Giáo trình Điều tra xã hội học (Nghề Công tác xã hội Trình độ Trung cấp)

.Xửý những số lệu thủ thập được các phương ánử ịphải được chuẩn bị tử trước Các nhà nghiên cửu thường đựa trên những giả thuyết nghiên cứu, nội đụng nghiên cứu và mục đích của các bảo cá

'GIAO THÔNG VẬN TẢI

LƯỜNG CA0 ĐẲNG GIA0 THÔNG VẬN TẢI TRUNG ƯƠNG ¡

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC

DIEU TRA XÃ HỘI HỌC

NGHỀ: CÔNG TÁC XÃ HỘI

Ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 31/11/2017

“của Hiệu trưởng Trưởng Cao đẳng GTVT Trung ương !

Hà Nội, 2017

BO GIAO THONG VAN TAL

‘TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I

GIAO TRINH

M6 dun: DIEU TRA XA HOI HOC

NGHE: CONG TAC XA HOI

TRINH BO: TRUNG CAP

Hà Nội ~ 2017

ye Lye MỤC LỤC

CHUONG I: MOT SO VAN DE CHUNG VE DIEU TRA XA HỘI HỌC

1.1 Khai nim, chức năng và mục ch của điều tra xã hội hoe trong cng tc x Nh

1.L1 Khối niệm điều tro xổ hội hoc

.+12 Đãitượng của điều traxð hội học

.+13 Chức nông của đều trọ xö hội bọc

`12 Cơ sở \ luận và phương pháp lặn của điều tra xã hội học trong công tác xã hội

122 Phuong phép luộn cia dtu trax hoi học

CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI DOAN DIEU TRA XÃ HỘI HỌC

2.1 Gia doan chuẩn bị,

2.1.1 Xó định vốn đề nghiên cứu và đột tên ti

2.1.6 Chon prong én điều tra

2.1.7.Xée dinh mau du to

2.1.8 DV iến phương ôn xử thông tn

-2 18 Đầu trợ thứ vồ hoàn tiện phương ón điều tra

31.10 Chuốn bị địo bàn vò knh phí cho điều tra

2.2.1 Chon thời đểm đều ưa

2.22 Tifm hh cing the tn trom

2.23 lập biếu đồtiến độ đều tro,

224 Top huổn điều tra vên

2.25 Tiến hành thụ thộp hông tí cổ biệt

`3.Giai đoạn xử ý, phân ích thông tí, trình bày báo cáo

.Xửý những số lệu thủ thập được (các phương ánử ịphải được chuẩn bị tử trước) Các nhà nghiên cửu thường đựa trên những giả thuyết nghiên cứu, nội đụng nghiên cứu và mục đích của các bảo cáo để xác định những biến số (độc lập và phụ thuộc) và những mổi lén hệ tương quan

-Phản ch thông tín Đưa ra những nhận xét, sơ ánh các kế quô, sự khi quát hóa, những kế luận

Và liến ngh tử việc phn ch và ý gi thông tn Tất cả những công việc này và những ết quả của

nổ sẽ được thể hiện trong bảo áo tổng kết

.3311.Phổn ch tương quoncức biến

.332 Kiến ta giả thuyết

12.3.3 Tih boy bo co

224, Thychinh tit phiếu hỏi

'CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP CƠ BẢN CỦA ĐIỆU TRA s < ŸŸ

a

XAHOLHQE

3.1 Phurang php chon miu

3.1.1 Kh itm mu chon va tra chon mu

31.2 Qué trnh 6 chi dtu tra chon mẫu thường gồm 6 hước sau

23.3 Phurmg php tue chu yk,

_3311.Độc điểm của phương phóp trưng cầu ÿ iến(Ank£),

.3312 Ưu và nhược điểm củo phương phép Ankết

-3343 Phản lại tưng củuÿ liến(AnlZ)

3⁄41 Khối iệm

3.42 €ée bước thực hiện quen sốt trong điều trợ ö hội học

36:1 Pring win?

362 Phin loi hing vn

2.63 MéesS gy the cho vi the hin peg in

Kh xả dụng một đề cương phông văn Cân chủ các nguyện ắc,

Nol dung clu hi ebn duge nhôm theo từng chủ đề: được p xếp một cách cổ rất tự giúp cho

"người phòng vấn thuậnợihơn trorg cuộc phông vấn 5S CHUONG 4: PHUONG PHAP TRINH BAY KET QUA DIEU TRA XA HOI HOC DE DONG GOP CHO XAY DUNG CHINT SACH eT

4 1.Phương pháp ập kế hagch tinh bày với các nhóm đối tượng và các nhà quản 7

4 3 Phương phấp tỉnh bày kết quả nghiên cứu cho tổ chức của mình và các tổ chức khác hay chính,

LỜI NÓI ĐẤU:

Điều tra xã hội học là một môn học bắt buộc nằm trong chương trình đào tạo

nghễ Công tác xã hội trình độ Cao đẳng nghẺ

"Môn học này là công cụ hỗ trợ đắc lực cho sinh viên nghễ Công tác xã hội thực hiện được các công việc thực tế khi đi lảm Nó giúp cho nhân viên Công tác xã hội có

được những thông tia, kiến nghị, đề xuất cẳn thiết đổi với thân chủ, nhóm xã hội và công đẳng qua đỏ giải quyết tốt công việc của mình Vậy Điễu tra xã hội bọc là gỉ? Điều tra để lâm gỉ? Có những phương pháp gì để điều tra? Sẽ được trình bảy trong

giáo trình nội bộ môn học Điều tra xã hội học

Giáo trình ĐIÊU TRA XÃ HỘI HỌC được biên soạn theo chương trình đào

tạo trình độ cao đẳng ngh nghề Công tác xã hội đã được phê duyệt

chuyên gia, đồng nghiệp và độc giá để giáo trình ngày cảng hoàn thiện hơn

Xin tin trọng cảm ơn

"Nhôm biên soạn

'CHƯƠNG I: MOT SO VAN DE CHUNG VE DIEU TRA XÃ HỘI HỌC:

1.1 Khái niệm, chức năng và mục đích của điều tra xã hội học trong công tác xã hội 1.11, Khải niệm điu tra xã hội học

Điều tra xã hội học là phương pháp thu thập thông tin về các hiện tượng và quá trình xã hội ong điều kiện thời gian và địa điểm cụ thể nhằm phân tích và đưa ra những kiễn nghị đồng đẫn đổi với công tác quản lý xã hội

'* Các loại điều tra xã hội học:

~ Phân theo phạm vi

+ gu tra toàn bộ: Là việc thu thập tài liệu về toàn bộ tổng thể nghiên cứu (hay còn gọi là tổn thể điều ưa) Ví dụ điều ta dân số thường được thực hiện $ nim một lẫn cho biễt tất cả các đơn vị của hiện tượng dân s như độ tu, uổi thọ bình

“quản, giới tính tỷ ệ sinh.t, Nhưng vì chỉ phí lớn nên phái năm lâm một lần chứ không làm thường xuyên được

ˆ Đi trả không toàn bộ: là việ th thập tài ệu của một số đơn vi được chọn

ra tử tổng thể chung Ưu điểm của phương pháp này là khối lượng điều tra ít nên chỉ

phí tương đối thấp thời gian ngẫn nên có thể làm nhiều hơn Tuy nhiên phạm vi nghiên cửu bị hạn chế, tính chỉnh xác kẻm bơn so với điễ tra toàn bộ, Các loại điều tra chọn mẫu, điều tra chuyển để, điều tra trọng điểm Ví dụ như điều tra mức sông cia din cự

~ Phân theo thoi gian:

-+ Điều tra thường xuyên là việc thu thập tài liệu của các đơn vị nghiên cứu một cách thưởng xuyên, liên tục theo thời gian, theo sát với quá trình phát sinh, phát triển

ui tượng Ví dụ như chấm công, xuất nhập kho, chỉ tiêu gia dinh,

+ Điều tra không thưởng xuyên: là việc thu thập tài liệu của các đơn vị nghiên

cứu không vào một thời gian nhất định mà chỉ khi nào cần thì làm Thưởng được

“dùng cho các hiện tượng cần theo dõi thưởng xuyên nhưng chỉ ph điều tra xã hội học

lớn như tổng điều tra dân số hoặc chơ các hiện tượng không cằn theo đôi thường xuyên như điều ta dự luận xã hội vễ Ï sự kiện mỗi xây ra

~ Phân theo nội dung

tiến hành trên các đổi tượng quản lý của mình Loại điễu tra này thường được tiền hành khi muỗn đảnh giá nh hình một cách toàn điện qua đó pht hiện những vướng mắc cần giải quyết, lâm cơ sở cho các cuộc điều tra chỉ iết hơn Vĩ dụ Trường Dai học X muốn thụ thập thông tn về số lượng, chất lượng giáo viên, sinh viền; mong 5

muốn, yêu cầu của giáng viên sinh viên để đạt kết quả tố nhất Nhược điểm là chỉ phi diate in

+ Điều ta chuyên đềl loại điễu ra có giã thiết về đối tượng nghiên cứu Kết quả điều ưa phấi làm sáng tỏ, khẳng định hay bác bỏ giả thiết đã đặt ra Điều tra chuyên đề chỉ điều ra một số thậm chí một đơn vị tổng thể, nhưng lại đi sâu nghiên cứu chí it nhiều khía cạnh nhằm phát hiện những nhân tổ mới hay rút ra những bài học kinh nghiệm Điễu ưa chuyên để thường ít phiêu và chỉ phí Đây l loại điều tra phủ biển

