A PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO NGHĨA HƯNG TRƯỜNG TIỂU HỌC NGHĨA LỢI BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC Ý THỨC GIỮ GÌN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG CHO ĐỘI VIÊN THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG ĐỘI Tác giả HOÀNG THỊ LAN Trình độ chuyên môn Đại học sư phạm Tiểu học Chức vụ Phó hiệu trưởng Nơi công tác Trường Tiểu học Nghĩa Lợi Nghĩa Hưng, tháng 5 năm 2019 THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 1 Tên sáng kiến kinh nghiệm “Biện pháp chỉ đạo giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên thông qua các hoạt động Đội” 2.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO NGHĨA HƯNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGHĨA LỢI
BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC Ý THỨC GIỮ GÌN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG CHO ĐỘI VIÊN
THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG ĐỘI
Tác giả: HOÀNG THỊ LAN
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Tiểu học Chức vụ: Phó hiệu trưởng
Nơi công tác: Trường Tiểu học Nghĩa Lợi
Nghĩa Hưng, tháng 5 năm 2019
Trang 2
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Tên sáng kiến kinh nghiệm:
“Biện pháp chỉ đạo giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội
viên thông qua các hoạt động Đội”
Nơi thường trú: Nghĩa Lợi - Nghĩa Hưng - Nam Định
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Tiểu học
Chức vụ công tác: Phó hiệu trưởng
Nơi làm việc: Trường Tiểu học Nghĩa Lợi
Địa chỉ liên hệ: Trường Tiểu học Nghĩa Lợi
Điện thoại: 0987436905
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
5 Đồng tác giả (Không)
6 Đơn vị áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Tên đơn vị: Trường Tiểu học Nghĩa Lợi
Địa chỉ: Xã Nghĩa Lợi - Huyện Nghĩa Hưng - Tỉnh Nam Định
Trang 3I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống của loàingười Chính vì vậy, bảo vệ môi trường cũng như giữ gìn vệ sinh môi trường làmột yêu cầu cấp thiết hiện nay của hành tinh chúng ta Tầm quan trọng của nó
đã vươn ra ngoài một quốc gia, một khu vực, trở thành mối quan tâm quốc tế
Các nhà khoa học, quản lí đã xác định một trong những nguyên nhân cơ bảngây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người
“ Môi trường đang kêu cứu!” Đó là thông điệp của Trái Đất gửi tới tất cả
mọi người trên hành tinh chúng ta Loài người đang đứng trước những tháchthức to lớn của môi trường do chính các hoạt động của con người gây ra Vậy,chúng ta phải chủ động làm gì hay chờ đợi một sự thay đổi may mắn nào đó?
Câu trả lời chắc chắn không phải là chờ đợi mà phải là “Hành động và hành động ngay từ bây giờ” Nhiều giải pháp khắc phục và giải quyết các vấn đề môi
trường đã được triển khai như: Giải pháp công nghệ, giải pháp quản lý, giảipháp kinh tế và giáo dục môi trường, nhưng giáo dục môi trường vẫn được xem
là giải pháp có tính lâu dài, bền vững và phù hợp với điều kiện của Việt Nam
Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường là một trong những biện phápgiáo dục hữu hiệu nhất trong những biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môitrường và phát triển bền vững đất nước
Xuất phát từ sự quan tâm sâu sắc đến môi trường và chất lượng cuộcsống, Bộ Giáo Dục và Đào tạo đã phát động trong toàn ngành phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Một trong những mục tiêu
quan trọng mà Bộ quan tâm đối với cuộc vận động lớn này là ngay từ nhỏ phảigiáo dục, tổ chức bồi dưỡng để mỗi học sinh gắn bó trách nhiệm với việc xây
dựng trường, lớp “Xanh - sạch - đẹp” Từ đó, sẽ dần nâng cao nhận thức, điều
chỉnh hành vi về bảo vệ môi trường sống xung quanh của các em học sinh Độithiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam Đội hoạtđộng trong nhà trường và ở địa bàn dân cư với nguyên tắc và phương pháp hoạtđộng là giáo dục thông qua việc tổ chức ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường chođội viên trong Liên đội là rất cần thiết
Nước ta có khoảng 24 triệu học sinh, sinh viên các cấp và gần 1 triệu giáoviên, cán bộ quản lí và cán bộ giảng dạy Đây là lực lượng khá hùng hậu Việctrang bị kiến thức cũng như kĩ năng giữ gìn vệ sinh môi trường cho đối tượngnày cũng có nghĩa là cách nhanh nhất làm cho một phần ba dân số hiểu biết và
có ý thức giữ gìn môi trường
Trang 4Học sinh Tiểu học giống như một tờ giấy trắng, các em bắt đầu được tiếpxúc với môi trường mới, bước đầu quan tâm, quan sát đến các hoạt động trongnhà trường Hàng ngày, hàng giờ các em phải tiếp xúc với khói bụi từ các khucông nghiệp, dùng nguồn nước chưa qua xử lí hay sống chung với rácthải… làm ảnh hưởng lớn đến tương lai của các em.
