Một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng, giáo viên phải biết nâng cao chất lượng dạy học nội khoá đồng thời phải biết tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn

Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng, giáo viên phải biết nâng cao chất lượng dạy học nội khoá đồng thời phải biết tổ chức hoạt động ngoại khoá bộ môn, biết kết hợp việc học tập của học sinh trong nhà trường với việc vận dụng kiến thức của học sinh trong thực tiễn cuộc sống của các em

Hoạt động ngoại khoá bộ môn là một hình thức giáo dục gắn liền hơn nữa việc giáo dục của nhà trường với giáo dục của xã hội, của gia đình, việc học tập trong nhà trường với hành động trong thực tiễn

Thực tế ở nhà trường Tiểu học hiện nay, việc tổ chức hoạt động ngoại khoá về môn học nói chung và về môn toán nói riêng chưa được quan tâm đúng mức, thậm chí có trường còn chưa một lần tổ chức Chúng ta chưa hiểu thấu đáo được khái niệm ngoại khoá, chưa thấy được vị trí của nó trong quá trình dạy học

Mặt khác, Toán học là môn học cực kì quan trọng trong nhà trường và là một môn học có tính trừu tượng cao nhất đối với học sinh tiểu học Nếu chúng ta chỉ dạy cho học sinh những con số, những phép tính, khái niệm, công thức, quy tắc để giải quyết những bài toán trong chương trình, biết làm tính để làm bài kiểm tra, để thi học kì thì quả thực môn toán là môn học quá khô khan và đơn điệu Các em sẽ không thấy được những lợi ích của việc học toán cũng như thấy

được mối liên hệ giữa toán học và thực tiễn cuộc sống hằng ngày, không thấy được điều thú vị của những con số, những phép tính, những bài toán Nhiều khi, hoạt động ngoại khoá Toán học có tác dụng như một cú huých ban đầu, làm học sinh say mê đi vào con đường hoạt động khoa học và đạt được những thành công nhất định

Ngày nay việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới phương pháp dạy học, các hoạt động ngoại khoá ở nhà trường Tiểu học vẫn còn là vấn

đề mới mẻ Tuy nhiên, từ thực tiễn dạy học cho thấy, công nghệ thông tin đã được xác định là phương tiện dạy học hiện đại giúp cho đối tượng nhận thức được bộc lộ một cách trực quan, sinh động, có hình ảnh; mô phỏng những quá trình, hiện tượng tự nhiên, xã hội có liên quan đến toán học: quá tŕnh hình thành

và phát triển các chữ số, các hình hình học… mà giáo viên không thể thực hiện được; kích thích sự hứng thú tham gia, tìm tòi, khám phá của học sinh Tất cả được khai thác và sử dụng như một công cụ hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng hoạt động ngoại khoá Toán nói riêng

1.2 Lý do chủ quan:

Bản thân là sinh viên năm cuối của khoa Giáo dục Tiểu học và sẽ trở thành giáo viên tiểu học trong tương lai, tôi nhận thấy việc nghiên cứu vấn đề này hết sức quan trọng Nếu nghiên cứu một cách nghiêm túc và tích cực, nghiên cứu thật hiệu quả thì chắc chắn rằng sẽ cho ta một kết quả khả thi, góp phần không nhỏ vào nâng cao chất lượng dạy và học toán Tiểu học

Công việc nghiên cứu cũng là công việc học tập, nó giúp tôi bổ sung những kiến thức lý luận còn thiếu và là cầu nối giữa lý luận và thực tiễn

Từ những lý do chủ quan và khách quan trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu:

"Một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin "

3 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được các hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học với sự

hỗ trợ của công nghệ thông tin có nội dung phù hợp, phong phú và hấp dẫn thì hiệu quả của việc dạy học môn toán ở Tiểu học sẽ được nâng cao đồng thời kích thích được sự say mê, yêu thích của học sinh với môn toán Từ đó phát huy được vai trò chủ động, tích cực của học sinh trong học tập

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

- Tìm hiểu thực tế việc dạy học toán và thực trạng hoạt động ngoại khoá về Toán học cho học sinh ở trường Tiểu học hiện nay

- Nghiên cứu khả năng hỗ trợ của công nghệ thông tin trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá Toán học

- Xây dựng các hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi của các hình thức ngoại khoá đó xây dựng Sơ bộ đánh giá kết quả của mỗi hình thức ngoại khoá về mặt hứng thú, chất lượng kiến thức, khả năng phát huy tính tích cực, chủ động, năng lực tư duy của học sinh

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu trên, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:

5.1 Nghiên cứu tài liệu

Đọc, phân tích và tổng hợp các tài liệu về tâm lí học, giáo dục học, lí luận dạy học, dạy học toán ở tiểu học, lí luận về tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học trong nhà truờng phổ thông, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học trong nhà trường tiểu học để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài Từ đó, giúp chúng tôi có căn cứ để xác định được các khả năng, tiêu chí lựa chọn các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học và phương pháp tiến hành các tiêu chí đó

5.2 Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế dạy học toán ở Tiểu học

Qua việc dự giờ, phỏng vấn, điều tra bằng phiếu chúng tôi tìm hiểu thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học toán ở Tiểu học, tìm ra cái khó khăn và hạn chế của giáo viên khi tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học Đây chính là

cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng các hình thức hoạt động ngoại khoá Toán học phù hợp với trình độ, năng lực và hứng thú của giáo viên cũng như học sinh

Và cũng qua điều tra, khảo sát chúng tôi có thể kiểm tra được tính khả thi của từng hình thức hoạt động ngoại khoá đó xây dựng Từ đó, bổ sung, sửa chữa

và hoàn thiện các hình thức ngoại khoá đó để nó có thể thực sự phát huy được tác dụng và đem lại hiệu quả thực sự trong dạy học toán ở Tiểu học

5.3 Thực nghiệm sư phạm

5.4 Nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu, phân tích kế hoạch hoạt động ngoại khoá Toán học của giáo viên và các sản phẩm hoạt động của học sinh sau khi tham gia hoạt động ngoại khoá Toán học

5.5 Thống kê toán học: tiến hành xử lí số liệu thu được một cách khách quan

6 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là hoạt động của giáo viên và đặc biệt là hoạt động của học sinh trong các hoạt động ngoại khoá Toán học

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện về kiến thức, thời gian có hạn nên tôi chỉ có thể nghiên cứu thực trạng và thực nghiệm sư phạm tại trường Tiểu học Giấy Bãi Bằng – Thị trấn Phong Châu- Huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ

8 Những đóng góp của luận văn

- Làm sáng tỏ những vấn đề lí luận của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Khái quát được thực trạng về việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học hiện nay ở một số trường tiểu học

- Trình bày khái quát, quy trình và một số lưu ý khi tổ chức các hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Thiết kế và sưu tầm một số trò chơi toán học, cuộc thi đố vui toán học, những câu chuyện toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

Toán học như: "Hoạt động ngoại khoá về Toán học ở trường phổ thông cấp II - III" của Quốc Trinh, "Phương pháp dạy học toán" của Nguyễn Bá Kim nhưng chỉ

dành cho phổ thông cấp II - III Ở Tiểu học có một số công trình nghiên cứu về

hoạt động ngoại khoá như: "Công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp" của Nguyễn Hữu Hợp, Nguyễn Dục Quang; "Tổ chức hoạt động vui chơi ở Tiểu học nhằm phát triển tâm lực, trí tuệ và thể lực cho học sinh" của Hà Nhật Thăng cũng

chỉ dừng lại ở mức độ các hoạt động vui chơi ngoài trời nói chung chứ chưa đi vào

bộ môn cụ thể nào

Hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học đã được các nhà nghiên cứu

giáo dục nước ta đề cập đến như trong cuốn "Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên tiểu học chu kì III (2003 - 2007)" (tập 2); "Một số vấn đề về nội dung

và phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học" - Sách bồi dưỡng thường xuyên chu kì 1997 - 2000 cho giáo dục Tiểu học; "Phương pháp dạy học toán - (Giáo trình

đào tạo giáo viên Tiểu học hệ CĐSP và SP 12 + 2)" của Bộ Giáo dục và Đào tạo,

"Phương pháp dạy học môn toán ở tiểu học" của Đỗ Trung Hiệu, Đỗ Đình Hoan,

Võ Dương Thuỵ, Vũ Quốc Chung nhưng chỉ nói khái quát chung về ngoại khoá toán chứ chưa đưa ra một quy trình hoạt động cụ thể Ngoài những bài viết về hoạt động ngoại khoá Toán học ở trên thì có thể kể đến một số công trình về trò chơi toán học dành cho học sinh Tiểu học mà giáo viên có thể tham khảo trong việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học cho học sinh tiểu học như:

"Hệ thống trò chơi củng cố 5 mạch kiến thức toán học ở tiểu học" của

Trần Ngọc Lan, "Ảo thuật và đố vui toán học" Nguyễn Đức Tấn…Tuy nhiên,

đó là những công trình nghiên cứu về trò chơi toán học, còn công trình nghiên cứu

về hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin thì chưa có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu vấn đề này, vì lẽ đó

chúng tôi quyết định nghiên cứu đề tài này nhằm làm rõ hơn hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

đó là kết quả của quá trình hoạt động của người đó: một người chỉ hoạt động theo kiểu rập khuôn, bắt chước, tái hiện thì chắc chắn kết quả sẽ là người thiếu năng động, sáng tạo Vì vậy, muốn đào tạo những con người năng động, sáng tạo thì trong dạy học nói chung, dạy học toán nói riêng cần tổ chức các hoạt động học tập tích cực, sáng tạo, hoạt động vui chơi, hoạt động tập thể nhằm tích cực hoá người học Đó cũng là định hướng dạy học hiện nay trong giáo dục