11.2 ĐÃI tượng của điễu tra xã lội học

Là những hiện tượng và quá tình xã hội ương nhồng điều kiện thời gian và địa điểm cụ thể Đỏ là những hiện tượng và quá tình thể hiện mỗi quan hệ tác động qua

"gi (tương ác) giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và ngược hạ:

~ Dân số, lao động và việc ầm

~ Mức sống vật chất của dân c, phân ng xã hội

~ Bảo hiểm và bảo trợ xã hội

~ Hôn nhân và gia đình,

~ Lỗi sống rào lưu vả thị hiểu

- Y tế và chăm sóc sức khoẻ

~ Vấn hoá, nghệ thuật thể thao và giải tí

~ Tôn giáo tin ngưỡng và phong tụ tập quấn

~ Khuyết tật xã hội

- Vị thế xã hội của cá nhân

trúc giai cấp, cấu trúc th hệ (lứa tuổi), ấu trúc giới tính

~ Mỗi tường sinh thấi

"Đặc điểm của các đối tượng điều tra sã hội học; Là các hiện tượng đa dạng, phúc tạp có lên quan đến nhiễu lĩnh vục, mối quan hệ đan xen, chẳng chéo lên nhau

Do vậy việc đo lường chúng khô khăn hơn rắt nhiều so với việc đo lưỡng các hiện tượng kinh tổ Mặt khác nổ gồm nhiễu chỉ tiêu phi lượng hoá, khổ thu thập tà liệu nên phải kế hợp nhiều phương pháp

11-3 Chức năng của điều trả xã hội học

°

Để giải thích và chỉ ra đấy đủ các chức năng của điều tra xã hội học cần thế phải nhắn mạnh tính tương đổi của nó như một giai đoạn, một mức độ của nhận thức

xã hội học Chức năng của điều tra xã hội học không phái là một cái gì bên ngoài nó

mà chính ở việc thực hiện vai trở và ÿ nghĩa ca nổ trong nhận thức xã hội học và trong đồi sống xã hội nói chung

.) Điễu tra xã hội học với sự phát triển của trí thức sã hội học

Trong việc dự bảo và kễ hoạch hóu sự phát triển của xã hồi

~ Nồ là nguồn tài liệu in cậy có tỉnh đại điện cao cho sự phát triển của lý thuyết xã hội học Tính trội hơn hẳn của nó so với các thông in thực nghiệm kac càng

“cho thấy sự cần thiết của điều tra xã hội học trong việc phát triển lý thuyết xã hội học

~ Với các thông tin thu được tử các điều tra xã hội học đã tạo ra được các lý thuyết mới những khái niệm xã hội học, boặc làm giàu them nội dung của những quy luật xã hội học đã được hình thành, làm chính xá thêm những công thức của các quy luật này, hoặc cóthêđạt ra những vẫn đề mới, gọi ra các giá thuyết mới

~ Điễu tra xã hội học côn có vai trỏ như một sự kiểm tra đặc biệt của các lý thuyết xã hội học cũng như các kết luận, khái quất riêng Tinh đúng đẫn của lý (huyết phải được kiểm tra qua thực tễ

“Chức năng này của điều tra xã hội học có thế còn được thể hiện trực tiếp qua việc tổ chức cuộ thực nghiệm xã hội học cho việc kiếm tra

_* Trong việ rụ quyết dink quan is

~ Điều tra xã hội học là hoàn toàn có ích trong hàng loại các mỗi quan hệ, nhất

là trong việc ra các quyết định quân lý đối với những vẫn để, những nhiệm vụ cụ thể hơn của đời sống xã hội

~ Với những thông tin thực tễ, các nhà quản lý ớ các cắp sẽ có cách nhìn nhận phong phủ hơn về đời sống

b) Chức năng văn hỏa ne rồng của điễu tra xã hội học

“Thông thường điều tra xã hội học thực hiện chức năng thực tiễn chủ yếu của mình qua sự tắc động của nó lên quân lý xã hội học, nhưng đồng thời nỗ cũng ảnh

hưởng trực tiếp tới các quá trình xã hội học Trong trưởng hợp này nó thực hiện chức

năng văn hóa, tự tưởng của mình

~ Điễu tra sã hội học với văn hóa và ý hức cùa quần chúng nhân dân Thực t,

‘iy là một trong những kết quả quan trọng của điểu trà xã hội học Như 1 quá tình nhận thức đặc biệ, diễu tra xã hội học đã ảnh hưởng khá mạng mẽ tới người được điều tr, tới các điều tra viên các giám sát khoa học, cũng như tác động đến tắt cả những ai có iên quan đến kết quả điều ta

“Trong quá tình điều tra, điều tra viên, người được hỏi thường xuyên được tiếp xúc với những khái niệm, những vẫn để mới trong chương trình điều tra hoặc ngay trong những câu hồi Điễu tra xã hội học đã bặt buộc họ phải uy nghĩ, bày tô ý kiến và thể hiện vỉ tí của mỉnh tong đó Điều này làm phong phú them ý thức văn hỏa, sự

hiểu biết của họ, đồng thời cũng ảnh hướng đến mỗi quan hệ của họ đối với các hiện

tượng xã hội học

"Ngoài ra điều tra xã hội học còn tạo khả năng cho bảng nghĩn người được điều tra tham gia một cách gi tiếp vào quá tình quân lý xã hội Chính kết quả điều tra xã

hội học như một sự thể hiện thực tế về hoạt động, ý kiến, nhu cầu của người được

"nghiên cứu, Diễu đó ảnh hướng trực tiếp đến các cơ quan hay những người quản lý và

có liên quan trực tiếp đến các quyết định quản lý Ở một mức độ đáng kể, qua các

điều tra sã hội học các cơ quan quản lý làm quen, nhận biết dư luận của nhân dân để

đưa ra các quyết định quản lý phù hợp hơn Như vậy có th nỗi, điều tra xã hội học là

“một trong những cơ chế cho việc tăng thêm tính dân chú trong quán lý xã bội

~ Điều tra xã hội học với các vẫn đề tưởng

+ Các điều tra xã hội học giúp cho mọi người hiễu biết về thực tế đất nước,

hiểu biết vé tinh khoa học và đúng đắn trong các đường lối, chính sách của Đáng và

"Nhà nước Từ đỏ tăng thêm niễm tin của người dân

¬+ Các điều tra xã hội học còn góp phần phát hiện vả đầu tranh với những biểu

biện iêu cực, những tướng ss lệ với phong cách, lỗi sắn văn hóa người Việt Nam):

"Ngoài ra trong bối cảnh quốc tế hiện nay, các điều tra xã hội học còn chỉ ra cho bạn bè quốc lễ về thực tế đời sống của người đân Việt Nam, về những xu thể tắt yếu

trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước Từ đó góp phần đấu tranh chống lại những hệ tư tưởng thủ địch nhằm xuyên tạc tình hình thực tế của nước ta

“KẾ luận: Các chức năng của điều tra xã hội học là sự thể hiện nững khá năng của nổ gây ảnh hưởng tích cục tới các quá trình xã hội Mặc đù các khả năng này chưa được sử dụng một cách đẫy đủ và tiệt đẻ Việc sử dụng có hiệu quả các khá tăng của điều tra xã hội học phụ thuộc vào trước hỗt là tính thời sự của các đ tài và tính bao trầm của các điều tra xã hội học; Thứ hai phụ thuộc vào việc đảo tạo, việc chun bj cho ci eo quan quân lý hay những nhà quản lý sử dụng thông tin điề tra xã hội học

1-1-4 Nhiệm vụ của điều tr xã hội học

“iễn hành các hoại động điều tra những hiện tượng và quá trình thể hiện mỗi quan hộ tắc động qua Iai (tương tác) giữa con người với con người giữa con người với xã hội và ngược ại nhằm phục vụ cho việc phát tiễn các tì thức xã hội, cho việc

quân ý của các ấp quân lý cũng như năng cao nhận túc, tự tưỡng của quin ching :

Việc điều tra phải được tiễn hành nghiêm túc, cắn thận, chu đáo Kết quá điều tra phải được công bổ một cách khách quan

1.2 Cơ sở lý luận và phương phái

tác xã hội

1.21 Cơ sở lý lưện

Chủ nghĩa Mác - Lenin được xây dựng và phát triển chính trên cơ sở tài liệu

“của việc điều tra mang lại Các ông cũng đánh giá rất cao vai trò của việc tìm kiểm tài liệu lâm cơ sở, công cụ chứng minh cho các luận điểm, quan điểm trong học (huyết

C6 thé ndi các quan điểm của Mác đã tạo thành bộ khung lý luận và phương pháp luận nghiên cứu xã hội học Với tr cách là một nhà khoa học, Mác không chỉ cống hiển cho xã hội học những tỉ thức quan trọng mà cả hệ thing nguyên tắc phương pháp luận cơ bản Các nguyên tắc khách quan, thực tiễn, lich sit cu thể, toàn

«ign, phat triển không thể thiểu được trong nghiên cửu xã hội học, Đồng thời, Mác cũng sử dụng các phương phập cụ thể: phân tích à liệu, tọa đảm, dùng bản tự khi,

quan sắt, trong khí nghiền cứu, xem xét các vẫn đề xã hội

“Thực tế, ình thành và phát triển của các học thuyết, các phát mình khoa học cđặc biệt trong lĩnh vực xã hội nói chung và nghề Công tác xã hội nói riêng cho thấy tằm quan trọng của việc tiền hành các hoạt động điều tra là cơ sở luận chứng cho các học thuyết, các quyết định, chỗ trương chính sách đũng đắn của các học giá và các cơ quan quản lý,