Trong những năm gần đây, mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong giáo dục
ý thức vệ sinh môi trường cho đội viên nhưng vẫn còn một số hạn chế nhất định.Các hoạt động của giáo viên và Tổng phụ trách Đội còn chưa thường xuyên,
tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh chưa phát huy hết vai trò củamình trong việc giáo dục bảo vệ môi trường cho đội viên Một bộ phận đội viênchưa có ý thức giữ gìn vệ sinh nơi công cộng nói chung và chưa có ý thức caotrong việc giữ gìn vệ sinh môi trường ở trường học nói riêng Vẫn còn hiệntượng vứt rác, đổ rác chưa đúng nơi quy định, còn hiện tượng viết, vẽ lên tường,trèo cây, bẻ cành…
Đứng trước thực trạng trên, thì việc giáo dục bảo vệ môi trường cho Độiviên là một nhiệm vụ cấp thiết hiện nay
Xuất phát từ lí luận và thực tiễn trên tôi mạnh dạn chọn đề tài sáng kiến
kinh nghiệm: “Biện pháp chỉ đạo giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
cho đội viên thông qua các hoạt động Đội” để nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện cho học sinh
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức của Thiếu nhi Việt Nam
do Đảng cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn Thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
là trường học giáo dục Thiếu nhi Việt Nam trong và ngoài nhà trường
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là lực lượng nòng cốt trong cácphong trào Thiếu nhi có vai trò chủ động tập hợp Thiếu nhi được tổ chức và hoạtđộng trong nhà trường, ở địa bàn dân cư, là một tổ chức hỗ trợ tích cực cho nhàtrường cùng nhà trường thực hiện nội dung, mục tiêu giáo dục trong đó có vấn
đề giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường.
Hàng năm, các ngành, các cấp luôn phát động phong trào hưởng ứng
“Ngày môi trường thế giới”, “Tuần lễ nước sạch và vệ sinh môi trường” hay
“Tết trồng cây” như Bác Hồ đã kêu gọi.
Giáo dục bảo vệ môi trường sống xanh, sạch, đẹp an toàn văn minh là vấn
đề sống còn của đất nước nói chung, trong đó ngành Giáo dục cần chú trọngcông tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, một trong những yếu tố quyết định
sự phát triển bền vững của đất nước, đồng thời còn ảnh hưởng trực tiếp đến
sự sống, thể chất, giống nòi của dân tộc Cách ứng xử với thiên nhiên và môi
Trang 5trường của một con người phần lớn được hình thành và căn bản được hoàn thiệntrong lứa tuổi còn ngồi trên ghế nhà trường Công tác giáo dục môi trường sốngtrong sạch, lành mạnh bắt đầu từ mái trường nơi các em học, từ ngôi nhà nơi emsinh sống Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho các em thì trước hết phải
có nhận thức đúng đắn về môi trường, từ đó mới dẫn đến có hành vi đúng đắnbảo vệ môi trường
Nếu tổ chức Đội cùng các lực lượng giáo dục trong nhà trường biết phốikết hợp trong việc giáo dục bảo vệ môi trường bằng nhiều hình thức khác nhauthì sẽ đạt hiệu quả rất cao.Việc giáo dục bảo vệ môi trường thông qua việc
tổ chức hoạt động, các hội thi sẽ đem đến cho học sinh những cái nhìn mới, cókiến thức cần thiết về tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống của conngười, điều quan trong hơn là các em được trải nghiệm với các việc làm cụ thểliên quan tới vấn đề bảo vệ môi trường
Trên cương vị của mình - với chức năng, nhiệm vụ được giao tôi khôngngừng tìm tòi những biện pháp đề góp phần giáo dục cho các em bảo vệ, giữ gìnmôi trường sống của chính các em, giáo dục các em tích cực xây dựng một môi
