SKKN Một vài kinh nghiệm phát huy tính tích cực của học sinh trong học môn giáo dục công dân 6 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo

PHẦN I SKKN Một vài kinh nghiệm phát huy tính tích cực của học sinh trong học môn giáo dục công dân 6 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo ======================== Phần thứ nhất MỞ ĐẦU I Đặt vấn đề Nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông nói chung và chất lượng giảng dạy môn giáo dục công dân nói riêng là nhiệm vụ cơ bản của mỗi giáo viên đứng trên bục giảng Trong những năm gần đây với những thành tựu khoa học tiên tiến đưa nhân loại đạt được những bước tiến dài trong lịch sử phát triển của m.

SKKN Một vài kinh nghiệm phát huy tính tích cực của học sinh trong học môn giáo dục công dân 6 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo

cả nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra đó là: “ Đào tạo con người Việt Namphát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp,trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và xã hội chủ nghĩa, hình thành bồi dưỡngnhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu bảo vệ và xâydựng Tổ Quốc” (trích – Luật GD)

Với quan điểm của nghị quyết số 29 - NQ/TW ngày 14/11/2013 của Banchấp hành trung ương Đảng về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đápứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đưa ra đó là “Giáodục đào tạo là quốc sách hàng đầu đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển được

ưu tiên đi trước trong các chương trình khoa học phát triển kinh tế xã hội ” Việcthực hiện mục tiêu đổi mới đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ các yếu tố cơ bản củagiáo dục theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, kĩ năng của người học, từ việcđổi mới chương trình đến đa dạng hóa nội dung, tài liệu học tập, đổi mới phươngpháp dạy học trong đó chương trình giáo dục phổ thông mới đặc biệt quan tâm đó

là hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Trong hệ thống các môn học của chương trình giáo dục phổ thông, môn giáodục công dân giữ vai trò quan trọng trực tiếp trong việc giáo dục học sinh hìnhthành ý thức công dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người Môn học nàymang đến cho người học những giá trị, chuẩn mực đạo đức - pháp luật của xã hội

để họ trở thành những con người toàn diện, thành công dân có ích cho cộng đồng,

xã hội

Không những thế, xét về khía cạnh vị trí, ý nghĩa thực tiễn của bộ môn, thìmôn Giáo dục công dân còn có tầm quan trọng đặc biệt ở chỗ nó góp phần hìnhthành nhân cách cho học sinh, giúp học sinh biết phân biệt lẽ phải, trái, biết tôntrọng bản thân và tôn trọng người khác, biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm,biết yêu thương và vị tha

Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân giúp học sinh hìnhthành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời, hình thành ý thức tổchức kỷ luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật

Tuy nhiên, có một thực tế không thể phủ nhận đó là dưới những tác động củamặt trái cơ chế thị trường trong thời kì hội nhập mở cửa, những tư tưởng xấu củavăn hóa ngoại lai, các tệ nạn xã hội đang ngày ngày xâm nhập vào thế giới họcđường, những biểu hiện sa sút về đạo đức của học sinh, những tư tưởng lệch lạcsống không có lí tưởng thể hiện ngày càng nhiều, việc chạy theo lối sống thực dụngcủa người lớn cũng có những tác động xấu đến các em học sinh, tình trạng số trẻ vịthành niên vi phạm pháp luật có xu hướng ngày càng gia tăng đã gióng lên nhữnghồi chuông báo động về thực trạng sự tha hóa nhân cách, sự băng hoại các giá trịđạo đức truyền thống…là một nỗi lo cho xã hội và nó gây ảnh hưởng lớn đến côngtác giáo dục đạo đức trong các nhà trường

Trong nhiều năm học trước, bộ môn giáo dục công dân được nhiều ngườidạy và người học gọi là môn học “3K” (tức là khó, khô và khổ) Học sinh không

trường THCS hầu như có rất ít giáo viên được đào tạo chuyên ngành bộ môn này

và thường được phân công dạy chéo ban để đảm bảo sự tương đối đồng đều trongviệc phân chia định mức số tiết dạy, chính vì vậy sự đầu tư cho chất lượng dạy họccũng chưa thật sự được chú ý

Mặc dù trong những năm gần đây bộ môn này đã được chú ý coi trọng vềvai trò của nó trong việc đánh giá xếp loại đạo đức cho học sinh nhưng vì nhiều lý

do khác nhau, chất lượng dạy và học môn học này vẫn còn có nhiều bất cập chưađáp ứng được mục tiêu môn học đề ra Điều này cần có sự đánh giá, nhìn nhận từnhiều nguyên nhân cả phía người dạy lẫn người học, để từ đó có giải pháp nâng caochất lượng dạy và học môn học này, nhất là trong giai đoạn hiện nay