“Xuất phát tử chức năng, nhiệm vụ của nghề Công tác xã hội Nghề công tác xã

hội là một nghề hướng đến việc trợ giúp cho các cá nhân, gia đình, cộng đồng, đặc

biệt là các đối tượng xã hội "yếu thế” giúp họ phát triển khả năng của bản thn, gìa

“đỉnh cùng với công đồng và sự trợ giúp của nhả nước, để họ tự vươn lên hỏa nhập đời

sống cộng đồng Trên thể giới, đặc biệt là các nước phát triển họ công nhận công tác

xã hội là một nghề chuyên nghiệp

luận của điều tra xã hội học trong công,

“Công tác xã hội là một nghề mới ở Việt Nam mặc dù nó có nguồn gốc vàlịch

sử phát triển hơn một thế kỷ qua trên thể giới Với bản chất là bướng đến sự trợ giúp,

‘con người trong cuộc sống, nhất là những đối tượng thuộc nhóm bắt lợi hoặc dễ bị tổn

thương bằng các hình thức can thiệp dựa trên góc độ tâm lý hay các mô hình can thiệp,

tử cá nhân, đến nhóm và cộng đồng công tác xã hội thể hiện được vai trò quan trọng

tương đời sống xã hội, nhất là trong xã hội biện đại xã hội công nghiệp, cũng như trong xã hội ấy vẫn để phúc lợi, công bằng lâm định hướng phát triển Cho tới ngày nay, quan nigm về công tác xã hội đã được Hiệp hội các cần sự công tác xã hội thể giới (IFSW) đưa ra vào năm 2000, đã cổ hệ thống các chuỗn mực thục hành công tác xãhội

~ Cổng ác xã hội cổ thể nâng cao sự phát triễn tốt đẹp của con người và xóa bỏ

đổi nghèo, áp bức và các hình thức bắt công xã hội

- Công tác xã hội cổ thể "nâng cao việc thục hiện chức năng xã bội của các cá

nhân, gia đình, nhóm, các tổ chức và các cộng đồng bằng cách đưa các chủ thể xã hội

cày tham gia thực hiện các mục iêu, phát triển các nguồn lực và phòng ngửa-xóa bo cấc áp lực”

~ Công tác xã hội nhắn mạnh đến quá trình lập kế hoạch, hình thành và thực hiện các chính sách xã hội, các dịch vụ các nguồn lực vả các chương trình can thiệp cần thết cho việc đáp ứng những nhu cầu cơ bán của con người và hỖ trợ sự phát triễn năng lực con người Mục địch này cho rằng mặc dù một số cần sự công tác xã hội có cung cấp các dịch vụ trực tiếp đến thân chủ, một s khác có các hoạ động gián tiếp nhằm tạo những ảnh hưởng của môi trường hỖ trợ các thân chủ, do đó yêu cầu về

phát triển và duy trì các cơ sở hạ tẳng xã hội để giúp đỡ các thân chủ đáp ứng các nhú cầu xã hội của họ luôn được đặt ra và là điều kiện thiết yếu cho các hoạt động can

thiệp - thực hành công tác xã hội thảnh công hơn - Công tác xã hội hướng đến việc hình thành và thực hiện các chính sách xã hội, các dịch vụ và các chương trình đáp ứng những nhủ cầu cơ bản của con người và bỗ trợ việc phát triển năng lực con người

1.32 Phương pháp luận của điu tra xã hội học

~ Sử đụng phương pháp luận duy vật biện chứng lim cơ số, nền tăng cho quá trình nghiên cứu, viết giáo trình: quan điểm toàn điện, quan điểm lịch sử - cụ thể, quan điểm phát tiễn, nguyên tắ tôn trọng thực t khách quan

Các phương pháp chủ yêu để thụ thập thông tỉ: nghiên cứu tả liệu hoặc đổi thoại trực tiếp; quan sắt trên đổi tượng khảo sắc thực nghiệm trực tiếp tên đổi tượng khảo sắt hoặc rên những vật mô phóng

10

~ Phương pháp tiếp cận thu thập thông tin: là sự lựa chọn chỗ đứng để quan sất đối tượng nghiên cửu, là sự khỏi đầu của quá trình tiếp xúc với đối tượng nghiên cứu,

là sự đã trước của tư duy trước khi bất tay thực hiện những thao tác cụ thể của quá trình tha thập thôn

“Tiếp cận thu thập thông tin bao gồm: tiếp cận hệ thẳng có cấu trúc; tiếp cận định

tính và định lượng: ip cần ắt nhiền và ngẫu nhiên; tiếp cận ịch sử và loge; tp ein

cá hiệ và so sánh; iếp cận phân tích và tổng hợp

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: mục đích là ìm hiể lịch sử nghiên cứu vẫn

cđề, nắm bắt những nội dung người đĩ trước đã làm, không mắt thời gian lặp lại những

sông việc người đi trước đã thục hiện Nội dung phân tích có thé bao gồm: phân tích

nguồn, phân tích tác giả, phân tích nội dung và tổng hợp tài liệu

~ Phương pháp phi thực nghiệm: là phương pháp thu thập thông in dựa töên sự quan sit, quan trắc những sự kiện đã boặc đang tôn ti, trên cơ sở đó phát hiện quy luật của sự vật hoặc hiện trượng Trong phương pháp phi thực nghiệm, người nghiên cứu chỉ quan sát những gì đã và đang tồn ti, không có bất cử sự can thiệp nào gây biến đội trạng thái của đỗi tượng nghiên cửa Phương phấp phi thực nghiệm bao gốm:

“quan sát khách quan; phỏng vẫn; phương pháp hội đồng; điều tra bằng bing hoi

~ Phương pháp thực nghiện: chế yên được sử dụng tong các ngành khoa học thực nghiệm Dây là phương pháp thư thập thông tin bằng cách quan sắt rong điều kiện có gây biển đổi đổi tượng kháo sát một cách chủ định Bằng cách thay đổi am

xÕ, người nghiên cửu có th thu được những kết quả mong muốn, như: tách riêng từng phin thuần nhất của đổi tượng nghiên cứu để quan sá: biển đổi các điều kiện tổn tại

“của đối tượng nghiên cứu: rất ngắn được thời gian tiếp cận trong quan sát: tền hành

những thực nghiệm lập lại nhiều lẫn để kiểm tra lẫn nhau; không bị hạn chế về không

sian và thời gian

'CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI ĐOẠN ĐIÊU TRA XÃ HỌI HỌC

3-1 Giải đoạn chuẩn bị

-3.Ll Xác định vẫn đề nghiên cứu và đặt tên đễ tải

.* Xác định vẫn đề nghiên cứu,

Mỡ đầu Ì cuộc điểu tra xã hội học, nhà điểu tra cẳn phải cân nhắc lựa chọn và

xác định để tài nghiên cửu Dây là công việc trí tuệ vắt vả và gặp nhiều trắc trở, nhưng mang tinh quyết định đối với sự thành bại của một cuộc điều tra xã hội học

"Việc xác định đề tài là khởi đầu của một cuộc điều tra Nó sẽ được tiếp tục sử dụng như kim chỉ nam cho các giai đoạn hoạt động tiếp theo và tắt nhiên, nó cũng,

‡uô được điều chính trong quá tình tạo nên chương trnh đi ta

'Để tài nghiên cửu khoa học được xác định là « đối tượng của lao động nghiên

cứu khoa học và là một trong những yêu tổ của năng lực nghiên cứu =

(Đương đại khoa học từ điễn của Hướng Hỏng) Như vậy đổi với một nghiên cứu khoa học công việc đầu iên lä xác định được đối tượng nghiên cứu là gì ? Hay chỉ rà được chủ để của cuộc nghiền cứu đỗ hướng và lĩnh vue nào, khía cạnh nào trong phạm vỉ nghiên cứu của khoa học đỗ 2

Đồi với công trình điều tra xã hội học, công việc cần làm là :

~ Tìm hiểu vấn đề gì? (Cái gì sẽ được điều tra)

~ Phục vụ cho yêu cầu nghiên cứu nào? Những mỗi quan hệ, những hiện tượng

hay quá trình nào của thực tiễn xã hội sẽ là đối tượng của nghiên cứu? Đối tượng đó

thuộc phạm vi nào, lĩnh vực nào của dời sống xã hội? Nồi cách khác, nhà điều tra phải xác định được đối tượng và khách thể của cuộc nghiên cứu

+ Đối lượng mà điều tra xã hội học hưởng tới đó chính là các vẫn để của thực

tẾ xã hội và các vẫn để đó, theo cách nói của Menoa “không từ trên trời rơi xuỗng”

mà chúng xuất phát từ thực tế xã hội Đối tượng điều tra là đối tượng chứa đựng

thông in cẩn thủ thập

_Vấn để xã hội nảy sinh khi trong đời sống xã hội xuất hiện mâu thuẫn hay sự

khác biệt giữa cái cần phải là, cái ma con người kì vọng sẽ xây ra với cái đã, đang diễn ra trong thực ế, hoặc đồ cũng cỏ thể là sự khác biệt giữa vai trồ xã hội với vige thực hiện vai trò xã hội của chủ thể Ví dụ năm 1976 chúng ta kì vọng mức tăng dân

