Thực trạng và biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở một số trường MN trên địa bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

Nhận thấy vấn đề bệnh SDD ở trẻ là vấn đề cấp thiết đang được quan tâm hiện nay, vì vậy chúng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Thực trạng và biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tuổi trẻ là mùa xuân của đời người Trẻ em là tương lai của đất nước Một thế hệ trẻ khoẻ mạnh là điều kiện cần để xây dựng một đất nước giàu mạnh Chính vì vậy, chăm sóc và giáo dục con người từ tuổi ấu thơ là việc làm cần thiết và quan trọng

Như chúng ta đều biết, một quốc gia hùng mạnh là một quốc gia có nền giáo dục phát triển Vì vậy, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đảm bảo xây dựng một thế hệ kế tiếp có đủ phẩm chất và năng lực phục vụ cho đất nước Tại Đại hội Đảng khóa IX đã xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục - đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Hiện nay giáo dục đã trở thành mối quan tâm của toàn xã hội Đặc biệt có một vị trí hết sức quan trọng, là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Chăm sóc - giáo dục trẻ em ngay từ những tháng năm đầu tiên của cuộc sống là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng Trẻ em sinh ra có quyền được chấp nhận, chăm sóc và bảo vệ trong gia đình

và cộng đồng Quá trình chăm sóc ấy là sự kết hợp của nhiều yếu tố: giáo dục nhân cách, chăm sóc DD Ở những năm tháng đầu đời của trẻ, chăm sóc DD cho trẻ là vấn đề quan trọng và then chốt nhất Tuy nhiên, trong đó vẫn còn nhiều phương pháp sai lầm dẫn đến tình trạng mắc bệnh của trẻ, trong đó có bệnh SDD

Hiện nay trẻ em nước ta có tỉ lệ mắc bệnh SDD khá cao, Việt Nam là 1 trong 78 nước đang gánh chịu tình trạng bệnh SDD phổ biến nhất Theo số liệu mới công bố của Viện DD quốc gia năm 2014 cứ 4 trẻ em Việt Nam dưới

5 tuổi, có 1 trẻ SDD thấp còi chiếm 24,9%, tình trạng bệnh SDD thể nhẹ cân chiếm 14,5% Trẻ em bị bệnh SDD không những ảnh hưởng đến tính mạng tới sự phát triển về thể chất, mà còn ảnh hưởng tới tinh thần và trí tuệ của trẻ Nguyên nhân mắc bệnh SDD hiện nay chủ yếu là do DD không hợp lí

Bởi DD chiếm một vị trí rất quan trọng đối với trẻ, khi cơ thể trẻ đang phát triển và hoàn thiện, có nhu cầu cao về DD mà bộ máy cơ thể chưa hoàn chỉnh, các cơ quan trong cơ thể còn yếu, nếu chế độ DD không đảm bảo thì sẽ gây nên những rối loạn về tiêu hóa Sai lầm nhỏ nào về DD cũng gây ra những rối loạn về tiêu hoá của trẻ

Ở nước ta kinh tế còn kém, trình độ dân trí chưa cao, đây là nguyên nhân dẫn tới vấn đề DD không hợp lý như trẻ chưa được cung cấp đủ các chất DD, các bữa ăn của trẻ chưa được cân đối về số lượng và chất lượng

DD Số trẻ bị bệnh SDD chủ yếu tập trung ở các vùng nông thôn nghèo và các dân tộc thiểu số, do: thiếu lương thực, thực phẩm; bố mẹ trẻ thiếu kiến thức về DD cho trẻ và những quan niệm sai lầm trong việc chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ,… bên cạnh dó còn có những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng bệnh suy DD của trẻ em như tiềm năng đất nước, cơ cấu kinh tế xã hội, đường lối chính sánh của mỗi quốc gia

Huyện Yên Lập là huyện miền núi thuộc tỉnh Phú Thọ Có 13 dân tộc cùng sinh sống trong đó dân tộc thiểu số chiếm 80% Đời sống kinh tế cuả người dân còn gập nhiều khó khăn, phong tục tập quán còn khá lạc hậu và nhiều yếu tố không thuận lợi đặc biệt vấn đề chăm sóc sức khỏe của bà mẹ trẻ

em, điều đó là những trở ngại trong việc thực hiện chương trình, mục tiêu quốc gia về DD của trẻ công tác thực hiện chương trình SDD của trẻ em 3 - 4 tuổi ở địa phương đã và đang thực hiện song hiệu quả còn chưa cao Thực trạng SDD trẻ em ở đây ra sao?, yếu tố nào ảnh hưởng đến tình trạng SDD đó?