Về phía người học, một thực trạng đáng buồn là có rất nhiều học sinh khôngnhận thức được hết tầm quan trọng của môn học này và cho rằng đây là môn họcphụ nên ít quan tâm, đầu tư thích đáng cho việc học Cá biệt, có một số học sinh tỏ

ra thực sự hờ hững, thiếu nghiêm túc đối với môn học này Với suy nghĩ phiếndiện, lệch lạc, phần lớn học sinh chỉ học tủ, học vẹt nhằm đối phó với giáo viên.Đến khi kiểm tra thì quay cóp, sử dụng tài liệu…Hiện tượng học sinh không mặn

mà trong việc học môn giáo dục công dân đã tồn tại từ lâu, trở thành “nếp”, tạo nênsức ì về mặt tâm lí mà muốn khắc phục không phải dễ dàng

Về phía người dạy, qua thực tế có thể nhận thấy, một bộ phận giáo viên vẫnlên lớp bằng phương pháp xưa cũ: thầy đọc, trò chép, tạo cảm giác mệt mỏi, thụđộng đối với học sinh trong việc tiếp nhận kiến thức Một số giáo viên lên lớp vớitâm lý cho rằng môn của mình là môn phụ nên ít có sự quan tâm, đầu tư trong việcsoạn giáo án, chuẩn bị bài lên lớp Bên cạnh đó, việc thiếu những dẫn chứng sinhđộng trong thực tế, thiếu những phương pháp học tập khoa học thích hợp làm chocác tiết học trở nên khô khan, nhàm chán, không gây được sự hứng thú đối với các

em Hệ quả tất yếu là chất lượng tiết học có nhiều hạn chế, tỉ lệ học sinh yêu thích

và hứng thú với môn học còn thấp

Hướng đến việc đổi mới phương pháp dạy học và chuẩn bị cho việc thựchiện chương trình giáo dục phổ thông mới, trong những năm gần đây vấn đề giáodục kĩ năng sống cho các em và phương châm đẩy mạnh học đi đôi với hành đangđược ngành giáo dục đặc biệt quan tâm thực hiện thông qua các hoạt động trảinghiệm sáng tạo ở các bộ môn trong đó có môn giáo dục công dân.

Xuất phát từ thực tế trên nhằm bồi dưỡng hứng thú học tập, phát huy tínhtích cực trong học tập bộ môn của học sinh, đáp ứng được mục tiêu giáo dục vàgiáo dưỡng để nâng cao chất lượng hiệu quả trong giảng dạy bộ môn giáo dục công

dân lớp 6 tôi xin mạnh dạn đưa ra một vài suy nghĩ trong việc “Góp phần phát huy tính tích cực của học sinh trong học môn giáo dục công dân 6 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo ” mà bản thân tôi đã tiến hành trong thời gian qua

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu

Đánh giá thực trạng về vấn đề dạy học môn giáo dục công dân đối với họcsinh lớp 6 trong chương trình hiện nay ở các nhà trường, hiệu quả của công tác giáodục đối với các em học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Tìm ra những nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả của công tác dạy học giáodục công dân và đưa ra một vài biện pháp trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệmsáng tạo đạt hiệu quả nhằm góp phần phát huy tính tích cực chủ động của học sinhtrong việc thực hiện nhiệm vụ học tập, từ đó giúp các em xác định rõ vai trò tráchnhiệm của mình đối với quê hương đất nước, với dân tộc trong xu thế hội nhập hiệnnay Đồng thời góp phần tạo hứng thú đối với môn học trong tâm lí các em để nângcao chất lượng giáo dục trong nhà trường

Ở trong khuôn khổ bài viết này chỉ xin được đề cập đến cách thức tổ chứcmột hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong môn giáo dục công dân 6 nhằm xây dựnghứng thú học tập bộ môn cũng như phát huy tính tích cực trong các hoạt động tập

thể mà tôi đã thực hiện trong các năm học 2016 - 2017, 2017 - 2018 tại trườngTHCS Lê Văn Tám xã Bình Hòa, huyện Krông Ana.

