TL nội DUNG PHÊ PHÁN nền văn hóa THỤC dân, đế QUỐC TRONG một số tác PHẨM của hồ CHÍ MINH

Đề tài:NỘI DUNG PHÊ PHÁN NỀN VĂN HÓA THỤC DÂN, ĐẾ QUỐC TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA HỒ CHÍ MINH Phần mở đầu: Phần nội dung: Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung 1.1 Khái niệm 1.2 Vài nét v

Đề tài:

NỘI DUNG PHÊ PHÁN NỀN VĂN HÓA THỤC DÂN, ĐẾ QUỐC

TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM CỦA HỒ CHÍ MINH

Phần mở đầu:

Phần nội dung:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung

1.1 Khái niệm

1.2 Vài nét về hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2: Hồ Chí Minh lên án những hiện tượng phi văn hoá của chủ nghĩa thực dân

2.1 Lên án cách xử sự thiếu văn hoá của thực dân, đế quốc đối với nhân dân các nước thuộc địa

2.2 Phê phán những tệ nạn xã hội và mầm mống tội ác trong lòng các nước tư bản phát triển

Chương 3: Hồ Chí Minh vân dụng vào việc xây dựng nền văn hoá mới

3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hoá dân tộc qua một

số tác phẩm tiêu biểu

3.2 Vận dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hoá mới trong thời kỳ hiện nay

Phần kết luận

PHẦN MỞ ĐẦU

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm và ra sức xây dựng một đát nước Việt Nam giàu đẹp, văn minh sau khi đã giành được độc lập Mục tiêu vì con người suốt đời vì con người, phấn đấu hy sinh suốt đời vì hạnh phúc cho con người là mục tiêu cao cả và xuyên suốt trong cả cuộc đời hoạt động của Người Công lao của Người đối với nhân ta như trời như biển Từ lúc Người ra đời thì đất nước và nhân dân ta đang chìm trong vòng nô lệ, hai tiếng Việt Nam thân yêu không còn chỗ đứng trên bản đồ thế giới Sự lầm than khổ cực bao trùm lấy cả dân tộc ta Trước thảm cảnh đó có biết bao người yêu nước đã đứng lên tranh đấu để giải phóng đồng bào khỏi ách ngoại xâm: cụ Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu… mỗi người chọn cho mình một hướng đi riêng, một cách làm riêng, nhưng rốt cuộc tất cả đều bị bọn thực dân đế quốc dìm trong bể máu Giữa lúc ấy có một người thanh niên yêu nước rời tổ quốc ra đi tìm câu giải đáp cho đường lối cứu nước của dân tộc Quãng thời gian gần 20 năm, từ lúc rời xa Tổ quốc 5 - 6 - 1911 đến năm 1930 - đánh dấu bằng sự kiện ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, đã khẳng định công lao to lớn mà Người đã để lại cho dân tộc Những năm tháng không quản ngại mọi khó khăn, thiếu thốn

đi khắp đó đây, tìm ra con đường đúng đắn - con đường giải phóng dân tộc theo cách mạng vô sản Độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội Chính Người - Bác Hồ vĩ đại đã cứu nhân dân ta thoát khỏi cuộc đời nô lệ kéo dài gần 100 năm, Bác đã đem lại độc lập tự do cho đất nước ta, Người đã làm cho hai tiếng Việt Nam rạng rỡ khắp năm châu bốn biển Trên một tờ báo "Đóm lửa nhỏ " năm 1923 một nhà thơ Liên Xô sau khi gặp Bác đã ca ngợi Bác Hồ

như sau: "Từ Nguyễn Ái Quốc tỏa ra một nền văn hóa không phải văn hóa

Châu Âu, mà có lẽ là nền văn hóa của tương lai".

Hiện nay, công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh được rất nhiều tổ chức, cá nhân quan tâm tìm hiểu, đặc biệt là nghiên cứu thân thế và sự

nghiệp của Hồ Chí Minh Gần đây nhất là công trình "Hồ Chí Minh tiểu

sử" mang mã số KX.02.11 đã được Hội đồng Trung ương Đảng thẩm định

và nghiệm thu, đây là công trình khoa học phản ánh những tương đối đầy đủ

về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh ĐẶc biệ là từ khi Hội đồng cảu tổ chức UNESCO ra Nghị quyết công nhận Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thì hàng loạt những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa đã được ra đời.Tuy nhiên nghiên cứu những bài nói, viết của Hồ Chí Minh về việc lên án những hiện tượng phi văn hóa của chủ nghĩa thực dân, đế quốc và từ đó là nền tảng để