ỗ của nước ta sẽ giảm xuống 2.4% vào năm 1980 và 2% vào năm 1985 Tuy nhiên

thực tế vào năm 1985 dân số nước ta vẫn tăng trên 2.2% năm Năm 1986 chúng ta lại

kì vọng mức gia tăng dân số sẽ giảm xuống 1,7% vào năm 1990, tuy nhiên vảo năm

2

1990 vẫn không xuống đưới 2% Nghia à có sự khác biệt giữa kì vọng và thực tế, và như vậy à ở đây đã xuất hiện vẫn để xã hội

“Tuy nhiên vấn đề xã hội chỉ trở thành vấn đề nghiên cứu khoa học khi sự khác

biệt đ it nhất có 2 cách giải thích trở nền và nó phải được nhà nghiên cửu quan tim,

‘66 như cầu tìm hiểu và tìm cách giải quyết

+ Vin dé nghign cứu trở thành để ài nghiên cứu của một công trình điễu tra xã hội học chí khi nó được nghiên cứu chấp nhận vả coi đó như đổi tượng nghiên cứu ccủa mình, Lĩnh vực của thực tiễn xã hội chứa đựng đối tượng nghiên cứu đồ (vẫn

đề nghiên cứu đó) được gọi là khách thể nghiên cứu Trong đa số trường hợp xác định khách thể nghiên cứu được hiểu như việc xác định khách thể cho kháo sát,

thu thập thông tin và nó thường gắn với việc xác định tập hợp người, tập hợp sự

kiện xã hội mà trong đó xây ra các vẫn đề nghiên cứu Những thông tn thu được

từ khách thể này sẽ làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu

liên cạnh đó, nhà xã hội học còn phái xá định được phạm vi của đ ti nghiên cứu Phạm vi điều tra là toàn bộ các đơn vị thuộc đổi tượng nghiên cứu

* Tên đề nà:

“Tên đề tải nghiên cứu cần được xác định cö đọng, súc tích cho thấy được nội dụng của cuộc nghiên cứu Tên đề tải không chứa những cụm tử bắt định cao Không đưa mục đích nghiễn cửu vào tên đề tải Tên để tải không đị nghĩa, không đa nghĩa, không sử dụng ngôn ngữ “tiếng lỏng”, ngôn ngữ địa phương, tiếng nước ngoài

“Tên đề tải cin tri bay ngắn gọn, cầu chữ rõ rằng, chính xác và nhiề thông tin nhất

“Tên để tải không có ính cách tuyên truyễn, quảng cáo

“Tên để tải cần nói lên được:

- Đổi tượng nghiên cứu,

~ Khách th nghiên cứu,

Pham vi nghiễn cứu

(Cin cir vido mục đích của các công trình nghiên cứu xã hội học người ta thường nói về hai loại để tài chủ yéu: ĐỀ tài nghiên cứu lý luận và để tài nghiên cứu ứng dụng

Để luận chứng cho để tải, để để tài để đàng nhận được sự ủng hộ của mọi người, trong việc lý giải cho để tải, người ta thường đưa ra rắt nhiều thông tin để nhắn

mạnh tính thời sự, cắp thiết của đề tài, cũng như nêu ra được ÿ nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của nó Trong thực ễ đề tải phải phản ánh đổi tượng nghiên cứu, song tên để tài phải ngắn gọn, súc tích Vì thế, về nguyên tắc, nỗ chưa thể chí ra được đầy đủ các khía cạnh mà tác giả nghiên cứu quan tâm, mục tiêu nghiên cứu sẽ làm rõ vẫn

2.1.2 Xác nh mục tiêu nhiệm vụ của cước điẫu trí

"Mục tiêu nghiền cứu là cái địch hướng đến của để tải, là sự giải thích thêm cho

để tải và cụ thể ho để tả

“Một số yêu cầu khi xác định mục tiêu nghiền cửu: Mục tiêu để tải phải thể hiện được nhu cầu thực tiễn hoặc nhận thức Mục tiêu để tải phải trả lời được câu hồi : Lâm cái gì? (hoặc nghiên cứu cái gì?) Mỗi đễ tài thường có 2 mục tiêu: Mục tiêu cơ bản và mục iều cụ thể

"Mục tiêu cơ bản: Hưởng đến giải quyết những vẫn để trung tâm xuyên suỗt để

tài Mục tiêu cụ thể: Hướng đến giải quyết những yếu tố, những công việc cụ thể

Ví dụ: Điều tra mức sống dân cư

1 Thu thập thông in trên mẫu đại điện hộ gia đnh và xã phường phục vụ việc

đánh giá các mục tiêu và hoạch định các chính sách kế hoạch, các chương trình quốc

gia của Đảng và Nhà nước liên quan đến mức sống dân cự trong cả nước và các địa phương, trong đ đánh giá ỉnh trạng nghẻo đổi và mức độ phân hoá giàu nghèo,

3 Cung cấp số liệu làm cơ sở để tính chỉ số giá tiêu dùng và phục vụ việc lập cấc ải khoản quốc gia

-.1.3 Xây dựng giả thuyết nghiên cứu

~ Giả thuyết là những mệnh đề trình bảy dưới dạng ngôn ngữ về các sự kiện, hil trou trong thực lẢ, sang các mịnh đã Mã của chưa ge ids ta ony chars ob thể kiểm tra

“The tác giả Vũ Cao Đảm thi giả thuyết nghiên cửu là: Một kết luận gi định

vi bán chất của sự vật hay hiện tượng đo con người đặt ra để theo đó xem xế, phân tích kiếm chứng trong toàn bộ quá tình nghiên cứu”

~ Trong điều tra xã hội học Giả thuyết là sự giả định của người tổ chức điểu tra

về thực trạng, mỗi liên hệ của vẫn để được điều tr (giả thuyết là sự khẳng định chủ quan của người điều tra) Điều đó có nghĩa khi xác định vẫn đ, điều tra viên xuất hiện các cầu hỏi điều tra mi theo đố các cuộc điều tra xã hội học cin gid quyết và

ầm rõ Chính giả thuyết là dự kiển của tác giả về các câu trả lời của những câu hồi

điều tra đó

(Giá thuyết có vai trò to lớn Việc đưa ra giả thuyết, việc thu thập thông tin tir

thực tế xã hội để kiểm chứng và khẳng định giá thuyết là nội dung chủ yếu của điều tra xã hội học, là con đường không thể thiêu để phát triển lý thuyết xã hội học

~ Việc xây dựng giá thuyết cần thực hiện những yêu cầu sau:

¬> Giá thuyết phải phù hợp với những nguyên lý xuất phát của CNDV lich sit + Giả thuyết đưa ra không được mâu thuẫn hay đối lập với những lý luận sự

việc đã được thiết lập và kiếm chứng trong thực tế

Pa

+ Gi thuyết phải cụ thể và có thể kiểm tra được qua con đường thực nghiệm,

~ Các loi giá thuyết thường gặp:

+ Giả thuyết mô tả Đó là loại giả thuyết nhằm thiết lập trạng thấi thực tế của các sự kiện, các hiện tượng xã hội Trong trường hợp thu thập thông in thực nghiệm thì các giả thuyết ở dạng này liễn quan trước hết với thực tế thực nghiệm

`Ví dụ: Nếu đểtải điều tra xã hội học có liền quan đến tính tích cục xã hội của công dân Trên cơ sở các thông tìn khoa học hiện có, các tài liệu thu được từ các tổ chức xã hội, trên cơ sở những ấn tượng và tính toán của cá nhân chúng ta có thể dự đoán được rằng có một phần như thể từ những người được điều tra ích cực tham gia vào đời sống chính trị và việc quản lý của các doanh nghiệp, các thiết chế rằng có một phần như thể từ những người được điều tra thờ ơ đời sống chính trị và việc quán

lý của các doanh nghiệp, các tiết chỉ, Trong giá thuyết này công din of thé dye

mô tả thành các nhóm xã hội : theo tuổi, tình trạng hôn nhân, học vẫn mức độ tham kia vào đời sng chính trị quản lý Loại giả thuyết này có thể dự đoán kết quả mong đợi vào con số, ty lệ %

+ Giả thuyết giải thích (Giả thuyết nguyên nhân)

Giả thuyết mô tả chưa thể cho ta biết được nguyên nhân của các sự kiện, tỉnh

huồng mà giả thuyết giải thích làm điều đó từ chính giả thuyết mô tả đã thiết lập

'Ví dẹ: Trong pả tuyết mô tí chẳng ta đã đit lập được số lượng nào để hay,

tỷ lệ % nào đó số công dân có (không cổ) tính tích cực chính tr trong một thời điểm nào đó Ở một khía cạnh khác, giả thuyết mô tả thiết lập theo các nhóm xã bội Ví dụ

số lượng người có tính tích cực chính tr ở khu vực thành thị cao hơn nông thôn, Quá trình nhận thúc rõ ràng không chỉ đứng lại ở một thời điểm Thực tế xã hội này cần

phải được giải thích rõ hơn Việc tạo nên giả thuyết như vậy hoàn toàn không để

ding Troog trường hợp nhơ vậy cần phải sử dụng các tài tiga lịch sử, thống kế, nh

tế, xã hội học để chỉ ra được thực chất của vẫn dé

Giả thuyết mô tả và giả thuyết giải thích có mỗi quan hệ chặt chẽ với nhau Giả thuyết mô tả l tin để, cơ sở cho việc xây dựng giả thuyết giải thích Còn giả (huyết giải thích là sự xâm nhập sâu hơn vào bản chất của sự vật

Giả thuyết này chỉ ra tính lặp lại, tính bền vững, những xu hướng của một quá

trình nào đó, Đây là mức độ cao nhất của sự phân tích khái quát Trở lại ví dụ ở 2 giả thuyết trên khi điều tra về tính tích cục xã hội của công dân, rõ rằng chúng ta không chỉ thếtlập trang thi thực tế về tính tích cục của công dân, không chỉ đưa ra các nguyên nhân giải thích các trạng thái này mà còn cổ gắng tìm ra xu hướng, quy luật

triễn của xã hội Cụ th: ính tích cực xã hội sẽ phát triển theo xu hướng tăng lên hay siâm đi? Nếu tăng lên thỉ tăng lên theo nhịp độ nào? Dưới hình thức nảo? Xu hướng tăng lên hay giảm đi về tính ích cực ở các nhóm xã hội nào? Trong mỗi quan hệ nào? Nhịp độ nào?

