Nghiên cứu ảnh hưởng của một số công thức bón phân đến khả năng sinh trưởng và tích lũy vitamin c trong lá cây chùm ngây (moringa oleifera lam ) tại thị trấn đoan hùng – huyện đoan hùng – tỉnh phú thọ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN --- NGUYỄN LAN HƯƠNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ CÔNG THỨC BÓN PHÂN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ TÍCH LŨY VITAMIN C TRONG LÁ CÂY C

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

NGUYỄN LAN HƯƠNG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ CÔNG THỨC BÓN PHÂN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG VÀ TÍCH LŨY VITAMIN C TRONG LÁ

CÂY CHÙM NGÂY (Moringa oleifera Lam.)

TẠI THỊ TRẤN ĐOAN HÙNG HUYỆN ĐOAN HÙNG – TỈNH PHÚ THỌ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Ngành Sư phạm Hóa học

Phú Thọ, 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

NGUYỄN LAN HƯƠNG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ CÔNG THỨC BÓN PHÂN ĐẾN KHẢ NĂNG

SINH TRƯỞNG VÀ TÍCH LŨY VITAMIN C TRONG

LÁ CÂY CHÙM NGÂY (Moringa oleifera Lam.)

TẠI THỊ TRẤN ĐOAN HÙNG HUYỆN ĐOAN HÙNG – TỈNH PHÚ THỌ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Ngành Sư phạm Hóa học

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: ThS PHÙNG THỊ LAN HƯƠNG

Phú Thọ, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong khóa luận này là

của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của ThS Phùng Thị Lan Hương,

các kết quả nghiên cứu được trình bày trong khóa luận là trung thực Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khóa luận đã được chỉ rõ nguồn gốc và được phép công bố

Phú Thọ, ngày 10 tháng 05 năm 2018

Sinh viên thực hiện:

Nguyễn Lan Hương

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Hóa học phân tích với đề tài:

“Nghiên cứu ảnh hưởng của một số công thức bón phân đến khả năng

sinh trưởng và tích lũy Vitamin C trong lá cây Chùm ngây (Moringa

oleifera Lam.) tại Thị trấn Đoan Hùng – huyện Đoan Hùng – tỉnh Phú

Thọ” là kết quả của quá trình cố gắng của bản thân và dưới sự giúp đỡ, động

viên khích lệ của các thầy cô giáo, bạn bè và gia đình Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô giáo, bạn bè và gia đình đã giúp đỡ tôi trong

thời gian học tập – nghiên cứu khoa học vừa qua

Tôi xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo, Thạc sĩ Phùng Thị Lan Hương đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và cung cấp tài liệu thông tin khoa học cần thiết cho luận văn của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Hùng Vương, khoa Khoa học tự nhiên và đặc biệt là các thầy cô giáo trong Bộ môn Hóa học

đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt công việc nghiên cứu khoa học của mình Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã giúp đỡ tôi vượt qua những khó khăn của quá trình hoàn thành khóa luận này

Trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp, mặc dù đã rất cố gắng để hoàn thành tốt bản khóa luận nhưng do thời gian và kiến thức của bản thân còn hạn chế nên bản khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót Vậy tôi rất mong được sự giúp đỡ, chỉ bảo và góp ý chân thành của các thầy

cô giáo và toàn thể bạn bè, đồng nghiệp để khóa luận tốt nghiệp của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vii

DANH MỤC HÌNH MINH HỌA vii

MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

1.3.1 Ý nghĩa khoa học 2

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 2

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Tổng quan về cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) 3

1.1.1 Nguồn gốc và sự phân bố địa lý của cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) 3

1.1.2. Giá trị và công dụng của cây Chùm ngây 5

1.1.3. Tình hình nghiên cứu cây Chùm ngây 9

1.2 Tổng quan về phân bón 12

1.2.1 Giới thiệu về phân bón 12

1.2.2 Ảnh hưởng của của phân bón đến cây trồng và môi trường 13

1.2.3 Ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng và phát triển của cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) 17

1.3 Tổng quan về Vitamin C 18

1.1.1. Giới thiệu về Vitamin C 18

1.1.2. Vai trò của Vitamin C đối với cơ thể con người 19

1.1.3. Các phương pháp xác định Vitamin C trong thực phẩm 20

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

2.2 Nội dung nghiên cứu 25

2.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 25

2.3.1. Thời gian 25

2.3.2. Địa điểm 25

2.4 Phương pháp nghiên cứu 25

2.4.1. Phương pháp trực quan 25

2.4.2. Phương pháp toán - thống kê 26

2.4.3. Phương pháp bố trí thí nghiệm 27

2.4.4. Phương pháp lấy mẫu và xử lý mẫu 28

2.4.5.Phương pháp chuẩn độ (phương pháp oxy hóa – khử) 29

2.4.6. Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) 30

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33

3.1 Hàm lượng nước trong lá Chùm ngây tươi 33

3.2 Ảnh hưởng của các công thức bón phân đến sinh trưởng của Chùm ngây 34

3.2.1 Ảnh hưởng của công thức bón phân đến chiều cao cây Chùm ngây 34

3.2.2 Ảnh hưởng của công thức bón phân đến số lá kép cây Chùm ngây 36

3.2.3 Ảnh hưởng của công thức bón phân đến đường kính thân cây Chùm ngây 38

3.3 Xác định hàm lượng Vitamin C trong lá Chùm ngây 40

3.3.1 Phương pháp chuẩn độ bằng dung dịch iot 40

3.3.2 Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) 41

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 44

1 Kết luận 44

2 Kiến nghị 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Số hiệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Cây Chùm ngây có tên khoa học là Moringa oleifera Lam., có xuất xứ từ

vùng Nam Á và có lịch sử hơn bốn nghìn năm Khu vực phân bố chủ yếu là ở vùng Đông Bắc và Tây Nam châu Phi, Madagascar, bán đảo Ả Rập, Nam Á Chùm ngây vốn được coi có vùng bản địa ở vùng Tây Bắc Ấn Độ và Pakistan, sau được đưa vào trồng rộng rãi ở Ấn Độ và nhiều nước Đông Nam