trường sống “Xanh - sạch - đẹp” Đây là điều kiện thuận lợi tốt nhất để thử
nghiệm đề tài, nhất là yếu tố hiệu quả khi đề xuất các biện pháp, cách thứchoạt động liên quan đến đề tài bảo vệ môi trường góp phần hoàn thành tốt nhiệm
vụ giáo dục bảo vệ môi trường của nhà trường và nhằm cụ thể hóa cuộc vận
động xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP KĨ THUẬT
1 Mô tả giải pháp kĩ thuật trước khi tạo ra sáng kiến
Dựa vào những cơ sở trên để đề ra một số biện pháp giáo dục ý thứcgiữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên
1.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên
Môi trường sống là tất cả những gì bao quanh chúng ta, nó có tác độngtrực tiếp hoặc gián tiếp lên sự tồn tại và phát triển của các sinh vật trong đó
có con người Từ thế kỉ XVIII đến nay có thể coi là thời đại của văn minh côngnghiệp với nền công nghiệp nặng đã sản xuất ra rất nhiều máy móc, công
cụ phục vụ cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vậntải, khoáng sản… do đó, phải đối mặt với nguồn tài nguyên thiên nhiên đangngày càng cạn kiệt, rác thải công nghiệp thi nhau đổ vào bầu không khí, sông,suối làm môi trường sống bị xâm phạm nghiêm trọng Bên cạnh đó, ý thức bảo
vệ môi trường, giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp của con người còn thấp
Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cần phải được bắt đầu ngayhôm nay và bắt đầu từ các em học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường - những
Trang 6chủ nhân tương lai của đất nước Bởi sau này, trong số các em sẽ là nhữngnhà nghiên cứu và sáng tạo ra những biện pháp bảo vệ môi trường.
Do đó, để các em có thái độ đúng đắn trước các vấn đề về môi trường, từ
đó có thêm tri thức, kĩ năng phương pháp hành động để bảo vệ môi trường, tôinhận thấy cần có các hoạt động Đội bởi thông qua các hoạt động này giúp các
em vận dụng được những kiến thức, những khái niệm đã học trong những bàihọc chính khóa vào những việc làm cụ thể qua các hình thức: hội thi, tiểu phẩm,tuyên truyền, vẽ, chăm sóc công trình măng non… Qua đây các em được trải
nghiệm và tự mình rút ra được những bài học cho bản thân
1.2 Chuẩn yêu cầu cần đạt của một số biện pháp giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên.
Để giúp cho đội viên hiểu được tầm quan trọng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường trong trường học thì cần quan tâm đến ba biện pháp sau đây:
Về kiến thức: Thông qua các hoạt động giáo dục hằng ngày của đội giúp
- Biết tuyên truyền các bạn, những người xung quanh nhận thức đúng
về môi trường, có hành động bảo vệ môi trường
Về thái độ:
- Có thái độ phê phán những hành vi xâm phạm, gây ô nhiễm môi trường
- Đội viên yêu thích những hoạt động bảo vệ môi trường
- Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
1.3 Thực trạng vấn đề giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên
Vài nét về Liên đội :
* Về quy mô: Năm học 2018-2019, Hội đồng sư phạm nhà trường gồm 26cán bộ, giáo viên, nhân viên Trong đó có22 giáo viên trực tiếp giảng dạy
Liên đội gồm 5 khối (1, 2, 3, 4, 5) với 15 lớp, có tổng số 423 học sinh.Trong đó có 172 đội viên
* Về kết quả: Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Hội đồng đội HuyệnNghĩa Hưng, Chi ủy - Ban giám hiệu nhà trường, sự ủng hộ của các anh chị phụtrách chi Có phòng đội với trang thiết bị tối thiểu phục vụ cho hoạt động đội
Trang 7Kết quả trong năm học 2018 - 2019, Liên đội đã đạt được như sau:
2.