3.1.4 Xây dụng mô hình luận, thao tác hoá Khái niềm

~ Mô hình lý luận chính là hướng tiếp cặn đến vẫn để được nghiên cứu

- Thao tắc hoá khái niệm gin lién với quá trình phân chia và cụ thể hoá khái niệm, biển các khái niệm ở mức độ tru tượng thành các khái niệm cụ th, đơn gián,

để qua đó có thể ghi chếp và quan sắt được Nói cách khác là làm đơn giản hóa các

khái niệm, làm cho chúng trở thành tiêu chí có thể đo lường được trong thực tế

~ Thao tác hóa các khái niệm có thể phân thành nhiễu giai đoạn và trong mỗi một giai đoạn các khái niệm lại được đơn giản hơn một bậc Trong khi thực hiện các bước kế trên thì độ trữu tượng của các khái niệm sẽ được thu hẹp lạ, khả năng thao tác hoá về kinh nghiệm sẽ tăng lên

“Cơ sở khoa học của việc thao tác hoá khái niệm

~ Quả trình nhận thức xã bội học thông qua rất nhiễu mức độ khác nhau

~ Khải niệm trầu tượng dễ dẫn đến các cách hiễu khác nhau

~ Các hiện tượng xã hội thường không thể đạt được sự quan sắt trực tiếp

2.15 Xây dựng bảng

- Bảng hỏi là hệ thông các câu bôi được xếp đặt trên cơ sở các nguyên tắc: tâm

lý, lögic nhằm tạo điều kiến cho người được hỏi thể hiện quan điểm của mình với những vấn để thuộc về đổi tượng điều tra và người điều trathu nhận được các thông

tin đáp ứng các yêu cầu của để tai và mục tiêu điều tra

~ Vai trở của báng hỏi trong điều tra xã hội học

+ Bing hoi la cng ey quan trong trong nhận thức thực nghiệm Khi nhìn vào

bảng hỏi, người ta sẽ biết ngay được cuộc điều tra đó như thể nào

+ Bang hoi là công cụ đo lường quan trọng Nhờ có nỗ người ta đo được các biển số nhất định cỏ quan bệ tới đối tượng của công trình điều tra Cụ thể là đo được

“những nhân tổ nhất định có liên quan đến cá nhân người trà lời

+ Bảng hỏi được coi là phương tiện để lưu git thing tin Thong tỉn cả biệt (được ghí nhận trên các bảng hỏi và vi vậy bảng hỏi là cơ sở vật chất cho sự tôn tại của thông ta Thông tin được lưu giữ ở đầy có thể được sử đụng cho những lần khác

+ Bảng hỏi phản ánh những đặc tính của phương pháp điều tra Thực tễ, mỗi phương pháp điều tra có sử dụng bảng hỏi đều có những yêu cầu riêng trong việc soạn thảo, đặt câu hỏi, trong việc ghỉ chép ời giải thích, hướng dẫn cách trả lời

+ Bing hoi là chiếc cầu nỗi giữa người điều tra vả người trá lời

16

‘Tuy nhiên, việc thu thập thông tín, sử dụng báng hoi hay không phụ thuộc trước hết vào mục dich, yêu cầu của nghiên cứu cũng như quan điểm của người nghiên cứu

Vit liệu xây dựng bảng hỏi lã các câu hồi

.* Các dạng câu hói

~ Căn cứ theo công dụng của các câu hồi, chia làm 2 loại: Câu hỏi nội dung

và câu hỏi chức năng

+ Câu hỏi nội dung: Thu thập thông tin về bản chất vẫn để nghiên cửu Từ góc

149 này các câu hỏi có thể là những câu hỏi về kinh tế, văn hỏa, giáo dục, dân sổ,

"Những lĩnh vục trên còn có thể cha ra thành những nhóm nhỏ hơn: câu hồi về nông nghiệp, công nghiệp, lưu thông, thương mại, mức sinh, di dân, giới tỉnh, tuổi táe, Chung hơn nội dung của câu hỏi được chia lim 2 nhóm:

ci hoi su kiện: nghĩa là hỏi về một vấn để nào đó hiện thục đã, đang tôn tại trong không gian, thời gian nhất định, khi tô ra ảnh hướng đến diễn tiến của các quá trình xã hội Ví dụ: hôm qua anh (chị) có xem phim trên Today tv không? Thuộc về những câu hỏi loại này là những câu hôi vé din số: giới tỉnh, tui tác, nghé nghiệp, tỉnh trạng hôn nhân, hay những cầu hỏi về thu nhập, thành phẩn gia đình (thường được dung trong lú bắt đầu để hói, đ làm quen hoặc tạm nghỉ giữa những câu hồi về

ÿ kiến, động cơ) Thông tin thu được tử cóc câu hỏi này có độ tin cậy cao vỉ thể được dàng đễ thực hiện chức năng bổ sung và kiểm tra chất lượng

ẨfNhông chỉ bới bế biện s định gid quan điềm, thi độ hay những mông muốn của cả nhân riêng biệt hay của một tập bợp người về các lĩnh vục: đảnh giá về

“chính trị, đánh giá về đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo, Sự mong muốn cũng vậy,

mong muốn có thể đụng chạm đến tắt cả các khía cạnh của cuộc sống con người

`Vi đụ: Theo anh (chị) bộ phim “ Mưu đỗ ấn dâu” của Án Độ đang phải trên Todaytv cổ thủ hút được khán giá không?

Anh (chị) có muỗn sinh con tri không? Ban có thích tham gia các hoạt động tình nguyện trong thời gian học nghễ không?

`Ý nghĩa của việc phân chía này:

'Cầu hỏi sự kiện gắn liễn với những gì đã được hiện thực hỏa trong đời sống xã

hội, chúng có tính khách quan, ít phụ thuộc vào cá nhân Vĩ vậy việc phân ánh chỉnh xác chúng và việc ghỉ nhận chúng trớ nên dễ đảng hơn Thông tin thu được từ các câu hỏi này cỏ độ tn cậy cao hơn so với các loại câu bỏi mong muỗn đánh giá

Các mong muốn, đánh gi của con người thường rất hay bị thay đổi Hơn nữa, những mong muốn, đánh giá thường nằm trong ý thức tiêng bit của tùng cả nhân đôi

khi không diễn đạt hết hoặc là mang tính riêng tư không phải lúc nào cũng nói ra

„

được Do đỏ những thông tử tử loại câu hỏi này thưởng có độ chính xác không cao, mang đậm dấu Ấn cá nhân của người trả lời Điều này tất yếu gây khó khăn lớn cho việc thụ thập thông tin, thậm chỉ là không thể lâm được Chính vì vậy khi sử dụng các loại câu hỏi nảy cẩn đặc biệt quan tim dén cách đặt câu hỏi, sử dụng tử ngờ, hinh thức câu hỏi đưa ra cho phủ hợp với hoàn cảnh, với đối tượng được hôi

+ Câu hỏi chức năng:

TẾ Cau hoi tạ lý: Tạo tâm lý thoải mái cho người tr lời, hoặc để chuyển từ nội dung này sang nội dung khác

TẾ Cu bởi kiếm tra Kiếm trà lại độ to cậy của các thông í từ các cu tá lời trước đó Ngoài ra câu hỏi kiểm tra còn là cơ sở để tỉnh toán bệ số tn cậy của bằng

ôi nối chung, hay đối với từng câu hỏi riêng,

‘Vi dy: Muda kiểm tra thông in mã người tr lời cung cắp qua câu hỏi: Anh (Chi) 45 xem bp phím “Nước mắt hồng nhan” của Thái Lan hay chưa? cỗ xác thực không chúng ta có thể hỏi về 1 nhân vật không có trong bộ phim đó: Anh (chị) có nhận xét gi về nhân vật Bahi?

Hoặc để kiểm tra độ xác thực của thông tin thủ nhận được tử cầu hỏi về mức

độ hài lồng với công việc, chủng ta có thể đặt 1 câu hỏi khác: anh (chỉ) có muốn chuyển sang làm một công việc khác không? Sau đỏ đặt câu hỏi thứ 3: Nếu vì 1 ý do rio đô phải tạm ngừng công việc này thì sau này anh (chỉ) có quay trở lại lâm công việc đô nữa không?

“Tuy nhiên, câu hồi kiểm tra cần trắnh đụng chạm, không nên đặt ngay sau cầu

hi để tránh bị ảnh hưởng

ici bởi lọc: Kiếm trà xem đối tượng có thuộc nhóm cần trả lời những câu

ởi tiếp theo không? Sơ đỗ chung của dạng câu hỏi này có thể được thể hiện theo vi

BBạn ở nội rủ xin tr lời các câu hồi sau:

(Ci 1: Phong ở của bạn có bao nhiều người?

'Câu 2: Tình hình kỉ luật của KTX hiện nay thể nào?