Á khác Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học ở trong nước cũng như ở nước

ngoài đã chứng minh cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) là một cây có

giá trị kinh tế cao, cây vừa là một nguồn dược liệu, vừa là một nguồn thực

phẩm rất tốt

Lá và hoa của cây được dùng để chữa nhiều bệnh như cảm cúm, bao tử, gan, tiểu đường, tim Các bộ phận khác thì có tác dụng hạ nhiệt, chống kinh phong, chống sưng viêm, trị ung loét, chống co giật, lợi tiểu, hạ huyết áp, hạ cholesterol Ngoài ra hột cây được dùng để lọc nước, làm trong nước góp phần giải quyết nước sạch cho nông thôn vùng sâu, vùng xa, nơi bị thiên tai, bão lụt Không những thế, Chùm ngây còn được dùng như là một thực phẩm cung cấp nhiều khoáng chất quan trọng và là một nguồn cung cấp các vitamin, cung cấp chất đạm, β-carotene, acid amin và nhiều hợp chất phenolic cần thiết cho cơ thể [11,17]

Với những công dụng trên cây Chùm ngây đã được rất nhiều quốc gia phát triển sử dụng rộng rãi trong công nghệ dược phẩm, mỹ phẩm, nước giải khát dinh dưỡng và thực phẩm chức năng Các quốc gia đang phát triển sử dụng Chùm ngây như dược liệu để kết hợp chữa những bệnh hiểm nghèo, bệnh thông thường và thực phẩm dinh dưỡng

Để phục vụ cho việc trồng và chăm sóc có hiệu quả cây Chùm ngây

(Moringa oleifera Lam.), việc nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến khả

năng sinh trưởng và phát triển của cây có ý nghĩa quan trọng nhằm cung cấp thông tin cho các hoạt động khoa học, đồng thời giúp chúng ta đề ra các biện

pháp – kĩ thuật về cách trồng và chăm sóc cây Chùm ngây một cách hiệu quả cao nhất Việc xác định được hàm lượng Vitamin C tích lũy trong lá cây Chùm ngây sẽ giúp ta hiểu rõ hơn về lợi ích của loài cây này đối với đời sống con người, từ đó làm cơ sở cho các nghiên cứu phát triển các loại thực phẩm chế biến từ cây cũng như lá của cây Chùm ngây để cung cấp cho con người sử dụng

Xuất phát từ các vấn đề trên chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu

ảnh hưởng của một số công thức bón phân đến khả năng sinh trưởng và

tích lũy vitamin C trong lá cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) tại

Thị trấn Đoan Hùng – huyện Đoan Hùng – tỉnh Phú Thọ”

1.2 Mục tiêu của đề tài

- Nghiên cứu sự ảnh hưởng của một số công thức bón phân đến sự sinh

trưởng, tích lũy hàm lượng Vitamin C trong lá cây Chùm ngây (Moringa

oleifera Lam.)

- Xác định được công thức bón phân:

+ Cho năng suất Chùm ngây tốt nhất

+ Tích lũy hàm lượng Vitamin C trong lá Chùm ngây cao nhất

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa khoa học

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về ảnh hưởng của phân bón tới khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất lá của cây Chùm ngây sau khi trồng cây và cung cấp các dẫn liệu về sự tích lũy hàm lượng Vitamin C trong lá cây Chùm ngây để làm cơ sở cho việc nghiên cứu

phát triển các loại thực phẩm từ cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đưa ra công thức bón phân tối ưu nhất giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt nhất, đồng thời tích lũy được hàm lượng Vitamin C trong lá cây là cao nhất Từ đó làm cơ sở cho người nông dân gây trồng trên diện rộng

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Tổng quan về cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

1.1.1 Nguồn gốc và sự phân bố địa lý của cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

a Tên gọi và phân loại

Tên khoa học của cây Chùm ngây là Moringa oleifera hay Moringa

Pterygosperma Gaertn Ngoài ra theo từng vùng miền, cây Chùm ngây còn

được gọi là bồn bồn, cải ngựa, độ sinh hay tên nước ngoài là: Drumstick,

Chi: Chùm ngây (Moringa Adans)

Loài: Chùm ngây cải ngựa (Moringa oleifera Lam.)

Chi Chùm ngây (Moringa) là chi duy nhất trong họ Chùm ngây (Moringaceae) Chi này có 13 loài, tất cả trong số chúng đều là các cây thân

gỗ sinh sống trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới Loài phổ biến nhất là

Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) Loài cây này được trồng nhiều nơi

trong khu vực nhiệt đới và là loài duy nhất của chi Moringa có mặt ở Việt Nam [15,17]

b Nguồn gốc và sự phân bố

Moringa oleifera có nguồn gốc từ phương Tây và ở những vùng phụ Hy

Mã Lạp Sơn, Ấn Độ, Pakistan, Tiểu Á, Châu Phi và Ả Rập (Somali et al,

1984; Mughal et al, 1999) Hiện nay phân phối tại Việt Nam, Campuchia, Trung Mỹ, Bắc và Nam Mỹ và vùng Quần đảo Ca-ri-bê (Morton, 1991) Khu vực phân bổ chủ yếu của chúng là Đông Bắc và Tây Nam châu Phi, Madagascar, bán đảo Ả Rập, Nam Á Chùm ngây vốn được coi có vùng bản địa ở vùng Tây Bắc Ấn Độ và Pakistan, sau được đưa vào trồng rộng rãi ở Ấn

Độ và nhiều nước Đông Nam Á khác Hiện nay vẫn tồn tại Chùm ngây mọc hoang dại ở cận Hymalaya, từ vùng Chenab phía đông của Sarda (Ấn Độ)