Hồ Chí Minh vận dụng vào việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam tránh những sai lầm đó thì chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu tiếp cận Nhưng voiứ yêu cầu của đề tài chỉ dừng lại là một tiểu luận nên tác giả chỉ nghiên cứu những nội dung hết sức cơ bản trên những tác phẩm tiêu biểu của Hồ Chí Minh Với những yêu cầu đặt ra trên tác giả trình bài tiểu luận với ba chương cơ bản:

- Chương 1 tác giả trình bài một số vấn đề lý luận chung của đề tài Trong đó nêu ra một jsố khái niệm có liên quan, nguòn gốc, quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá

- Chương 2 là chương nội dung cơ bản của đề tài Chương này người viết trình bày vấn đề Hồ Chí Minh lên án những chính sách cực kỳ phi văn hoá của đế quốc, thực dân không chỉ ở các nước thuộc đại mà còn ngay cả ở chính quốc

- Chương 3 tác giả trìng bày một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam mới tránh những

khuyết điểm sai lầm ở các nước đế quốc, thực dân Tác giả dành một phần

để trình bày vấn đề Đảng ta vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa trong việc xây dựng đất nước Việt Nam với nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn hiện nay

Ngoài ba chương chính ra tiểu luận còn phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và một số hình ảnh minh họa

Với phạm vi nghiên cứu là một tiểu luận hết học phần và thời gian nghiên cứu cũng không nhiều nên nội dung đề tài tác giả nghiên cứu cũng chưa được sâu sắc và toàn diện như mang muốn Mặt khác, do mới tiếp cận môn khoa học Tư tưởng Hồ Chí Minh nên tầm hiểu biết về tư tưởng Hồ Chí Minh của tác giả chưa sâu do đó trong quá trình nghiên cứu cũng không thể tránh thiếu sót và sai lầm Rất mong thầy cô thông cảm giúp đỡ để em có được một cách nhìn bao quát hơn về vấn đề và có thêm vốn kiến thức để phục vụ công tác sau này

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Một số khái niệm liên quan

Văn hoá :

Danh từ văn hoá hiện nay rất phổ biến, nhưng việc giải thích nó rất phức tạp.Tuy dân tộc nào cũng có những khái niệm ít nhiều gân với khái niệm này Từ văn hoá theo nghĩa thuật ngữ của nó là bắt nguồn từ Châu Âu

để dịch từ Culture của Pháp, Anh, Kultur của Đức Mấy chữ này lại bắt nguồn từ chữ Latinh Cultus mà nghĩa gốc là trồng trọt được dùng theo hai nghĩa Cultus agri là “trồng trọt ngoài đồng” và Cultus animi là “trồng trọt tinh thần” Có thể khái quát khái niệm văn hoá là một cái gì chỉ giành riêng cho con người và cho mọi người không liên quan gì đến trình độ phát triển vật chất và tinh thần của họ Văn hoá găn chặt với văn minh, thậm chí văn hoá là linh hồn của văn minh, Văn hoá ở trạng thái chung nhất biểu hiện bằng sự liên quan của con người với ba mặt: tự nhiên, con người và thần linh Tuy theo sự phát triển của từng nhóm người cụ thể mà liên quan này khác nhau Trong phạm vi nghiên cứu của một tiểu luận, tác giả xin trình bày một số khái niệm văn hoá đặc trưng nhất:

Tuyên bố của tổ chức UNESCO về những chính sách văn hoá tại Hội nghị quốc tế do UNESCO chủ trì tại Mêhicô có nêu: “Trên ý nghĩa rộng nhất, văn hoá có thể là một phức thể, tổng thể các đặc trưng diện mạo, những nét riêng biệt về tinh thần, vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của mộ xã hội Văn hoá bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những tập tục truyền thống, tín ngưỡng… văn hoá đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân, giúp cho con người tự hoàn thiện, khắc hoạ nên bản săc của một cộng đồng gia đình, xóm làng Vùng miền, quốc gia, xã hội Văn hoá

bao gồm cách ứng xử và sự giao tiếp của cá nhân hay cộng đồng làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác

Khái niệm văn hoá của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng: Văn hoá là hiểu biết để từng bước làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội, làm chủ bản thân Trong mọi điều hiểu biết xử thế đối với bản thân, gia đình, xã hội và thiên nhiên là biểu hiện đẹp đẽ nhất của văn hoá và xử sự trong xã hội có áp bức, bóc lột đó là làm cách mạng Đây chính là biểu hiện gốc rễ ảnh hưởng, lan toả đến các hiểu biết khác Đó là biểu hiện rõ nét của nền văn minh

Quan niện của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hoá:

Trước cách mạng tháng Tám: Năm 1943: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là tổng hợp những phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người

đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sinh tồn”

Sau cách mạng tháng Tám năm 1945: Lúc này Hồ Chí Minh không

có một định nghĩa riêng về văn hoá như trước cách mạng tháng Tám nhưng qua những bài nói, bài viết, phát biểu của Người về văn hoá chúng ta có thể hiểu quan niệm về văn hoá của Hồ Chí Minh sau năm 1945: Người coi văn hoá là lĩnh vực thuộc kiến trúc thượng tầng hay lĩnh vực thuộc về đời sống tinh thần của xã hội Bác coi văn hoá quan trọng với các lĩnh vực và có tác động trở lại các yếu tố trên Theo Người văn hoá là một kiến trúc th7ợng tầng, những cơ sở hạ tầng của xã hội kiến thiết rồi mới được và đủ điều kiện phát triển được

Đế quốc (chủ nghĩa) 1 : Chủ nghĩa tư bản lũng đoạn, giai đoạn tột cùng

của chủ nghĩa tư tư bản Chủ nghĩa tư bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc trong thời kỳ tiếp giáp giữa hai thế kỷ XIX và XX, khi sự thống trị kinh tế của tư bản lũng đoạn và tư bản tài chính được bổ sung thêm bằng quyền lực chính trị tuyệt đối của hai nhóm tư bản này và việc phân chia đất đai của các nước tư bản lớn cúng kết thúc

Thực dân (chủ nghĩa): hệ thống và chính sách của các nước tư bản

dùng bạo lực tước đaọt độc lập về kinh tế và chính trị của các nước bị xâm chiếm, biến các nước này thành thuộc địa.2

1.2 Vài nét về quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá.

Suốt cuộc đời hiến mình cho dân tộc, mọi hoạt động của Người đều vì

sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng con người - tư tưởng và hành động mang đậm nét văn hoá Hồ Chí Minh Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về văn hoá của Người là một di sản vô giá và những giá trị vĩnh cữu mà Người đã để lại cho dân tộc mình mà còn cho cả nhân loại Nét đặc sắc nổi bật nhất của tư tưởng văn hoá Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hoà dân tộc với quốc tế, giai cấp với nhân loại, truyền thống hiện đại, trên cơ

sở một chủ nghĩa nhân văn - tất cả vì hạnh phúc của con người, tất cả vì sự hoàn thiện con người Con người với ý nghĩa đầy đủ nhất, như Hồ Chí Minh nói, đó là mỗi một người, là những thân trong gia đình, những người gần gũi trong làng xã, phố phường, tập thể, là những người trong một nước, cho đế phạm vi rộng nhất là cả loài người Văn hoá Hồ Chí Minh là văn hoá của con người, do con người, vì con người

Có thể nói Hồ Chí Minh tiêu biểu cho những gì là tốt đẹp nhất của nền văn hoá lâu đời của dân tộc Việt Nam có nhiều nét tương đồng với nhiều

1 Từ diển chính trị, NXB Thông tấn xã Nô- Vô- xti, Mat-xcơva 1983

2 Từ diển chính trị, NXB Thông tấn xã Nô- Vô- xti, Mat-xcơva 1983

nước trong khu vực và Đông - Nam - Á Người sàng lọc tinh hoa văn hoá Phương Đông qua lăng kính văn hoá truyền thống của dân tộc và chắt lọc tinh tuý văn hoá của nhân loại từ vốn hiểu biết kiến thức văn hoá dân tộc và Phương Đông của Mình Theo một nghĩa nào đó, Hồ Chí Minh mang trong mình những giá trị tinh thần tượng trưng cho văn hoá Phương Đông Đó là nét đặc sắc của nền văn hoá Phương Đông đã được Việt Nam hoá qua hàng ngàn năm lịch sử và nền văn hoá này lại một lầan nữa được sàng lọc và kết tinh lại như một bộ phận cấu thành trong tư tưởng và sinh hoạt văn hoá của

