại

và giống ngựa có đuôi và bờm màu vàng sáng rực Người dân thuộc các bộ tộc trong công viên quốc gia Grand Canyon nuôi rất nhiều giống ngựa, họ xây dựng hàng rào kiên cố nhằm tránh sự tò mò và hiếu kỳ của khách du lịch

Khi một nhà khảo cổ thuộc công viên quốc gia đưa Leigh

Kuwanwisiwma đến khu vực này, ông đã nói: "Tôi rất tự hào là nông dân, khi sống tại hẻm núi này, tôi nhìn mọi vật dưới con mắt của một nông dân, bởi vì tôi hiểu rằng mình đang trồng trọt như ông cha đã làm thuở xưa"

Các nhà nghiên cứu cho rằng Grand Canyon có niên đại gần 2 triệu năm tuổi Những hòn đá tạo nên hẻm núi lớn nhất thế giới ở miền Tây nước Mỹ có xuất xứ từ vùng bờ biển phía đông giáp với Đại Tây Dương và nguồn gốc lượng cát bao phủ 350.000 km2 miền Tây nước

Mỹ, bồi đắp nên các tảng sa thạch ở Grand Canyon khoảng 150 đến

300 triệu năm trước

Trước đây, các nhà địa chất học thường nhìn vào cấu trúc sa thạch để xác định thành phần của đá, hoặc dựa vào hướng gió thổi, nước chảy

để tìm nguồn gốc của sa thạch Nhưng với các đụn cát cổ đại trong Khe núi lớn thì phương pháp này không cho kết quả xác đáng

Thay vào đó, các nhà nghiên cứu xem xét kỹ lưỡng các hạt ziricon, một khoáng chất có chứa urani trong sa thạch Khi ziricon kết tinh từ macma tan chảy, urani phóng xạ sẽ bắt đầu phân rã thành chì Lượng chì trong hạt ziricon có thể tiết lộ thời gian hình thành

Những người khai phá

Tất cả mọi con đường mòn tại Khe núi lớn đều được tổ tiên của người

Mỹ - gọi là Hisatsinom tạo nên và các nhà khảo cổ đã gọi những thế

hệ đầu tiên này là Anasazi

Tuy nhiên, những người Mỹ hiện nay không đồng ý với tên gọi đó vì

họ cho rằng Anasazi là một thuật ngữ của người Navajo, có nghĩa là

"kẻ thù cũ"

"Tất cả các vùng đất tại hẻm núi này đều có dấu chân của chúng tôi

Đó là nơi chúng tôi đã sống và sinh sôi, nơi ông cha chúng tôi đã trồng trọt và sống cho đến ngày nay", Leigh Kuwanwisiwma, một thổ dân Hopi nói

Thời tiết tại đây vô cùng khắc nghiệt 1.300 năm trước, người

Hisatsinom (hay người Anasazi) di cư đến những nơi sâu nhất của hẻm núi này để canh tác cây bông, ngũ cốc, đậu và bí ngô dọc chỗ đất được đắp cao và vùng đất cát dọc bờ sông Colorado

Trồng trọt tại Hẻm núi lớn không khác gì trồng cây trên sao Hoả, nhưng người Anasazi đã thành công một cách đáng ngạc nhiên; nơi

đây không hề có nước, thời tiết băng giá nhưng họ biết rõ từng ngóc ngách, từng nguồn nước, nơi ẩn núp và các con đường mòn ở đây

Từ năm 700 đến năm 1200 trước Công nguyên - dài gấp đôi thời gian người Mỹ hiện diện - họ đã biết rõ nơi này như lòng bàn tay

Các nhà khảo cổ ngày nay cho rằng chắc chắn có những lớp người đã sinh sống tại Hẻm núi lớn trước người Anasazi hàng nghìn năm, đó là người da đỏ Bắc Mỹ cổ

Hình vẽ khắc đá được phát hiện đã cho thấy cách những người da đỏ

cổ xưa sinh sống, săn bắn Sau khi người Anasazi di cư ra khỏi vùng hẻm núi thì các thổ dân khác như Hopi, Zuni, Southern Paiute,

Hualapai, Havasupai, Navajo… xuất hiện

Đối với thổ dân Hopi, hẻm núi này là "ongtupka" - nghĩa là quê hương

tổ tiên; còn đối với người Southern Paiute lại là "puazant tuvip" - có nghĩa vùng đất thánh; người Tây Apache thì gọi đơn giản là

"gedacho" - đỉnh núi