Ở Việt Nam, Chùm ngây được trồng rải rác ở các tỉnh phía Nam, từ Quảng Nam trở vào Cây ưa sáng và ưa khí hậu nhiệt đới nóng ẩm Chùm ngây có thể sống và phát triển tốt trên nhiều loại đất, từ loại đất đỏ bazan ở Tây Nguyên đến đất sét pha cát hoặc trên đất cát vùng ven biển [18]

c Đặc điểm hình thái học

Cây thân gỗ nhỏ, cao 8 – 10m, phân nhánh nhiều, thân có tiết diện tròn, thân non màu xanh có lông, thân già màu xám nốt sần

Lá kép lông chim 3 lần lẻ, mọc cách Lá chét hình trứng, mọc đối có 6 –

9 đôi; phiến lá chét hình bầu dục, mặt trên xanh hơn mặt dưới, lá non kích thước lớn hơn lá già Gân lá hình lông chim, nỗi rõ mặt dưới

Cụm hoa dạng chùm xim mọc ở nách lá hay ngọn cành Hoa không đều lưỡng tính, màu trắng hơi vàng, mùi thơm, cuống hoa dài 1 - 2 cm

Quả nang treo to, dài 35 - 45 cm, có nhiều rãnh dọc, hơi gồ lên chỗ có hạt, quả khô màu vàng xám Hạt màu đen, ở 3 cạnh có 3 cánh màu trắng dạng màng mỏng [17]

Hình 1.1 Cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

d) Đặc điểm sinh thái

Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) là loài cây ưa sáng, mọc nhanh, giai

đoạn đầu ưa bóng nên có thể trồng xen khi cây lớn thì điều chỉnh ánh sáng, phân cành cao, vỏ màu hơi xanh khi còn non, màu trắng mốc khi đã già, tái sinh chồi mạnh với những nơi có độ ẩm cao, đất xốp, những nơi tầng mùn dày thì tái sinh yếu Cây chịu hạn tốt, chịu được những nơi đất xấu cằn cỗi

Cây có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt từ vùng cận nhiệt đới khô đến ẩm, vùng nhiệt đới rất khô đến vùng rừng ẩm, với độ cao từ 0 – 1000m,

C và pH thông thường

từ 4,5 – 8, chịu được hạn và có thể sinh trưởng tốt trên đất cát khô hạn Không thích hợp với những nơi có điều kiện ngập úng kéo dài Những nghiên cứu gần đây cho thấy Chùm ngây có thể sinh trưởng và phát triển tốt tại các dải san hô vùng Thái Bình Dương với độ pH lớn hơn 8,5 [5,11]

1.1.2 Giá trị và công dụng của cây Chùm ngây

a Giá trị dinh dưỡng của Chùm ngây

Cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) là loài cây mang nhiều giá trị

dinh dưỡng Hầu hết các bộ phận như lá, hoa, quả, hạt, rễ hay thân của cây đều hữu dụng với con người

Lá cây được dùng làm rau ăn; lá non, chồi, cành non và cả cây con được dùng trộn dầu giấm ăn thay rau diếp, làm bột cà-ri, ủ chua làm gia vị, lá già làm trà giải khát Ở châu Phi, Chùm ngây còn được dùng để chống suy dinh dưỡng cho trẻ em vì chứa nhiều vitamin và muối khoáng có ích Ngoài

ra, lá cây còn là thức ăn bổ sung cho gia súc [12]

So sánh hàm lượng dinh dưỡng của Chùm ngây với một số loại thực phẩm dinh dưỡng khác:

Những so sánh từ các nghiên cứu của các nhà khoa học giữa hàm lượng dinh dưỡng của lá cây Chùm ngây và những thực phẩm, những trái cây có hàm lượng dinh dưỡng cao như: Cam, Cà-rốt, Sữa, Cải Bó xôi, Yaourt và Chuối nếu so sánh trên cùng trọng lượng lá Chùm ngây thu được kết quả:

Lượng Vitamin C gấp 7 lần trong trái Cam, Vitamin A gấp 4 lần trong Cà-rốt, Calcium gấp 4 lần trong sữa, sắt gấp 0,75 lần so với Cải bó xôi

Kết quả phân tích hàm lượng dinh dưỡng của quả, lá tươi và bột khô của

lá Chùm ngây được thể hiện trong bảng sau:

Bảng 1.1 Hàm lượng dinh dưỡng của Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

Bột lá khô

b Giá trị kinh tế của Chùm ngây

Ngoài giá trị về dinh dưỡng cây Chùm ngây còn có tác dụng dưỡng da, làm thuốc trong Đông Y hay dùng để lọc nước sinh hoạt……

Các sản phẩm được làm từ Chùm ngây hiện đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới như: Sản phẩm làm đẹp của The Body Shop (USA); nước uống dinh dưỡng của Cty Zija (USA); sản phẩm bột và viên dinh dưỡng của Yelixir (India); viên Chùm Ngây; bột Chùm Ngây; dầu hạt Chùm Ngây và các sản phẩm lá Chùm ngây tươi…

Nghiên cứu tại Haiwai, tổng giá trị mỗi năm 1 cây Chùm ngây cho thu nhập vào khoảng 41$ trong đó thu nhập từ lá tươi là 22$; quả vào khoảng 19$/cây/năm Ngoài ra, chiết suất dầu từ hạt Chùm ngây thu được lợi nhuận khá cao, trung bình sản lượng dầu chiết suất được sẽ cho thu nhập 18$/cây/năm (Ted Radovich, Specialty Crops for Pacific Island Agroforestry) Theo nghiên cứu tại Niger (Mariama Gamatié (INRAN) và Armelle de Saint Sauveur (Moringanews) Chùm ngây được trồng chủ yếu thu hoạch lá tươi Chùm ngây trồng với cự ly 1x1m có thể thu hoạch được 47.400 kg lá tươi/ha/năm, lợi nhuận trung bình có thể đạt 59.634$/ha/năm [5,11]

c Tác dụng dược lý của Chùm ngây

Cây Chùm ngây cung cấp những hợp chất quý hiếm như zeatin, quercetin, α- sitosterol, caffeoylquinic acid và kaempferol Lá và hoa đã được dùng để chữa nhiều bệnh như cảm cúm, bao tử, gan, tiểu đường, tim Trong y học cổ truyền, sử dụng Chùm ngây chữa u xơ tuyến tiền liệt, huyết áp cao, tăng mỡ máu