Hoặc: Hôm nay bạn mua những báo gì?

Phụ nữ °

~ Căn cứ vào hình thức trình bày câu hồi có 3 loại

+ Câu hỏi đồng là câu hỏi đã có sẵn phương ân trả lời, Tính chủ động của người trả lời bị hạn chế

Vid: Ank (Chị) cho biế tình trang hin nh cia minh:

“Câu hồi đóng có 2loại

Ñ Câu hỏi đồng lựa chọn: Có đặc điểm là các câu trả lời được chuẩn bị trước

mang tính lại trừ lẫn nhau và người trả lõi chỉ có thể lựa chọn 1 trong các phương én trà lời Câu hồi lưỡng cực ( cổ - không ) Cầu hỏi cường độ (mức độ ~ thang điểm) Vide I: anh (Chị có hài lồng về mức lương của mình hiện nay không?

Rắi hài lòng

Mit long

Khổ nói

“Hoàn toàn không hải lỏng

Vide 2: Anh (ChỤ có hú thuốc không

TẨ Côu bối đồng tuỷ chọn: ở đây người tả lôi được chọn 1 hay nhiề cầu tr lời

¬+ Câu hỏi mở: Không có sẵn phương án trả lời Người trả lời chỉ đơn thuần nhận được các câu hỏi

Đối với các câu hỏi này thường phụ thuộc vảo tỉnh độ học vẫn, mức độ hiểu

biết, tâm trạng cả nhân, của người được hỏi mã ta nhận được các cầu trả lời rắt

khác nhau cả về nội dung và hỉnh tức

Vi dụ: theo anh (chị) đặc điễn nỗi bật của sinh viên hiện nay là gì?

Hogi lại sao anh (chị) muỗn có con tra?

‘Vu ma vira qua, ông (bà) đã sử dụng những loại phân bón nào?

“So với những loại câu hỏi khác, câu hỏi mỡ có ưu và nhược điểm của nó, + Ưu điểm: Người trả lời không bị phụ thuộc vào các phương án đã có tước

Hộ được tự do trả lời những gì mà họ muốn hoặc nghĩ đến Vì thé chủng có khá năng

chỉ ra được các khía cạnh của các hướng xã hội mã đôi khi tác giá nghiên cửu chưa

“nghĩ đến Vì lý do này mà các câu hỏi mớ thường sử dụng trong nghiên cứu phát hiện

"hay nghiên cứu thứ để kiểm tra về chất lượng câu hồi đó

+ Nhược điểm: Kết quả câu tả lời rắt khác nhau điều đỏ gây khô khăn lớn cho việc xử lý thống kê, đôi khi không xữ lý được (khi người trả ời sử đụng ngôn ngữ đa nghĩa), muốn xử lý được phải thêm thao tác phân tích nội dung Khó khăn về thời sian và kinh phi:không thể sử đọng nhiều người để tổng hợp được, nêu nhiễu người phải làm cũng nhau để thẳng nhất các mã

Lưu ý: khi sử đụng câu hỏi mỡ cần để khoảng trống cần thiết sau câu hôi mới

để người ra lời có thễ ghỉ đầy đủ ý kiến của mình,

+ Câu hỏi hỗn hợp: là loại câu hỏi không hoàn toàn mỡ cũng không hoàn toàn

đóng Đối với câu hỏi này đã hình thành một số lượng nhất định các phương án trả

lời, song luôn luôn có I phương án: "còn cái khác, xin chí r4” và 1 khoảng trồng nhất định, lâm cho cầu hỏi có đặ tính của | edu hỏi mớ

‘Vi dy: Xin cho biết những yéu tổ nảo làm anh (chị) thích có con trai

“Theo phong tục địa phương a

Còn gì khác:

Kết sấu bảng hỏi

Vige xép dit các câu hỏi trong báng hỏi có Ì ý nghĩa rất lớn đối với tỉnh khách

quan cia thing tin thủ được

Bảng hỏi có khoảng 18 - 24 câu, ước tính trả lới trong khoảng 20 ~ 30 phút, có

3 phần:

“Phần mở đầu: Đặt tên của bảng hỏi Nếu tên của bắng hỏi gây ra cảm giác tiêu

cực cua người trả lời, thì tên bảng hỏi được đặt đưới dạng chung hơn, có thể chí gắn

với một vải khía cạnh trung gian của dé tai Phin mở đầu cả bảng hỏi trả lời 3 vẫn để

“Trong lời giới thiệu cằn chỉ ra tên người đứng ra tổ chức điều tr (Thông thường để đảm bảo uy in cho cuộc đi tra nền giới thiệu một cơ quan nào đỏ đứng

ra tổ chức điểu tra), mục đích cuộc điều tra, hướng dẫn người được hỏi cách trả lời,

khẳng định tính khuyết danh cho người được hỏi

Phin n6i dung chính: Đưa các cầu hỏi sự kiến, làm quen lên trước, sau đó đến

cấu hỏi tâm lý

Đặt những câu hỏi tâm lý xen kế với những câu hỏi nội dung để tạo tâm lý tốt, giảm căng thẳng một mỗi Không nên để 2 câu hồi chức năng liễn kể nhau

“Chí nên đưa từ 1 đến 2 cầu hỏi mở (1 cẩu xếp vào sau cầu thứ 4 đến câu thứ 9,

1 câu xếp vào cuối bảng hỏi)

Phin kết thúc :Thường để những câu hỏi về tuổi, học vẫn, nghề nghiệp, giới

tính Nô giúp kiểm tra xem mẫu chọn cỏ bị lệch trong quá trinh nghiên cứu hay

không

Có ghỉlới cảm ơn

ˆ Một sổ lưu ý khi xây dựng câu hôi trong bảng hỏi điều tra xã bội học:

Không đưa những bình luận định kiến của cá nhân trong câu bồi: Anh (chị có ý kiến như thể nảo với hiện tượng mại đâm xấu xa, đổi truy hiện nay?

“Các câu hỏi không mơ hồ, không quá rộng, phải làm mọi người cùng hiểu một

nghĩa: Thu nhập của anh (chị) là gi?

'Không ghi những từ viết tắt, tiếng nước ngoải: FAO đã tả trợ cho gia đình ông

Không đưa những câu hỏi mang ỉnh chất gợi ÿ và định bướng: Theo anh (chị)

có nên sửa sang lại những tuyển phố nhiễu hỗ và nguy hiểm không?

a

Không sử dụng câu hỏi mang tính chất nhiề lần phủ định: Anh(chỉ) có đồng ÿ với kiến không nên không cho cần bộ hú thuc lá ại công sở ?

Không xây dựng câu hỏi mang tính gi định: Nếu có một cửa hàng rau sạch mới mở gn nhã anh(chị) thi anh (chị) ó mua ở đó không?

-) Theo mức độ tr lời, gồm có 4 loại sau:

- Câu hỏi đồng có 2 mức độ tà lời: (có hoặc không)

+ Ví dụ: Trước khí phạm tội, anh (chị) cổ xác định rằng mình có thể bị bắt không?

“+ Vi dụ: Hững thủ của bạn như thể nào với các môn học đưới đây? Trả lời bằng cách đánh dẫu (+) vào các mức độ phù hợp với từng môn bọc theo ý kiến của bạn

Mức độ

STT Môn học Thíh Binhthưởng Khôngthích

+ Cho diém tương ứng các mức độ: 4; 3; 2; 1 và nh như trên

Cấu hỏi đồng có 5 mức độ r lời: (rất thích, thích, bình thường, không thích,

chán ghét)

+ Xử lý từng câu một

+ Cho điểm tương ứng các mức độ: + 2; + I; 0; 1-2

+ Tính theo công thức trẻn, kết quá có thể là âm hoặc dương

“Sau dẫu âm cảng lớn bao nhiều thì cảng ghết bấy nhiều

2

Sau dẫu đương cảng lớn thì cảng thích by nhiều

Loại cầu hồi này, ải tẫn lựa chọn nhiễu bơn, cho pháp ta có thể kết luận ngược chiều

'b) Theo nội dung trả lời:

Một câu hoi có Š câu trả lời, nhưng trong 5 câu trả lời chỉ có 01 câu đúng, lựa chon O1 câu đúng Câu hỏi đồng loại này là câu hỏi chủ yêu để nắm bắt mức độ nắm vững trí thức của người được điễu tra Trong bai loi câu hỏi trê thì thường sử dụng loại câu hỏi động theo mức độ

-316 Chọn phương ân điễu tra

Mỗi loại phương pháp thu thập thông tin có ưu điểm, hạn chế riêng nên việc

lựa chọn phương pháp nào phái căn cứ vào tình huỗng của cuộc điều tra, cụ thể: căn

cử vào mục đích đặt ra ban đầu và khá năng vật chắt sẵn có Một phương pháp xứ lý được gọi là tốt nếu như nó cung cắp đầy đủ, chính xác thông tin theo yêu cầu của đề

tải đặt ra

LLựa chọn phương pháp nảo ta sẽ có phương án thủ thập thông tin tương ứng:

phương pháp phỏng vấn, phương pháp điều tra bằng báng hỏi, phương pháp thảo luận

nhóm tập trung hay quan sắt

~ Xác định việc chọn mẫu

- Điều tr thử

~ Sau khẩu điều tra thứ, nhà nghiên cứu phải điều chính lại các công cụ thu thập thông tin

~ Tập huẫn cho điễu tra viên

3.1.7 Xác định mẫu điểu tra

Mẫu điều tra là một số đối tượng điều tra được chọn ra để tiến hành thu thập

thông tin thực tế Các mẫu chọn là để thực hiện các cuộc điều tra không toàn bộ Ví