1.2.1.2 Dạy học tích cực hoá người học

Trong giai đoạn hiện nay, giáo viên không phải là người cung cấp cho học sinh tri thức mà quan trọng là hình thành ở các em khả năng tự học, nhu cầu thường xuyên học tập, thu nhận tri thức và vận dụng chúng vào học tập, thực tiễn Công việc học tập đòi hỏi học sinh phải có một động cơ đặc biệt thúc đẩy các em

có nhu cầu tiếp thu tri thức, từ đó hình thành khả năng, lòng ham muốn học tập

và cuối cùng là khả năng độc lập tiếp thu tri thức Muốn học sinh có được động cơ học tập thì hơn ai hết người giáo viên cần có những phương pháp, hình thức dạy học phù hợp, đưa học sinh vào những hoạt động có mục đích,

có kế hoạch

Dạy học tích cực hoá người học là phương pháp dạy học hướng vào việc tổ chức cho người học học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, sáng tạo

Hoạt động hoá người học tức là xác lập vị trí chủ thể của người học, đảm bảo tính tự giác, tích cực và sáng tạo của người học Học sinh chỉ có thể phát huy được tính sáng tạo trong hoạt động và bằng hoạt động Mặt khác, tích cực hoá người học sẽ hình thành ở học sinh những động cơ tích cực, nhu cầu thực hiện một cách sáng tạo và tận tâm đối với nhiệm vụ của mình; hình thành tính tích cực hoạt động trí tuệ, phát triển các phẩm chất tư duy: tính độc lập, óc sáng tạo,

óc phê phán, linh hoạt, nhanh trí và các phẩm chất quan trọng khác như: tính ham hiểu biết, óc quan sát, năng lực làm việc, đạo đức, cảm xúc…"Hoạt động học tập được hình thành không chỉ trong quá trình nắm vững tri thức khoa học mà còn hình thành trong quá trình giáo dục lao động, trong quá trình giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ và giáo dục thể chất"

Để đạt được điều đó, người giáo viên không chỉ biết tổ chức hoạt động học tập mà còn biết tổ chức các hoạt động vui chơi giải trí, hoạt động lao động… một cách có hiệu quả; biết chế tạo và khai thác tất cả các phương tiện dạy học

từ tài liệu sách giáo khoa đến sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông Như vậy, dạy học tích cực hoá người học là phương pháp có thể đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục mới trong thời kì đổi mới theo định hướng XHCN Đó là sự kết hợp giữa tư tưởng và thành tựu giáo dục hiện đại của thế giới với truyền thống hiếu học và tiến bộ của dân tộc Việt Nam

1.2.1.3 Đổi mới phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học

Theo định hướng tích cực hoá người học, trong quá trình dạy học toán, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn cho học sinh hoạt động, còn học sinh là người trực tiếp hoạt động để giải quyết nhiệm vụ học tập của mình

Giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân để học sinh tự chiếm lĩnh tri thức mới, thực hành, vận dụng vào học tập và thực tiễn Điều này đòi hỏi người giáo viên phải thực sự có năng lực

tổ chức, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn để có thể giải quyết kịp thời những tình huống có thể xảy ra trong quá trình hoạt động của học sinh Và mọi học sinh đều phải tham gia hoạt động tích cực, chủ động và độc lập suy nghĩ, sáng tạo dưới sự điều khiển, hướng dẫn, tổ chức của giáo viên Học sinh phải

là người hoạt động, chủ thể của tất cả các hoạt động trên lớp

Khi hướng dẫn tổ chức các hoạt động của học sinh, giáo viên phải vận dụng một cách hợp lí các mặt tích cực của các phương pháp dạy học khác nhau nhằm giúp học sinh huy động kiến thức: quan sát, thảo luận, hỏi đáp, trò chơi…, từ đó, giải quyết các vấn đề trong học tập và thực tiễn cuộc sống

Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học toán không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy học truyền thống mà là vận dụng tất cả phương pháp truyền thống và không truyền thống (phát hiện và giải quyết vấn đề, kiến tạo, tương tác nhóm, ) tạo điều kiện cho từng học sinh được tham gia giải quyết vấn đề, tiếp nhận tri thức mới, hình thành phương pháp học tập, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề trong học tập và trong cuộc sống

Đổi mới phương pháp dạy học toán là một quá trình lâu dài và tuỳ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh ở từng địa phương, trường lớp, trình độ học sinh, môn học

cụ thể mà giáo viên lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp

Một số hình thức tổ chức hoạt động học toán theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học:

- Hoạt động cá nhân

- Hoạt động theo nhóm

- Hoạt động theo lớp

- Tổ chức trò chơi học tập

- Hoạt động ngoại khoá toán học

1.2.2 Hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

1.2.2.1 Hoạt động ngoại khoá

Để nâng cao chất lượng dạy học nói chung người giáo viên cần phải tổ chức tốt

cả hoạt động chính khoá trên lớp và hoạt động ngoại khoá Hoạt động chính khoá

trên lớp và hoạt động ngoại khoá là hai bộ phận hữu cơ hợp thành một thể thống nhất trong quá trình giáo dục Hoạt động ngoại khoá sẽ là nơi mà các em sẽ được

khắc sâu kiến thức đã học chính khoá trên lớp, nơi các em được giao lưu, học hỏi,

thể hiện những hiểu biết, sở trường của mình, qua đó các em có điều kiện khẳng định bản thân và có động cơ, mục đích học tập đúng đắn Điều này sẽ

giúp ích rất nhiều cho giáo viên trong quá trình lên lớp chính khoá

Hoạt động ngoại khoá bộ môn là hình thức hoạt động học tập ngoài giờ lên lớp

có tổ chức, có kế hoạch, có phương hướng xác định; được học sinh tiến hành theo nguyên tắc tự nguyện ở ngoài giờ lên lớp chính khoá dưới sự tổ chức, hướng dẫn, điều khiển của giáo viên nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và nâng cao kiến thức và kĩ năng bộ môn đã được học trong chương trình chính khoá;

đồng thời, giáo dục học sinh một cách toàn diện

Như vậy, hoạt động ngoại khoá bộ môn là một hình thức giáo dục gắn liền hơn nữa việc giáo dục của nhà trường với giáo dục của gia đình, của xã hội; việc học tập trong nhà trường với việc học tập và hành động trong thực tiễn; và

có thể xem đó như là một hình thức dạy học quan trọng trong nhà trường nói chung

và trường Tiểu học nói riêng

1.2.2.2 Đặc điểm của hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

Hoạt động ngoại khoá Toán học được phân biệt với các hình thức tổ chức dạy học khác bởi những đặc điểm chủ yếu sau:

- Với nhiệm vụ củng cố, bổ sung những kiến thức, kĩ năng toán học cho chính khoá, hoạt động ngoại khoá Toán học là hoạt động ngoài giờ lên lớp, không được quy định trong chương trình chính khoá

- Hoạt động ngoại khoá Toán học là hoạt động tự nguyện của cá nhân học sinh hay của một nhóm học sinh có cùng sở thích, hứng thú về một vấn đề nào đó của nội dung học tập Và là một hoạt động tự quản, toàn thể các thành viên cùng nhau hoạt động vì mục đích chung với tinh thần tự giác, tích cực Việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học được xây dựng dựa trên lòng yêu thích môn học và ham muốn tìm tòi sáng tạo của học sinh Từ đó tạo điều kiện cho tài năng

được nảy nở và phát triển Số lượng học sinh tham gia ngoại khoá là không hạn chế, không phân biệt học sinh giỏi, yếu kém

- Hoạt động ngoại khoá Toán học phải được tổ chức với mục đích thiết thực,

có kế hoạch hợp lí, có sự phân công cụ thể, có những điều kiện vật chất tối thiểu cần thiết

- Trong hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học giáo viên phải là người hướng dẫn, tổ chức và có thể trong nhiều trường hợp giáo viên còn là người chỉ đạo, điều khiển các hoạt động này

- Về mặt hình thức tổ chức, hoạt động ngoại khoá cần phong phú, đa dạng, sinh động và mới lạ Nếu chỉ gây hứng thú lúc đầu, về sau lại rập khuôn thì học sinh dễ chán, đặc biệt là với học sinh Tiểu học cần phải coi trọng điều này

- Về nội dung, hoạt động ngoại khoá Toán không bị hạn chế trong phạm vi chương trình dạy học chính khoá mà nó có thể đưa vào những kiến thức nội khoá

để mở rộng, đào sâu ở mức độ vừa phải, vừa sức với trình độ nhận thức của học sinh

- Là hoạt động với ý nghĩa vui chơi là chính nên hoạt động ngoại khoá không có sự kiểm tra, đánh giá kết quả bằng các hình thức như trên lớp học chính khoá (như cho điểm) mà dựa vào các yếu tố:

+ Sản phẩm của buổi ngoại khoá

+ Tính tích cực và tự lực của học sinh

+ Kết quả được đánh giá công khai

+ Không cho điểm nhưng phải có hình thức động viên, khuyến khích kịp thời như: biểu dương, tặng phần thưởng

- Trong quá trình tiến hành các hoạt động ngoại khoá, cần gây được dư luận

xã hội lành mạnh và thu hút được sự hỗ trợ, phối hợp của các lực lượng giáo dục khác: xã hội và gia đình học sinh, Đoàn thanh niên, câu lạc bộ Thiếu niên- Nhi đồng

Như vậy hoạt động ngoại khoá là một hình thức tổ chức học tập đặc thù, không giống với các hình thức dạy học khác cũng không phải là phụ đạo học sinh yếu hay bồi dưỡng học sinh giỏi, bởi lẽ việc phụ đạo học sinh yếu và bồi dưỡng học sinh giỏi tuỳ thuộc vào tính chất và nhiệm vụ của từng trường mà tính chất

bắt buộc nhiều hay ít, còn hoạt động ngoại khoá thì hoàn toàn không bắt buộc

Và chính vì không bắt buộc nên hoạt động ngoại khoá có phát huy được tác dụng hay không trước hết phụ thuộc vào lòng yêu nghề, yêu trẻ, sự nhận thức đúng đắn,

sự năng nổ, năng lực tổ chức của người thầy và sự hứng thú, niềm say mê, nhiệt tình tham gia của học sinh