Lá dùng uống để điều trị chứng hạ huyết áp hay vò xát vào vùng thái dương dùng để trị chứng nhức đầu Lá còn được dùng để điều trị các vết cắt ở

da, vết trầy xước, sưng tấy, nổi mẩn ngứa hay các dấu hiệu của lão hóa da Dịch chiết từ lá có tác dụng chống nhiễm trùng da Nó cũng được dùng

để điều khiển lượng đường trong máu trong trường hợp bị bệnh tiểu đường Dịch chiết từ lá có thêm nước Cà-rốt là một thức uống lợi tiểu

Bột làm từ lá tươi có khả năng cung cấp năng lượng, làm cho năng lượng tăng gấp bội khi sử dụng thường xuyên Lá cũng được dùng để chữa sốt, viêm phế quản, viêm nhiễm mắt và tai, viêm màng cơ, diệt giun sán và làm thuốc tẩy sổ Sản phụ ăn lá sẽ làm tăng tiết sữa Ở Philippines lá Chùm ngây được chỉ định dùng cho chống thiếu máu do chứa lượng Sắt cao

Quả Chùm ngây dùng để trị bệnh đau gan và tỳ, đau khớp, uốn ván và

chứng liệt Ấn Độ dùng quả Chùm ngây giã kĩ với gừng và lá Justicia

gendarussa làm thuốc đắp trị gãy xương

Hạt của cây Chùm ngây dùng để điều trị bệnh viêm dạ dày, chứng chướng bụng, khó tiêu và còn có tác dụng giảm đau Dầu chiết xuất từ hạt được dùng ngoài để điều trị nấm da Ngoài ra, nhiều nơi trên thế giới dùng bột nghiền từ hạt để khử trùng nước sông: nước sông trong mùa lũ có tổng số trực

trùng Escherichia coli lên tới 1.600 – 18.000 con/100 ml nước, được xử lý

bằng bột hạt Chùm ngây trong vài giờ đồng hồ đã giảm xuống còn 1 – 200 con/100 ml nước

Rễ cây có vị đắng, được xem như một loại thuốc bổ cho cơ thể và phổi, điều kinh, long đờm và lợi tiểu nhẹ Ở Nicaragua, nước sắc rễ được dùng để chữa bệnh phù thủng Dịch rễ được dùng ngoài để điều trị chứng mẩn ngứa do

dị ứng Trong rễ và hạt cũng có chất kháng sinh pterygospermin Ở Pakistan dùng vỏ rễ sắc lấy nước uống trị đau răng, đau tai hay rễ tươi của cây non dùng trị nóng sốt, phong thấp, gout, sưng gan và lá lách

Vỏ cây được dùng điều trị chứng thiếu Vitamin C, đôi khi dùng để trị tiêu chảy Ở Ấn Độ người ta hay dùng vỏ thân Chùm ngây để trị nóng sốt, đau bao tử, đau bụng kinh, sâu răng, làm thuốc thoa trị hói tóc, chữa đau cổ họng (dùng chung với hoa của cây nghệ, hạt tiêu đen), trị tiểu ra máu và trị thổ tả

Ở Campuchia người dân dùng vỏ cây Chùm ngây làm thuốc cho phụ nữ sau sinh uống cho chóng lại sức, còn ở Thái Lan thì dùng làm thuốc thông hơi

Nhựa cây có công dụng giảm đau, chống sưng tấy [11,15,17]

1.1.3 Tình hình nghiên cứu cây Chùm ngây

a Tình hình nghiên cứu cây Chùm ngây trên thế giới

Ruckmani và cộng sự (1998) đã công bố trong rễ Chùm ngây có chứa chất kháng sinh Pterygospermin có tác dụng kháng khuẩn và diệt nấm mạnh Hay Nikkon và cộng sự (2003) đã ly trích N-benzyl-S-ethylthioformate từ vỏ

rễ Chùm ngây có tác dụng kháng khuẩn và kháng nấm

Broin và cộng sự (2002) công bố protein tái tổ hợp trong hạt Chùm ngây

có khả năng làm kết tụ các vi khuẩn Gram (-) và Gram (+) Trường hợp này các vi khuẩn bị loại bỏ giống như trường hợp các chất cặn bã trong nước bị loại bỏ bởi các chất keo tụ (Casey, 1997) Mặt khác, hạt Chùm ngây còn tác dụng trực tiếp lên vi khuẩn dẫn đến ức chế sự tăng trưởng của nó Các peptide

ức chế vi khuẩn hoạt động bằng cách phá vỡ màng tế bào hoặc ức chế các enzyme cốt yếu của vi khuẩn (Silvestro và cộng sự, 2000; Suarez và cộng sự, 2003) Năm 1990, Sutherland và cộng sự cũng đã công bố hạt Chùm ngây còn

có tác dụng ức chế sự sao chép của vi khuẩn Nguyên nhân ức chế sự phát triển của vi khuẩn của hạt Chùm ngây là do trong hạt Chùm ngây có chất 4-(α-L-rhamnosyloxy) benzylisothiocynate (Eilert và cộng sự, 1981)

Nikolaus Foild (2000) và tổ chức nhà thờ thế giới đã sử dụng hạt của cây Chùm ngây chiết suất nhiên liệu sinh học (Bio-diezen) Kết quả thu được hết sức khả quan: 11kg hạt cây Chùm ngây có thể chiết suất được 2,6 lít dầu biodiezen, hiệu quả chiết suất lên tới 65%, quy trình chiết suất dầu hết sức đơn giản Sử dụng nghiên cứu này, công ty FAKT (Đức) đã cho ra đời dây chuyền chiết suất nhiên liệu sinh học từ cây Chùm ngây với khả năng chiết suất được 80 – 90 kg dầu/h, giá thành khoảng 1400USD Và cũng vào năm