Nhận thấy vấn đề bệnh SDD ở trẻ là vấn đề cấp thiết đang được quan

tâm hiện nay, vì vậy chúng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Thực trạng và biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở một số trường MN

trên địa bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ” làm đề tài nghiên cứu

2 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

2.1 Về lý luận

- Làm rõ cơ sở lý luận về một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi; ý nghĩa của một số biện pháp một số biện pháp khắc

phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

- Xác định cơ sở khoa học của việc xây dựng một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

3 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

- Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở một số trường MN trên địa bàn huyện Yên Lập Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu lý luận một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

- Điều tra thực trạng một số biện pháp khắc phục SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

- Đề xuất một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ

3 - 4 tuổi

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng và biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4

tuổi ở một số trường MN trên địa bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Đánh giá tình trạng bệnh suy DD của trẻ phải dựa trên chỉ số về hình thái

và chức năng Do thời gian hạn chế chúng tôi chỉ đánh giá bệnh suy DD dựa

trên 2 chỉ số cơ bản ở trường MN đánh giá là chiều cao và cân nặng

Nghiên cứu thực trạng và một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở trường MN Hoa Hồng - thị trấn Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN xã Đồng Lạc - huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN

xã Hưng Long - huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Đọc, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống các tài liệu sách báo, tạp chí có nội dung tới bệnh SDD ở trẻ em Để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu anket

Xây dựng phiếu điều tra nhằm phát hiện thực trạng một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

6.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tổng kết những kinh nghiệm của giáo viên về quá trình chăm sóc trẻ để khắc phục bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

6.2.5 Phương pháp nhân trắc học

Đo chiều cao, cân nặng của trẻ

6.2.6 Phương pháp thống kê toán học

Chúng tôi sử dụng một số công thức toán học như: Tính phần trăm, tính trung bình, tính độ lệch chuẩn,… để phân tích và xử lý kết quả nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới

1.1.2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam

1.2 KHÁI NIỆM BỆNH TRẺ EM VÀ BỆNH SDD

1.2.1 Bệnh trẻ em

Cơ thể trẻ đang lớn lên và phát triển Đó là hai quá trình sinh học cơ bản của trẻ Khái niệm trẻ lớn lên chỉ sự tăng lên về kích thước, số lượng cùng với sự thay đổi về chất và lượng Cơ thể trẻ khỏe mạnh thì các hệ cơ quan hoạt động theo chức năng nhất định và đảm bảo được chỉ số cho phép

Muốn biết được trẻ có phát triển bình thường hay không, người ta có thể dựa vào chiều cao và cân nặng qua các độ tuồi của trẻ để đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ Từ đó có những giải pháp giúp trẻ phát triển một cách bình thường cả về vật chất và tinh thần

1.2.2 Khái niệm bệnh SDD

SDD là bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi Đây là tình trạng bệnh lý, mà nguyên nhân chính do các chế độ ăn của trẻ thiếu chất đạm (protein) và năng lượng, cũng như các vi chất DD Trẻ bị SDD nếu không can thiệp sẽ có nhiều ảnh hưởng về thể chất và tinh thần vận động làm trẻ dễ mắc bệnh do khả năng miễn dịch kém

SDD không chỉ làm giảm sức khỏe mà còn là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong cao ở trẻ em tại các nước đang phát triển SDD và nhiễm trùng là vòng xoắn bệnh lý: khi trẻ bị SDD, khả năng chống đỡ với bệnh nhiễm trùng giảm Đứa trẻ dễ cảm nhiễm với các bệnh nhiễm trùng nhất là nhiễm trùng hô hấp và tiêu hoá Không những thế, mức độ nặng của các bệnh nhiễm trùng sẽ tạo nên sự kéo dài thời gian bị SDD

SDD của trẻ em vào thời kỳ đầu, nhưng hậu quả để lại là khá lâu dài Trẻ

bị SDD, tầm vóc của trẻ bị ảnh hưởng, sự phát triển trí tuệ của trẻ cũng bị ảnh hưởng, liên quan đến quá trình hoạt động và học tập

Như vậy, SDD là tình trạng chậm lớn, chậm phát triển, do chế độ ăn không đảm bảo nhu cầu protein và năng lượng, tình trạng kèm theo là các bệnh nhiễm khuẩn