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề:

Chiến lược phát triển giáo dục đào tạo giai đoạn 2011 - 2020 xác định mụctiêu tổng quát đến năm 2020 nền giáo dục nước ta được đổi mới căn bản toàn diệntheo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế

Với chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướngphát triển phẩm chất năng lực người học, tạo môi trường học tập và rèn luyện giúphọc sinh phát triển hài hòa về mọi mặt Chất lượng giáo dục được nâng cao mộtcách toàn diện gồm giáo dục đạo đức kĩ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lựcthực hành, ngoại ngữ, tin học đáp ứng nhu cầu về nhân lực nhất là nhân lực chấtlượng cao trong xây dựng nền kinh tế tri thức, đảm bảo cơ hội học tập suốt đời chomỗi người dân để từng bước hình thành xã hội học tập

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo được coi là một điểm nhấn của việc đổi mớigiáo dục căn bản và toàn diện nhất là trong chương trình giáo dục phổ thông tổngthể sắp tới được đưa vào sử dụng thì hoạt động này càng được chú trọng Việc tổchức cho học sinh học tập thông qua hoạt động trải nghiệm của bản thân học sinh làmột cách thức đổi mới phương pháp giáo dục trong nhà trường, vai trò to lớn của

nó đã được nhiều tổ chức nghiên cứu và các nhà khoa học trên thế giới khẳng định

Theo quan điểm của nhà cải cách giáo dục Nhật Bản T Makiguchi việc họctrong nhà trường phải song hành với cuộc sống thì mới phát triển được sự sáng tạocủa học sinh, bởi vì con người vốn có tính sáng tạo từ bản chất và tinh hoa củanhân loại Còn theo PGS TS Đinh Thị Kim Thoa (chủ nhiệm các khoa giáo dụctrường Đại học quốc gia Hà Nội) đưa ra định nghĩa về hoạt động trải nghiệm sángtạo: là hoạt động giáo dục trong đó dưới sự hướng dẫn của các nhà giáo dục từng cá

nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động khác nhau của nhà trườngcũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động Qua đó phát triển nănglực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhânmình Như vậy, hiểu một cách nôm na thì hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạtđộng tương tác giữa con người và đối tượng theo cách mới khác với cách thôngthường.

Thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo học sinh được chủ động tham giavào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từ thiết kế đến chuẩn bị, thực hiện,đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bảnthân, được bày tỏ quan điểm, tự khẳng định bản thân và đồng thời tự đánh giá kếtquả hoạt động của bản thân cũng như bạn bè trong lớp Với việc trải nghiệm đó sẽgiúp hình thành trong các em các giá trị đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật và cácnăng lực cần thiết của mỗi cá nhân trong tập thể

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong môn giáo dục công dân được xem làhoạt động thực tiễn được tiến hành song song với các hoạt động dạy học trong nhàtrường, thông qua các hoạt động thực hành của chủ đề trải nghiệm sáng tạo sẽ giúpcác em phát triển nâng cao các tố chất tiềm ẩn của bản thân, hình thành ý thức tựlập, biết quan tâm đến những người xung quanh và các vấn đề liên quan trong cuộcsống để từ đó biết cách vận dụng những kiến thức đã học trong thực tế đời thường

II Thực trạng vấn đề

Việc dạy và học môn giáo dục công dân ở trường THCS Lê Văn Tám trongnhững năm gần đây đã được chú trọng đổi mới cả về phương pháp giảng dạy vàcách học tuy nhiên chất lượng môn học chưa thật sự được cải tiến, tinh thần học tậpcủa học sinh đối với bộ môn chưa thật sự chú trọng, thậm chí còn có tâm lí coithường, coi đây là môn phụ nên việc học có tính chất đối phó

Bản thân môn học này vốn khô khan nhất là đối với học sinh lớp 6 vừa mớichuyển cấp cho nên việc tiếp cập với phương pháp học ở cấp THCS còn nhiều bỡngỡ, một số khái niệm, quy định về pháp luật còn khá xa lạ, trừu tượng so với nhậnthức của các em Giáo viên nếu như dạy chỉ dùng phương pháp thuyết trình cáckhái niệm thì các em sẽ không nắm được vấn đề dễ rơi vào tình trạng học vẹt, mauquên Một số giáo viên chưa tích cực cho học sinh trải nghiệm vận dụng kiến thứcvào thực tế vì ngại phải mất công chuẩn bị nhiều thứ liên quan trong khi bản thâncác em rất háo hức được tham gia trải nghiệm các hoạt động.

Trước khi thực hiện đề tài nghiên cứu tôi đã tiến hành khảo sát một số nộidung để nắm bắt về tình hình học tập của các em thông qua một số câu hỏi như sau:

1 Theo em học môn giáo dục công dân có cần thiết không ?

2 Em có thích học môn giáo dục công dân không ?

Khi tiến hành thu thập kết quả tôi có được số liệu và một số thông tin nhưsau:

6a1 40 Theo em học giáo dục công dân

có cần thiết không ?