2000 khi nghiên cứu chưng cất khí Methane từ cây Chùm ngây, Nikolaus

khí Methane có thể thu được từ 1ha trồng cây Chùm ngây/năm, lượng Methane này gấp đôi so với lượng khí Methane thu được từ 1 ha trồng cây mía đường - nguồn nguyên liệu quan trọng trong sản xuất Biogas

Một báo cáo gần đây của Lipipun và cộng sự (2003) cho thấy tác dụng của lá Chùm ngây có khả năng dùng làm một loại thuốc dự phòng hay đặc trị HSV (Herpes simplex virus type 1), một công dụng khác nữa của lá Chùm ngây là có thể dùng làm thuốc chống lại biến thể virus bởi ngăn cản sự tổng hợp AND của chúng

Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hoá học, phân hữu cơ và phân hữu cơ sinh học đến sự tăng trưởng giống Chùm ngây lai PKM1 được gieo trồng trên các loại giá thể trong điều kiện nhà kính Dash và cộng sự (2009) đã kết luận giá thể (hỗn hợp phân đơn, phân hữu cơ và phân hữu cơ vi sinh) có ảnh hưởng tốt nhất đến chiều cao, trọng lượng tươi, trọng lượng khô cây Chùm ngây Mendieta-Araica (2013) nghiên cứu sự ảnh hưởng của mật độ trồng (100.000 và 167.000 cây/ha) và lượng phân đạm (0, 261, 521 và 782 kg N/ha/năm) đến năng suất sinh khối và hợp chất hoá học của cây Chùm ngây tại Nicaragua đã chỉ ra rằng ở mật độ trồng 167.000 cây/ha, bón đạm nguyên chất với lượng 512 kg/ha/năm cho năng suất đạt cao nhất [2,5,17]

b Tình hình nghiên cứu cây Chùm ngây tại Việt Nam

Trong giai đoạn 1996 - 1998, Trung tâm khuyến nông Thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành trồng thử nghiệm Chùm ngây tại trạm thực nghiệm Văn Thánh, kết quả sau 2 năm trồng đã cho sinh trưởng và phát triển tốt Cây dễ trồng, tăng trưởng nhanh: Cao từ 4 – 5 m, đường kính cổ rễ từ 5 – 6 cm sau 1 năm trồng và ra hoa kết trái ngay trong năm đầu tiên và cao từ 7 – 8 m, đường kính cổ rễ từ 7 – 9 cm khi cây được 2 năm tuổi Kỹ thuật trồng chăm sóc không phức tạp, có khả năng chống chịu các điều kiện khắc nghiệt của môi trường Cây rất ít sâu bệnh và quá trình gieo trồng không sử dụng thuốc trừ sâu bệnh

Nguyễn Đặng Toàn Chương (2011) đã nghiên cứu ảnh hưởng của 3 mức phân NPK (công thức 2:1:1) và 3 loại phân hữu cơ đến sự sinh trưởng, năng suất và chất lượng lá cây Chùm ngây trồng với khoảng cách 0,5 x 0,5 m cho

như năng suất cao hơn hẳn các nghiệm thức được bón ở mức NPK thấp hơn, điều này phù hợp với đặc tính sinh học của cây trồng, khi được cung cấp một lượng dinh dưỡng cao, hợp lý sẽ sinh trưởng tốt hơn Trong các loại phân hữu

cơ được sử dụng để bón lót thì cây Chùm ngây thích hợp nhất với phân chuồng, các nghiệm thức được bón phân bò cho năng suất cao tương đương các loại phân khác, tuy nhiên giá thành của loại phân này rẻ hơn vì vậy đạt hiệu quả kinh tế tốt hơn so với các loại phân khác được sử dụng trong nghiên

năng suất Chùm ngây đạt cao nhất 2.416,7 kg/2 lần thu/ha

Trung tâm Sâm và Dược liệu thành phố Hồ Chí Minh (2010) đã khảo sát được trong lá Chùm ngây có những hợp chất là: chất béo, tinh dầu, carotenoid, triterpenoid, coumarin, flavonoid, tannin và acid hữu cơ Đồng thời tác giả cũng đã khảo sát và ghi nhận được những đặc điểm về hình và

vi học, cũng như đặc điểm của bột dược liệu lá Chùm ngây Ngoài ra, công trình này cũng đã định lượng được flavonoid toàn phần có trong lá Chùm ngây mọc tại thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, giữa lá non và lá già

Từ đó rút ra được mối tương quan giữa hàm lượng flavonoid trong lá với nơi cây mọc, cụ thể là hàm lượng flavonoid sẽ gia tăng khi cường độ chiếu sáng vào cây (cường độ tia UV) tăng và hàm lượng flavonoid trong cây non cao hơn trong cây già

Một nghiên cứu khác của Trung tâm phát triển Khoa học và Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh (2010) cũng đánh giá được thành phần hóa học của Chùm ngây sẽ khác nhau tùy theo từng bộ phận trên cây và tùy theo nơi mọc của cây

Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh (2011) cũng đã có công trình nghiên cứu về tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ gan của các dạng cao chiết

từ lá cây Chùm ngây Kết quả nghiên cứu cho thấy cao lá Chùm ngây trồng tại Việt Nam có khả năng chống oxy hóa và bảo vệ gan Khả năng này thể hiện rõ nhất là dịch chiết lá Chùm ngây bằng cồn 60% ở liều 0,2g/kg Nhận

định này được rút ra dựa trên các nghiên cứu MDA, GSH, AST, ALT [2,5,15]

Nhóm tác giả Dương Tú Anh, Cao Văn Hoàng đã tiến hành : “Nghiên cứu điều kiện tối ưu xác định hàm lượng vitamin C bằng phương pháp Von-Ampe hòa tan anot”, từ các điều kiện tối ưu này để xác định hàm lượng vitamin C trong cây Chùm ngây từ 1 – 8 tháng tuổi, và cho kết luận: Ở cùng một địa điểm lấy mẫu, trong những thời điểm khác nhau, hàm lượng Vitamin