Thực trạng ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường tại Liên đội:
2.1 Mục tiêu khảo sát: Đánh giá nhận thức của đội viên về ý thức giữ gìn
vệ sinh môi trường
2.2 Nội dung khảo sát: Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho
đội viên
2.3 Cách tiến hành khảo sát: Phát phiếu điều tra cho 30 em cán bộ Đội về
ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
2.4 Kết quả:
- Khảo sát kiến thức và nhận thức về môi trường của đội viên: Thời điểmkhảo sát vào ngày 15/10/2018 (kết quả có được từ việc tiến hành điều tra ngẫunhiên bằng 5 câu hỏi trắc nghiệm – có câu hỏi kèm theo ở phần phụ lục (bảngcâu hỏi số 1)
Nội dung
câu hỏi
Cần thiết
Bình thường
Ít cần thiết
Khả thi
Bình thường
Ít khả thi
Trang 82.2.5 Nguyên nhân của những tồn tại:
Nguyên nhân khách quan: Xã tôi là xã nông nghiệp và làm nghề truyềnthống là chính, bố mẹ các em phần lớn là làm nông nghiệp còn lạc hậu, vất vảnên chỉ biết kiếm tiền về để sinh nhai, chưa quan tâm đến việc học tập của các
em cũng như việc giữ gìn vệ sinh môi trường, địa bàn dân cư rộng cũng làm ảnhhưởng đến công tác tuyên truyền Hiện nay quanh trường cũng có nhiều gia đìnhvứt xả rác bừa bãi gần trường có điểm thu gom rác của xóm đặt gần trườngcũng gây ảnh hưởng đến môi trường, đến mỹ quan quanh trường dẫn tới chínhngười dân và các em học sinh phải gánh chịu những hậu quả không nhỏ bởi ônhiễm môi trường
Hơn nữa dòng sông Phú Lợi đằng sau trường bị ô nhiễm nguồn nước gây
ra mùi hôi khó chịu
Các bồn hoa không được các em quan tâm, chăm sóc thường xuyên
Nguyên nhân chủ quan: Mặc dù việc giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môitrường những năm gần đây đã được Ban Giám Hiệu nhà trường quan tâm songvẫn chưa quan tâm đúng mức, Liên đội đã phát động thi đua bảo vệ môi trường,tuyên truyền qua chương trình phát thanh măng non, các hoạt động Đội nhằmgiáo dục, giữ gìn và bảo vệ môi trường song còn chưa được thường xuyên, chưa
Trang 9phong phú, đa dạng về hình thức nên không thu hút được đông đảo học sinhtham gia.
Các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường do nặng về công tácchuyên môn nên vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường còn xem nhẹ, dẫn đến hầuhết các em chưa có kiến thức, chưa nhận thức đúng về môi trường
Với những thực tế trên dẫn đến công tác giáo dục giữ gìn vệ sinh môitrường của nhà trường đạt hiệu quả chưa cao nên chưa giúp các em thay đổihành vi của mình Việc giáo dục môi trường cần phải thực hiện thông qua nhữnghoạt động cụ thể thường xuyên hơn, sinh động hơn, dần dần tiến tới không chỉnâng cao về mặt nhận thức mà còn hình thành các thói quen tốt trong giữ gìn vệsinh môi trường
Với thực trạng như đã nêu, trước khi tôi thực hiện đề tài này, nguyên nhân
ý thức bảo vệ môi trường của các em chưa cao bởi hiệu quả của công tác tuyêntruyền thấp, các em chưa tự giác trong việc giữ vệ sinh môi trường, chưa cónhững hiểu biết cần thiết về bảo vệ môi trường, quan trọng hơn là các em chưahiểu được những tác động của các em sẽ là nguyên nhân gây ô nhiễm môitrường và ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống con người
Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, tôi đã phỏng vấn một số giáo viên, cán bộđội trong Liên đội về nguyên nhân dẫn đến ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường củađội viên trong Liên đội còn chưa cao và nhận được một số câu trả lời như sau:
Theo ý kiến của giáo viên chủ nhiệm lớp 5A cho rằng các em mới chỉ biếtđến khái niệm môi trường, tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ môi trường qua việclồng ghép giáo dục môi trường ở môn Tự nhiên xã hội, Đạo đức, Tiếng Việt.…song các em chưa có một “tiết học” thực sự về môi trường, do vậy chưa gây ấntượng thậm chí còn bị xem nhẹ bởi các em cho rằng đây là những kiến thức phụ