Hồ Chí Minh Văn hoá Phương Đông mà nổi lên nhất là văn hoá nho giáo, văn hoá Phật giáo, văn hoá đoạ giáo đã được sớm du nhập vào Việt Nam Những trào lưu văn hoá này của phương Đông khi vào Việt Nam đã được cải biến cho thích hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội, với tình cảm hoài bão

và lẽ sống của con người Việt Nam

Nét đặc sắc và độc đáo của nền văn hoá Việt Nam là sự chắt lọc những tinh tuý vh1 nhân loại Đạo phật được du nhập vào Việt Nam từ những thế

kỷ đầu của Công nguyên, đã nhanh chóng lan rộng trong nhân dân Và với truyền thống dân tộc chứa sẵn lòng yêu thương sâu sắc, sự gắn bó đàon kết giữa người với người nên khi tiếp thu tư tưởng từ bi bác ái của nhà Phật thì lòng từ bi bác ái của nhân dân Việt Nam đã được nâng cao thêm chứ không phải Phật giáo đem lại lòng từ bi bác ái cho dân tộc Việt Nam Chính truyền thống dân tộc có sẵn đã dễ dàng hoà quyện với giáo lý nhà Phật và đã tạo nên một chủ nghĩa nhân đạo tích cực mang màu sắc Việt Nam, một nhân tố bền vững trong nhân sinh quan Việt Nam Và Chủ tịch Hồ Chí Minh với tấm lòng thương yêu vô hạn đối với đồng bào, nhân loại bị, suốt đời chiến đấu cho độc lập dân tộc của Tổ quốc, cho tự do và hạnh phúc của con người

và tư tưởng văn hoá của Người cũng không xuất phát từ Phật giáo mà xu6át

phát từ truyền thống dân tộc trong đó có chứa đựng những nhân tố tích cực của Phật giáo đã được tiếp thu và sàng lọc kỹ càng

Qua một thời gian rất dài, phật giáo là tôn giáo thống trị đời sống văn hoá của cộng đồng người Việt Nam Đến thời Lý, Trần trở đi, Nho giáo dần dần thay thế cho Phật giáo trong thượng tầng kiến trúc của xã hội Việt Nam

Hồ Chí Minh đã từng nhận xét “Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm của

nó là sự tuyên truyền dưỡng đạo đức cá nhân” Người đã tiếp thu và hiểu được tư tưởng Khổng giáo là một sức mạnh to lớn trong đời sống văn hoá của một số nước Châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên; Song Người cũng cho rằng: “Khổng giáo chỉ thích hợp với một xã hội bình yên không thay đổi” Trong quá trình tiếp thu các nền văn hoá Hồ Chí Minh đã nhận thấy Nhật Bản đã sớm thức tĩnh sớm nguy cơ của thời đại mới Minh Trị

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hồ Chí Minh tiểu sử - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - nhà xuất bản Lý

luận Chính trị, Hà Nội 2006.

2. Một số vấn đề phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh, PGS Song Thành Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội 1997.

3. Hồ Chí Minh nhà tư tưởng lỗi lạc, GS Song Thành, nhà xuất bản lý luận chính trị,

Hà Nội 2005.

CTQG,H.1998

5. Nguyễn Ái Quốc - Những bài đăng trên báo Le- Paria, NXB Sư thật, H.1987

6. Hồ Chí Minh - những bài bút chiến - Phạm Nguyên Toan, NXB Thanh niên,

H.2006

7. Đường kách mệnh - Nguyễn Ái Quốc, nhà xuất bản sự thật, H 1982.

8. Hồ Chí Minh một con người, một dân tộc, một thời đại, một sự nghiệp; Phạm Văn

Đồng, nhà xuất bản sự thật H 1990.

9. Bản án chế độ thực dân Pháp - Nguyễn Ái Quốc, nhà xuất bản sự thật, H 1975.

10. Cương lĩnh đầu tiên của Đảng - ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; PGS

- PTS Nguyễn Bá Linh, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội 2004.

11. Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, GS Đặng Xuân Kỳ, nhà xuất bản Lý

luận Chính trị, H.2004.

12. Tìm hiểu thân thế, sự nghiệp và tư tưởng Hồ Chí Minh, TS.Hoàng Trang - TS.

Nguyễn Khánh Bật, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, H 2000.

13. Hồ Chí Minh toàn tập (tập 5,6,10), nhà xuất bản CTQG, H 2000