1.2.2.3 Mục đích, tác dụng của hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

Trên cơ sở một số đặc điểm của hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học, hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, phải đạt được các mục đích sau:

Thứ nhất: Phục vụ tốt mục đích và nhiệm vụ dạy học nói chung và dạy học

Toán nói riêng ở trường Tiểu học Giáo dục Tiểu học phải nhằm hình thành cho học sinh "những cơ sở ban đầu nhưng rất quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách người công dân, người lao động trong tương lai; chuẩn bị cho các em về mặt đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và lao động để tiếp tục học lên trung học hoặc đi vào cuộc sống lao động và tiếp tục học theo nhu cầu và nguyện vọng bằng những hình thức thích hợp" Xuất phát từ mục đích trên, hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học phải xoay quanh các vấn đề sau:

- Chú trọng rèn luyện óc thông minh, phương pháp suy nghĩ độc lập, khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề Tạo cơ sở thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học: phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế

- Góp phần rèn luyện tinh thần trách nhiệm, ý thức gắn bó với tập thể Thông qua hoạt động ngoại khoá học sinh vừa khẳng định được khả năng, vừa xác định được vai trò của mình trước tập thể, đồng thời, hoạt động ngoại khoá cũng tạo ra một môi trường sống mới mà ở đó học sinh hoà nhập vào một cách tự nhiên, vui vẻ, thoải mái và tự nguyện và đó sẽ là cơ hội cho các em mở rộng quan hệ: quan hệ với bạn khác lớp, với các thầy cô giáo khác

- Giúp học sinh trau dồi đạo đức, rèn luyện thể lực, bồi dưỡng óc thẩm mĩ Qua việc tham gia các trò chơi toán học, đố vui để học, thi giải toán vui sẽ giáo dục được các em tính kỉ luật, tính dũng cảm, kiên trì, nhẫn nại, lòng trung thực, rèn luyện cho các em những kĩ năng, kĩ xảo vận động: mạnh, nhanh, khéo, bền Đó là những đức tính cần thiết của con người trong xã hội

Thứ hai: Phục vụ cho mục tiêu giáo dục toàn diện

- Thông qua hoạt động ngoại khoá Toán học, học sinh vừa củng cố được những tri thức, kĩ năng toán học trên lớp vừa được nâng cao mở rộng những hiểu biết, khả năng tư duy, sáng tạo và khả năng vận dụng của toán học trong thực tiễn mà trong phạm vi giờ học nội khoá không cho phép

Chẳng hạn, trong giờ học về "phân số", giáo viên không có đủ thời gian

để nói với học sinh về sự ra đời của "phân số" cũng như của "số tự nhiên" hay kể những câu chuyện lý thú về các nhà toán học nổi tiếng được

Qua buổi ngoại khoá, giáo viên có thể bồi dưỡng thêm cho học sinh phương pháp giải toán, học toán cũng như phương pháp học tập các môn học khác

Thứ ba: Làm cho học sinh yêu thích môn Toán

- Gây hứng thú học toán cho học sinh là một trong những biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán Với những hình thức hoạt động phong phú và

đa dạng, hoạt động ngoại khoá Toán học dễ dàng kích thích bồi dưỡng nhu cầu

và hứng thú học toán, yêu thích môn toán của học sinh Bên cạnh đó, hoạt động ngoại khoá giúp các em cảm thấy thoải mái, dễ chịu và phục hồi sức lực sau những giờ học căng thẳng

Thứ tư: Phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu về toán để đào tạo

cho đất nước những mầm non nhân tài Đây là một nhiệm vụ giáo dục mà nhà trường Tiểu học phải coi trọng

Hoạt động ngoại khoá Toán rất có điều kiện để phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu về toán và có thể xem hoạt động ngoại khoá Toán là

"vườn ươm" những "mầm xanh nhân tài toán học" cho tương lai Giáo viên cần

phát hiện sớm những học sinh có năng khiếu để có kế hoạch bồi dưỡng kịp thời, tránh tình trạng thui chột, mai một năng khiếu toán học của các em

Như vậy, hoạt động ngoại khoá Toán học có mục đích và ý nghĩa rất lớn

Đó là một hình thức để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn toán, là một biện pháp để thực hiện việc kết hợp giáo dục nhà trường với giáo dục của gia đình và xã hội, để gắn liền lí luận với thực tiễn

Thứ năm: Kích thích học sinh lòng ham thích tiếp cận với công nghệ

thông tin

Khi tham gia các hoạt động ngoại khoá có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin học sinh có cơ hội được tiếp xúc, học tập trên máy vi tính, do đó phát triển tính năng động, phát triển tư duy kĩ thuật và kích thích óc sáng tạo trong khoa học

kĩ thuật ở trẻ

1.2.3 Đặc điểm tâm - sinh lí của học sinh Tiểu học

Trẻ em có nhu cầu lớn trong hoạt động và tiếp xúc, song việc hoạt động ngoài giờ lên lớp, sự tiếp xúc hằng ngày của trẻ với môi trường xung quanh, giao tiếp mọi người chỉ là ngẫu nhiên, bộc phát, hoàn toàn không chủ động

Tổ chức cho trẻ được hoạt động cả về trí tuệ lẫn thể chất, tạo môi trường cho các em tiếp xúc, giao tiếp bạn bè, thầy cô một cách tự nhiên, có nội dung, có phương pháp, có kế hoạch phục vụ mục đích giáo dục đề ra Muốn nâng cao hoạt động giáo dục cần nắm vững đặc điểm phát triển của học sinh

Có rất nhiều công trình nghiên cứu về đặc điểm tâm - sinh lí của học sinh Tiểu học Ở đây chúng tôi chỉ nghiên cứu đặc điểm tâm - sinh lí có thể ảnh hưởng đến quá trình hoạt động ngoại khoá Toán học của học sinh

- Tính hay tò mò, thích khám phá, giàu trí tưởng tượng

Đó là một đặc điểm tâm lí nổi trội của trẻ, luôn thích thú tìm hiểu, khám phá trước những hiện tượng mới lạ trong thế giới tự nhiên và xã hội Với những hiểu biết chưa đầy đủ, chưa sâu sắc, các em chưa thể giải thích được và luôn đặt câu hỏi "vì sao?":

"Vì sao hình này gọi là hình vuông, hình kia là hình chữ nhật", "vì sao thế này mà không thế kia?" Tất cả những sự kiện, hiện tượng gì trong thời điểm này cũng đều

để lại những ấn tượng sâu sắc đối với các em Đặc điểm trên của trẻ vừa có mặt tích cực vừa thể hiện sự hạn chế về mặt tâm lí Cần khai khác những đặc điểm này của trẻ trong quá trình dạy học cũng như quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục khác nhằm phát triển trí tuệ, óc suy nghĩ, khả năng sáng tạo như các hoạt động tạo hình, giải những câu đố, bài toán vui, trò chơi trí tuệ

- Tính dễ hưng phấn nhưng cũng dễ chán nản, thiếu kiên trì, bền bỉ

Khi tham gia hoạt động hoặc làm việc gì đó nếu có sự khích lệ từ bạn bè, giáo viên, cha mẹ, dù là nhỏ nhưng sẽ dễ dàng kích thích sự nhiệt tình, lòng say mê của các em Tuy nhiên, khi gặp thất bại, rủi ro các em lại rất dễ chán nản, thậm chí

là bi quan, dỗi hờn, bỏ cuộc ngay Chính vì vậy, trong quá trình tổ chức hoạt động ngoại khoá cần chú ý đặc điểm này của trẻ để có sự động viên khích lệ kịp thời, tạo ra hứng thú hoạt động cho trẻ ngay lúc đầu, chú ý thay đổi các hình thức hoạt động phù hợp với lứa tuổi

- Năng lực hoạt động của trẻ

Về mặt tâm lí, lứa tuổi tiểu học là lứa tuổi có những biểu hiện thất thường nhất, do sự chưa hoàn thiện của não bộ, cơ thể đang trên đà phát triển, hiểu biết

về thực tế cuộc sống còn hạn chế nên các em chưa kiểm soát được hành động của mình Ở tuổi này trẻ thường hiếu động, vụng về trong hoạt động; vui chơi giải trí, hoạt động tay chân nhu cầu cần thiết đối với các em Do đó, khi tổ chức hoạt động ngoại khoá cần tổ chức những hoạt động vừa mang tính trí tuệ vừa tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động và những hoạt động này cần phải hướng cho trẻ tính kỉ luật, cẩn thận, khéo léo và bền bỉ, kiên trì, đồng thời tạo ra môi trường tốt cho những nhân tố tích cực có điều kiện phát triển đúng hướng và trở nên bền vững theo quy luật của quá trình phát triển nhân cách

1.2.4 Công nghệ thông tin và truyền thông

Sự bùng nổ của công nghệ thông tin và truyền thông đã và đang tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của tất cả các ngành trong đời sống xã hội Và công nghệ thông tin và truyền thông đã cung cấp rất nhiều điều kiện thuận lợi

cho việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy học và các hình thức hoạt động khác trong nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng

1.2.4.1 Khái niệm công nghệ thông tin và truyền thông, phần mềm dạy học

Công nghệ thông tin và truyền thông (hay còn viết là ICT) là chữ viết tắt

của Information and Communication Technologies, được định nghĩa theo mục đích giáo dục là một “tập hợp đa dạng các công cụ và tài nguyên công nghệ được sử dụng để giao tiếp, tạo ra, phổ biến, lưu giữ và quản lý thông tin.” Các công nghệ này bao gồm máy tính, Internet, công nghệ truyền thông (đài và vô tuyến), và điện thoại Trong những năm gần đây, người ta thường đặc biệt quan tâm đến việc làm thế nào để khai thác một cách hiệu quả nhất máy tính và Internet nhằm nâng cao chất lượng của giáo dục ở mọi cấp độ, mọi cơ sở đào tạo

và hình thức đào tạo (chính thức và không chính thức) Nhưng ICT không phải chỉ gồm các phương tiện kể trên, các phương tiện lâu đời hơn như điện thoại, đài

và vô tuyến, mặc dù hiện nay ít được chú ý hơn là những công cụ giảng dạy có lịch sử lâu đời hơn