30( 75%)

10(25%)

STT TSHS Nội dung khảo sát Thích Không

thích

Không

có ýkiến6a1 40 Em có thích học môn giáo dục

công dân không?

đó để tạo niềm yêu thích học bộ môn thì việc kích thích tính tích cực và phát triển

tư duy cho học sinh trong quá trình giảng dạy là vô cùng cần thiết

Đồng thời tôi cũng tiến hành thống kê chất lượng bộ môn năm học 2016

Nhìn chung có thể thấy rằng tỉ lệ yếu kém của chất lượng bộ môn tương đốicao (15,7 %), nhiều học sinh không yêu thích bộ môn, không thấy được tầm quantrọng cần thiết của bộ môn trong cuộc sống đặc biệt là vai trò của bộ môn này trongviệc góp phần hình thành nhân sinh quan, thế giới quan cho các em sau này Vấn đềđặt ra là phải khơi dậy trong các em lòng yêu thích hứng thú học tập bộ môn cũngnhư tăng cường hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho học sinh để góp phần nângcao chất lượng giáo dục trong nhà trường

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Để việc tiến hành hoạt động trải nghiệm sáng tạo đạt hiệu quả thì giáo viêncần có sự chuẩn bị chu đáo về nội dung việc phân công nhiệm vụ cho các nhómhọc sinh chuẩn bị Trước hết với mỗi một chủ đề hoạt động trải nghiệm sáng tạogiáo viên phải xác định rõ được trọng tâm những vấn đề học sinh cần đạt được vềkiến thức, kĩ năng, thái độ sau khi triển khai chủ đề Tức là xác định được mục tiêucủa chủ đề đó nói về vấn đề gì, những kiến thức mà các em đạt được sau khi thamgia hoạt động của chủ đề là gì, thông qua hoạt động chủ đề sẽ giúp học sinh rènluyện được những kĩ năng gì để từ đó hình thành những thái độ tích cực của họcsinh trong việc chủ động liên hệ kiến thức, vận dụng kiến thức của môn học vàotrong học tập và cuộc sống Cụ thể như sau:

1 Xác định mục tiêu của hoạt động chủ đề

Về kiến thức: học sinh cần phải nắm được bản chất, đặc điểm, biểu hiện, qui

luật, vai trò của nội dung chủ đề học tập

Biết vận dụng được các đặc điểm bản chất và tính qui luật của nội dung chủ đề họctập vào các yêu cầu khác trong học tập, cuộc sống một cách phù hợp, biết đánh giáđược tầm quan trọng, tính ứng dụng của nội dung chủ đề học

Về thái độ: Học sinh có sự chủ động trong việc liên hệ, vận dụng kiến thức

của môn học vào hoạt động học tập trong nhà trường và cuộc sống Tích cực tham

gia vào các hoạt động học tập và thực hành rèn luyện bản thân Có ý thức tự tu dưỡng,rèn luyện, xây dựng, phát triển các giá trị cá nhân phù hợp với bối cảnh xã hội.

Về kĩ năng học sinh cần đạt được: Biết làm theo hành động (hoạt động) đã

được quan sát, đã được chỉ dẫn một cách chính xác Vận dụng một cách sáng tạokiến thức đã học để giải quyết các tình huống học tập và cuộc sống

Với chủ đề “Tôi yêu nước sạch” trong phân phối chương trình trải nghiệmsáng tạo môn GDCD 6 mà tôi đã tiến hành triển khai cho học sinh thực hiện trongnhững năm học qua tôi xác định học sinh cần đạt được những vấn đề sau:

Thứ ba về tư tưởng, thái độ:

- Có sự chủ động trong việc liên hệ, vận dụng kiến thức của môn học vào hoạtđộng học tập trong nhà trường và cuộc sống Biết thực hành các biện pháp sử dụngtiết kiệm nước và có ý thức bảo vệ nguồn nước trong mọi sinh hoạt hàng ngày

- Tích cực tham gia vào các hoạt động học tập và các hoạt động tập thể

Thông thường với mỗi một chủ đề trải nghiệm sáng tạo để đạt hiệu quả thìgiáo viên và học sinh phải thực hiện các bước như sau:

2 Giao nhiệm vụ và công tác chuẩn bị:

Đầu tiên giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ cho từng nhóm học sinh tìmkiếm các thông tin liên quan đến chủ đề theo các nguồn khác nhau như đọc sáchgiáo khoa các bài liên quan đến kiến thức của chủ đề mà học sinh cần chuẩn bịđồng thời tìm kiếm các nguồn thông tin khác như trên internet, sách báo trong thưviện sau đó viết vào phiếu thu thập thông tin Đây là một khâu quan trọng giúphọc sinh có thêm thông tin để mở rộng kiến thức, đào sâu kiến thức và là cơ sở đểgắn bài học với thực tiễn, hoạt động này cũng sẽ giúp cho học sinh rèn luyện thêm

về năng lực khai thác công nghệ thông tin để hướng tới định hướng kĩ năng nghềnghiệp cho các em sau này

Sau khi tìm kiếm thông tin là đến quá trình xử lí thông tin, đây là giai đoạnhọc sinh thường gặp khó khăn trong việc tổng hợp những thông tin cần thiết và sơ

đồ hóa kiến thức theo chủ đề đã định nên cần đến sự hỗ trợ của giáo viên, vì vậygiáo viên cần định hướng cho các em chọn lọc những thông tin cần thiết phù hợptheo yêu cầu của chủ đề đặt ra

Trên cơ sở các thông tin đã thu thập được học sinh xây dựng ý tưởng cho sảnphẩm của nhóm mình, sau đó chế tạo thực hiện sản phẩm theo các bước nhằm cụthể hóa ý tưởng thành sản phẩm thật của chủ đề Đây là khâu khó nhất trong quátrình chuẩn bị cho chủ đề trải nghiệm sáng tạo, học sinh thường lúng túng trongviệc thực hiện các thao tác kĩ năng cần có để thể hiện sản phẩm và ý tưởng của sảnphẩm đó trên thực tế do đó giáo viên cần phải tư vấn, hướng dẫn các em trong cáchthiết kế, trình bày sản phẩm theo ý tưởng mà cả nhóm đã xây dựng Có thể gợi ýcho các nhóm lựa chọn một loại hình sản phẩm phù hợp trong các loại như: bàiviết, tranh vẽ, tờ rơi, poster, video clip sau khi thống nhất về hình thức thể hiện

sản phẩm cần đôn đốc nhắc nhở các thành viên trong nhóm hoàn thành công việcđược phân công.

Sau khi các nhóm đã lựa chọn được loại hình sản phẩm truyền thông phù hợpgiáo viên yêu cầu các nhóm nghiên cứu các tiêu chí đánh giá sản phẩm và hoànthành bài báo cáo của mình

Thực hiện chủ đề “Tôi yêu nước sạch” tôi cho học sinh chuẩn bị các nộidung sau:

- Thời gian, không gian, địa điểm: tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm tại

lớp học

- Tài liệu được sử dụng trong quá trình tổ chức hoạt động học tập cho các

chủ thể hoạt động: sách trải nghiệm sáng tạo của giáo viên và học sinh, một số tưliệu tham khảo từ nguồn internet

- Chuẩn bị của giáo viên - học sinh về các phương tiện, tài liệu sử dụng

trong quá trình tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm: giấy A4, giấy roki, máychiếu, bút màu, một số tranh ảnh và các nguồn tư liệu tham khảo khác

- Thời gian chuẩn bị: 2 tuần sau khi học xong bài “Tiết kiệm” trong phânphối chương trình

- Phân công nhóm, tìm kiếm thông tin, chuẩn bị nội dung:

+ Nhóm 1: Vẽ tranh

+ Nhóm 2: Sưu tầm tranh ảnh, video clip liên quan đến chủ đề

+ Nhóm 3: Làm tờ rơi, poster tuyên truyền

+ Nhóm 4: Viết bài tuyên truyền theo chủ đề

+ Nhóm 5: Chuẩn bị tiểu phẩm “ Lắng nghe chúng em nói”

- Xử lí thông tin

- Xây dựng ý tưởng và hoàn thiện sản phẩm.

3 Trình bày, báo cáo sản phẩm và đánh giá hoạt động

Sau khi chuẩn bị xong giáo viên cho học sinh báo cáo sản phẩm quá trìnhhọc tập của cả nhóm Đây là giai đoạn học sinh thể hiện sâu sắc kiến thức củabản thân, những năng lực tiềm ẩn của cá nhân có cơ hội bộc lộ, qua quá trìnhnày cũng là một cơ hội để các em rèn luyện cho mình khả năng thuyết trình, khảnăng diễn thuyết trước đám đông, khả năng diễn kịch, vẽ tranh cũng như các kĩnăng về công nghệ thông tin

Tiến hành báo cáo chủ đề “Tôi yêu nước sạch” tôi hướng dẫn học sinh cácnhóm thực hiện như sau:

Đầu tiên giáo viên đưa ra các vấn đề học sinh thảo luận:

a Nước là gì ? Nước có tầm quan trọng trong cuộc sống như thế nào?