C trong lá cây Chùm ngây có sự khác nhau Hàm lượng Vitamin C trong lá Chùm ngây cao hơn ở tháng 7÷8 và ở tháng 4÷6, và thấp nhất ở tháng 1÷3 Tại những điểm lấy mẫu khác nhau thì hàm lượng Vitamin C trong lá cây chùm ngây cũng có sự khác nhau đáng kể Điều đó cho thấy những vùng đất khác nhau, với giá trị dinh dưỡng của đất và chế độ chăm bón khác nhau

thì lượng các chất dinh dưỡng trong mẫu phân tích cũng khác nhau [1]

1.2 Tổng quan về phân bón

1.2.1 Giới thiệu về phân bón

Phân bón là sản phẩm có chức năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng hoặc có tác dụng cải tạo đất để tăng năng suất, chất lượng cây trồng Phân bón được phân loại theo rất nhiều cách, trong đó phân nhóm phân bón theo nguồn gốc nguyên liệu và quá trình sản xuất có 3 loại sau:

Nhóm phân bón hóa học (còn gọi là phân bón vô cơ) gồm các loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu chính là các chất vô cơ hoặc hữu cơ tổng hợp, được xử lý qua quá trình hóa học hoặc chế biến khoáng sản

Nhóm phân bón hữu cơ gồm các loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu chính là các chất hữu cơ tự nhiên (không bao gồm các chất hữu cơ tổng hợp), được xử lý thông qua quá trình vật lý (làm khô, nghiền, sàng, phối trộn, làm ẩm) hoặc sinh học (ủ, lên men, chiết)

Nhóm phân bón sinh học gồm các loại phân bón được sản xuất thông qua quá trình sinh học hoặc có nguồn gốc tự nhiên, trong thành phần có chứa

một hoặc nhiều chất sinh học như: axit humic, axit fulvic, axit amin, vitamin hoặc các chất sinh học khác

Về cơ bản có một số loại phân phổ biến như sau:

- Phân hữu cơ truyền thống: có nguồn gốc từ động, thực vật như phân trâu, bò, dê, gà, cút, vịt và các loại phân xanh Các loại phân trên được ủ hoai mục và phần lớn do nông dân tự sản xuất

- Phân hữu cơ sinh học: được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ có sự tham gia của vi sinh vật sống có ích hoặc các tác nhân sinh học khác Một số phân hữu cơ sinh học phổ biến ngoài thị trường như Growmore, Japon, Bình Điền dùng để bón 36 rễ; VIF-ONE, VIF-SUPER, Rong biển VIF-ONE, Nutra Green, Humix, Komix dùng bón lá

- Phân hữu cơ khoáng: được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ, có trộn thêm một hay nhiều dinh dưỡng khoáng (N, P, K)

- Phân hữu cơ vi sinh: được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ có chứa một hay nhiều chủng vi sinh vật có ích [6,7]

1.2.2 Ảnh hưởng của của phân bón đến cây trồng và môi trường

Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, phân bón là một trong những nguyên liệu sản xuất quan trọng và được sử dụng với một lượng khá lớn hàng năm Phân bón đã góp phần đáng kể làm tăng năng suất cây trồng và chất lượng nông sản

Tuy nhiên nếu phân bón được sử dụng đúng cách sẽ phát huy được những ưu thế, tác dụng đem lại sự mầu mỡ cho đất đai, đem lại sản phẩm trồng trọt nuôi sống con người, gia súc Ngược lại nếu không được sử dụng đúng cách thì phân bón lại chính là một trong những tác nhân gây nên sự ô nhiễm môi trường sản xuất nông nghiệp và môi trường sống của con người

a Đối với cây trồng

Phân bón cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng sinh trưởng và phát triển Nếu chỉ lấy từ đất thì cây trồng hoàn toàn không đủ chất dinh dưỡng mà phải lấy thêm phần lớn từ phân bón Các điều tra tổng kết ở

khắp nơi trên thế giới đều cho thấy trong số các biện pháp kỹ thuật trồng trọt, bón phân luôn là biện pháp có ảnh hưởng lớn nhất đến năng suất cây trồng

Bảng 1.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất cây trồng

(Nguồn: Nguyễn Văn Bộ, 2013)

Theo tổ chức FAO, trong thập niên 70-80 của thế kỷ XX, trên phạm vi trên toàn thế giới trung bình phân bón quyết định 50% tổng sản lượng nông sản tăng thêm Ở nước ta cho đến năm 1990, trung bình phân bón làm tăng 35% tổng sản lượng, bón 1 tấn chất dinh dưỡng nguyên chất thu được 13 tấn hạt ngũ cốc

Nhờ bộ rễ mà cây trồng hút các chất dinh dưỡng có trong đất và phân bón để cung cấp các nguyên tố cần thiết cho mọi hoạt động sống, tạo nên năng suất và chất lượng sản phẩm Phẩm chất nông sản do nhiều loại hợp chất hữu cơ chi phối, và sự hình thành những hợp chất hữu cơ đó là kết quả của những quá trình sinh hoá do nhiều loại men điều khiển Phân bón (nhất là phân kali và vi lượng) tác động mạnh lên tính chất và hàm lượng của các loại men nên cũng có khả năng tạo phẩm chất tốt

Bón phân cân đối và hợp lý còn làm tăng chất lượng nông sản, cụ thể là làm tăng hàm lượng chất khoáng, protein, đường và vitamin cho sản phẩm Tuy nhiên, nếu thiếu chất dinh dưỡng, hoặc bón quá nhiều và không cân đối cũng có thể làm giảm năng suất và chất lượng nông sản

Vậy: Bón phân không cân đối cho cây trồng tạo ra thức ăn không cân đối, thiếu các vitamin, thiếu nguyên tố vi lượng khiến người và động vật dù

ăn nhiều vẫn không tăng trọng được và vẫn mắc các bệnh suy dinh dưỡng, thiếu máu, vô sinh…

b Đối với môi trường

*Đối với môi trường đất:

Bón phân làm tăng độ phì nhiêu cho đất, đất tốt hơn, cân đối hơn, đặc biệt phân hữu cơ và vôi là biện pháp cải tạo đất rất hữu hiệu Ở những đất có

độ phì nhiêu tự nhiên ban đầu thấp, tức là đất xấu thì việc bón phân càng có tác dụng rõ Tuy nhiên, nó cũng để lại nhiều hậu quả như: mặn hóa thứ sinh, ô nhiễm nước hay suy thoái đất…

Khi bón phân vào đất xảy ra các quá trình sau: thực vật và động vật trong đất hấp thụ dinh dưỡng, đất cố định lại dinh dưỡng, sau đó bị rửa trôi và mất chất dinh dưỡng do tưới tiêu và bốc hơi vào khí quyển, mất ở dạng rắn theo

bề mặt do xói mòn hoặc bị rửa trôi [6]

Những tác động tích cực khi bón phân vào đất:

Phân vô cơ: Cung cấp các chất dinh dưỡng dễ tiêu cho cây trồng, nâng

học của đất, làm tăng cường hoạt động của vi sinh vật - nhất là đối với đất chua, đất mặn và đất bạc màu; tăng khả năng đệm của đất chống lại sự axit hóa và huy động phot-pho cho đất

Phân hữu cơ: Là nguồn hữu cơ tạo mùn cho đất, dự trữ chất dinh dưỡng cung cấp từ từ cho cây; ảnh hưởng đến tính chất lý – hóa – sinh học của đất (VD: bón phân hữu cơ làm tăng sự phát triển của rễ nấm, tăng khả năng xâm nhiễm rễ của nấm do cải thiện độ thoáng khí, chất dinh dưỡng, giữ nước tốt hơn…)

Phân vi sinh: Phân vi sinh chứa các vi khuẩn có khả năng chuyển hóa các chất dinh dưỡng dạng cố định sang dạng hòa tan (VD: Phot-pho, Kali); có khả năng hấp thụ một số kim loại nặng làm giảm ô nhiễm cho đất; tạo ra một nguồn sinh khối lớn cho đất sau khi chết; có tác động tốt đến tính chất lý – hóa – sinh của đất và thân thiện với môi trường

Những tác động tiêu cực khi bón phân vào đất:

Phân vô cơ: Bón nhiều sẽ làm xấu đi tính chất vật lý của đất: làm mất cấu trúc đất, làm cho đất bị chai cứng, làm giảm khả năng giữu nước của đất

và làm giảm tỉ lệ không khí trong đất

+ Ảnh hưởng đến tính chất hóa học: mặn hóa do tích lũy các muối

phot-phat), bón nhiều có thể làm tăng hàm lượng kim loại nặng trong đất (VD: phân lân chứa nhiều Cd); bón nhiều làm tăng nồng độ các chất trong dung dịch đất, nếu nồng độ tăng quá cao sẽ làm cây bị chết, nhất là trong thời kì khô hạn (VD: phân đạm); gây ô nhiễm mạch nước ngầm và phú nhưỡng cho các thủy vực

+ Ảnh hưởng đến tính chất sinh học: gây hại với vi sinh vật trong đất

do làm thay đổi tính chất của đất (VD: pH, độ thoáng khí, hàm lượng kim loại nặng trong đất), là yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của một

số vi sinh vật có khả năng cố định các chất dinh dưỡng

Phân hữu cơ: phân hữu cơ chưa qua xử lý sẽ làm ô nhiễm môi trường đất nghiêm trọng do trong phân có chứa một lượng lớn các vi sinh vật, như: vi khuẩn E.coli, amip, ký sinh trùng (giun, sán)…

*Đối với môi trường không khí:

Quá trình phân hủy các chất hữu cơ trong phân bón tạo ra các khí nhà

+

và bay vào khí quyển

*Đối với môi trường nước:

Một lượng lớn phân bón bị rửa trôi từ đất vào môi trường nước gây ô

có tính linh động cao nên dễ bị rửa trôi xuống các tầng sâu hoặc các thủy vực gây ô nhiễm mạch nước ngầm, ô nhiễm các thủy vực,

gây bệnh cho người và động vật Hàm lượng Nitơ, Phot-pho, Kali trong phân cao làm nước bị ô nhiễm gây ra hiện tượng phú dưỡng [6]

1.2.3 Ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng và phát triển của cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.)

Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của loại phân hoá học NPK (15:15:15) ở các mức (0, 30, 60, 90, 120) đến sinh trưởng và chất dinh dưỡng trên cây Chùm ngây (Isaiah, 2013): ở lượng bón 120 kg NPK/ha cho số lá, chiều cao, đường kính thân và hàm lượng protein cao nhất; ngược lại hàm lượng canxi, phốt pho và sắt cao khi bón ở mức 30 – 60 kg NPK/ha Kết quả này cũng trùng hợp với nghiên cứu của Fagbenro Theo Fuglie (1999), bón phân lân và đạm cho cây Chùm ngây sẽ kích thích hệ thống rễ và tán lá phát triển

Theo Price (2007), cây Chùm ngây trồng với mật độ dày 1 triệu cây/ha,

các chất dinh dưỡng trong lá tươi cây Chùm ngây khoảng 0,25% N; 0,07% P; 0,25% K; 0,44% Ca; 0,025% Mg, 0,025% Fe, 0,13% S (Fuglie, 1999) Từ đó suy ra nhu cầu phân bón hàng năm cho Chùm ngây trồng với mật độ 1 triệu

sung các chất khoáng thiết yếu khác như Ca, Fe, Mg, S, Cu, Zn, B giúp Chùm ngây sinh trưởng, phát triển tốt

Như vậy, chế độ phân bón khuyến cáo cho cây Chùm ngây rất khác nhau phụ thuộc vào tính chất đất, giống, mật độ trồng và mục đích trồng Chùm ngây