‘dy: dé tim hiéu các khía cạnh kinh tế - xã hội của chương trình cung cắp nước sạch

cho thành phố HN, năm 1992 ~ 1993, khoa xã hội học, trường Đại học tổng hợp HN .đãtiến hành chọn 1600 hộ gia định nằm ở các quận huyện nội ngoại hành: Đồng Đa,

Ba Dinh, Hoàn Kiếm, Hai Bá Trưng, Cầu GIẤy, Kết quả thủ được tên mẫu 1600 hộ

3.1L Dự lẫn phương ân xử lý thông tin

‘Phuong án xứ lý thông tin có Ì vai trò quan trọng trong công tác chuẩn bị Cần

phải chỉ ra và chứng mình được với sự giúp đỡ của những phương pháp nào, những đại lượng toán học nào được sử dụng ở đầy và những chỉ báo định lượng nào sẽ được xây dựng

3.1.9 Điẫu ta thử và hoàn thiện phương án điễu tra

"Đây là công việc cần thiế, nhằm kiểm tra và hoàn thiện ắt cả các công việc trên đây, Chất lượng của các công việc chuẩn bị như : ính đầy đủ, tính liên tục logie

‘va mức độ khoa học, đều được kiểm tra từ nghiên cứu thứ Kết quả của điểu tra thử

có thể giúp ta bổ sung chơ để tài : mục tiêu, giá thuyết nghiên cứu và quan trọng hơn

là hoàn thiện bảng hỏi làm chính xác thêm bảng hỏi cả về nội dung và hình thức

"Biên cạnh đó, điều tra thử cũng giúp chúng ta hoàn chỉnh hệ thẳng các phương,

pháp thụ thập thông tin đã được xác định Nó cũng làcằn thiết cho việc xác định mẫu điều ưa, nhất là kiểm tra những dấu hiệu được coi là cơ sở cho việc xây dựng và thiết

kế mẫu

KỈ: quả của điều ta thử là các yêu tổ của giả đoạn chuẳn bị trở nên hoào thiện

‘hom, gắn kết với nhau hơn và nói chung tất cả các công việc chuẩn bị đã ở mức độ oàn chỉnh đễ chúng ta chuyển sang giai đoạn thứ 2

“Thông thưởng điều tra thử được thực hiện với mẫu đại diện Việc xác định kích thước mẫu cho điều tra thứ phụ thuộc vào mục đích điều tra thổ,

_

2.1.10 Chun j dia bản và kính phí cho điều tra

* Địa bản điều tra phải được xem xết và kiểm tra xem có phù hợp với mục đích điều tra hay không

Py

* Việc chuẩn bị kính phí cũng là 1 khâu rất quan trọng Thục t, tong nhiều trường hợp kinh phí cũng ảnh hướng trực iếp đến chắt lượng thông tí: điều tra làm qua qt, chim tiễn độ, người tr lời không nhiệ tình

33 Giai đoạn thu thập thông tin

"Đầy là công việc cần thiết có tác động trực tiếp đến người cung cấp thông tin Nếu người trả ời có điều kiện về thi gian, trong tim trạng thôa mái thì thông tin sẽ chính xác và khách quan hơn và ngược hại Hoặc rong bằu không khi xã hội bắt bình thường như chuẳn bị ngày lễ, tế, ngày mùa tì thông ti thu được sẽ bị giảm sút nhiều

3.3.2 Tiển hành công tắc tiễn trạm

“Tác gi điều tra cần có danh sách các đơn vị lấy mẫu trong tổng thể, có mỗi liên hệ với chính quyền địa phương và ác tổ chức xã hội có iên quan tại địa bản điều tra Có như vậy mới được sự cộng ác đốc lục của chính quyển địa phương, người trả lời, và chắc chắn chit lượng thông tin cũng cao hơn Công tác tiễn trạm là một khẩu

“quan trọng Đây là quả trình đoàn điều ta cử người đại diện của mình đi tiếp xế "đặt đầu mỗi" ign hệ với các cơ quan, đoàn thế, Dáng, Đoàn, chính quyển địa phương nơi

sé tidn hành điều trụ

Người đi ễn trạm có vai trồ tình bày nội dung mục đích, yêu cầu của cuộc điều ưa, giới thiệu cơ ấu, thành phần của đoàn, vận động, thuyết phục sự ứng hộ của địa phương

Liên hệ địa phương:

qguan lãnh đạo ỡ đó để cuộc đu tra iến hành thuận lợi hơn

+ Khi xudng các cơ quan tiền hành điều tra như xã, phường thì cằn có giấy giới

thiệu của cơ quan cấp trên cho phép xuống địa phương điễu tra

2.33 Lập biếu đỗ tên độ đu tra

“Chức năng của biểu đồ à hợp nhất mọi yếu tổ và khẩu của điều tra xã hội học thực nghiệm vào một cơ chế thống nhất và hoàn chỉnh, vận hành hài ha với mye dich đặt ra từ việc chuẫn bị điễu ta đến khikếtthúc xử lý các sổ liệu

Biểu đổ chỉ ra tũng nhiệm vụ của việ thu thập thông in được thực hiện vào thời gian nào và ở đầu, do si phụ trách tiến hành Biểu đỗ cũng nhằm duy tì sự tác động, phối kế bợp lẫn nhau giữa các mắt xích của cuộc điều tra Biểu đỗ cũng giúp cho tác giá điều ra theo dõi, giảm sắt được iến độ chung của cuộc điều ra cũng như tiến độ của từng cá nhân kh iến hành thu thập thông tin, gua đó điều chính được quá trình điều tr

2

Cin cứ vào thực lực của cuộc điều tra, chỉ đạo viên và từng thành viên của

cuộc điều tra cần xây dựng biểu đồ của cuộc điều ta

“Trong biểu đổ, trước tiên phải xác định thời hạn bắt đầu và kết thúc, có tính

én timg yêu tổ riêng biệt của chúng Cần nêu rõ từng giai đoạn, từng ngày tiễn hành

điều tr; tương ứng với nó là công việc, lực lượng phổi hợp (nếu có) và kết quả cẳn đạt được Cần có thôi gian trữ bao cho những việc kéo đi, không lường trước được

2.24 Tp huẫn điễu ta viên

"Đây là khâu quan trọng liên quan rực iếp đến chất lượng thông tin thu thập được, Điều ra viên là những người iễp xúc trực iễp với đổi tượng cung cấp thông tin, thông tin được cuns cấp đến đâu, được khai théc ở mức độ nào, được ghỉ chép ra sao đều phụ thuộc vào chính các điều tra viên

a Lựa chọn điều tra viên

iim bảo có đủ các chỉ đạo viễn, giám sắt viên và điều tra viên là một trong những vẫn để tổ chức hét sức quan trọng Một số tiêu chuẩn cần có đổi với giám sát viên và điều tra viên

- Giảm sắt viên và điễu tra viên phải có trình độ học vẫn khá cao tương ứng

.với các nội dung của cuộc điều tra

~ Các giám sắt viên và điều tra viên phải là những người có kinh nghiệm chính

trị xã hội

- Quan tâm đến hoạt động xã hội, đội hồi ính cời mỡ và sẵn gũi quần chúng, thích giúp đỡ người khác và có lòng tin vào con người

~ C6 khả năng tí lực để tiếp thu dy đủ các kiến thúc cần thiết, trong tình

"huống bắt ngờ thiểu chuẩn bị phải có khả năng ứng đổi linh hoạt

- C6 khả năng giao tiếp, biết lắng nghe, ăn mặc gon găng phù hợp với địa phương

~ Cổ độ tuổi tương đương với người trả lời (nhất là với vẫn để tế nhị)

~ Có sức chịu đựng về tâm lý để khi bị kích động vẫn phải bình tĩnh xử lý Có

“súc khỏe để tập trung tự tưởng trong quá trình điều tra

~ Có tính kỷ luật, phải trung thực đối với bản thân mình vả người khác

~ Có hình thức bề ngoài đễ gây cảm tình cởi mớ, đáng tin cậy Không bảo thủ, hẹp hồi

~ Có nhiều thời gian rỗi khitập huấn và tiến hành điều ta

b Các hình thức tập huẫn

~ Trực tiếp: thông qua lớp đảo tạo một cách liền tục hoặc không liên tục (bọc trong hoặc ngoài giữ hành chính)

~ Gián tiếp: thông qua bưu điện, thông qua người trung gian (chủ yêu thông qua người đó tham gia điều tra xã hội học nhiều lẫn)

©‹ Các nội dung cằn tập huần

"Phải tập huấn cho điều tra viên biết được mục đích của cuộc điểu tra mà ta

.được nội dung của câu hỏi, khái niệm được sử dựng trong bảng hồi

“Tập huẫn cách ứng xử với người tr lời Tập huần ác tình huồng có thể xây rà 2.2.5, Tiénhimh thự thập thông ti cả bit

Đây là giải đoạn mà các điều tra viên, giám sát viên thực hiện công việc của

‘minh trên hiện trường với những phương pháp đã xác định Điễu tra viên sẽ tiễn hành tho thệp thông n từ các đơn vị điều tr đã được xác định trong mẫu và tiên độ được sino Gi sắt viên tiễn hành theo đăi, hỖ trợ và kiểm tra việc thực hiện các công việc tra viên

Phải thường xuyên tổ chức rút kinh nghiệm trong quá trình điều tra, nhất là sau những gi, những ngày đẫu ên