Phần mềm dạy học (PMDH) thuộc lớp các phần mềm ứng dụng, đó là

phần mềm được sử dụng hỗ trợ cho quá trình dạy học Ứng dụng CNTT có thành công hay không phụ thuộc vào vấn đề xây dựng và sử dụng PMDH Phần mềm dạy học là bộ phận trong lớp phần mềm giáo dục, vì phần mềm giáo dục còn bao gồm các phần mềm khác như phần mềm quản lý học sinh, phần mềm thời khoá biểu,…

1.2.4.2 Sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học Tiểu học

Với những điểm mạnh của mình, công nghệ thông tin hỗ trợ rất nhiều trong quá trình dạy học cũng như các hoạt động khác trong nhà trường

Những điểm mạnh của công nghệ thông tin được ngành giáo dục khai thác là:

- Kĩ thuật đồ hoạ

Với tính năng cực kì thông minh, tinh xảo, máy vi tính có thể mô phỏng nhiều quá trình, nhiều hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và trong cơ thể con người

mà không thể hoặc không nên để xảy ra trong điều kiện nhà trường như: sự nảy mầm của hạt, sự sinh trưởng của cây, hoạt động của hệ tuần hoàn, hệ bài tiết,

sự chuyển động của trái đất xung quanh mặt trời….Việc mô phỏng như thế có thể giúp nhà trường tránh được những thí nghiệm nguy hiểm, vượt qua những hạn chế

về thời gian, không gian hoặc chi phí Hoặc tạo ra những trò chơi học tập thú vị, hấp dẫn, đòi hỏi sự tập trung làm việc của đa giác quan sẽ giúp các em phát triển trí tuệ, rèn luyện trí nhớ, sự khéo léo linh hoạt trong hoạt động, đồng thời, giúp các em củng cố và nâng cao kiến thức

- Với sự phát triển mạnh mẽ của các phần mềm chuyên dụng đã tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng như: soạn thảo văn bản, giáo án (Microsoft Word), bản tính điện tử (Microsoft Excel), phần mềm trình diễn (Microsoft Power Point, Platin Violet)…

1.2.4.3 Giới thiệu một số phần mềm và tác dụng của các phần mềm dó

- Phần mềm MS Powerpoint 2003: là một chương trình ứng dụng để tạo các bài trình diễn (Presentation) bằng một hoặc nhiều phiên (Slide), chứa nội dung là chữ, biểu đồ, hình ảnh…Chương trình này thuộc bộ Office 2003 của hãng Microsoft

Powerpoint 2003 có thể:

+ Tạo nhanh các bài trình diễn

+ Trợ giúp xây dựng các bài trình diễn theo ý tưởng từng bước

+ Dễ dàng thay đổi kiểu thể hiện để đạt hiệu quả cao nhất

+ Có số lượng mẫu tham khảo phong phú

+ Giúp thiết kế các bài trình diễn chuyên nghiệp…

Sau khi khởi động Powerpoint 2003 có giao diện như sau:

Hình 1 – Màn hình giao diện Powerpoint

- Phần mềm Violet:

Tương tự phần mềm Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để xây dựng nội dung bài giảng như: cho phép nhập các dữ liệu văn bản, công thức, hình vẽ, các dữ liệu multimedia (hình ảnh, âm thanh, phim, hoạt hình Flash ), sau đó lắp ghép với nhau, sắp xếp thứ tự, căn chỉnh và thiết lập tham số, tạo các hiệu ứng hình ảnh, hiệu ứng chuyển động, thực hiện các tương tác với ngườ I dùng Riêng đối với việc xử lý những dữ liệu multi - media, Violet tỏ ra mạnh hơn các phần mềm khác, ví dụ như cho phép thể hiện và điều khiển các file Flash, cho phép sử dụng được mọi định dạng file video, thao tác được quá trình chạy của các đoạn video v.v Ngoài ra, vì là công cụ chuyên dụng cho bài giảng nên Violet còn có rất nhiều chức năng dành riêng cho bài giảng mà các phần mềm khác không có Ví dụ Violet cung cấp sẵn nhiều mẫu bài tập chuẩn thường được sử dụng trong các SGK và sách bài tập như: Bài tập trắc nghiệm, gồm có các loại: một đáp án đúng, nhiều đáp án đúng, ghép đôi, chọn đúng sai, v.v Bài tập ô chữ: học sinh phải trả lời các ô chữ ngang để suy ra ô chữ dọc Bài tập kéo thả chữ / kéo thả hình ảnh: học sinh phải kéo thả các đối tượng này vào đúng những vị trí được quy định trước trên một hình ảnh hoặc một đoạn văn bản Bài tập này còn có thể thể hiện dưới dạng bài tập điền khuyết hoặc ẩn/hiện Ngoài các module dùng chung và mẫu bài tập như trên,Violet còn

hỗ trợ sử dụng rất nhiều các module chuyên dụng cho từng môn học, giúp người

dùng có thể tạo được những trang bài giảng chuyên nghiệp một cách dễ dàng:

Vẽ đồ thị hàm số: Cho phép vẽ được đồ thị của bất kỳ hàm số nào, đặc biệt còn thể hiện được sự chuyển động biến đổi hình dạng của đồ thị khi thay đổi các tham số Vẽ hình hình học: Chức năng này tương tự như phần mềm Geometer SketchPad, cho phép vẽ các đối tượng hình học, tạo liên kết và chuyển động Đặc biệt, người dùng có thể nhập được các mẫu mô phỏng đã làm bằng SketchPad vào Violet

Violet còn cho phép chọn nhiều kiểu giao diện (skin) khác nhau cho bài giảng, tùy thuộc vào bài học và ý thích của giáo viên Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho phép xuất bài giảng ra thành một thư mục chứa file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, tức là không cần Violet vẫn có thể chạy được trên mọi máy tính, hoặc đưa lên chạy trực tuyến qua mạng Internet Đặc biệt, Violet

có thể liên kết, thậm chí có thể nhúng thẳng vào các phần mềm khác như MS Powerpoint… Violet có giao diện trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếpvà phần trợ giúp hoàn toàn bằng tiếng Việt nên phù hợp với cả những giáo viên không giỏi Tin học và Ngoại ngữ Mặt khác, do sử dụng Unicode nên font chữ trong Violet và trong các sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn, thể hiện được mọi thứ tiếng trên thế giới và đảm bảo tính ổn định trên mọi máy tính, mọi hệ điều hành và mọi trình duyệt Internet Có thể xem phim hướng dẫn sử dụng phần mềm Violet tại http://daotao.violet.vn/violet.html

Cài đặt và chạy chương trình: Bạn có thể cài đặt phần mềm Violet từ đĩa

CD hoặc download theo địa chỉ website của công ty Bạch Kim http://bachkim.vn Ngoài file cài đặt, cả đĩa CD và website đều cungcấp thêm các tài liệu hướng dẫn, phim hướng dẫn, các thư viện hỗtrợ, v.v… Việc cài đặt phần mềm Violet cũng giống với các ứng dụng Windows bình thường, chỉ khác là giao diện của nó hoàn toàn Tiếng Việt

Giao diện chương trình Violet:

Hình 2 –Giao diện Chương trình Violet

- Phần mềm SnagIt:

SnagIt là phần mềm dùng để “chụp ảnh” màn hình thông dụng nhất hiện nay Từ khi phát hành bản đầu tiên từ năm 1990 tới nay, qua nhiều phiên bản, SnagIt cung cấp cho chúng ta một phương cách dễ dàng nhất để chụp ảnh và in ra các màn hình Windows Không chỉ có hình ảnh, SnagIt còn có khả năng chụp luôn cả văn bản (text) và phim (video) Một số chức năng chính của SnagIt là: capture các màn hình và các menu trong một chương trình để dùng làm tư liệu: xử lý hình ảnh một cách chuyên nghiệp; chụp được các cửa sổ dài, cho dù chúng chiu lọt ra khỏi màn hình (scroll off – screen); hình thành các file video từ hoạt động của một chương trình nào

đó đang diễn ra trên desktop; nó ghi lại được cả âm thanh từ micro kết nối với máy tính; chụp màn hình để gửi qua e – mail; chụp trang web đang duyệt, …Một điều rất hữu ích cho giáo viên cần xây dựng giáo trình điện tử

là SnagIt chụp được luôn cả sự di chuyển của con trỏ chuột cũng như các

thao tác diễn ra trên màn hình Có thể nói chúng ta có thể lưu lại mọi thứ thấy được trên màn hình máy tính như: Hình ảnh, các đoạn phim, các đoạn văn bản, các trang web và cả các thao tác với con trỏ chuột trên màn hình

Có thể download phần mềm SnagIt bản dùng thử mói nhất tại trang web http://download2.techsmith.com/snagit/enu/snagit.exe , hoặc có thể tìm mua trong các đĩa CD có bán trên thị trường

Sau khi khới động Snagit có giao diện như sau:

Hình 3 – Màn hình giao diện SnagIt

- Phần mềm Geogebra:

Geogebra là phần mềm hình học động được sử dụng miễn phí, Geogebra hỗ trợ minh họa hình ảnh đồ thị các hàm số và vẽ các hình hình học Chẳng hạn như vẽ các điểm, các đoạn thẳng, đường thẳng, những đường vector, hình đa giác, tiết diện conic… Người sử dụng có thể sửa trực tiếp vào màn hình chính hoặc thông qua các dòng lệnh để thay đổi hình ảnh

và vật đang tạo Phần mềm Geogebra là công cụ hỗ trợ đắc lực cho giáo viên dạy toán các trường phổ thông Cha đẻ của phần mềm này là Markus Hohenwarter, ông đã bắt đầu lên kế hoạch này vào năm 2001 tại trường Đại học danh tiếng Salzburg và đến khi chuyển sang trường Đại học bang Florida, ông tiếp tục nghiên cứu dự án của ông Hiện nay Geogebra đã có 34 ngôn ngữ, trong đó các bạn có thể sử dụng ngôn ngữ của chúng ta là Tiếng Việt để thao tác và sử dụng phần mềm một cách đơn giản và thân thuộc

Sau khi khởi động giao diện của Geogbra như sau:

Hình 4 – Màn hình giao diện GeoGebra

1.3 TÌM HIỂU THỰC TRẠNG CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TOÁN HỌC Ở TIỂU HỌC

Để tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin đạt hiệu quả, trước hết chúng tôi đi vào tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở một số trường Tiểu học

Chúng tôi tiến hành thăm dò ý kiến của các giáo viên lớp 4 và 5 thuộc trường Tiểu học Giấy Bãi Bằng - Thị trấn Phong Châu - Huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ về việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học hiện nay

1.3.1 Mục đích thăm dò ý kiến

Tìm hiểu thực tế việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

về hình thức, nội dung, phương pháp và kĩ thuật của giáo viên trong quá trình tổ chức cũng như những khó khăn và kết quả đạt được của hoạt động ngoại khoá

1.3.2 Nội dung thăm dò

Chúng tôi tiến hành thăm dò ý kiến của 30 giáo viên thuộc trường Tiểu học Giấy Bãi Bằng - Thị trấn Phong Châu - Huyện Phù Ninh - Tỉnh Phú Thọ

Các phiếu điều tra được trình bày ở phần phụ lục ( Phụ lục 1- Phụ lục 4)

1.3.3 Kết quả thăm dò

Dựa trên kết quả thu được của các phiếu hợp lệ, chúng tôi đã tiến hành tổng hợp và đánh giá kết quả như sau:

1.3.3.1 Nhận thức của giáo viên về hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

Về khái niệm hoạt động ngoại khoá, có 96,7% giáo viên được khảo sát đã trả lời: "Hoạt động ngoại khoá là tất cả các hoạt động ngoài giờ lên lớp, không nằm trong chương trình quy định và được học sinh tham gia một cách tự nguyện", số còn lại thì cho rằng "Hoạt động ngoại khoá là hoạt động vui chơi ngoài giờ lên lớp

mà giáo viên tổ chức cho học sinh" Điều này chứng tỏ rằng phần lớn giáo viên chúng ta đã có nhận thức đúng đắn về khái niệm hoạt động ngoại khoá nhưng chưa thực sự đầy đủ và sâu sắc Cũng chính vì điều này mà có một số giáo viên chỉ tổ chức mỗi trò chơi trong suốt quá trình hoạt động ngoại khoá của năm

Về vị trí và tầm quan trọng của hoạt động ngoại khoá Toán học: có đến 100% giáo viên không đồng ý với ý kiến cho rằng "dạy học toán chỉ cần trên lớp

là đủ" Và cũng theo các giáo viên này, hoạt động ngoại khoá Toán học rất cần thiết và có tác dụng rất to lớn trong việc dạy học toán ở Tiểu học vì "hoạt động ngoại khoá Toán học góp phần củng cố và mở rộng kiến thức, kĩ năng toán học

đã học"(100%) đồng thời qua hoạt động ngoại khoá Toán học "học sinh được rèn luyện và thể hiện phẩm chất đạo đức, kích thích lòng say mê, yêu thích môn toán của học sinh"(86,9%) Ngoài ra, hoạt động ngoại khoá Toán học còn "tạo điều kiện cho học sinh được học tập và sinh hoạt tập thể; rèn luyện óc thông minh và hoạt động trí tuệ và giúp học sinh thấy được mối liên hệ giữa toán học và thực tiễn" (100%) Chính vì lẽ đó hoạt động ngoại khoá Toán là hoạt động rất cần thiết và cần được thực hiện ở trường Tiểu học

Về việc tổ chức ngoại khoá Toán học với mức độ như thế nào để đạt được hiệu quả cao thì chúng tôi đã đưa ra câu hỏi 2 để tìm hiểu và thu được kết quả

như sau: 69,6% giáo viên cho rằng nên tổ chức thường xuyên vì như thế "các em

sẽ được ôn tập, củng cố kiến thức, kĩ năng toán, từ đó các em sẽ có hứng thú trong học tập", "tạo ra sự liền mạch trong việc củng cố, ôn tập kiến thức, kĩ năng, đồng thời, tạo ra nếp sinh hoạt tập thể đều đặn, nề nếp, có tổ chức" Tuy nhiên, cũng có đến 30,4% giáo viên cho rằng không nên tổ chức thường xuyên vì

"mất thời gian tự học của học sinh; giáo viên không có thời gian để đầu tư vào việc tổ chức hoạt động ngoại khóa" Tất cả những điều này cũng đã nói lên được rằng giáo viên Tiểu học chúng ta đã nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động ngoại khoá toán học trong quá trình dạy học và phát triển nhân cách của học sinh

Khi đi sâu vào tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của giáo viên khi tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học, chúng tôi thu được kết quả như sau:

Về thuận lợi:

Một trong những thuận lợi lớn nhất mà các giáo viên đều thừa nhận đó là:

"học sinh rất hứng thú tham gia và tích cực hoạt động", học sinh Tiểu học thật sự rất vui, sung sướng khi được tham gia các hoạt động ngoại khoá, do đó các em tham gia rất nhiệt tình và hăng say Thuận lợi thứ hai, đó là hoạt động ngoại khoá

"không bị ràng buộc bởi thời khoá biểu và tính chất của bài học" (84,8%), do đặc điểm là hoạt động ngoài giờ lên lớp nên giáo viên hoàn toàn chủ động trong việc lên kế hoạch tổ chức, sắp xếp thời gian sinh hoạt, nội dung sinh hoạt, hình thức sinh hoạt phù hợp với tình hình chung của lớp của mình Cũng chính vì lí do đó mà việc thực hiện mục tiêu dạy học môn học rất dễ và có 56,5% giáo viên chúng tôi điều tra đồng ý với ý kiến này Ngoài ra "sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh học sinh và các lực lượng giáo dục khác" cũng góp phần không nhỏ vào sự thành công của hoạt động ngoại khoá (54,3%) Bên cạnh những thuận lợi đó thì khi tổ chức hoạt động ngoại khoá giáo viên gặp cũng không ít những khó khăn

Khó khăn lớn nhất mà các giáo viên gặp phải khi tổ chức hoạt động ngoại khoá là "không có kinh phí và cơ sở vật chất"(82,6%), đây là nguyên nhân

chính mà các giáo viên cho rằng "muốn tổ chức các cuộc thi có sự chuẩn bị chu đáo, hình thức phong phú, đa dạng hấp dẫn cũng khó, do đó chúng tôi chỉ

tổ chức hoạt động đơn giản, gọn nhẹ" Và một số khó khăn cũng cần quan tâm đến như: "không có tài liệu tham khảo"(82,6%), "học sinh còn nhỏ, chưa có kinh nghiệm" (17,4%), "khó khăn trong việc kết hợp với các lực lượng giáo dục khác"(30%)

Như vậy, có thể nói hoạt động ngoại khoá là hoạt động hết sức cần thiết ở nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng, nhưng sự thành công của nó còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố chủ quan (bản thân giáo viên) và khách quan (điều kiện, hoàn cảnh trường lớp, địa phương)…

1.3.3.2 Về hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học

Trong số các giáo viên chúng tôi điều tra, phỏng vấn thì phần lớn là tiến hành hoạt động ngoại khoá: tổ chức đọc sách báo toán (78%), lập sổ tay toán học (100%),

tổ chức giải bài tập toán đố, toán nâng cao (89,1%), kể chuyện toán học (26,1% )

Số giáo viên tổ chức các cuộc thi đố vui toán học, trò chơi ngoại khoá Toán học rất ít và mức độ tổ chức cũng chỉ là thỉnh thoảng, chủ yếu là do nhà trường yêu cầu Trong 63% giáo viên thỉnh thoảng tổ chức đố vui toán học thì có 19,6% là tổ chức những cuộc thi đố vui toán học có sự chuẩn bị và dàn dựng công phu, trò chơi toán học ngoại khoá thì có 25,7% là thường xuyên tổ chức Trang Web toán học thì hoàn toàn không có trong suy nghĩ của các giáo viên mà chúng tôi điều tra, thậm chí một số giáo viên còn hỏi “trang Web là cái gì?”, điều này cũng dễ hiểu, việc đưa tin học trong nhà trường Tiểu học ở nước ta chỉ mới bắt đầu trong những năm gần đây, số trường nối mạng Internet trong Huyện Phù Ninh chưa phổ biến

Do đó việc các giáo viên chưa tiếp cận kịp thời cũng là điều tất nhiên, đặc biệt là các giáo viên lớn tuổi Một điều đáng buồn là rất nhiều giáo viên lúng túng khi chúng tôi hỏi “những tiết sinh hoạt tập thể buổi chiều các cô thường tổ chức hoạt động gì cho học sinh?” câu trả lời chỉ là “tổ chức cho học sinh hát trong lớp thôi”, “cho các em chơi những trò chơi vận động ở ngoài trời”, còn một số

rất ít giáo viên thì tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí có nội dung học tập, rèn luyện trí thông minh, sáng tạo ở trẻ

Có thể nói, ở nhà trường hiện nay hoạt động ngoại khoá của môn Toán cũng như hoạt động ngoại khoá của các môn học khác đang bị buông lỏng, chưa được chú ý đúng mức và không đem lại tác dụng đáng kể nào cả