1.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỨC KHỎE CỦA TRẺ

1.4 TÌNH HÌNH MẮC BỆNH SUY DINH DƯỠNG CỦA TRẺ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

1.4.1 Trên thế giới

1.4.2 Việt Nam

Bảng 1.1: Diễn biến SDD trẻ em dưới 5 tuổi ở Việt Nam (2007- 2014)

Năm 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Nhẹ

Biểu đồ 1.1 Diễn biến SDD trẻ em dưới 5 tuổi ở Việt Nam (2007- 2014)

1.5 MỘT SỐ BỆNH SUY DINH DƯỠNG THƯỜNG GẬP Ở TRẺ DO

DINH DƯỠNG KHÔNG HỢP LÝ

1.5.1 Thiếu DD protein - năng lượng

1.5.1.1 Nguyên nhân gây bệnh

1.5.1.2 Biểu hiện của bệnh

1.5.1.3 Điều trị bệnh

1.5.1.4 Phòng bệnh

1.5.2 Bệnh khô mắt do thiếu vitamin A

1.5.2.1 Nguyên nhân gây bệnh

1.5.2.2 Biểu hiện của bệnh

1.6 MỘT SỐ HẬU QUẢ CỦA SUY DINH DƯỠNG

1.7 PHÂN LOẠI SUY DINH DƯỠNG

1.7.1 Cách 1: Phân loại theo lâm sàng

a Trẻ SDD mức độ nhẹ

b Trẻ SDD mức độ vừa

c Trẻ SDD mức độ nặng

1.7.2 Cách 2: Phân loại của tổ chức y tế thế giới

Đây là cách phân loại được sử dụng phổ biến nhất hiện nay

- Phối hợp 3 dạng chỉ số (WHO): Cân nặng theo tuổi, chiều cao theo tuổi, cân nặng theo chiều cao để phân ra 3 tình trạng DD (mới hay quá khứ):

Thể SDD Cân nặng/tuổi Chiều cao/

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

SDD một vấn đề đã được nhiều người quan tâm nghiên cứu từ rất lâu, là căn bệnh phổ biến của toàn cầu đặc biệt là các nước đang phát triển Tuy nhiên những thành tựu cơ bản của nó cũng chỉ đạt được trong những thập kỷ gần đây Do đó việc tiếp tục nghiên cứu vần đề SDD của trẻ mẫu giáo là cần thiết, góp phần làm phong phú thêm lý luận và thực tiễn của vấn đề này

SDD là tình trạng thiếu hụt các chất DD cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể Do vậy, chúng

ta có thể hoàn toàn tác động và khắc phục bệnh SDD đối với con người nói chung đối với trẻ em nói riêng

Đối với trẻ em dưới 5 tuổi SDD ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống hiện tại và tương lai sau này của trẻ Như vậy, chúng ta cần phải khắc phục sớm Phòng bệnh SDD cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC BỆNH SUY DINH DƯỠNG CỦA TRẺ 3 - 4 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN LẬP - TỈNH PHÚ THỌ

2.1 THỰC TRẠNG BỆNH SDD CỦA TRẺ 3 - 4 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN LẬP - TỈNH PHÚ THỌ 2.1.1 Lịch sử hình thành, điều kiện tự nhiên và xã hội huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

2.1.3.1 Mục đích điều tra

Quá trình điều tra nhằm tìm hiểu thực trạng bệnh SDD và biện pháp khắc phục bệnh SDD ở trẻ 3 - 4 tuổi, ở một số trường MN trên địa bàn nghiên cứu

Từ đó xây dựng một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD

2.1.3.2 Đối tượng khảo sát thực trạng

Để tìm hiểu những vấn đề trên chúng tôi đã tiến hành điều tra, khảo sát 186 và 20 giáo viên đã và đang chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ 3 - 4 tuổi ở 3 trường MN trên địa bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ Trường

MN Hoa Hồng - thị trấn Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN xã Đồng Lạc

- huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN xã Hưng Long - huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

2.1.3.3 Nội dung điều tra

- Điều tra thực trạng SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở một số trường MN trên địa

bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

- Nhận thức của giáo viên, phụ huynh về việc sử dụng biện pháp khắc phục suy DD cho trẻ

- Một số biện pháp phòng bệnh SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi ở một số trường

MN trên địa bàn huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

2.1.3.4 Thời gian điều tra

Tháng 9/2015 đến tháng 2/ 2016

2.1.3.5 Phương pháp điều tra

a Phương pháp nghiên cứu ly luận

- Đọc, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống các tài liệu sách báo, tạp chí có nội dung tới bệnh SDD ở trẻ em Để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

b Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu anket: Xây dựng phiếu điều tra nhằm phát hiện thực trạng một số biện pháp khắc phục tình trạng bệnh SDD cho trẻ