Cũng trả lời cho câu hỏi trên, em Nguyễn Vũ Lân, Chi đội trưởng chi đội5C lại cho rằng: các sân chơi để nhằm giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môitrường của nhà trường còn chưa thực sự sinh động, hấp dẫn, thu hút đông đảocác em
Ngay từ đầu năm học 2018– 2019 dựa vào những tồn tại trên Sau khi lên
kế hoạch năm học, kiện toàn Ban chỉ huy Liên đội, kết hợp với những điều kiệnthuận lợi, những tiềm năng nhà trường đang có, tôi đã thử nghiệm một số biệnpháp nhằm nâng cao chất lượng của công tác giáo dục bảo vệ, giữ gìn vệ sinh môitrường cho đội viên trong Liên đội và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ
Trang 103 Một số biện pháp giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên
Nhận thức sâu sắc mối quan hệ chặt chẽ giữa giáo dục nhận thức và hành vicủa học sinh nhằm ra sức bảo vệ môi trường sống xanh, sạch, đẹp, an toàn, vănminh, là cơ sở vững chắc góp phần cùng nhà trường hoàn thành cuộc vận động “
Trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ giáo dục – đào tạo đề ra Ngay từ
đầu năm học 2018 - 2019, tôi đã triển khai một số hoạt động nhằm giáo dục ý thứcgiữ gìn vệ sinh môi trường cho đội viên Liên đội bằng những biện pháp sau:
3.1 Nhóm biện pháp tuyên truyền
Mục tiêu của nhóm biện pháp này: nhằm giúp cho đội viên nhận thức được
về tác hại của môi trường từ đó có ý thức về việc cần giữ gìn vệ sinh môi trường
3.1.1 Tăng cường chương trình phát thanh măng non
Vào đầu năm học thì Liên đội đã xây dựng kế hoạch tổ chức chương trình
“Phát thanh măng non” và tổ chức tuyên truyền trên hệ thống loa phát thanh của
trường, của địa bàn xã thay bằng một ngày trên tháng trước đây thì giờ là cácngày thứ 3, thứ 5 trong một tuần (trong đó, thứ 5 tại Liên đội vào các giờ rachơi, thứ 3 phát thanh ở Ủy ban nhân dân xã) Các bài viết được các em sưu tầmsách thư viện nhà trường, các bài viết trong báo đội, sư tầm trên mạng Internet Đây cũng là một sân chơi bổ ích Các chương trình đều được chuẩn bị một cáchchu đáo, có tính giáo dục và tuyên truyền cao, thu hút người nghe nên nếu biếtcách lồng ghép tuyên truyền bảo vệ môi trường vào chương trình này thì hiệuquả tuyên truyền sẽ rất cao Chính vì vậy tôi đã tận dụng lợi thế đó để tuyêntruyền và đưa vào các nội dung như: Những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễmmôi trường? Các em cần làm gì để bảo vệ môi trường sống của chính các em nóiriêng và cộng đồng nói chung
Đồng thời thông qua chương trình cũng sẽ tuyên dương, khích lệ các tậpthể, các nhân học sinh có thái độ tích cực trong các buổi lao động, những cánhân, tập thể điển hình về công tác bảo vệ môi trường Đồng thời cũng đưanhững tin tức có lồng ghép những nội dung nhắc nhở, khuyên răn các em khôngđược có những hành vi gây mất vệ sinh môi trường lớp học Với biện pháp nàythì hiệu quả tuyên truyền cũng được nâng cao
3.1.2 Tổ chức các hội thi
Khi tổ chức hội thi “Rung chuông vàng” tôi đưa vào một số tiểu phẩm vềthực trạng vấn đề giữ gìn vệ sinh môi trường tại Liên đội như: tiểu phẩm về hiệntượng vứt rác trên sân trường, vẽ lên tường, lên bàn ghế, Về tác hại của nguồnnước khi bị ô nhiễm thông qua các giờ sinh hoạt chào cờ đầu tuần, sinh hoạtngoại khóa để các em tự mình được trải nghiệm và xử lý tình huống cụ thế Qua
Trang 11đó giúp các em thấy được những hành vi, việc làm sai trái từ đó rút ra bài họccho bản thân.
Hình ảnh các em tham gia hội thi “Rung chuông vàng”
Tiểu phẩm “ Câu chuyện dòng nước”
Ở hội thi vẽ tranh chủ đề bảo vệ môi trường Ðây là dịp, là cơ hội các
em được thỏa sức sáng tạo, phát huy được các ý tuởng bảo vệ môi trường, qua