1.3.3.3 Nội dung tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học

Như trên đã nói, phần lớn giáo viên mà chúng tôi điều tra khảo sát đã trả lời

“nội dung mà tôi tổ chức trong hoạt động ngoại khoá là tất cả các môn học”,

“cảm thấy học sinh hứng thú với môn học nào thì tập trung vào nội dung môn đó”, “khi đến gần thi học kỳ thì tôi tổ chức cho học sinh ôn tập chủ yếu là Toán

và Tiếng Việt trong buổi ngoại khoá nhằm giúp các em ôn tập, củng cố lại kiến thức”

Một số khác thì cho rằng làm theo hướng dẫn của “Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên dành cho giáo viên tiểu học” và theo nội dung phát động phong trào

hằng tháng theo chủ điểm của nhà trường Một điều đáng mừng là 100% giáo viên được điều tra đều không đồng ý với ý kiến cho rằng "hoạt động ngoại khoá cần tổ chức độc lập với hoạt động nội khoá" Điều này nói lên rằng các giáo viên

đó có những nhận thức đúng về hoạt động ngoại khoá, nội dung hoạt động ngoại khoá cần phải gắn liền và mở rộng hơn nội dung hoạt động nội khoá

1.3.3.4 Phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học

Về mặt này, tất cả các giáo viên đều cho rằng, tốt nhất nên tiến hành theo

quy trình hướng dẫn của “Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên dành cho giáo viên tiểu học” về hoạt động ngoài giờ lên lớp "Bao giờ cũng lên kế hoạch sinh hoạt

cho cả kỳ, tháng và tuần Căn cứ vào nội dung trọng tâm cần ghi nhớ của các em trong tuần, trong tháng hoặc những phần kiến thức mà các em thường hay sai để đưa vào nội dung hoạt động ngoại khoá" Đó cũng là một trong những phương pháp giúp cho việc tổ chức hoạt động ngoại khoá của giáo viên mang tính khoa học và thuận lợi hơn

Trong số các giáo viên chúng tôi điều tra, khi hỏi về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và hoạt động ngoại khóa thì chỉ có 38% giáo viên là có

ứng dụng và cho rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và hoạt động ngoại khoá đem lại hiệu quả rất tốt

Như vậy về mặt thực tiễn, theo điều tra của chúng tôi: hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học đã được các giáo viên nhận thức tương đối đầy đủ nhưng việc thực hiện thì thật sự là chưa đạt hiệu quả, có phần thả nổi và kết quả là hoạt động ngoại khoá Toán chưa phát huy được tác dụng của mình trong quá trình dạy học toán nói riêng và dạy học nói chung

Tiểu kết chương 1:

Qua nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, chúng tôi

có một số kết luận như sau:

1 Hoạt động ngoại khoá Toán học là một hoạt động giáo dục bộ môn ngoài giờ lên lớp rất cần thiết nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh

Với tính chất vừa học vừa chơi, giải trí có khoa học, vui chơi có mục đích, hoạt động ngoại khoá Toán học giúp cho việc học tập của học sinh thêm sinh động,

bổ ích, hứng thú và những kiến thức mà các em thu nhận được qua quá trình tham gia ngoại khoá sẽ tự nhiên, sâu sắc và khó quên

Vì những lí do đó, hoạt động ngoại khoá Toán học là hoạt động không thể thiếu được trong nhà trường tiểu học

2 Phần lớn giáo viên đã nhận thức đúng đắn về khái niệm hoạt động ngoại khoá nhưng chưa thực sự đầy đủ và sâu sắc Về vị trí, vai trò và những thuận lợi, khó khăn trong quá trình tổ chức hoạt động ngoại khoá được giáo viên nhận thức rõ ràng Tuy nhiên, đa số giáo viên tiến hành tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học với hình thức và nội dung chưa phù hợp Một số giáo viên còn e ngại ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và hoạt động ngoại khoá

Vì vậy, việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở trường Tiểu học hiện nay chưa giúp học sinh được củng cố và nâng cao các kiến thức, kỹ năng đã học trong chương trình chính khoá

Chương 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TOÁN HỌC VỚI

SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

2.1 CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TOÁN HỌC VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Để hoạt động ngoại khoá Toán học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin phát huy được hết tác dụng của nó trong nhà trường thì việc nắm các nguyên tắc khi tổ chức là điều hết sức cần thiết Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học

ở Tiểu học, giáo viên và học sinh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

2.1.1 Đảm bảo tính tự nguyện

Vì hoạt động ngoại khoá là một hình thức học tập không bắt buộc nên nguyên tắc đầu tiên cần phải đảm bảo khi tổ chức hoạt động ngoại khoá là: học sinh được hoàn toàn tự nguyện ghi tên tham gia vào bất kì hình thức ngoại khóa nào mà các em cảm thấy thích thú và có điều kiện phát huy năng khiếu cá nhân Muốn vậy, việc tổ chức hoạt động ngoại khoá phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, trình độ nhận thức và hoàn cảnh học tập của học sinh, phù hợp với điều kiện vật chất cũng như thời gian học sinh có thể thu xếp được, phù hợp với đặc điểm của nhà trường, của địa phương Trong hoạt động ngoại khoá, người thầy giữ vai trò là người

tổ chức, hướng dẫn, tư vấn chứ không thể trực tiếp tham gia hoạt động cùng học sinh Vì thế, người giáo viên, một mặt phải tôn trọng tinh thần tự nguyện tham gia của học sinh, mặt khác, phải hướng dẫn các em tham gia vào các hình thức hoạt động phù hợp với năng lực của mình để hoạt động ngoại khoá không ảnh hưởng đến việc học tập chính khoá của các em

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng hoạt động ngoại khoá tuy là hoạt động tự nguyện của học sinh nhưng cần đề cao tinh thần kỉ luật, ý thức tập thể và thói quen nề nếp Học sinh không thể tham gia một cách tuỳ tiện, thiếu trách nhiệm, thích thì tham gia không thì thôi được mà phải ghi tên và sinh hoạt một cách đều đặn theo kế hoạch chung, có ý thức, có trách nhiệm đối với tập thể

2.1.2 Đảm bảo tính hấp dẫn

Nguyên tắc này đòi hỏi các hình thức hoạt động ngoại khoá phải đa dạng, phong phú, tạo cơ hội, điều kiện lôi cuốn tất cả mọi học sinh tham gia, không phân biệt khác nhau về học lực, kích thích sự say mê học tập và ham muốn tìm tòi, sáng tạo của học sinh, đề cao vai trò chủ động, tính tích cực hoạt động, sáng kiến cá nhân và ý thức tự quản của các em Khi tổ chức các hoạt động nên chọn các hình thức vui nhộn, nhiều người được tham gia, đặc biệt phải phù hợp với trình độ của các em và không gây sự nhàm chán: trò chơi, đố vui toán học,

kể chuyện toán học Những hình thức này không chỉ giúp các em củng cố, nâng cao được các kiến thức toán học mà còn giúp các em rèn luyện những thói quen ứng xử, những hành vi đạo đức, nề nếp sinh hoạt tập thể Tuy nhiên, với học sinh đầu cấp (lớp Một, Hai và Ba) thì hoạt động ngoại khóa nên thiên về hoạt động thể chất hơn

hoạt động trí tuệ, còn học sinh lớp Bốn và Năm thì ngược lại

Mặt khác, để tạo sự hấp dẫn cho học sinh khi tham gia vào các hoạt động ngoại khoá, nên tổ chức thi lấy giải thưởng chứ không nên cho điểm như một bài kiểm tra vì làm như vậy dễ tạo tâm lí không thoải mái cho các em Giáo viên cần

có những lời động viên thường xuyên, kịp thời đối với các em trong cả quá trình

chuẩn bị cũng như trong cuộc thi

2.1.3 Đảm bảo nội dung thiết thực, bổ trợ kiến thức cho chương trình chính khoá

Hoạt động ngoại khoá không lệ thuộc vào hoạt động chính khoá nhưng muốn nâng cao được hứng thú bộ môn thì nội dung ngoại khoá phải gắn liền

và kết hợp chặt chẽ với chính khoá, phù hợp với trình độ học sinh để vừa nhằm bổ sung, mở rộng kiến thức chính khoá hoặc vận dụng kiến thức chính khoá vào trong cuộc sống thực tiễn; vừa có tác dụng gây hứng thú học tập ở học sinh, phát huy được các năng lực sở trường ở các em

2.1.4 Đảm bảo về mặt thời gian: không ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh

Trẻ có nhu cầu hoạt động vui chơi giải trí, đặc biệt là khi các em học ngày hai buổi thì nhu cầu đó càng tăng lên Mỗi ngày, một buổi học sinh được học các kiến thức cơ bản, một buổi học sinh tự học, giải bài tập dưới sự hướng dẫn của thầy cô và vui chơi tập thể Chính ở những buổi này hoạt động ngoại khoá sẽ phát huy tác dụng Tuy nhiên, khi tổ chức hoạt động ngoại khóa cần tránh ảnh hưởng đến thời gian học tập của học sinh Ở nhà trường tiểu học hiện nay, khối 1, 2, 3 mỗi tuần có 3 tiết sinh hoạt tập thể, còn khối 4, 5 mỗi tuần có 2 tiết Ngoài ra, có thể

tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học vào đầu giờ chào cờ hằng tuần, sinh hoạt vào ngày cuối tuần, theo phong trào thi đua, theo chủ điểm của trường

Cần lưu ý rằng dù tổ chức lúc nào thì vẫn phải đảm bảo tính liên tục, thường xuyên và đều đặn của hoạt động

2.1.5 Công khai nội dung và kế hoạch hoạt động ngoại khoá tới người tham dự

Một nguyên tắc quan trọng nữa mà khi tổ chức hoạt động ngoại khoá các

giáo viên cần lưu ý là công khai nội dung và kế hoạch ngoại khoá đến toàn thể học sinh, Đội, Ban giám hiệu nhà trường…