- Phương pháp nhân trắc học: Đo chiều cao, cân nặng của trẻ

- Phương pháp thống kê toán học: Chúng tôi sử dụng một số công thức toán học như: Tính phần trăm, tính trung bình, tính độ lệch chuẩn,… để phân tích và xử lý kết quả nghiên cứu

2.1.4 Kết quả điều tra thực trạng nhận thức của giáo viên và phụ huynh

về một số biện pháp khắc phục tình trạng SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

2.1.4.1 Nhận thức của giáo viên về một số biện pháp khắc phục tình trạng SDD cho trẻ 3 - 4 tuổi

2.1.4.2 Nhận thức của phụ huynh

2.1.5 Kết quả điều tra về thực trạng mắc bệnh SDD của trẻ từ 3 - 4 tuổi

ở khu vực nghiên cứu

Để tìm hiểu về tình trạng bệnh SDD của trẻ chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu 186 trẻ ở độ tuổi 3 - 4 tuổi của 3 trường MN Hoa Hồng - thị trấn Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN xã Đồng Lạc - huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ; trường MN xã Hưng Long - huyện Yên Lập - tỉnh Phú Thọ

Điều tra về chế độ DD của trẻ ở gia đình và ở trường, quá trình theo dõi sức khỏe của trẻ bằng biểu đồ tăng trưởng ở trường MN

2.1.5 1 Tỉ lệ trẻ mắc bệnh SDD của trẻ 3- 4 tuổi khu vực nghiên cứu

a Tỉ lệ mắc bệnh SDD

Qua quá trình nghiên cứu chúng tôi được kết quả cụ thể sau:

Bảng 2.2: Kết quả nghiên cứu về tình hình mắc bệnh SDD của trẻ 3 - 4 tuổi ở khu vực nghiên cứu

Số trẻ

tham gia

Trẻ SDD Cân nặng/tuổi Chiều cao/tuổi Cân nặng/chiều

cao

186

Trẻ SDD

So với tỉnh Phú Thọ tỷ lệ SDD cân nặng/tuổi năm 2014 chiếm 14,5% ỏ khu vực nghiên cứu lên tới 15,1%, SDD chiều cao/tuổi của tỉnh Phú Thọ 26,8% ở khu vực nghiên cứu chiếm 26,9%

N hư vậy so với tỉ lệ mắc bệnh SDD ở Việt Nam năm 2014 tỉ lệ mắc bệnh SDD của trẻ khu vực nghiên cứu còn cao, do huyện Yên Lập nằm ở khu vực miền núi thuộc huyện nghèo, kinh tế gập nhiều khó khăn, đời sống của người dân chưa được cải thiện, còn nhiều thủ tục lạc hậu, chủ yếu làm nông nên cha

mẹ không có thời gian chăm sóc cho con em mình

b Sự phân bố tỉ lệ của bệnh SDD theo giới tính

Qua quá trình nghiên cứu chúng tôi được kết quả cụ thể sau:

Bảng 2.3: Kết quả nghiên cứu về sự phân bố tỉ lệ bệnh SDD theo giới tính của trẻ 3 - 4 tuổi ở khu vực nghiên cứu

nặng/chiều cao

Số lượng

Từ đó ta thấy số trẻ nữ mắc bệnh SDD nhiều hơn trẻ nam, một phần do những quan điểm trọng nam khinh nữ ở địa phương, hay sinh cố con trai Một vài bậc phụ huynh hay những người thân quanh trẻ thích con trai hơn chiều chuộng chăm sóc nhiều hơn, vì quan niệm ‘‘con gái là con người ta’’, ‘‘con trai nối dõi tông đường’’ Đây chỉ là một nguyên nhân nhỏ ngoài ra còn do cơ thể trẻ nữ nhạy cảm, sức đề kháng với môi trường khém hơn dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, trẻ nữ thường lười ăn hơn trẻ nam

Như vậy, tỷ lệ nam và nữ mắc bệnh SDD có sự chênh lệch khá cao

c Cân nặng, chiều cao trung bình của trẻ 3 - 4 tuổi trong khu vực nghiên cứu

* Cân nặng:

Qua quá trình nghiên cứu chúng tôi được kết quả cụ thể sau:

Bảng 2.4: Kết quả nghiên cứu về cân nặng trung bình của trẻ 3 - 4 tuổi khu vực nghiên cứu