Giáo viên gọi nhóm 1 lên trình bày và báo cáo nội dung qua các sản phẩmtranh vẽ đã chuẩn bị của nhóm

b Vai trò của nước? Nước có tầm quan trọng trong cuộc sống như thế nào? Giáo viên gọi nhóm 2 lên trình bày và báo cáo nội dung qua các sản phẩm tranhminh họa, video clip đã chuẩn bị của nhóm

c Thực trạng của nguồn nước ở nước ta và ở địa phương hiện nay như thếnào? Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng khô hạn và ô nhiễm nguồn nước ngàycàng gia tăng? Liên hệ với tình hình thực tế nguồn nước ở địa phương em

Giáo viên gọi nhóm 3 lên trình bày và báo cáo nội dung qua các sản phẩmtranh minh họa, tờ rơi cổ động đã chuẩn bị của nhóm

Giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh, video clip từ máy chiếu

mà các nhóm đã sưu tầm về tình trạng khô hạn và ô nhiễm nguồn nước ở một sốđịa phương trên đất nước ta và tại địa bàn tỉnh Đăklăk

d Nêu những giải pháp sử dụng tiết kiệm nước và bảo vệ nguồn nước sạch? Giáo viên gọi nhóm 4 lên trình bày và báo cáo nội dung qua các sản phẩmbài viết tuyên truyền đã chuẩn bị của nhóm.

e Trách nhiệm của công dân - học sinh trong việc sử dụng nước sạch, bảo vệtiết kiệm nguồn nước?

Giáo viên gọi nhóm 5 lên trình bày và báo cáo nội dung sản phẩm với tiểuphẩm tuyên truyền “ Lắng nghe chúng em nói” đã chuẩn bị của nhóm

4 Đánh giá sản phẩm và kết quả hoạt động

Qua quá trình thể hiện và trình bày báo cáo các sản phẩm của các nhóm, giáoviên định hướng cho các nhóm trao đổi, đánh giá lẫn nhau theo các tiêu chí sau:

Về sản phẩm: sản phẩm truyền thông có nội dung phù hợp với chủ đề trảinghiệm hay không, có đảm bảo tính thẩm mĩ hay không?

Sản phẩm đó có nêu toát lên được vai trò, tầm quan trọng của nước sạchtrong cuộc sống hay không, sự cần thiết của nước sạch trong đời sống con người

Sản phẩm có nêu lên được những giải pháp, hoạt động để góp phần bảo vệnguồn nước và sử dụng tiết kiệm nước đặc biệt là nước sạch để góp phần bảo vệsức khỏe con người, bảo vệ môi trường sinh thái hay không, ý thức của mỗi cánhân trong việc sử dụng nước hàng ngày như thế nào từ đó liên hệ mở rộng ra về ýthức trách nhiệm của mỗi người trong việc góp phần bảo vệ môi trường, bảo vệnguồn nước sạch

Thông qua sản phẩm có mang ý nghĩa thông điệp gì, thể hiện được nhữngcảm xúc, suy nghĩ trăn trở của nhóm về chủ đề trải nghiệm như thế nào

Với những tiêu chí trên tôi hướng dẫn cho các nhóm tiến hành tự đánh giálẫn nhau các sản phẩm báo cáo theo quy trình:

Thứ nhất, học sinh tự đánh giá sản phẩm báo cáo: Học sinh các nhóm tự

nhận xét, đánh giá lẫn nhau về kết quả các sản phẩm mà các nhóm trình bày,những trải nghiệm và sáng tạo mà các em đã trải qua với các tiêu chí sau: về hìnhthức, về nội dung, cách diễn đạt, tính truyền thông qua các sản phẩm

Học sinh rút ra được những bài học quý báu, những kinh nghiệm đáng nhớcho bản thân sau khi tham gia hoạt động học tập

Thứ hai, giáo viên đánh giá kết quả của học sinh: Giáo viên lần lượt nhận xét

đánh giá các hoạt động và sản phẩm của từng nhóm sau khi các nhóm nhận xétđánh giá lẫn nhau