Nếu thi trong lớp với nhau thì giáo viên cần lên kế hoạch của hoạt động ngoại khoá trước đó ít nhất là 3 tuần, sau đó họp ban cán sự, chi đội trưởng của lớp trước thời gian tiến hành cuộc thi 2 tuần và phổ biến mục đích, yêu cầu của cuộc thi, hướng dẫn các em chuẩn bị nội dung, kế hoạch cuộc thi Một tuần sau, ban cán sự lớp trình bày nội dung, kế hoạch cuộc thi trước lớp và cần phải thông báo chi tiết, cụ thể đến các bạn trong lớp những nội dung, thời gian, địa điểm của buổi hoạt động để học sinh trong lớp có sự chuẩn bị chu đáo cho buổi ngoại khoá

Nếu hoạt động ngoại khoá tổ chức cho cả khối, trường phải có ban tổ chức, bầu ra trưởng ban tổ chức, từ đó ban tổ chức sẽ họp để có kế hoạch hoạt động

cụ thể, rõ ràng, có sự phân công nhiệm vụ cho từng người

Trước khi tổ chức thi đố vui 1 tuần, giáo viên, ban tổ chức nên thông báo cho học sinh biết kế hoạch, nội dung của cuộc thi đố vui toán học hôm đó là chủ đề gì và yêu cầu học sinh tự sưu tầm các bài toán đố vui về thể loại đó

Thông báo về nội dung thi không có nghĩa là trình bày tất cả những câu hỏi cho học sinh học sẵn mà chỉ cần thông báo về chủ đề, những vấn đề các em cần xem lại, cần sưu tầm để không bị ngỡ ngàng khi tham gia

Ngoài ra trong hoạt động ngoại khoá nói chung và hoạt động ngoại khoá Toán học nói riêng cần tranh thủ sự giúp đỡ, ủng hộ của phụ huynh học sinh, các cán bộ chuyên môn của các cơ sở văn hoá, xã hội, giáo dục tại địa phương Họ tham gia với tư cách là cố vấn chuyên môn đồng thời có thể là những nhà tài trợ cung cấp phương tiện, tài liệu và các vật chất khác cho hoạt động của học sinh Trong nhiều trường hợp họ là những người trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn

cụ thể cho học sinh Cần liên kết và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Đoàn, Đội cũng như các tổ chức xã hội khác ở trong và ngoài nhà trường để tạo ra sức mạnh tập thể cho các hoạt động ngoại khoá

2.2 HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TOÁN Ở TIỂU HỌC VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

2.2.1 Những yêu cầu cần đạt được trong hoạt động ngoại khoá Toán học

2.2.1.1 Về kiến thức

Khi tổ chức hoạt động ngoại khóa, giáo viên cần lưu ý về mặt kiến thức:

 Củng cố kiến thức cơ bản của chương trình chính khoá

Căn cứ vào nội dung chương trình nội khoá, sách giáo khoa của từng khối lớp để xây dựng nội dung hoạt động ngoại khoá phù hợp

Củng cố kiến thức sách giáo khoa, giúp học sinh hiểu rõ bản chất của từng khái niệm, tính chất toán học, khai thác đầy đủ ý nghĩa của từng từ, từng câu Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng củng cố không có nghĩa là dạy lại những kiến thức các em đã học, củng cố là nhằm đạt đến mục đích giúp học sinh hiểu sâu, nhớ lâu, vận dụng tốt

Tìm hiểu những kiến thức học sinh thường hay sai, dễ nhầm lẫn Học sinh Tiểu học thường phạm sai lầm về mặt thiếu chính xác trong ngôn ngữ, trong

kí hiệu, trong hình vẽ Chẳng hạn khi nêu các quy tắc tính diện tích thường bị sót từ, không hiểu rõ từ ngữ diễn đạt, do đó khi áp dụng dễ dẫn đến sai lầm Nhiều học sinh không để ý đến cụm từ “cùng đơn vị đo” sau mỗi quy tắc tính diện tích nên rất lúng túng khi ghi đơn vị của kết quả tính được

 Khai thác và đề cao tối đa đến một mức độ nhất định một số kiến thức nội

khoá:

Nếu chỉ nắm vững kiến thức chương trình thôi thì chưa đủ, hơn nữa, những kiến thức cơ bản giáo viên đã cung cấp cho học sinh trong giờ nội khoá rồi, vì vậy, hoạt động ngoại khoá sẽ là nơi tốt nhất để nâng cao kiến thức toán học cho học sinh Trong hoạt động ngoại khoá, có thể cho học sinh giải quyết những bài tập có tính tổng hợp, đòi hỏi sự suy nghĩ, tư duy Qua đó, giáo viên có thể nêu lên một số vấn đề cho học sinh giải quyết:

- Đề ra các cách giải khác

- So sánh các cách giải đó với nhau

- Mở rộng, nâng cao các kiến thức đó qua các dạng bài tập khác nhau Trong tình hình hiện nay, cần chú ý việc củng cố tri thức toán học cho học sinh và trên cơ sở đó nâng cao lên nhằm tạo điều kiện cho các em khắc sâu

và vận dụng kiến thức toán học đã học Mặt khác, rèn những kĩ năng và tư duy toán học vì toán học là môn học cực kì quan trọng trong việc rèn luyện trí thông minh, sáng tạo, suy nghĩ độc lập, đồng thời, nhằm tránh trường hợp lười

tư duy, tính “ỳ” trong suy nghĩ mà học sinh tiểu học thường mắc phải - rập khuôn, máy móc: mỗi quy luật, công thức chỉ đúng trong một trường hợp nhất định, khi đem vận dụng vào trường hợp khác thì tỏ ra lúng túng, khó khăn trong giải quyết

 Tích hợp nội dung Toán học với các nội dung khác trong nhà trường:

Trong hoạt động ngoài giờ lên lớp có thể phối hợp nhiều nội dung học tập khác nhau: Toán, Tiếng Việt, Địa lý, Lịch sử, để nội dung sinh hoạt phong phú

sinh động hơn Ví dụ trong cuộc thi "Vui để học" lớp 4 theo chủ đề “Mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20-11”, nội dung thi là tất cả các môn học

2.2.1.2 Về kĩ năng: Trong dạy học toán cũng như trong hoạt động ngoại khoá

Toán học, cần đạt được những kĩ năng toán học sau đây:

Cũng cần lưu ý rằng học sinh tiểu học thường yếu về các mặt giải toán, hình học và vận dụng kiến thức vào thực tế Do đó trong quá trình dạy học toán cần có biện pháp khắc phục những hạn chế đó:

- Yêu cầu học sinh tìm những ví dụ minh hoạ cho việc ứng dụng các công thức, quy tắc, tính chất toán học trong thực tiễn cuộc sống

- Tổ chức cho học sinh tham quan toán học ở những công trình kiến trúc, nhà máy, vườn cây

- Tổ chức đọc báo toán: toán học tuổi thơ, toán học và tuổi trẻ

 Kĩ năng suy luận, diễn đạt, tính toán và giải toán một cách thông minh,

sáng tạo:

Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong việc dạy học toán là bồi dưỡng năng lực suy nghĩ độc lập và sáng tạo Thông thường khi ra một bài toán, giáo viên chúng ta chỉ nghĩ đến việc cần củng cố kiến thức gì cho học sinh mà không nghĩ đến những kĩ năng gì, thao tác tư duy gì học sinh sẽ được rèn luyện qua bài tập này

Qua ngoại khoá, giáo viên cần chú trọng rèn luyện óc thông minh, phương pháp suy nghĩ độc lập, sáng tạo cho học sinh Tốt nhất là rèn luyện qua việc giải toán Trong hoạt động ngoại khoá, giáo viên cần ra những bài tập đòi hỏi có sự sáng tạo, thông minh trong cách giải, có nhiều cách giải khác nhau,

không có tính chất rập khuôn, máy móc và phải củng cố được các phương pháp suy luận và phương pháp giải toán cho học sinh

Ví dụ: tính nhanh: 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + + 98 + 99 + 100, yêu cầu học sinh tính, giáo viên nhận xét tất cả các cách giải của học sinh, chọn ra cách giải nhanh nhất và nêu lên lợi ích của cách tính nhanh Sau đó kể cho học sinh nghe về nhà toán học Gau-xơ - Người đã giải rất sáng tạo bài toán này khi mới

10 tuổi

Hiện nay, tình trạng học toán như đọc tiểu thuyết, không chịu suy nghĩ, tính toán diễn ra rất phổ biến ở học sinh tiểu học Các em ngại tính toán cụ thể, thường hay đọc đề và đoán hướng làm chứ không cầm bút, giấy để tính đến kết quả cuối cùng Khi tính toán các em cũng không nghĩ đến cách tính nhanh, tính nhẩm Đó là biểu hiện của sự lười tư duy, lười vận động trí tuệ Trong khi đó, nói đến kĩ năng, kĩ xảo là nói đến tốc độ, độ chính xác và mức độ luyện tập Do đó trong hoạt động ngoại khoá giáo viên cần:

- Bồi dưỡng cho học sinh thói quen tính nhanh, tính nhẩm qua những bài toán đố, những cuộc thi toán học, trò chơi toán học

- Giúp học sinh biết phát hiện, nhận xét các đặc điểm của các số, phép tính, thứ tự phép tính trong bài toán

- Rèn cho học sinh ý thức nhạy bén, linh hoạt trong tính toán, chủ động, sáng tạo và tính tò mò khoa học

 Kĩ năng vẽ hình, ước lượng, đo đạc và sử dụng các công cụ đo đạc:

Đây là kĩ năng cần bồi dưỡng qua việc học hình học

Do trình độ nhận thức, sự chưa ổn định về mặt tâm sinh lí, học sinh Tiểu học thường lẫn lộn giữa những dấu hiệu bản chất với những dấu hiệu không bản chất Ví dụ: có nhiều em cho rằng 1 kilôgam sắt sẽ nặng hơn 1 kilôgam bột, hay góc vuông ở viên gạch hoa lớn hơn góc vuông ở thước eke

