TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ CẤP HUYỆN
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Ngoài ra có các nghiên cứu, tài liệu liên quan đến huyện Lộc Hà và tỉnh
Hà Tĩnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung đến năm 2020 và quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn 2050 tại Quyết định số 1786/QĐ-TTg ngày 27/11/2012 Các quy hoạch xây dựng và phát triển ngành, lĩnh vực của tỉnh cũng được triển khai, cùng với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2015 - 2020 và văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Lộc Hà lần thứ III, nhiệm kỳ 2015 - 2020 Huyện Lộc Hà đã có nghị quyết xác định nhiệm vụ phát triển kinh tế hàng năm và giai đoạn 5 năm, cùng với đề án thành lập huyện Lộc Hà, nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Hiện nay, các nghiên cứu về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở Huyện Lộc Hà còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào quy hoạch tổng thể mà chưa có nghiên cứu tổng thể và hệ thống về công tác xây dựng chiến lược cấp huyện Do đó, đề tài "Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội huyện Lộc Hà đến năm 2030, tầm nhìn 2050" không chỉ đáp ứng nhu cầu thực tiễn mà còn mang tính mới mẻ và cụ thể, góp phần vào việc đề ra các giải pháp thực hiện chiến lược cấp huyện.
1.2.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của chiến lƣợc phát triển kinh tế
Chiến lược, một khái niệm có nguồn gốc từ quân sự, liên quan đến việc liên kết và phối hợp các trận đánh nhằm đạt được mục tiêu quân sự cuối cùng.
Vào nửa cuối thế kỷ XX, nghiên cứu về chiến lược kinh doanh bắt đầu phát triển mạnh mẽ Năm 1960, Igor Ansoff, được coi là "cha đẻ" của quản trị chiến lược, đã công bố các công trình nghiên cứu đầu tiên về chiến lược kinh doanh.
Kể từ đó, đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về chiến lược kinh doanh, nổi bật là các công trình của nhóm tư vấn Boston Consulting Group (BCG), nhóm GE và những nghiên cứu của Michael Porter.
Cũng từ đó, khái niệm chiến lƣợc bắt đầu đƣợc sử dụng vào lĩnh vực kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế luôn không thể thiếu chiến lƣợc
Trong thực tiễn, thường xảy ra sự nhầm lẫn giữa các khái niệm như cương lĩnh, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách, chương trình và dự án phát triển Việc làm rõ vai trò và vị trí của chiến lược trong quá trình nghiên cứu kế hoạch hóa phát triển là rất quan trọng, đặc biệt là mối quan hệ giữa chiến lược với cương lĩnh, quy hoạch và kế hoạch Điều này giúp tránh tình trạng bỏ sót, trùng lặp và thiếu nhất quán trong các bước phát triển.
Cương lĩnh là chủ trương chính trị cơ bản của một Đảng, định hướng cho một thời gian dài nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng của cuộc cách mạng, phù hợp với điều kiện của đất nước và thời đại Nó tập trung vào các mục tiêu lâu dài, chủ yếu về chính trị và đường lối, mà không đi sâu vào các khía cạnh kinh tế - xã hội, thường được sử dụng để lãnh đạo và chỉ đạo Cương lĩnh và chiến lược có mối liên hệ chặt chẽ, trong đó cương lĩnh có nghĩa rộng hơn và việc thực hiện cương lĩnh sẽ dẫn đến việc hình thành nhiều chiến lược theo từng thời kỳ.
Chiến lược phát triển có thể kéo dài từ 30 đến 50 năm hoặc ngắn hơn, bao gồm các lĩnh vực như công nghiệp hóa và hiện đại hóa Ngoài ra, còn có các chiến lược chuyên ngành như phát triển ngành mía đường và ngành công nghiệp ô tô.
Chiến lược là mưu lược toàn diện và bền vững, nhằm tối ưu hóa các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã đề ra Tư tưởng chiến lược cần dựa trên đường lối chung của cương lĩnh, đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo và hướng dẫn các quy hoạch cũng như kế hoạch phát triển.
Quy hoạch phát triển là quá trình sắp xếp các giải pháp kinh tế - xã hội trong một không gian lãnh thổ và thời gian nhất định nhằm đạt được mục tiêu chiến lược một cách đồng bộ và tối ưu Thường được thực hiện cho giai đoạn trung hạn (từ 5 năm trở lên), quy hoạch đóng vai trò cầu nối giữa chiến lược dài hạn và kế hoạch ngắn hạn Để đảm bảo tính hợp lý và khả thi, quy hoạch cần thể hiện sự cân đối tổng thể giữa các giải pháp và nguồn lực có thể huy động Tóm lại, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội là lựa chọn phương án hợp lý để phát triển và tổ chức kinh tế - xã hội bền vững trong một không gian lãnh thổ cụ thể.
Kế hoạch phát triển là sự cụ thể hóa các giải pháp quy hoạch phân bổ theo thời gian thông qua các đề án, dự án được cân đối bằng nguồn lực sẵn có và cơ chế chính sách phù hợp Đây là công cụ quan trọng để quản lý và ra quyết định về kinh tế - xã hội, đồng thời là cơ sở thực hiện các đề án, dự án và chương trình phát triển, nhằm đạt được mục tiêu phát triển chung.
Chương trình đồng bộ nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể mà không bị ràng buộc bởi thời gian của kế hoạch dài hạn hay ngắn hạn Mục tiêu của chương trình là thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội cục bộ, tạo nền tảng cho sự phát triển tổng thể.
Cương lĩnh, chiến lược, quy hoạch và kế hoạch đều thuộc về một dòng kế hoạch hóa, từ mục tiêu đến các giải pháp thực hiện Tuy nhiên, chúng khác nhau về độ dài thời gian, mức độ khái quát, định tính, định lượng, cũng như điều kiện khống chế và chỉ đạo Chiến lược không chi tiết và cụ thể như kế hoạch, do đó không thể thay thế hoặc trùng lặp với nhau.
1.2.1.1.2 Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội:
Phát triển kinh tế là quá trình nâng cao chất lượng nền kinh tế thông qua cải tiến kỹ thuật và quản lý sản xuất, đồng thời gắn liền với sự tiến bộ xã hội Điều này không chỉ tạo ra các thành tựu về kinh tế mà còn phản ánh qua các chỉ tiêu phát triển kinh tế quốc dân Sự phát triển kinh tế phức tạp và đa dạng, tập trung vào việc cải thiện chất lượng sống của cộng đồng và các giá trị xã hội, thể hiện qua tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, tiến bộ xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội là công cụ quan trọng tác động đến quá trình phát triển của hệ thống này, nhằm thay đổi bản chất của nó Thay đổi về mục tiêu, cơ cấu và cơ chế hoạt động sẽ tạo ra những tính chất mới cho hệ thống Để đánh giá sự thay đổi này, cần có thời gian đủ dài và phụ thuộc vào điều kiện cụ thể Ngoài ra, các hệ thống kinh tế nhỏ hơn như ngành, vùng lãnh thổ và địa phương cũng trải qua những biến đổi tương tự, nhưng với quy mô và thời gian ngắn hơn.