Giáo viên bổ sung và chốt lại những nội dung, thông điệp chính, nhận xétchung về tinh thần thái độ của học sinh, những vấn đề cần rút kinh nghiệm vànhững điều cần ghi nhớ trong chủ đề này: về thông tin, kiến thức được cung cấp, vềvai trò, tầm quan trọng của nội dung chủ đề mang lại

Hướng dẫn cho học sinh cách xác định và vận dụng, thực hành được các nộidung trong chủ đề học tập mà học sinh đã tham gia

Trong những năm gần đây tình trạng khan hiếm nước đã xảy ra trên quy môrộng ở nhiều tỉnh thành trong đó có địa bàn Đăklăk của chúng ta, có một số huyện,

xã xảy ra tình trạng thiếu nước nghiêm trọng gây ảnh hưởng lớn đến đời sống sảnxuất và sinh hoạt của người dân, vì vậy tất cả mỗi chúng ta cần phải có trách nhiệm

giữ gìn sự trong sạch của nguồn nước, sử dụng nước tiết kiệm và tuyên truyền chomọi người cùng chung tay góp sức trong vấn đề bảo vệ nguồn nước Tuy nhiên ởđâu đó trong cuộc sống và ngay tại ở trường ta vẫn còn tình trạng một số bạn họcsinh sử dụng nước chưa biết tiết kiệm, chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường,còn xả nước, xả rác bừa bãi, không tắt vòi nước khi không sử dụng Hy vọng thôngqua hoạt động của chủ đề này mỗi một chúng ta cần phải nâng cao ý thức tráchnhiệm trong việc sử dụng, bảo vệ và tiết kiệm nguồn nước.

Với hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo chủ đề “ Tôi yêu nước sạch” tôinhận thấy các em trong quá trình làm việc nhóm chuẩn bị cho chủ đề có tinh thầnthái độ rất nghiêm túc, không khí hào hứng chuẩn bị tốt cho buổi báo cáo sảnphẩm Khả năng diễn đạt và trình bày các sản phẩm đạt yêu cầu đề ra, sau hoạtđộng trải nghiệm các em cũng đã có tinh thần trách nhiệm tốt hơn trong việc sửdụng tiết kiệm nước và bảo vệ nguồn nước trong hoạt động thường ngày, điều nàychứng tỏ các em đã biết vận dụng những kiến thức thu nhận được qua chủ đề vàothực tế để từ đó từng bước điều chỉnh hành vi của bản thân cho phù hợp

IV Tính mới của giải pháp

Tính mới của đề tài thể hiện ở chỗ đã làm phong phú hóa phương pháp dạyhọc so với kiểu truyền thống Qua đó có thể thấy được khi vận dụng các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo trong quá trình dạy học sẽ xây dựng được không khí hào hứngtrong học tập giúp học sinh khắc sâu kiến thức, chuyển từ thế bị động sang chủđộng lĩnh hội kiến thức, làm khơi gợi cho học sinh ham muốn tìm hiểu, khám pháthế giới xung quanh Những kiến thức vốn khô khan khó hiểu sẽ trở nên dễ hiểuhơn, bài học sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn Cũng thông qua hoạt động này giúp các emtừng bước khẳng định được năng lực của bản thân mình trước bạn bè, thầy cô

V Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Sau khi áp dụng các giải pháp nhằm phát huy tính tích cực học tập của học

sinh thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong môn giáo dục công dân 6 tạitrường THCS Lê Văn Tám tôi nhận thấy hiệu quả ý thức học tập, chất lượng họctập bộ môn đã có sự cải tiến

Thông qua hoạt động và sự trải nghiệm của chính bản thân các em khi hoànthành báo cáo chủ đề đã có sự tác động đến nhận thức tư tưởng, tình cảm của các

em Với hoạt động thực tế gần gũi trong đời sống thường ngày này giúp các em họcsinh chủ động lĩnh hội chiếm lĩnh kiến thức, tự mình trải nghiệm cùng với bạn bèqua các yêu cầu của chủ đề đặt ra Kĩ năng sống của các em có nhiều chuyển biếntích cực, nhất là sự mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp trước đám đông, kĩ năng thuyếttrình, kĩ năng làm việc nhóm được rèn luyện, quan trọng hơn các em đã xác địnhđược trách nhiệm của bản thân đối với nhà trường, gia đình, bè bạn trong việc thựchiện quyền và nghĩa vụ của mình, góp phần xây dựng môi trường học tập thânthiện, tích cực Chất lượng giảng dạy bộ môn, chất lượng công tác giáo dục của nhàtrường được nâng lên rõ rệt, hứng thú học tập bộ môn được cải thiện đáng kể