Từ những thông tin trên cho thấy Chùm ngây có yêu cầu dinh dưỡng khá cao, cần chế độ bón phân cân đối và hợp lý Việc sử dụng nhiều phân hoá học giúp Chùm ngây sinh trưởng nhanh, tăng năng suất nhưng làm giảm chất

chua, chai cứng, bạc màu, ảnh hướng đến vi sinh đất, làm mất đi sức sản xuất của đất, tổn hại đến môi trường và sức khoẻ con người [2]

1.3 Tổng quan về Vitamin C

1.1.1 Giới thiệu về Vitamin C

Vitamin C, sinh tố C hay acid ascorbic là một chất dinh dưỡng thiết yếu cho các loài linh trưởng bậc cao và cho một số nhỏ các loài khác Sự hiện diện của ascorbic là cần thiết trong một loạt các phản ứng trao đổi chất trong tất cả các động vật và cây cối và được được tạo ra trong cơ thể bởi hầu như tất

cả các cơ thể sinh vật, loại trừ loài người, khỉ, cá heo do thiếu enzyme đặc hiệu xúc tác chuyển hóa Glucose thành Vitamin C

Bảng 1.3 Một số đặc tính của Vitamin C Đặc tính

Khả năng hòa tan

+ tan trong nước, methanol và ethanol + không tan trong ether, benzene, toluene và chloroforme

+ 1 acid ascorbic được hòa tan trong khoảng 3ml nước hoặc trong30ml ethanol

Hình 1.2 Cấu tạo phân tử và mô hình phân tử của Vitamin C

Vitamin C bị oxy hóa cho axit dehydroascorbic; đây là phản ứng oxy hóa khử thuận nghịch, qua đó Vitamin C tác dụng như một đồng yếu tố (cofactor), tham gia vào nhiều phản ứng hóa sinh trong cơ thể, như: Hydroxyl hóa, amid hóa, làm dễ dàng sự chuyển prolin, lysin sang hydroxyprolin và hydroxylysin (trong tổng hợp collagen), Giúp chuyển acid folic thành acid folinic trong tổng hợp carnitin, Tham gia xúc tác oxy hóa thuốc qua microsom (cytochrom P450) gan…

1.1.2 Vai trò của Vitamin C đối với cơ thể con người

Vitamin C có vai trò quan trọng không thể thiếu đối với cơ thể người,

trong đó có một số vai trò chính như sau:

Thúc đẩy sự hình thành collagen:

Khi thiếu Vitamin C, quá trình tổng hợp collagen bị cản trở khiến các vết thương lâu lành dẫn đến xuất huyết ở nhiều mức độ khác nhau (vỡ mao mạch, chảy máu dưới da, cháy máu lợi), thành mạch yếu… là các biểu hiện thường thấy ở bệnh scobat

Chất kích hoạt enzyme:

Vitamin C có thể bảo vệ Vitamin A, Vitamin E và các axit béo thiết yếu khỏi bị tiêu hủy; làm cho sắt có trong thức ăn được duy trì trong trạng thái hoàn nguyên, thúc đẩy sự hấp thụ và chuyển dịch tồn trữ sắt trong cơ thể Làm cho canxi trong thành ruột không bị kết tủa, giúp cải thiện tỷ lệ hấp thụ canxi vào cơ thể Tham gia phản ứng hydroxyt của cholesterol thành acid cholic, có hiệu quả nhất định trong điều trị bệnh thiếu hồng cầu

Tham gia quá trình chuyển hóa cholesterol:

Vitamin C giúp 80% cholesterol chuyển hóa thành sulfat tan trong nước

để bài tiết khỏi cơ thể, giàm hàm lượng cholesterol trong máu, loại bỏ cholesterol tích tụ trong động mạch; gia tăng các thành phần có ích của máu như lipoprotein – có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng chống xơ vữa động mạch

Phòng chống ung thư:

Việc giảm Vitamin C trong đường tiêu hóa ngăn chặn sự hình thành nitrosamines, có hiệu quả trong việc ngăn chặn sự xuất hiện của các khối u đường tiêu hóa; ngoài ra Vitamin C còn tham gia trong quá trình tổng hợp collagen giúp các tế bào kẽ duy trì cấu trúc bình thường làm giảm quá trình phát triển của các tế bào ung thư

Chống cảm lạnh:

Vitamin C có thể cải thiện khả năng kháng bệnh của các tế bào miễn dịch và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể và miễn dịch humoral, loại bỏ các yếu tố gây bệnh, giữu hệ hô hấp được bảo toàn Khi thiếu nó biểu mô kháng bệnh ở khí quản và phế quản bị giảm xuống Các thí nghiệm cho thấy uống 1.000mg Vitamin C mỗi ngày có thể giảm 50% nguy cơ bị cảm lạnh và giảm 23% các triệu chứng cảm cúm [9]

1.1.3 Các phương pháp xác định Vitamin C trong thực phẩm

Việc phân tích vitamin C trong thực phẩm là điều rất cần thiết để phục

vụ cho việc đánh giá giá trị thực phẩm đối với đời sống con người Các phương pháp dùng để xác định Vitamin C có thể chia thành 2 nhóm: phương pháp vật lý và phương pháp hóa học

a Định lượng Vitamin C bằng phương pháp vật lý

*Phương pháp quang phổ:

Vitamin C có phổ hấp thụ đặc trưng ở vùng tử ngoại cực đại có bước

nhanh để chất khử khỏi bị oxi hóa Một số tác giả đề nghị dùng môi trường chứa ion xianua và đã định lượng bằng quang phổ dung dịch Vitamin C Vị trí của dải hấp thụ chủ yếu phụ thuộc vào tính chất của dung môi, VD: trong nước cực đại là ở 265 nm, còn trong etanol là ở 245 nm Vị trí cực đại phụ thuộc vào pH và khi pH giảm đi thì sẽ dịch vào những bước sóng ngắn hơn

Sự thay đổi phổ hấp thụ của axit ascorbic đối với pH phụ thuộc vào trạng thái cân bằng trong dung dịch giữa dạng endiol và dạng xeton