Mặc dù trong giờ học nội khoá các em được học về vẽ hình, cách sử dụng eke, dựng góc nhưng các em chưa sử dụng công cụ đo thành thạo, trình độ thực hành chưa cao, thiếu ý thức nhạy bén vận dụng hình học trong thực tiễn

Do đó, qua hoạt động ngoại khoá giáo viên có thể tổ chức cho học sinh các kĩ năng này qua các hoạt động tham quan, lao động (quét dọn, nhổ cỏ ở sân và tính diện tích phần đất mình đã dọn), các cuộc thi ước lượng đồ vật

2.2.1.3 Về thái độ

Ngoài những kiến thức, kĩ năng cần thiết thì toán học “cũng giúp chúng ta rèn luyện nhiều đức tính quý báu khác như: cần cù và nhẫn nại, tự lực cánh sinh,

ý chí vượt khó, yêu thích chính xác, ham chuộng chân lí.” (Phạm Văn Đồng)

Như vậy, qua hoạt động ngoại khoá toán học, học sinh sẽ tham gia vào hoạt động tập thể, rèn luyện trí tuệ và được rèn các kĩ năng sau:

 Rèn năng lực sinh hoạt tập thể:

Phát huy vai trò làm chủ trong hoạt động, phát huy quyền được tham gia, trên cơ sở đó phát triển lòng nhân ái, tình bạn bè và sự giúp đỡ lẫn nhau trong học tập “Hoạt động vui chơi, giải trí góp phần không nhỏ vào việc rèn luyện tính tổ chức, kỉ luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái, tình thương yêu bạn bè, khả năng tự quản.”

 Rèn tính cẩn thận, kiên trì, nhẫn nại, tìm tòi và sáng tạo trong học tập:

Hiểu và học tốt toán hay không được đánh giá qua độ chính xác của bài giải, muốn đạt được điều đó thì người học toán phải hết sức cẩn thận, kiên trì và nhẫn nại Đó không chỉ là những đức tính cần có trong học tập mà nó cũng thể hiện là phẩm chất đẹp của người học sinh, của người công dân Việt Nam

2.2.2 Khả năng hỗ trợ của công nghệ thông tin trong việc tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, việc dạy học theo kịp cuộc sống nhất thiết phải cải cách theo hướng vận dụng công nghệ thông tin và các thiết bị dạy học hiện đại Có như vậy mới phát huy mạnh mẽ vai trò chủ động, sáng tạo, hứng thú học tập của học sinh để nâng cao chất lượng đào tạo Đó là một yêu cầu khách quan, hoàn toàn không tuỳ thuộc vào ý chí của chúng ta muốn hay không muốn mà nhất thiết là phải làm Hơn nữa, trong thời đại ngày nay, hầu hết học sinh đều có nhu cầu chơi và rất thích các trò chơi trên mạng Internet, việc thiết kế các

trò chơi có nội dung học tập thực sự có ý nghĩa giáo dục rất lớn, các em vừa được chơi vừa được học và có thể tự mình chơi mà không chán

Công nghệ thông tin cùng với tính năng vô cùng phong phú sẽ giúp chúng ta rất nhiều trong việc tổ chức các hoạt động dạy học chính khoá cũng như các hoạt động ngoại khoá, hoạt động vui chơi giải trí

Trong hoạt động ngoại khoá Toán học, công nghệ thông tin được sử dụng rất nhiều trong các hoạt động như: trò chơi toán học, đố vui toán học, kể chuyện toán học Sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong mỗi hoạt động là khác nhau tuỳ thuộc vào mục đích, ý đồ của người sử dụng: sử dụng và khai thác phương tiện

gì, phần mềm nào, tổ chức như thế nào

Trong phạm vi đề tài, chúng tôi chỉ tiến hành nghiên cứu một số tính năng của công nghệ thông tin và truyền thông trong việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá toán học kể trên

- Sử dụng các phần mềm trình diễn PowerPoint, Platin Violet tạo ra các trò chơi toán học, các hoạt động đố vui toán học với các lời giải sinh động, hấp dẫn Tạo ra các hình vẽ, các đoạn phim minh hoạ cho các câu chuyện toán học nhờ vào các hiệu ứng hoạt hình, chèn âm thanh, hình ảnh thay vì giáo viên chuẩn bị các hình ảnh vẽ tay, các lời giải bằng phấn trắng bảng đen thì có thể làm tất

cả trên máy, học sinh cũng sử dụng máy để đưa ra đáp án của mình Như vậy, vừa đảm bảo tính khoa học vừa tiết kiệm được thời gian, mà hình thức chơi lại dễ dàng thu hút học sinh

Với quan điểm làm để giáo viên tiểu học có thể vận dụng được, sử dụng được và có thể thiết kế được, chúng tôi chủ yếu sử dụng phần mềm PowerPoint

để đưa các ý tưởng hoạt động lên máy, sở dĩ như vậy là do:

+ Phần mềm PowerPoint là phần mềm dễ sử dụng và quen thuộc với các giáo viên Vì vậy, chúng tôi muốn làm sao để qua luận văn này các giáo viên đọc và có thể làm được các trò chơi toán học trên máy

+ Tình trạng chung của hầu hết các trường tiểu học hiện nay là thiếu thốn

về hệ thống thiết bị dạy học đa phương tiện, nên chúng tôi xây dựng các hoạt động

ngoại khoá dưới đây có thể dùng cho các trường không có hệ thống thiết bị dạy học

đa phương tiện Tức là vẫn ý tưởng hoạt động đó nhưng có thể tổ chức đơn thuần với phấn trắng bảng đen và tất nhiên sẽ không hấp dẫn, lôi cuốn và thú vị bằng tổ chức có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Khai thác nguồn tư liệu, báo chí về toán học từ Internet để phục vụ cho công tác giảng dạy và các hoạt động ngoại khoá Hiện nay có rất nhiều trang Web học tập dành cho học sinh tiểu học mà giáo viên có thể khai thác để đưa vào hoạt động ngoại khoá hoặc hướng dẫn học sinh tìm tư liệu học tập từ những trang Web này trong các giườ học ngoại khoá, khi ở nhà: tạp chí toán học tuổi thơ: www.nxbgd.com.vn/toan_tt

2.3 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TOÁN HỌC Ở TIỂU HỌC VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

2.3.1 Quy trình tổ chức hoạt động ngoại khoá Toán học ở Tiểu học

Để đạt được kết quả giáo dục, hoạt động ngoại khoá Toán học cần phải thực hiện theo một quy trình đảm bảo tính khoa học và chặt chẽ trong suy nghĩ

cũng như trong thực tiễn

Quy trình hoạt động ngoại khoá Toán học trong suy nghĩ đi từ những kết quả

mà giáo viên cần đạt được ở học sinh đến mục tiêu của hoạt động, từ mục tiêu này giáo viên đề ra các khâu tổ chức và chuẩn bị về tất cả các mặt (phương tiện của giáo viên và học sinh, máy móc ) Cuối cùng là tiến hành hoạt động

Quy trình tổ chức thì có phần khác hơn, khi tổ chức thì chỉ cần đề ra mục tiêu của hoạt động và dần tiến hành hoạt động, cuối cùng là đánh giá lại kết quả giáo dục mà mình đã đề ra có thực hiện được không, đạt đến đâu?

Có thể tóm tắt quy trình hoạt động ngoại khoá Toán học như sau:

Quy trỡnh trong suy nghĩ:

Quy trỡnh thực hiện:

Sau đõy chỳng tụi đi vào cụ thể từng bước trong quy trỡnh trờn:

(1) Về mục tiờu hoạt động ngoại khoỏ: khi tiến hành tổ chức hoạt động ngoại khoỏ, cần xỏc định rừ 3 mục tiờu sau: kiến thức, kĩ năng và thỏi độ Mỗi hỡnh thức hoạt động cú mục tiờu khỏc nhau Mục tiờu là cơ sở, là phương hướng

để xỏc định nội dung của hoạt động ngoại khoỏ Toỏn học

Đỏnh giỏ kết quả giỏo dục của hoạt động ngoại khoỏ đạt được

động ngoại khoá toán học đạt đ-ợc

Mục tiờu của hoạt động

Tiến hành hoạt động

Sau khi xác định được mục tiêu, cần xác định, xây dựng nội dung hoạt động

và hình thức hoạt động cụ thể

(2) Chuẩn bị: Để hoạt động ngoại khoá Toán học đạt hiệu quả cao thì bước chuẩn bị là hết sức quan trọng đối với cả giáo viên và học sinh: tổ chức hình thức nào, ai là người dẫn chương trình, thành phần ban giám khảo, cần sự

hỗ trợ của công nghệ thông tin như thế nào, phương tiện gì, chọn địa điểm, phân công nhiệm vụ cho từng người

Sau đây chúng tôi đưa ra các kĩ năng của giáo viên và học sinh trong bước chuẩn bị này:

- Xác định khả năng hỗ trợ của công

nghệ thông tin trong hoạt động và

các phương tiện hỗ trợ khác

- Chạy thử chương trình

- Thông báo địa điểm

- Thông tin cho học sinh biết kế

hoạch

- Lập danh sách học sinh tham gia

- Chuẩn bị giải thưởng

- Nhận biết mục đích của hoạt động ngoại khoá

- Xem lại các kiến thức toán học đã học

- Hiểu trách nhiệm của người tham gia

- Chuẩn bị phương tiện hoạt động theo phân công

- Biết địa điểm tổ chức

- Nắm được kế hoạch hoạt động ngoại khoá

- Đăng kí tham gia

(3) Tiến hành tổ chức hoạt động ngoại khoá: Trong bước này thì giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, điều hành và cung cấp thêm thông tin cho học sinh Học sinh là người tham gia chơi và cổ vũ

(4) Đánh giá kết quả hoạt động

Giáo viên đánh giá hoặc các em tự đánh giá sau khi hoạt động đã kết thúc (đối chiếu với yêu cầu giáo dục đã đề ra)