Qua trao đổi với các em tôi nhận thấy rằng sau hoạt độngtrải nghiệm tự bảnthân các em cảm thấy mình trở nên tự tin hơn, hào hứng hơn trong việc chuẩn bịnhiệm vụ học tập, việc tiếp cận kiến thức vốn khô khan, trừu tượng trở nên dễ hiểu,

dễ vận dụng, bài học trở nên nhẹ nhàng hơn, những gì được học trong sách vởtrước đây trở nên ghi dấu đậm nét hơn Kết quả khảo sát điều tra ở trường về hứngthú học tập bộ môn đã có hơn 90% học sinh đã đáp ứng được yêu cầu đề ra, đặcbiệt thông qua các báo cáo thuyết trình theo chủ đề các em đã nói lên những suynghĩ, cảm nhận của mình về vai trò, trách nhiệm của bản thân đối với quê hươngđất nước trong giai đoạn hiện nay

Sau khi thực hiện chủ đề hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học bộ môn một thời gian tôi đã tiến hành khảo sát nội dung như sau:

Em có thích hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong môn giáo dục công dânkhông ?

Kết quả thu được 100% học sinh đều thích thú và mong muốn sẽ đượcthường xuyên học theo hình thức các chủ đề như vậy Điều này chứng tỏ hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo có sức thu hút, sự hấp dẫn đối với các em, giúp các em thayđổi bầu không khí, tâm thế học tập để từ đó thay đổi làm thay đổi trong nhận thứccủa các em về bộ môn, giúp cho việc tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng hơnkhả năng ghi nhớ sâu hơn

Tôi đã tiến hành thống kê đánh giá và so sánh chất lượng học tập bộ môncuối năm học 2016 - 2017 (khi chưa thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo) vàchất lượng bộ môn năm học 2017 - 2018 ( khi triển khai hoạt động trải nghiệmsáng tạo) và đã thu được kết quả cụ thể như sau:

(VD: năm học 2016 - 2017 tỉ lệ học sinh yếu kém bộ môn là 15,7% thì đếncủa năm học 2017 - 2018 chỉ còn lại là 4,8%), đặc biệt là ý thức tự giác, hành viứng xử của học sinh cũng có sự tiến bộ vượt bậc, các kĩ năng hoạt động tập thể củacác em cũng được phát huy hơn trước chính điều này cũng góp phần làm giảm hẳncác vụ việc vi phạm đạo đức của học sinh trong nhà trường.

PHẦN III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

sinh trong học tập thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo và chú trọng công tácgiáo dục đạo đức là điều cần thiết và phải được tiến hành thường xuyên song songvói nhau Để việc thực hiện hoạt động trải nghiệm sáng tạo đạt hiệu quả thì đòi hỏimỗi giáo viên cần phải có sự đầu tư về thời gian hướng dẫn học sinh, xây dựng kếhoạch sao cho hiệu quả, làm tốt công tác tham mưu về nguồn kinh phí tổ chức vìvậy cần phải có sự cố gắng, sự quan tâm phối hợp của mọi người để thực hiện đượcnhững hoạt động học tập hấp dẫn đạt hiệu quả cao.

2 Kiến nghị:

*Đối với giáo viên bộ môn:

Với yêu cầu của đổi mới trong phương pháp dạy học hiện nay để tăng thêmhiệu quả chất lượng giảng dạy của bộ môn giáo dục công dân cần tăng cường đadạng hóa hình thức dạy – học Tổ chức các buổi tập huấn, chuyên đề về đổi mớiphương pháp dạy học trong đó tăng cường các hoạt động trải nghiệm sáng tạonhằm góp phần nâng cao hiệu quả chất lượng bộ môn

Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi đúc rút trong quá trình dạy họcphát huy tính tích cực của học sinh và giáo dục đạo đức thông qua hoạt động trảinghiệm sáng tạo môn giáo dục công dân, hiểu biết và kinh nghiệm của tôi chắcchắn không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong bạn bè, đồng nghiệp bổ sung,đóng góp ý kiến để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Người viết

Đỗ Thị Hải Yến

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TRƯỜNG

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN Nguyễn Văn Quý NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

MỤC LỤC

1 PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

1

3 PHẦN THỨ HAI : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của vấn đề

3

8 PHẦN III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

13

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Tài liệu tập huấn hoạt động trải nghiệm sáng

tạo, sách tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng

tạo trong dạy học GDCD cấp THCS

Tường Duy Hải ( Tổngchủ biên) và một số tác

giả khác

2 Gây hứng thú học tập môn GDCD Nhà xuất bản GD