Kiểm tra và chính xác hóa các thông tin được gh nhận trong bảng hoi hay trong các dạng ghỉ chép khác

“Thu thập thông tin chiếm một khoảng thời gian tương đối đài so với toàn bộ cuộc điều tra xã hội học và có vai trò cực kỳ quan trọng ánh hưởng lỏn đến kết quả cuộc điều tra Mục iêu : kổi qu thủ được tôi da, chi phi tit kiệm, lợi ích hài hồ,

“Trước khi thu thập thông tn, người đứng ra tổ chức điều tra cần nhắc nhờ và kiểm tra toàn bộ công tác chuẩn bị của điều tra viên

“Triển khai thu thập thong tn

~ Trong ngày đầu tiên, những phiểu đầu tiên phải được các điều tra viên mang

‘vé cho giám sắt của mình kiểm tra ngay

~ Trong quả tình điễn tra, giám si viên phải cấn cũ vào Gn đố điều on đỄ kiếm tra xem điều tra viên có lâm đóng tiên độ không

= Thu tip thông tia của ngày nào thì giám sát viên kiểm ta phiếu của điễu tra viên và sửa lại

3.4 Giai đoạn xử lý, phân tích thông in, trình bày báo cáo

“Xử lý những sổ liệu thu thập được (các phương án xử lý phải được chuẳn bị từ trước) Các nhà nghiên cứu thường dựa trên những giá thuyết nghiên cứu, nội dung nghiền cũu và mục đích của cóc báo clo đố xắc đph những biển số (độc No và phụ thuộc) và những mỗi liên hệ tương quan giữa những biển số đó

~ Phân tích thông tin Đưa ra những nhận xết, so sinh các kết quả, sự khái quát hóa, những kết luận và kiến nghị từ việc phân ch và lý giải hông in Tắt cả những

công việc này và những kết quả của nó sẽ được thể hiện trong báo cáo tổng kết

2.3.1 Phin ích ương quan các biển

'Để tiến hành điều tra một vẫn để đặt ra, để kiểm tra giả thuyết trên cơ ở các

thông tin thực nghiệm thì việc tiễn khai các biển sổ, các chỉ báo là công việc hết sức quan trọng trong điều ta

"Biến số là đặc tính, thuộc ính của đổi tượng điều tra mà có thể quan sắt được

Một vấn để đặt ra được quan sắt thông qua hệ thống các biến số và từ đó xây dựng

các chỉ báo, các thang đo để đo lường các biển số Mục địch của mỗi 1 điều ra không chỉ nhằm đo lưỡng các biển số iêng lẽ, mà còn nhằm liền kết các biển số đó với nhau

“Chính sự liên kết này chơ chúng ta thấy được sự thay đổi tong các biến s khác như thế nào

‘Vi du: Trong điểu ta v8 mite sinh ching ta không chỉ đo lường về mức sinh

mà côn hưởng tới xác định mức sinh cao có iền quan đến các biến số khác nhau như thể nào? Mức sinh như I biển số có phụ thuộc vào các biển số khác, như trinh độ học

vấn của phụ nữ hay không

* Biến độc lập: Một biến được sứ dụng dé mô tả, và đo lường các yếu tổ được

coi là nguyên nhân, hoặc â nhất có ảnh hưởng đến vẫn để nghiên cứu được Nồi cách khác kết quả số liệu của biển phụ thuộc th thập được thay đôi theo bin dc lip

* Biến phụ thuộc; Một biến được sử dụng để mô tá, đo lưởng vẫn đề đang nghiên cứu

Thí dụ: Đề tả: "Ảnh hướng của lễu lượng phân N trên năng suất lúa Hè Thu”

có các biển như sau:

+ Biển độc lập: liều lượng phân N bón cho lúa khác nhau Các nghiệm thức trong thí nghiệm có thể là 0, 20, 40, 60 và 80 kgN/ha Trong đỏ nghiệm thức “đổi

chứng” không bỏn phân N

¬+ Biển phụ thuộc; có thể là số bông/m2, hạt chẩbông, trọng lượng hạt và năng suất hạt (ha)

“Thông thưởng, mô hình chung của 1 công trình điểu tra xã hội học là nhằm

kiếm tra mỗi liên hệ giữa các biến số

~ Phương pháp đơn biến: chỉ phân tích 1 biển sổ duy nhất

~ Phương pháp bai biển phản ích sự liền hệ giữa 2 biển

"hương phảp đa biển phân tích sự liền bệ giữa 3 bay nhiễu biển số với nhau,

~ Tính phụ thuộc và phụ thuộc lẫn nhau Phương pháp phán tích sự liên hệ giữa các biến số được chia làm 2 nhóm:

a Một biến số phụ thuộc được kiểm định về ính phụ thuộc của nó với những biển số độc lập khác,

Tắt cả các biến số được nghiên cứu về mối liên hệ lẫn nhau, tính phụ thuộc

lẫn nhau giữa chúng

* Tiến trình thực hiện

Kết thúc giai đoạn hai có thể thu được một khối lượng lớn các thông tin; nhưng chủ yếu vẫn tổn tại dưới dạng thông tỉn cá biệt, chưa được phân loại Các thông tủa này thưởng bao gồm nhiễu phiểu điều tra an két, nhật ký ghỉ chếp, biên bản hoặc phiếu phòng vin su, ti liu thing kê, sách báo, văn bản, tranh ảnh, bing ghi

ấm, địa hình

"Nhiệm vụ đầu tiên của nhà nghiên cứu trong giai đoạn này là

~ Tập hợp các tà liệu sắp xếp chúng vào các nhóm dẫu hiệu riêng

“Trong giai đoạn xử lý thông tửn bước đầu có thể sử dụng cả các biện pháp đơn giản để phân loại đối với các tà liệu kết hợp với x lý bằng máy vinh theo ba bước:

+ Lip so di logic, xu ly va phan ích thông tin

++ Lip tinh dé xi ly trén my vi tinh (do chuyén gia vi tinh dam nhiệm)

+ Chuẩn bị tà liệu để đưa vào máy vì tinh (thong thường là các phiếu an kết) (Céng việc tiếp theo là do chuyên gia ví tính đảm nhiệm

Như vậy, nhiệm vụ của giai đoạn này là chuyển các thông tin cá biệt thành các thông tin tập hợp Trên cơ sở của những thông tin tập hợp (được đặt trong các bảng phân nhóm liên hợp) ta mới có th cố cơ sở lựa chọn phương tiện quan rụng để tiếp tục phân tích hoặc áp dụng các phương pháp thông kê tính vĩ hơn

~ Sau khi đã tiến hành xử lý, sàng lọc thông tin, phân nhóm các tà liệu thì bước tiếp theo là phân tích thông tin Có hai cách phân tích thông tin:

-+ Miễu tả là sự ghỉ lại những kết quả nghiên cứu xã hội học kinh nghiệm bing

bệ thống các ký hiệu đã được lựa chọn và biểu đạt những kết quả đó trong những khái niệm khoa học

"Đây là khâu trung gian từ kinh nghiệm đến giải thích khoa học Nó chưa vạch

ra được bản chất và mỗi liên hệ có tính quy luật của các sự kiện

+ Giải thích là sự phát hiện ra bản chất của đối tượng quan sắt trên cơ sở những tà liệu kinh nghiệm và lý thuyết xã hội bọc bằng cách chỉ ra ở đổi tượng được giả thích những vẫn để mà giả thuyết của cuộc nghiên cứu đặt ra Nó xác nhận hoặc loại bộ một giả thuyết nào đồ hay toàn bộ hệ thống giá thuyết

* Các công cụ thống k trong tỉnh toàn đo lường và phân tích số liệu xã hội học

Ba cách đơn giản nhất để đo lường khuynh hướng hội tụ của đầy dữ liệ là tinh các giá tị mode, giá tị trung vị (median) và giá tị trang bin (mean)

~ Mean là từ mã ta thường đàng để chỉ trang bình theo đảng nghĩa đen thông đụng, cổ được khi ta cộng tắt cả các phẫn tử trong một tập bợp đang xét lại rồi chia đều cho số lượng phần từ

~ Median là gi tr ita (middle) trong một tập hợp các phẫn tử, giá tị, Median thông thường được tìm bằng các bước như sau:

+ Với lập hợp cẩn tìm Median Ia tiến hành sắp xếp chúng theo một thử tự nhất định, ví đụ nếu là tập các số nguyên thì ta xếp theo thứ tự gi trị số tăng dẫn

+ Lấy m số ở ị trí giữa (midilk), ta median, Trong trường hợp không cỏ vị tí chỉnh xắc giữa ta cỏ thể xét lầy median một cách tương đổi Vĩ dụ với tập số nguyễn, nếu số lượng phẫn từ chân vậy sẽ không có Ì vị trí giữa, nên ta lẫy Mean của 2 phần

tử nằm giữa làm Median

~ Modk là giá trị xuất hiện thường xuyên nhất trong tập hợp, danh sách các giá trị, phần tử Trong trường hợp không có gi trị nào được ập lại thì không có Modke

~ Range là sự khác biệt, khoáng cách giữa phin tử dưới và phẫn tử trên, giữa

giá trị nhỏ nhất (Min) với giá trị lớn nhất (Max) trong tập hợp

Một vải vi dy tim Mean, Median, Mode, Range với tập hợp là các số nguyễn cho trước;

+ Không có Modevì không có phẫ i no ip

4+ Range = Max - Min=7-1=6 x

(đự 1), không có vị trí giữa chính xác mã nỗ